TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ XÂY DỰNG KHOA XÂY DỰNG GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: GIA CÔNG VÀ LẮP DỰNG CỐT THÉP BẰNG PHƯƠNG PHÁP THỦ CÔNG NGHỀ: CỐT THÉP - HÀN TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP 2 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. Uông Bí, ngày tháng năm 20 Người biên soạn 3 BÀI 1: CÁC KHÂU GIA CÔNG CỐT THÉP Mục tiêu của bài: Sau khi học xong bài học này người học có khả năng: - Kiến thức: Trình bày được các yêu cầu kỹ thuật đối với các sản phẩm cốt thép sau khi gia công. Biết các loại dụng cụ thường sử dụng trong công tác gia công cốt thép.
Phân biệt được từng loại dụng cụ, cấu tạo, phạm vi sử dụng của từng loại. - Kỹ năng: Tính toán được chiều dài các thanh cốt thép. Số lượng các thanh cốt thép. Cắt được thép đúng kích thước, tiết kiệm.
Biết quy trình uốn, uốn đúng thiết kế, chính xác, an toàn. Uốn được cốt thép đúng kỹ thuật, an toàn. Biết được các sai phạm, tìm ra nguyên nhân và biện pháp khắc phục. - Thái độ: Rèn luyện tính cẩn thận, tỷ mỷ, chính xác.
Thực hiện tốt các biện pháp an toàn - vệ sinh lao động. Làm thẳng thép 1. Phương tiện, dụng cụ - Vam khuy, vam cần, thớt nắn - Tời quay tay. Phương pháp 4 1.
Nắn thẳng cốt thép dạng cuộn - Chuẩn bị: + Sân bãi: Nền nhà, sân xưởng khu gia công cốt thép phải khô dáo, tương đối bằng phẳng, không lẫn bùn đất. + Vam khuy: Để nắn thép nhỏ đường kính d <10(mm) Vam khuy làm bằng thép tròn có đường kính lớn hơn đường kính thép cần nắn một cấp. Ví dụ nắn thép φ6 thì dùng vam thép có đường kính φ8. - Nắn thép bằng vam khuy: + Lăn cuộn thép thành sợi.
+ Đưa ngang thân thép vào khe hở của vam (chiều cong của vam khuy cùng chiều cong của thanh thép). + Tay bóp cho vam và thanh thép gần vào nhau tuỳ độ cong của thanh thép. Nắn thẳng thép tròn dạng cây - Chuẩn bị: + Sân bãi: Khu vực nắn cốt thép phải đủ không gian để quay thanh thép. Bàn nắn được liên kết chắc chắn xuống đất.
+ Vam cần: Để nắn thép to, đường kính ≥10 (mm) Vam cần được làm bằng thép có cường độ cao, thường là thép hợp kim. Ứng với các loại đường kính thép nắn có quy cách vam khác nhau. Vam cần kết hợp với bàn nắn bằng 2 chốt thép đường kính 30 (mm) hàn vào thớt nắn bằng thép bản, được liên kết với bàn thao tác bằng đinh hoặc bu lông. Khi dùng vam cần để nắn thép to có thể lắp thêm một đoạn ống để tăng chiều dài tay vam nắn cho nhẹ.
- Phương pháp nắn: + Duỗi sơ bộ: Đặt chỗ cong của thanh thép vào vị trí cần nắn dùng tay kéo. Để miệng vam ngoạm chặt thanh thép gần chỗ cong. Xoay vam 1 góc tuỳ độ cong của thanh thép. + Nắn thẳng: Nắn bằng vam chưa thật thẳng được, phải đặt thép lên đe hoặc trên nền cứng, phẳng, dùng búa tạ đánh dần vào chỗ cong đễn khi thép thật thẳng.
5 Chú ý: Không được nung nóng thanh thép để nắn vì sẽ làm giảm cường độ của thép. a) b) c) d) Dụng cụ nắn thép bằng phương pháp thủ công a) Vam khuy ; b) Vam cần c) Bàn nắn bằng 2 chốt thép * Sai phạm thường gặp, biện pháp khắc phục. - Đối với nắn bằng vam khuy: Thanh thép sau khi nắn bị cong gãy khúc do bóp tay quá mạnh. Biện pháp khắc phục: Nếu thanh thép ngắn dùng búa tay nắn lại.
Nếu thanh thép dài dùng vam nắn xoay cổ tay để nắn lại (chú ý khi nắn mắt phải quan sát, nắn từ từ). - Đối với vam cần: Khi nắn thanh thép bị xoay (trượt). Biện pháp khắc phục: Thanh thép và vam phải nằm trong cùng mặt phẳng, ngang bằng. Lực kéo khi nắn phải từ từ.
* An toàn lao động: Khi lăn cuộn thép phải chú ý đầu thép co lại bập vào ngưới Nắn thép to đề phòng trượt vam làm mất đà gây ngã, người đứng thao tác phải đứng chạng chân thật vững, miệng vam ngoạm chặt cốt thép mới được xoay vam. Xoay vam phải dùng lực từ từ. Giữ thép để đánh búa phải có găng tay, cán búa cần phải kiểm tra đề phòng bị tuột. Kéo thẳng thép tròn cuộn bằng tời a.
Kéo thẳng thép tròn dạng cuộn bằng tời quay tay * Chuẩn bị 6 - Bãi kéo thép: Bố trí dọc lán hoặc xưởng gia công cốt thép, bãi nên dài từ 30÷50(m), rộng ít nhất 1,5 (m), nền bằng phẳng, mặt nền rải sỏi, đá dăm hoặc xỉ than cho sạch. Dọc hai bên sân có rào chắn hoặc biển báo để đảm bảo an toàn cho người qua lại. - Dụng cụ phụ trợ để kéo thép: Giá đỡ cuộn thép để dỡ thép ở cuộn ra không bị xoắn, các bản kép giữ đầu thanh thép. a) b) c) Phương tiện và dụng cụ kéo thép a - Tời quay tay; b – Giá đỡ cuộn thép; c - Kẹp giữ đầu thanh thép 1- Bánh răng ; 2- Trống tời ; 3- cá hãm ; 4- Tay quay ; 5- Lỗ bắt bu lông ; 6- dây cáp * Kéo thẳng thép - Kéo thép trên giá đỡ cuộn thép theo chiều dài sân kéo.
- Lắp một đầu thép vào bản kẹp cố định ( bản kẹp phải được buộc chắc vào cọc thép thông qua dây cáp). - Cắt thép theo chiều dài sân kéo ( đầu thép cách trống tời từ 3 ÷4(m). - Lắp đầu sợi thép vào bản kẹp ở đầu dây cáp cuộn vào trống tời. - Quay tời để sợi cáp cuộn vào tời làm sợi thép được kéo căng.
- Nhả tời để tháo thép ra khỏi kẹp b. Kéo thẳng thép tròn dạng cuộn bằng tời điện 7 5 6 1 2 3 4 Sơ đồ nguyên lý và cấu tạo các bộ phận 1. Hộp giảm tốc; 5. Tang cuốn cáp * Chuẩn bị - Bãi kéo thép: Bố trí dọc lán hoặc xưởng gia công cốt thép, bãi nên dài từ 30÷50(m), rộng ít nhất 1,5 (m), nền bằng phẳng, mặt nền rải sỏi, đá dăm hoặc xỉ than cho sạch.
Dọc hai bên sân có rào chắn hoặc biển báo để đảm bảo an toàn cho người qua lại. - Dụng cụ phụ trợ để kéo thép: Giá đỡ cuộn thép để dỡ thép ở cuộn ra không bị soắn, các bản kép giữ đầu thanh thép. Kéo thẳng thép - Kéo thép trên giá đỡ cuộn thép theo chiều dài sân kéo. - Lắp một đầu thép vào bản kẹp cố định ( bản kẹp phải được buộc chắc vào cọc thép thông qua dây cáp).
- Cắt thép theo chiều dài sân kéo ( đầu thép cách trống tời từ 3 ÷4(m). - Lắp đầu sợi thép vào bản kẹp ở đầu dây cáp cuộn vào trống tời. - Đóng cầu dao về phía làm cho động cơ quay cuộn sợi cáp vào trống tời để sợi thép được kéo căng.(khi sợi thép bắt đầu căng, cho trống tời cuộn thêm khoảng 2 vòng là được) - Đóng cầu dao về phía làm cho động cơ quay ngược lại để nhả tời sau đó tháo thép ra khỏi kẹp. *Sai phạm thường gặp, biện pháp khắc phục.
- Đối với tời quay tay Khi sợi thép đã kéo thẳng cả 2 người cùng bỏ tay để tay quay quay tự do. 8 Biện pháp: Cả 2 người cùng giữ tay quay đồng thời cho cá hãm nhả tời từ từ - Đối với tời điện Do lực của tời khoẻ nên tời sợi thép quá căng làm cho sợi thép bị tuột khỏi kép cáp Biện pháp: Theo dõi mặt ngoài của thép thấy bong lớp vảy ra là được. * An toàn lao động. Khi kéo thép phải luôn luôn quan sát đề phòng sợi thép bị đứt hoặc tuột.
Đầu cáp của tời kéo nối với sợi thép cần kéo phải bằng kẹp giữ, không được nối bằng buộc. Không được bước qua hoặc tiếp xúc với thép đang kéo. Chỉ được tháo đầu thép khi sợi thép đã tời được thả trùng hẳn. Tính chiều dài thanh thép cắt.
Khi uốn, thép giãn dài ra nên cắt thép để uốn phải trừ giãn dài. Trị số giãn dài phụ thuộc góc uốn như sau: Góc uốn < 90o giãn dài 0,5d Góc uốn = 90o giãn dài 1d Góc uốn > 90o giãn dài 1,5d ( d là đường kính thanh thép uốn ) Trên đây là trị số giãn dài theo lý thuyết, trong thực tế trị số giãn dài của các loại thép có khác nhau nên người ta thường cắt thép theo lý thuyết rồi uốn thử để tìm trị số giãn dài ứng với thép cắt, sau đó mới cắt hàng loạt *Ví dụ: 40 Tính chiều dài cắt cho 1 thanh cốt 260 thép đai φ6 sao cho sau khi uốn có hình dạng và kích thước như hình vẽ: 160 Bài giải: Cốt đai có 5 góc vuông ( góc uốn 90o). Vậy tổng chiều dài giãn tại các vị trí uốn là: ∑lg = 5 x 1d = 5d 9 ∑lg = 5 x 6 = 30 (mm) Chiều dài thanh thép theo thiết kế là: Ltk = ( 260 + 160 ) 2 + 40 x 2 = 920 (mm) Chiều dài cắt là: Lc = Ltk - ∑lg = 920 - 30 = 890 (mm) * Tính số thanh để cắt Khi cắt nên kết hợp cắt những thanh có chiều dài khác nhau trên cùng một thanh hay một sợi thép để vừa hết chiều dài thanh thép đó hoặc đoạn còn lại ngắn nhất. Công thức tính như sau: L - ∑lini = 0 ÷ lmim Trong đó: li - là chiều dài thanh thứ i ni - là số thanh thứ i L - là chiều dài thanh thép trước khi cắt Lmim - là chiều dài nhỏ nhất của đoạn thép thừa Ở công thức trên có thể triển khai ∑lini ra như sau: ∑lini = l1n1 + l2n2 +.
lini Ví dụ: Có thanh thép dài 11,7m. Tính số thanh để cắt 3 loại thép có chiều dài khác nhau như sau: Loại 1: L1 = 2150 (mm) Loại 2: L2 = 1300 (mm) Loại 3: L3 = 1200 (mm) Bài giải Ta cắt 2 thanh cho loại 1, có ∑L1 = 2150 x 2 = 4300 (mm) Ta cắt 2 thanh cho loại 2, có ∑L2 = 1300 x 2 = 2600 (mm) Ta cắt 4 thanh cho loại 3, có ∑L3 = 1200 x 4 = 4800 (mm) Thanh thép sau khi cắt: 11700 - ( 4300 + 2600 + 4800) = 0 2. Dụng cụ cắt * Cắt thép tròn bằng chạm, kháp - Dụng cụ cắt: Gồm các loại chạm, kháp, đe và búa tạ. 10 - Chạm và kháp thường làm bằng thép có cường độ cao, thường là thép hợp kim.