LỜI MỞ ĐẦU Đất nước ta đang bước vào thời kỳ đổi mới, cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, kế toán kiểm toán là một bộ phận không thể thiếu trong các doanh nghiệp. Cùng với sự phát triển đi lên của doanh nghiệp, bộ phận kế toán có vai trò vô cùng quan trọng, to lớn trong việc đưa ra các biện pháp điều chỉnh trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Kế toán - kiểm toán là thành phần quan trọng cùng với sự tồn tại và phát triển của các doanh nghiệp. Là sinh viên chuyên ngành kế toán kiểm toán, sau một thời gian được nghiên cứu về mặt lý thuyết, nhà trường đã tạo điều kiện cho chúng em được tìm hiểu thực tế tại công ty TNHH Thương mại và đầu tư Phương Nam dưới sự hướng dẫn của các thầy cô giáo, các cô chú, anh chị phòng kế toán đã giúp em hoàn thành bài viết với đề tài tiền lương.
Qua lần tìm hiểu thực tế em thấy : Mỗi con người khi muốn đóng góp công sức của mình cho xã hội, điều mà họ quan tâm trước nhất đó là công việc gì, có phù hợp với nghiệp vụ của bản thân họ hay không? ?Và điều thứ hai là vấn đề tiền lương của công việc đó. Hơn nữa với nhu cầu sống đang dần đi lên của xã hội, vấn đề tiền lương trở thành mối quan tâm chính của người lao động. Tiền lương là khoản tiền mà người lao động được hưởng sau khi họ đã đóng góp sức lao động của mình trong một khoản thời gian lao động nhất định.Tiền lương biểu hiện cụ thể lợi ích của một cá nhân hay một tập thể người lao động, là động lực chủ yếu thúc đẩy kích thích người lao động làm việc có hiệu quả nhất. Trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay, nền kinh tế cũng phải có những thay đổi sao cho phù hợp.
Do vậy, việc đổi mới cơ chế quản lý kinh tế, công tác quản lý tiền lương luôn được chú trọng thực hiện. Các chính sách về chế độ tiền lương của Nhà nước ngày càng được hoàn thiện và có tác động hiệu quả tới các hoạt động kinh tế, đồng thời cũng có ảnh hưởng trực tiếp đến các tầng lớp dân cư trong xã hội. Sinh viên : Vũ Thị Thùy Linh - Lớp QTL 302K 1 Khóa luận tốt nghiệp Không thể tách rời tiền lương với các khoản trích theo lương bao gồm : Bảo hiểm xã hội (BHXH), Bảo hiểm y tế (BHYT), Kinh phí công đoàn (KPCĐ). Đây là các quỹ xã hội nhằm phục vụ và đảm bảo lợi ích của những người lao động khi tham gia lao động.
Từ những nhận thức trên và những kiến thức chuyên môn đã được học ở nhà trường , em mong muốn có cơ hội vận dụng vào thực tế ở cơ sở để có thể bổ sung và mở rộng kiến thức theo chương trình được học. Hơn nữa là có thể chau dồi kiến thức của bản thân, về trình độ, phẩm chất, năng lực của một cán bộ kinh tế. Thấy rõ được tính thiết thực và tầm quan trọng của công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương qua thời gian thực tập tại công ty TNHH Thương mại và đầu tư Phương Nam, em đã chọn đề tài :”Kế toán tiền lương và các khoản trich theo lương “. Nội dung nghiên cứu của đề tài tiền lương : Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về công tác tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng Chƣơng 2: Thực trạng công tác tổ chức kế toán tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng tại công ty TNHH Thƣơng mại và đầu tƣ Phƣơng Nam Chƣơng 3: Một số biện pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng.
Sinh viên : Vũ Thị Thùy Linh - Lớp QTL 302K 2 Khóa luận tốt nghiệp CHƢƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TIỀN LƢƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƢƠNG 1. Một số vấn đề chung về tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng trong doanh nghiệp.1 Các khái niệm cơ bản : 1.1 Tiền lƣơng: Tiền lương là biểu hiện bằng tiền của một bộ phận sản phẩm xã hội mà người lao động được sử dụng để bù đắp hao phí lao động của mình trong quá trình tham gia vào các hoạt động sản xuất kinh doanh.2 Phụ cấp lƣơng : Là khoản tiền bổ sung cho lương chức vụ, cấp bậc hàm khi có điều kiện tham gia công việc và điều kiện sinh hoạt có những yếu tố không ổn định. Phụ cấp lương có vai trò bù đắp hao phí lao động mà trong lương cấp bậc, chức vụ chuyên môn, nghiệp vụ chưa đầy đủ. Chế độ phụ cấp đảm bảo cho người lao động có thể tái sản xuất sức lao động tốt hơn, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, công tác của bản thân người lao động và tập thể.
Phụ cấp lương có thể biểu hiện bằng tiền hoặc bằng hiện vật hay dưới hình thức khác. Phụ cấp lương được biểu hiện dưới dạng vô hình hoặc hữu hình.3 Tiền thƣởng : Tiền thưởng thực chất là khoản tiền bổ sung cho tiền lương. Tiền thưởng góp phần thỏa mãn nhu cầu vật chất cho người lao động và trong chừng mực nhất định người sử dụng lao động sử dụng tiền thưởng như biện pháp khuyến khích vật chất hiệu quả cho người lao động. Sinh viên : Vũ Thị Thùy Linh - Lớp QTL 302K 3 Khóa luận tốt nghiệp 1.4 Các khoản trích theo lƣơng: Ngoài tiền lương, tiền công, người lao động còn được hưởng các khoản trợ cấp thuộc phúc lợi xã hội, trong đó có trợ cấp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn.
Trong đó, BHXH là quỹ dùng để trợ cấp cho người lao động có tham gia đóng BHXH trong các khả năng lao động như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, hưu trí mất sức. BHYT là quỹ dùng để đài thọ người lao động có tham gia đóng BHYT trong các trường hợp khám chữa bệnh. KPCĐ là quỹ dùng để tài trợ cho hoạt động công đoàn.2 Vai trò, ý nghĩa của tiền lƣơng Vai trò của tiền lương : Đối với người lao động : Tiền lương là nguồn thu nhập chủ yếu để duy trì sự tồn tại, phát triển của họ và gia đình. Ở mức độ nào đó tiền lương kiếm được là thước đo giá trị uy tín và địa vị của người lao động cũng như mức độ đối xử của doanh nghiệp đối với người lao động.
Là động lực thúc đẩy người lao động nâng cao trình độ để tăng sự đóng góp cho doanh nghiệp. Tiền lương là một phần cơ bản nhất đáp ứng mọi nhu cầu chi tiêu cần thiết cho người lao động nhằm tái sản xuất sức lao động của bản thân và dành một phần để nuôi gia đình cũng như bảo hiểm khi hết tuổi lao động. Là động lực để người lao động phát triển một cách toàn diện. Đối với doanh nghiệp : Tiền lương là một phần quan trọng của chi phí, cấu thành nên giá thành sản phẩm.
Tóm lại : Tiền lương là đòn bẩy kinh tế, thúc đẩy sự phát triển của xã hội. Do đó, việc hoàn thiện các chính sách quản lý, điều tiết tiền lương trong doanh nghiệp là một trong những nhiệm vụ mà chính phủ, doanh nghiệp và các nhà quản lý phải chú ý thực hiện. Ý nghĩa của tiền lương trong quản lý doanh nghiệp : Lao động là một trong ba yếu tố của quá trình sản xuất kinh doanh (tư liệu lao động, đối tượng lao động và lao động )và là yếu tố có tính chất quyết định nhất tới sự tồn vong của doanh nghiệp. Do đo trong bất kể doanh nghiệp nào cũng phải tùy theo quy mô và yêu cầu sản xuất cụ thể mà sử dụng một lực lượng lao động Sinh viên : Vũ Thị Thùy Linh - Lớp QTL 302K 4 Khóa luận tốt nghiệp nhất định về chi phí về lao động là một nội dung quan trọng trong công tác quản lý toàn diện của các đơn vị sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp.
Tổ chức công tác hạch toán lao động tiền lương sẽ giúp cho công tác quản lý đi vào nề nếp. Trước tiên doanh nghiệp phải bố trí hợp lý sức lao động, cải tiến lề lối làm việc, đảm bảo an toàn xây dựng các định mức lao động đơn giản và trả lương trên cơ sở tính đúng, tính đủ sức hao phí lao động và hiệu quả lao động. Đó là điều kiện nâng cao năng suất lao động và thu nhập doanh nghiệp. Từ đó mà thu nhập của người lao động cũng sẽ được nâng cao.3 Quỹ lƣơng và các khoản trích theo lƣơng 1.1 Quỹ lƣơng : Quỹ tiền lương của doanh nghiệp là toàn bộ tiền lương của doanh nghiệp dùng để trả cho tất cả các loại lao động thuộc doanh nghiệp quản lý và sử dụng.
Thành phần quỹ lương của doanh nghiệp bao gồm : tiền lương trả cho người lao động theo thời gian làm việc, tiền lương trả cho người lao động theo số lượng sản phẩm hay công việc hoàn thành, tiền lương trả cho người lao động theo thời gian ngừng việc do mưa bão, lũ lụt, thiếu nguyên vật liệu …. hoặc nghỉ phép theo quy định đi học, các khoản phụ cấp thâm niên, làm đêm, thêm giờ….quỹ tiền lương thường được chia làm 2 loại theo mối quan hệ với quá trình sản xuất kinh doanh. Tiền lương chính : Là tiền lương trả cho người lao động trong thời gian làm việc thực tế trên cơ sở nhiệm vụ được giao như tiền lương theo thời gian, lượng sản phẩm và các khoản phụ cấp được tính vào lương. Tiền lương phụ : Là tiền lương trả cho người lao động trong thời gian nghỉ việc theo quy định của nhà nước như : nghỉ lễ, nghỉ phép ….hoặc nghỉ vì những lý do bất thường khác không phải do công nhân viên gây ra như thiếu nguyên vật liệu, máy hỏng….
Về nguyên tắc : quỹ tiền lương phải được quản lý chặt chẽ và chi theo đúng mục đích, gắn với kết quả kinh doanh trên cơ sở các định mức lao động và đơn giá tiền lương hợp lý được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Sinh viên : Vũ Thị Thùy Linh - Lớp QTL 302K 5 Khóa luận tốt nghiệp 1.2 Các khoản trích theo lƣơng : 1.1 Bảo hiểm xã hội (BHXH) : Theo chế độ hiện hành, quỹ BHXH được hình thành bằng cách tính theo tỷ lệ 22% trên tổng quỹ tiền lương cấp bậc và các khoản phụ cấp thường xuyên của người lao động trong từng kỳ kế toán. Người sử dụng lao động phải nộp 16% trên tổng quỹ lương và được tính vào chi phí sản xuất kinh doanh. Người lao động nộp 6% trên tổng quỹ lương bằng cách trừ vào thu nhập của họ.