BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VỤ GIÁO DỤC TRUNG HỌC DỰ ÁN THCS KHU VỰC KHÓ KHĂN NHẤT GIAI ĐOẠN 2 TÀI LIỆU TẬP HUẤN CÁN BỘ QUẢN LÝ, GIÁO VIÊN VỀ SINH HOẠT CỤM CHUYÊN MÔN TRONG TRƯỜNG HỌC MỚI MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN LỚP 7 (Lưu hành nội bộ) Hà Nội, tháng 7/2016 MỤC LỤC Nội dung Trang Phần thứ nhất MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNGVỀ MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC ĐỔI 1 MỚI CẤP TRUNG HỌC CƠ SỞ A. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐỔI MỚI GIÁO DỤC CẤP 1 TRUNG HỌC CƠ SỞ I. Mục tiêu đổi mới giáo dục phổ thông 1 II. Nội dung đổi mới và cấu trúc chương trình giáo dục phổ thông 2 III.
Đổi mới phương pháp, hình thức và phương tiện dạy học trong 3 chương trình giáo dục phổ thông mới IV. Đổi mới kiểm tra, đánh giá chất lượng giáo dục trong chương trình 4 giáo dục phổ thông V. Đổi mới quản lý thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 5 B. KHÁI QUÁT VỀ MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI CẤP 7 TRUNG HỌC CƠ SỞ I.
Quá trình nghiên cứu và thực nghiệm mô hình trường học mới 7 II. Đặc điểm nổi bật của mô hình trường học mới trung học cơ sở 8 C. KẾ HOẠCH GIÁO DỤC TRONG MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI 15 I. Khung kế hoạch chung đối với các môn học/hoạt động giáo dục lớp 7 15 II.
Tài liệu Hướng dẫn học 17 III. Tổ chức dạy học 25 IV. Tiêu chí đánh giá hoạt động dạy học 30 V. Tổ chức lớp học 34 D.
TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO 56 I. Hoạt động trải nghiệm sáng tạo 56 II. Sự khác nhau giữa môn học/HĐGD và hoạt động trải nghiệm sáng tạo 57 III. Một số hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong mô hình trường học 59 mới trung học cơ sở Đ.
ĐÁNH GIÁ HỌC SINH TRONG MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI 59 I. Mục đích đánh giá 59 II. Nguyên tắc đánh giá 60 III. Nội dung đánh giá 60 IV.
Đánh giá thường xuyên và đánh giá định kỳ 61 V. Tổng hợp đánh giá định kỳ và xét khen thưởng 65 VI. Hồ sơ đánh giá 66 VII. Sử dụng kết quả đánh giá 68 VIII.
Tổ chức thực hiện 69 E. SINH HOẠT CỤM CHUYÊN MÔN VÀ THAM GIA CÁC HOẠT 70 ĐỘNG CHUYÊN MÔN TRÊN MẠNG “TRƯỜNG HỌC KẾT NỐI” I. Tổ chức sinh hoạt chuyên môn 70 II. Sinh hoạt chuyên môn dựa trên nghiên cứu bài học 74 III.
Sinh hoạt chuyên môn theo cụm trường 93 IV. Tham gia các hoạt động chuyên môn trên “Trường học kết nối” 98 G. TRÁCH NHIỆM CỦA CÁC CẤP QUẢN LÍ ĐỊA PHƯƠNG 135 TRONG VIỆC TRIỂN KHAI MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI I. Trách nhiệm của sở Giáo dục và Đào tạo 135 II.
Trách nhiệm của các phòng Giáo dục và Đào tạo 136 III. Trách nhiệm của hiệu trưởng 137 Phần thứ hai TỔ CHỨC DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ MÔN KHTN LỚP 7 THEO MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI I. Vị trí, đặc điểm môn học 136 II. Chương trình môn học 138 III.
Hướng dẫn tổ chức hoạt động học theo chủ đề 142 Phụ lục 195 Phần thứ nhất MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC ĐỔI MỚICẤP TRUNG HỌC CƠ SỞ ----------- A. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐỔI MỚI GIÁO DỤC CẤP TRUNG HỌC CƠ SỞ I. Mục tiêu đổi mới giáo dục phổ thông Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế xác định “Đối với giáo dục phổ thông, tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh. Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời. Hoàn thành việc xây dựng chương trình giáo dục phổ thông giai đoạn sau năm 2015. Bảo đảm cho học sinh có trình độ trung học cơ sở (hết lớp 9) có tri thức phổ thông nền tảng, đáp ứng yêu cầu phân luồng mạnh sau trung học cơ sở; trung học phổ thông phải tiếp cận nghề nghiệp và chuẩn bị cho giai đoạn học sau phổ thông có chất lượng. Nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục, thực hiện giáo dục bắt buộc 9 năm từ sau năm 2020.” Đối với mục tiêu cấp trung học cơ sở, học sinh được phát triển hài hoà về thể chất và tinh thần trên cơ sở duy trì, tăng cường các phẩm chất và năng lực đã hình thành ở cấp tiểu học; được hoàn chỉnh cơ bản về học vấn phổ thông và phát triển nhân cách công dân; phát triển các tiềm năng sẵn có để có thể tiếp tục học trung học phổ thông, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động.
Chương trình giáo dục phổ thông hiện hành chỉ xây dựng chuẩn kiến thức, kỹ năng và yêu cầu về thái độ mà chưa xác định yêu cầu về phẩm chất và năng lực của học sinh cần đạt được sau mỗi cấp học. Hạn chế đó cũng thể hiện trong việc thiết kế nội dung, áp dụng hình thức và phương pháp giáo dục, đánh giá chất lượng giáo dục. 1 Chương trình giáo dục phổ thông đổi mới yêu cầu hình thành và phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh cần đạt được sau mỗi cấp học (hay còn gọi là chuẩn đầu ra) của giáo dục phổ thông, là sự cụ thể hoá mục tiêu giáo dục trên hai phương diện phẩm chất và năng lực của học sinh, là kết quả đầu ra cần đạt để xác nhận trình độ học tập sau khi kết thúc mỗi cấp học; được sắp xếp theo một lôgic hợp lý, chi tiết đến cấp, lớp; làm cơ sở cho việc lựa chọn và cấu trúc nội dung khi biên soạn sách giáo khoa, xác định phương pháp và hình thức giáo dục. Việc đánh giá mức độ đạt được chuẩn trong quá trình giáo dục và kết thúc mỗi giai đoạn giáo dục (học kỳ, năm học, cấp học) được thực hiện thông qua nhận xét, đánh giá các biểu hiện về phẩm chất và năng lực của học sinh trong học tập, sinh hoạt và trong các bài thi, kiểm tra.Nội dung đổi mới và cấu trúc chương trình giáo dục phổ thông 1.
Nội dung đổi mới chương trình giáo dục phổ thông Theo Nghị quyết số 88/2014/QH13, nội dung đổi mới chương trình giáo dục phổ thông bao gồm: - Mục tiêu giáo dục phổ thông (chủ yếu là đổi mới cách tiếp cận và thực hiện mục tiêu) theo chương trình hai giai đoạn: mục tiêu giáo dục cơ bản và mục tiêu giáo dục định hướng nghề nghiệp; - Nội dung giáo dục phổ thông; - Tiếp tục đổi mới phương pháp giáo dục; - Đổi mới căn bản phương pháp đánh giá chất lượng giáo dục. Cấu trúc của chương trình giáo dục phổ thông mới Nghị quyết số 29-NQ/TW yêu cầu: “Bảo đảm cho học sinh có trình độ trung học cơ sở (hết lớp 9) có tri thức phổ thông nền tảng, đáp ứng yêu cầu phân luồng mạnh sau trung học cơ sở; trung học phổ thông phải tiếp cận nghề nghiệp và chuẩn bị cho giai đoạn học sau phổ thông có chất lượng”. Muốn thực hiện được yêu cầu này, giáo dục phổ thông sẽ được thực hiện trong 12 năm, cấu trúc gồm hai giai đoạn giáo dục: giai đoạn giáo dục cơ bản (gồm cấp tiểu học 5 năm và cấp trung học cơ sở 4 năm) và giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp (cấp trung học phổ thông 3 năm). - Giai đoạn giáo dục cơ bản đảm bảo cho học sinh có học vấn phổ thông nền tảng, toàn diện với các khái niệm, nguyên lý khoa học khái quát, các phẩm chất và năng lực thiết yếu mà mọi người đều cần để có thể tiếp tục học lên hoặc 2 tham gia cuộc sống lao động xã hội, đặt nền móng cho quá trình học tập suốt đời; chuẩn bị tâm thế cho giai đoạn trưởng thành thích ứng với những thay đổi nhanh và nhiều mặt của xã hội tương lai đáp ứng yêu cầu phân luồng mạnh sau trung học cơ sở.
- Giáo dục định hướng nghề nghiệp bảo đảm học sinh tiếp cận nghề nghiệp, chuẩn bị cho giai đoạn học sau phổ thông có chất lượng nhằm phân hoá theo mục tiêu phân luồng, định hướng nghề nghiệp, học sinh chỉ học một số ít môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc chung, còn lại được tự chọn các môn học, các chuyên đề học tập phù hợp với nguyện vọng, sở trường, năng lực từng người hướng vào các lĩnh vực nghề nghiệp tương lai. Đây là phương thức bảo đảm cho học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông có tiềm lực sẵn sàng trực tiếp lao động, học tiếp các ngành nghề đã định hướng trước. Như vậy, so với hiện nay học sinh trung học phổ thông sẽ được chuẩn bị tốt hơn những kiến thức, kỹ năng liên quan đến ngành nghề được đào tạo hoặc tham gia lao động xã hội và sẽ tạo thuận lợi cho học sinh Việt Nam theo học các chương trình đào tạo quốc tế. Đổi mới phương pháp, hình thức và phương tiện dạy học trong chương trình giáo dục phổ thông mới Nghị quyết số 29-NQ/TW yêu cầu “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc.
Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực. Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học.” Từ yêu cầu đó, việc đổi mới phương pháp, hình thức và phương tiện dạy học trong chương trình giáo dục phổ thông mới sẽ thực hiện theo định hướng sau: 1. Về phương pháp dạy học Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục/dạy học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, bồi dưỡng phương pháp tự học, hứng thú học tập, kỹ năng hợp tác, khả năng tư duy độc lập của người học.