Hợp tác quốc tế của Trường Đại học Giao thông Vận tải từ 1994 đến 2013

Khám phá luận văn thạc sĩ về hợp tác quốc tế của trường Đại học Giao thông Vận tải giai đoạn 1994-2013, phân tích và đánh giá các thành tựu.

• Tác giả: Nguyễn Đỗ Minh Hằng
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Khắc Nam
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế
• Đề tài: Hợp tác quốc tế của Trường Đại học Giao thông Vận tải từ 1994 đến 2013
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CÁC NHÂN TỐ QUY ĐỊNH HOẠT ĐỘNG HỢP TÁC QUỐC TẾ CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI
• 1.1. Cơ sở lý luận và chủ trương, chính sách của Việt Nam
• 1.2. Chính sách đối ngoại và định hướng hợp tác quốc tế về giáo dục đào tạo Việt Nam
• 1.3. Chính sách phát triển giao thông vận tải
• 1.4. Cơ sở thực tiễn
• 1.5. Tình hình trong nước và thế giới
• 1.6. Những thách thức của toàn cầu hóa và bối cảnh giáo dục Việt Nam trước và sau thời kỳ đổi mới
• 1.7. Sự hình thành và phát triển hoạt động hợp tác quốc tế của Trường Đại học Giao thông vận tải
• 1.8. Tổng quan về Trường Đại học Giao thông vận tải
• 1.9. Khái quát hoạt động hợp tác quốc tế của Nhà trường trước năm 1994 và sự thành lập phòng Đối ngoại
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC HOẠT ĐỘNG HỢP TÁC QUỐC TẾ CHỦ YẾU CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI TỪ 1994 ĐẾN 2013
• 2.1. Hợp tác đào tạo. Trao đổi giảng viên, sinh viên
• 2.2. Các đề án, chương trình đào tạo quốc tế
• 2.3. Các chương trình học bổng
• 2.4. Gửi và tiếp nhận lưu học sinh
• 2.5. Hợp tác nghiên cứu khoa học công nghệ
• 2.6. Hợp tác khai thác các đề tài nghiên cứu quốc tế. Tổ chức hội nghị, hội thảo, khóa học ngắn hạn
• 2.7. Hợp tác nhằm tăng cường cơ sở vật chất, tài liệu giảng dạy cho Nhà trường
• 2.8. Hợp tác nhằm tăng cường trang thiết bị, máy móc kỹ thuật
• 2.9. Trao đổi, chuyển giao các tài liệu học thuật, đồng xuất bản tài liệu, tạp chí khoa học
• 2.10. Các hoạt động khác
• 2.11. Công tác đoàn ra, đoàn vào. Đặt trụ sở của cơ sở đào tạo, tổ chức nước ngoài trong khuôn viên trường
• 2.12. Hợp tác tổ chức tư vấn du học và tuyển dụng
• 2.13. Tổ chức các sự kiện quốc tế khác
• 3. CHƯƠNG 3: TRIỂN VỌNG HỢP TÁC VÀ CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG HỢP TÁC QUỐC TẾ CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI
• 3.1. Triển vọng hợp tác quốc tế của Trường đại học Giao thông vận tải
• 3.2. Các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động hợp tác quốc tế của Trường Đại học Giao thông vận tải
• 3.3. Xây dựng các kế hoạch, chiến lược hợp tác quốc tế của Nhà trường về dài hạn, ngắn hạn
• 3.4. Hoàn thiện hệ thống văn bản quy định về hợp tác quốc tế trong Trường
• 3.5. Duy trì và mở rộng quan hệ với các đối tác quốc tế
• 3.6. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực
• 3.7. Đẩy mạnh việc tìm kiếm các nguồn tài chính phục vụ hoạt động hợp tác quốc tế
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Hợp tác quốc tế của Trường Đại học Giao thông Vận tải 1994 2013

Hợp tác quốc tế đã trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phát triển của Trường Đại học Giao thông Vận tải (GTVT) từ năm 1994 đến 2013. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc thiết lập các mối quan hệ hợp tác với các trường đại học và tổ chức quốc tế đã giúp nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu. Trường GTVT đã tích cực tham gia vào các chương trình hợp tác giáo dục, nghiên cứu khoa học và trao đổi sinh viên, từ đó tạo ra nhiều cơ hội học tập và phát triển cho giảng viên và sinh viên.

1.1. Lịch sử hình thành và phát triển hợp tác quốc tế

Trường Đại học GTVT đã bắt đầu các hoạt động hợp tác quốc tế từ những năm đầu thập niên 90. Sự thành lập phòng Đối ngoại vào năm 1994 đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong việc tổ chức và quản lý các hoạt động hợp tác quốc tế. Các chương trình hợp tác đã được triển khai với nhiều đối tác quốc tế, tạo điều kiện cho việc trao đổi học thuật và nghiên cứu.

1.2. Vai trò của hợp tác quốc tế trong giáo dục đại học

Hợp tác quốc tế không chỉ giúp nâng cao chất lượng đào tạo mà còn tạo ra cơ hội cho sinh viên và giảng viên tiếp cận với tri thức và công nghệ mới. Điều này góp phần quan trọng vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh của Trường GTVT trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

II. Những thách thức trong Hợp tác quốc tế của Trường Đại học Giao thông Vận tải

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, Trường GTVT vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong hoạt động hợp tác quốc tế. Các vấn đề như thiếu nguồn lực tài chính, sự không đồng bộ trong các chương trình hợp tác và khó khăn trong việc duy trì mối quan hệ với các đối tác quốc tế đã ảnh hưởng đến hiệu quả của các dự án hợp tác.

2.1. Thiếu nguồn lực tài chính cho hợp tác quốc tế

Một trong những thách thức lớn nhất là việc thiếu hụt ngân sách cho các hoạt động hợp tác quốc tế. Điều này đã hạn chế khả năng triển khai các dự án lớn và mở rộng quan hệ với các đối tác quốc tế.

2.2. Khó khăn trong việc duy trì mối quan hệ với đối tác

Việc duy trì mối quan hệ với các trường đại học và tổ chức quốc tế không phải lúc nào cũng dễ dàng. Sự thay đổi trong chính sách và chiến lược của các đối tác có thể dẫn đến việc giảm sút các hoạt động hợp tác.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả Hợp tác quốc tế tại Trường Đại học Giao thông Vận tải

Để nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế, Trường GTVT cần áp dụng một số phương pháp và chiến lược cụ thể. Việc xây dựng kế hoạch hợp tác dài hạn, tăng cường đào tạo nguồn nhân lực và tìm kiếm nguồn tài chính là những yếu tố quan trọng.

3.1. Xây dựng kế hoạch hợp tác dài hạn

Trường cần xây dựng các kế hoạch hợp tác quốc tế dài hạn, xác định rõ mục tiêu và đối tác chiến lược. Điều này sẽ giúp tăng cường tính bền vững và hiệu quả của các hoạt động hợp tác.

3.2. Tăng cường đào tạo nguồn nhân lực

Đào tạo đội ngũ cán bộ có năng lực làm việc trong môi trường quốc tế là rất cần thiết. Trường cần tổ chức các khóa đào tạo và bồi dưỡng cho cán bộ, giảng viên để nâng cao kỹ năng và kiến thức.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Hợp tác quốc tế tại Trường Đại học Giao thông Vận tải

Các hoạt động hợp tác quốc tế đã mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho Trường GTVT. Việc tham gia vào các chương trình đào tạo và nghiên cứu quốc tế đã giúp nâng cao chất lượng giảng dạy và nghiên cứu khoa học.

4.1. Cải thiện chất lượng đào tạo

Hợp tác quốc tế đã giúp Trường GTVT cập nhật và áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo cho sinh viên.

4.2. Tăng cường nghiên cứu khoa học

Các dự án hợp tác nghiên cứu đã tạo ra nhiều cơ hội cho giảng viên và sinh viên tham gia vào các nghiên cứu quốc tế, góp phần nâng cao uy tín của Trường trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của Hợp tác quốc tế tại Trường Đại học Giao thông Vận tải

Hợp tác quốc tế sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của Trường GTVT trong tương lai. Việc cải thiện các hoạt động hợp tác và mở rộng mối quan hệ với các đối tác quốc tế sẽ giúp Trường nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu.

5.1. Triển vọng hợp tác quốc tế trong tương lai

Trường GTVT cần tiếp tục mở rộng các mối quan hệ hợp tác với các trường đại học và tổ chức quốc tế, từ đó tạo ra nhiều cơ hội học tập và nghiên cứu cho sinh viên và giảng viên.

5.2. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hợp tác

Cần có các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế, bao gồm việc xây dựng các chương trình hợp tác đa dạng và bền vững, cũng như tăng cường sự tham gia của các bên liên quan.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hội nhập quốc tế trong giáo dục đại học là xu thế tất yếu nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong 15 năm đầu thời kỳ đổi mới, Việt Nam đã thu hút hơn 100 dự án giáo dục quốc tế với tổng kinh phí gần 600 triệu USD, tạo đòn bẩy quan trọng cho sự chuyển mình của hệ thống giáo dục đại học. Trong bối cảnh ngành giao thông vận tải đóng vai trò huyết mạch của nền kinh tế và là một trong ba khâu đột phá chiến lược, Trường Đại học Giao thông Vận tải đã chủ động thành lập Phòng Đối ngoại vào tháng 10/1994, mở ra giai đoạn phát triển quan hệ quốc tế bài bản và chuyên nghiệp.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ thực trạng, cơ chế vận hành và hiệu quả của các hoạt động hợp tác quốc tế tại Trường Đại học Giao thông Vận tải trong giai đoạn chuyển đổi 1994–2013. Mục tiêu cụ thể bao gồm: phân tích các nhân tố tác động; đánh giá toàn diện các chương trình liên kết đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ; từ đó xác định điểm nghẽn và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả đối ngoại cho giai đoạn tiếp theo.

Phạm vi không gian tập trung tại Trường Đại học Giao thông Vận tải và mạng lưới đối tác tại các quốc gia như Pháp, Đức, Nhật Bản, Anh, Trung Quốc, Lào. Phạm vi thời gian kéo dài trọn vẹn 20 năm từ năm 1994 đến năm 2013. Ý nghĩa nghiên cứu được định lượng qua việc đóng góp vào sự phát triển của một cơ sở đào tạo trọng điểm với quy mô hơn 32.000 sinh viên, hơn 2.000 học viên cao học và đội ngũ 781 giảng viên, trong đó có 50 giáo sư, 52 phó giáo sư và 151 tiến sĩ tính đến năm học 2012–2013.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết Chủ nghĩa tự do mới trong Quan hệ quốc tế (Neoliberal Institutionalism) làm nền tảng tư tưởng chủ đạo. Lý thuyết này nhấn mạnh vai trò của các thể chế, tổ chức quốc tế và mạng lưới hợp tác đa phương trong việc thúc đẩy sự phụ thuộc lẫn nhau cùng có lợi, giảm thiểu chi phí giao dịch và gia tăng lòng tin giữa các chủ thể học thuật.

Bên cạnh đó, luận văn kết hợp Lý thuyết Quốc tế hóa giáo dục đại học (Internationalization of Higher Education) để phân tích hai nhánh hoạt động cốt lõi: quốc tế hóa tại chỗ (nâng cấp chương trình giảng dạy, mời chuyên gia nước ngoài, đổi mới giáo trình) và quốc tế hóa xuyên biên giới (trao đổi lưu học sinh, liên kết đào tạo cấp bằng, nghiên cứu liên quốc gia). Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm: Hợp tác quốc tế đại học, Chuyển giao tri thức khoa học - công nghệ, Ngoại giao học thuật và Quản lý dự án liên kết giáo dục. Mô hình nghiên cứu tiếp cận đa cấp độ: cấp độ toàn cầu (xu thế toàn cầu hóa, gia nhập WTO), cấp độ quốc gia (chính sách đối ngoại mở rộng, Nghị quyết 14/2005/NQ-CP) và cấp độ thể chế cơ sở (năng lực tổ chức của Trường Đại học Giao thông Vận tải).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp phong phú từ hệ thống lưu trữ 20 năm của Phòng Đối ngoại, Trung tâm Đào tạo Quốc tế, các văn kiện của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Giao thông Vận tải, cùng dữ liệu khảo sát sơ cấp.

Cỡ mẫu khảo sát chuyên sâu gồm 25 chuyên gia và cán bộ quản lý then chốt, bao gồm đại diện Ban Giám hiệu, lãnh đạo Phòng Đối ngoại, các chủ nhiệm đề tài quốc tế và giảng viên phụ trách chương trình liên kết. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (Purposive Sampling) được lựa chọn nhằm tiếp cận đúng những nhân sự am hiểu sâu sắc quy trình đối ngoại và thực tiễn hợp tác kỹ thuật.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích - tổng hợp định tính kết hợp phỏng vấn sâu là nhằm mổ xẻ tường tận các cơ chế quản lý, đánh giá thực chất tính bền vững của các dự án và làm rõ các rào cản hành chính vốn khó đo lường bằng phương pháp định lượng đơn thuần. Timeline nghiên cứu được thực hiện liên tục qua các giai đoạn thu thập tư liệu, phỏng vấn thực địa và xử lý đối chiếu số liệu từ năm 2012 đến cuối năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, hợp tác đào tạo và trao đổi học thuật đạt bước chuyển biến vượt bậc về chất lượng. Điển hình là Dự án Chương trình đào tạo tiên tiến ngành Xây dựng công trình giao thông hợp tác với Đại học Leeds (Anh Quốc) thu hút 265 sinh viên, trong đó riêng năm học 2012–2013 đã có 99 kỹ sư tốt nghiệp. Dự án đào tạo tiến sĩ hai giai đoạn với Đại học Kỹ thuật Darmstadt (Đức) đã cử 8 giảng viên đi nghiên cứu, trong đó 6 tiến sĩ đã hoàn thành xuất sắc và trở về trường công tác. Chương trình du học tự túc với Đại học Giao thông Tây Nam (Trung Quốc) gửi gần 500 lưu học sinh (gồm 9 nghiên cứu sinh, 40 thạc sĩ), trong khi chương trình tiền du học Pháp đã chuyển tiếp thành công gần 200 sinh viên sang các trường đại học đối tác danh tiếng của Pháp.

Thứ hai, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ gắn kết chặt chẽ với các dự án hạ tầng quốc gia. Trong giai đoạn 2005–2008, trường hoàn thành 5 đề tài nghiên cứu quốc tế với Công ty CTI (Nhật Bản) trị giá 280 triệu đồng. Các dự án quy mô lớn như quan trắc cầu Bãi Cháy hợp tác với Viện Công nghệ Shimizu (Nhật Bản) năm 2008 hay gói thầu xây dựng bộ tiêu chuẩn đường sắt đô thị phối hợp với Hiệp hội JARTS (Nhật Bản) giai đoạn 2007–2008 đã đóng góp trực tiếp vào quy chuẩn kỹ thuật giao thông của hai đô thị đặc biệt là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.

Thứ ba, việc mở rộng mạng lưới đa phương giúp tối ưu hóa nguồn lực tài trợ. Gia nhập Tổ chức Đại học Pháp ngữ (AUF) từ năm 1996 đã mang lại gần 100 suất học bổng sinh viên và 30 suất cho giảng viên. Trở thành thành viên chính thức của Mạng lưới các trường Đại học Á - Âu (ASEA-UNINET) năm 2011 giúp trường thụ hưởng các dự án do Ủy ban Châu Âu tài trợ với mức tài trợ học bổng từ 1.000 đến 2.500 euro/tháng. Nguồn học bổng từ các doanh nghiệp quốc tế như Toyota, Nippon, KOVA đạt trung bình 60 triệu đồng/năm, đỉnh điểm lên tới 150 triệu đồng/năm, chiếm gần 60% tổng giá trị học bổng toàn trường.

Thứ tư, công tác tổ chức hội nghị và kết nối chuyên gia tạo lập uy tín vững chắc. Trường đã đồng tổ chức hơn 70 hội thảo quốc tế lớn nhỏ, tiếp nhận 32 lượt giáo viên tình nguyện từ dự án GAP (Anh Quốc) giai đoạn 1999–2007 và duy trì bình quân 20 lượt cán bộ, giảng viên tham gia trao đổi chuyên môn tại nước ngoài mỗi năm.

Thảo luận kết quả

Thành công của giai đoạn 1994–2013 xuất phát từ quyết định chiến lược khi thành lập Phòng Đối ngoại vào tháng 10/1994, giúp chuyên nghiệp hóa các hoạt động đối ngoại vốn trước đó còn thụ động trong khuôn khổ Nghị định thư nhà nước cũ. Tuy nhiên, dữ liệu bộc lộ hạn chế lớn về tính đối xứng: hoạt động trao đổi sinh viên chủ yếu diễn ra một chiều khi trường đón hàng chục sinh viên từ Pháp, Đức, Nhật Bản sang thực tập, nhưng sinh viên Việt Nam đi giao lưu văn hóa ngắn hạn ra nước ngoài còn rất ít do rào cản chi phí tự túc.

Kết quả này tương đồng với nhận định trong các công trình nghiên cứu quản trị giáo dục đại học tại Việt Nam, khẳng định các rào cản về cơ chế tự chủ tài chính và ngoại ngữ là nút thắt phổ biến cản trở sự bền vững của các dự án quốc tế.

Về mặt trực quan hóa, dữ liệu hợp tác của trường có thể được biểu diễn trực quan qua Biểu đồ cột thể hiện sự tăng trưởng số lượng dự án đào tạo từ năm 1995 đến 2013 và Biểu đồ tròn phân bố đối tác theo quốc gia, trong đó các đối tác Pháp, Đức, Nhật Bản chiếm tỷ trọng chi phối trên 75%. Bên cạnh đó, Bảng tổng hợp các dự án ODA và Sơ đồ phân cấp quản lý đối ngoại giúp phản ánh rõ nét mối liên kết giữa Ban Giám hiệu, Phòng Đối ngoại và các đơn vị nghiên cứu chuyên môn.

Đề xuất và khuyến nghị

Xây dựng chiến lược hợp tác quốc tế giai đoạn dài hạn 2015–2025: Ban Giám hiệu chủ trì phối hợp với Phòng Đối ngoại xác định các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn như đường sắt tốc độ cao, quy hoạch giao thông thông minh (ITS) và vật liệu xanh; đặt mục tiêu tăng tỷ trọng các dự án nghiên cứu khoa học có đối tác quốc tế lên mức 30% tổng số đề tài toàn trường.

Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp quy nội bộ và phân cấp quản lý: Phòng Đối ngoại phối hợp với các Khoa, Viện ban hành quy chế quản lý đề tài quốc tế trước năm 2016; cắt giảm 20% thời gian xử lý thủ tục phê duyệt đoàn ra, đoàn vào; trao quyền chủ động tài chính và liên hệ chuyên môn cho cấp bộ môn để gia tăng tính linh hoạt.

Nâng cao năng lực ngoại ngữ và phương pháp nghiên cứu cho đội ngũ cán bộ: Ban Giám hiệu cùng Trung tâm Đào tạo Quốc tế triển khai kế hoạch bồi dưỡng định kỳ, hướng tới mục tiêu 100% giảng viên tham gia giảng dạy các chương trình tiên tiến đạt trình độ tiếng Anh từ C1 hoặc chứng chỉ tiếng Pháp DELF B2/TCF 400 trở lên trước năm 2020; tăng chỉ tiêu cán bộ đi thực tập ngắn hạn lên 35 lượt/năm.

Đa dạng hóa nguồn tài chính và đẩy mạnh xã hội hóa: Phòng Đối ngoại chủ động liên kết với các tập đoàn đa quốc gia và các tổng công ty xây dựng công trình giao thông để gia tăng quy mô quỹ học bổng doanh nghiệp thêm 50% vào năm 2018; đồng thời khai thác tối đa nguồn kinh phí tài trợ nghiên cứu từ các tổ chức quốc tế như ASEA-UNINET, AUF và các chương trình ODA của Nhật Bản, Liên minh Châu Âu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhà quản lý giáo dục và lãnh đạo các trường đại học khối kỹ thuật: Luận văn cung cấp mô hình thực tiễn về việc chuyển đổi cơ cấu tổ chức đối ngoại, kinh nghiệm vận hành chương trình tiên tiến và phương pháp tối ưu hóa nguồn viện trợ giáo dục.

Cán bộ chuyên trách phòng Hợp tác Quốc tế và Quản lý Khoa học: Tài liệu mang lại hệ thống bài học thực chứng về quy trình xây dựng dự án đào tạo tiến sĩ liên kết, đàm phán thỏa thuận trao đổi lưu học sinh và thủ tục quản lý đoàn chuyên gia quốc tế.

Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Quan hệ Quốc tế: Luận văn là công trình tham khảo giá trị về phương pháp luận ứng dụng lý thuyết chủ nghĩa tự do mới vào lĩnh vực ngoại giao học thuật và phân tích chính sách công.

Các tổ chức quốc tế và doanh nghiệp công trình giao thông nước ngoài: Tài liệu giúp các nhà đầu tư và đối tác phát triển thấu hiểu năng lực tiếp nhận công nghệ, cơ cấu tổ chức học thuật và nhu cầu nhân lực chất lượng cao của thị trường giao thông vận tải Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Việc thành lập Phòng Đối ngoại năm 1994 có ý nghĩa then chốt như thế nào đối với Trường Đại học Giao thông Vận tải? Sự kiện tháng 10/1994 đánh dấu bước chuyển từ hợp tác bị động theo hiệp định liên chính phủ sang giai đoạn chủ động hội nhập đa phương. Phòng Đối ngoại đóng vai trò đầu mối thiết lập quan hệ trực tiếp với hơn 50 đối tác toàn cầu, mở đường cho các dự án đào tạo và nghiên cứu kỹ thuật quy mô lớn.

Mô hình đào tạo liên kết quốc tế nào đạt hiệu quả rõ nét nhất trong giai đoạn 1994–2013? Chương trình đào tạo tiên tiến liên kết với Đại học Leeds (Anh Quốc) là mô hình tiêu biểu nhất, đào tạo 265 sinh viên hoàn toàn bằng tiếng Anh và tốt nghiệp 99 kỹ sư chất lượng cao trong năm học 2012–2013, đáp ứng trực tiếp tiêu chuẩn hành nghề quốc tế.

Đâu là rào cản lớn nhất trong hoạt động trao đổi sinh viên quốc tế tại trường? Rào cản lớn nhất là kinh phí tự túc và chi phí sinh hoạt đắt đỏ tại các quốc gia phát triển, khiến việc gửi sinh viên Việt Nam ra nước ngoài giao lưu ngắn hạn còn hạn chế, dẫn đến tình trạng trao đổi sinh viên chủ yếu diễn ra một chiều từ nước ngoài vào Việt Nam.

Hoạt động hợp tác nghiên cứu khoa học quốc tế đóng góp gì cho các công trình hạ tầng thực tế? Các chương trình hợp tác đã giải quyết trực tiếp các bài toán kỹ thuật lớn, tiêu biểu như dự án quan trắc cầu Bãi Cháy với Viện Công nghệ Shimizu và dự án xây dựng bộ quy chuẩn kỹ thuật đường sắt đô thị hợp tác với tổ chức JARTS của Nhật Bản.

Luận văn tiếp cận vấn đề hợp tác quốc tế đại học dưới góc độ lý thuyết nào? Công trình vận dụng lý thuyết Chủ nghĩa tự do mới trong Quan hệ quốc tế kết hợp cùng lý thuyết Quốc tế hóa giáo dục đại học, phân tích tác động của các thể chế học thuật đa phương đối với việc nâng cao năng lực nội sinh của một trường đại học kỹ thuật.

Kết luận

Hợp tác quốc tế trong giai đoạn 1994–2013 đã khẳng định vai trò là một trong ba giải pháp đột phá chiến lược, đưa Trường Đại học Giao thông Vận tải hội nhập sâu rộng vào không gian giáo dục toàn cầu. Việc thiết lập các liên kết đào tạo tiên tiến với các trường đại học hàng đầu tại Anh, Pháp, Đức, Trung Quốc đã chuẩn hóa nội dung giảng dạy và đào tạo hàng trăm kỹ sư, thạc sĩ, tiến sĩ đạt chuẩn quốc tế. Hợp tác nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ gắn liền với các đối tác Nhật Bản, Đức đã đóng góp thiết thực vào quy chuẩn xây dựng hạ tầng và quản lý giao thông đô thị tại Việt Nam. Khai thác hiệu quả các mạng lưới đa phương như AUF và ASEA-UNINET giúp trường nâng cao tiềm lực tài chính, phát triển đội ngũ giảng viên và gia tăng học bổng cho người học. Công trình là nguồn tư liệu học thuật giá trị, cung cấp cơ sở khoa học vững chắc để các cơ sở giáo dục đại học hoàn thiện chiến lược đối ngoại trong kỷ nguyên mới; các đơn vị nghiên cứu và quản lý giáo dục hãy khai thác ngay nguồn tri thức thực tiễn này để hoạch định chính sách hội nhập bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CÁC NHÂN TỐ QUY ĐỊNH HOẠT ĐỘNG HỢP TÁC QUỐC TẾ CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI 1. Cơ sở lý luận và chủ trương, chính sách của Việt Nam 1. Cơ sở lý luận Nhìn vào lịch sử phát triển của xã hội loài người thì sự hình thành quan hệ quốc tế là nhu cầu khách quan, thiết yếu của sự vận động và phát triển của mỗi cộng đồng dân tộc trong quá trình lịch sử. Ngày nay, sự phát triển nhanh chóng của cuộc cách mạng khoa học - công nghệ hiện đại đã tác động và thâm nhập vào mọi lĩnh vực của đời sống quốc tế, thúc đẩy nhanh xu thế toàn cầu hoá đời sống chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội… Tính chỉnh thể và sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các quốc gia dân tộc ngày càng tăng lên, các vấn đề toàn cầu ngày càng cấp bách đòi hỏi sự hợp tác sâu rộng giữa các chủ thể quốc tế để cùng nhau giải quyết.

Quá trình toàn cầu hóa cùng sự ra đời và phát triển của kinh tế thị trường cũng là động lực hàng đầu thúc đẩy các mối quan hệ hợp tác dưới nhiều hình thức, cấp độ và trên nhiều lĩnh vực khác nhau, theo tiến trình từ thấp đến cao. Như vậy, chính sự phát triển chung của văn minh nhân loại, của tiến bộ xã hội, trí tuệ và năng lực của con người và mỗi cộng đồng quốc gia dân tộc cũng như nhu cầu khách quan của sự phát triển hướng tới tương lai của các dân tộc đã quy định sự phát triển ngày càng sâu rộng các mối quan hệ và hợp tác quốc tế. Ở lĩnh vực giáo dục, hợp tác quốc tế lại càng khẳng định được vai trò của mình như một xu thế không thể đảo ngược. Từ xưa đến nay, giáo dục luôn được coi là nền tảng cơ bản làm thay đổi và cải tiến con người – yếu tố quan trọng cấu thành nên sức mạnh quốc gia.

Không một quốc gia nào trên thế giới có thể phát triển mà không ưu tiên đầu tư cho giáo dục, nhất là trong thời đại mà kinh tế tri thức đã đẩy sự phân hóa giữa các nước phát triển và đang phát triển lên mức độ ngày càng cao hơn, ở quy mô lớn hơn. Bởi vậy, giáo dục phải đi trước một bước, nâng cao dân trí, đào tạo 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhân lực và bồi dưỡng nhân tài để phục vụ tốt các mục tiêu của chiến lược phát triển kinh tế xã hội. Trong một thế giới biến đổi không ngừng với các thách thức ngày càng gia tăng, trọng trách nặng nề của giáo dục đào tạo nói chung và giáo dục đại học nói riêng là cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao để thích ứng, tồn tại và phát triển ở môi trường cạnh tranh khốc liệt. Muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ đó, các trường đại học phải có năng lực mang tính toàn cầu với những mối quan hệ có tính chất quốc tế dưới nhiều hình thức.

Vậy hợp tác quốc tế có vai trò như thế nào và đem lại lợi ích gì cho giáo dục đại học? Hợp tác quốc tế được coi như một chiến lược trong tiến trình cải cách và là một trong những giải pháp để đổi mới giáo dục đại học, hội nhập quốc tế của Việt Nam. Về tổng thể, hoạt động hợp tác quốc tế tại một trường đại học có nhiệm vụ nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và là điều kiện tiên quyết đối với hội nhập của giáo dục đại học. Hợp tác quốc tế giúp các trường đại học thiết lập được nhiều hình thức hợp tác đa dạng, phong phú với các dự án, chương trình phối hợp đào tạo, hợp tác song phương, đa phương… Trong quá trình đó, chúng ta có thể khai thác các cơ hội, tranh thủ sự giúp đỡ của bạn bè quốc tế, cập nhật các tiến bộ khoa học kỹ thuật hiện đại thông qua các chương trình nghiên cứu chung, liên kết với các đối tác nước ngoài để từng bước chuẩn hoá các chương trình đào tạo và đổi mới phương pháp giảng dạy, nghiên cứu các tiêu chuẩn quốc tế nhằm tiến tới quốc tế hoá các chương trình, giáo trình đại học, sau đại học… Cũng nhờ đó, các sinh viên, giảng viên của Việt Nam có cơ hội được đi đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, trao đổi văn hóa ở nước ngoài và mở rộng tầm nhìn ra thế giới. Ngược lại, chúng ta cũng được đón tiếp các giảng viên, chuyên gia, lưu học sinh từ các đối tác nước ngoài đến tham quan, học tập, nghiên cứu, đồng tổ chức hội nghị, hội thảo khoa học.

Đây là một cơ hội tốt nếu các trường đại học biết cách tận dụng để giới thiệu và nâng cao uy tín, tên tuổi của mình ở khu vực và trên thế giới. Có thể nói hoạt 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] động này đã góp phần đưa tinh hoa của nền giáo dục tiên tiến vào Việt Nam, đồng thời cũng phần nào quảng bá, đưa hình ảnh giáo dục Việt Nam ra thế giới, là cầu nối giúp giáo dục đại học Việt Nam hội nhập và tiến lên. Thêm vào đó, công tác quan hệ quốc tế còn đóng góp tích cực cho việc nâng cấp, hiện đại hoá cơ sở vật chất, trang thiết bị, phòng thí nghiệm, xây dựng và cải tạo cơ sở hạ tầng, chuyển giao công nghệ mới,… phục vụ giảng dạy và nghiên cứu khoa học trong các trường đại học cũng như thúc đẩy công cuộc cải cách giáo dục ở Việt Nam. Các dự án quốc tế hỗ trợ một phần rất quan trọng, khắc phục các khó khăn về nguồn lực cho các trường đại học ở nước ta.

Ngoài ra, chúng ta cũng không thể phủ nhận những yếu tố tích cực mà công tác quan hệ quốc tế đem lại trong việc xây dựng định hướng và đổi mới giáo dục, nghiên cứu khoa học và triển khai ứng dụng để phục vụ đắc lực sự nghiệp đổi mới và công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Quá trình này cũng mang đến cho các trường đại học Việt Nam những kinh nghiệm quý giá trong việc đổi mới tư duy, phương thức quản lý giáo dục, lựa chọn phương hướng, cải tiến hệ thống và quy trình đào tạo, kết hợp nghiên cứu khoa học với giảng dạy, đồng thời biết tận dụng thời cơ và lợi thế để từng bước kéo gần khoảng cách giữa giáo dục Việt Nam với thế giới. Như vậy, có thể khẳng định hợp tác quốc tế là cơ hội tốt mà các trường đại học cần phải biết nắm bắt và tận dụng hiệu quả, cũng là môi trường để các cơ sở đào tạo này được cọ xát, học hỏi, cạnh tranh, tự đánh giá năng lực của mình và có động lực phát triển theo hướng ngày càng tiến bộ hơn. Chính sách đối ngoại và định hướng hợp tác quốc tế về giáo dục đào tạo Việt Nam Năm 1986, Đảng Cộng sản Việt Nam đề ra đường lối đổi mới toàn diện đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Không phải tới lúc này, Việt Nam mới có hợp tác quốc tế. Những năm trước đó, quá trình hợp tác quốc tế của Việt Nam mới chỉ chủ yếu tập trung vào các nước trong hệ thống xã hội chủ nghĩa và các nước đang phát triển, các nước dân tộc chủ nghĩa. Phải từ khi này, sự hợp tác quốc tế của Việt Nam mới mở rộng sang các nước, khu vực và các tổ chức quốc tế. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Về công tác đối ngoại, Đảng và Nhà nước ta xác định nhiệm vụ công tác đối ngoại là: “…giữ vững môi trường hoà bình, tạo các điều kiện quốc tế thuận lợi cho công cuộc đổi mới, đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đồng thời góp phần tích cực vào cuộc đấu tranh chung của nhân dân thế giới vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội”1.

Để đạt được điều đó và để giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, quan điểm cơ bản chỉ đạo công tác đối ngoại là: - Thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển, chính sách đối ngoại rộng mở, đa phương hoá, đa dạng hoá các quan hệ quốc tế. Chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế trên các lĩnh vực khác. Việt Nam sẵn sàng là bạn và là đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng thế giới, tham gia tích cực vào tiến trình hợp tác quốc tế và khu vực. - Đưa các quan hệ quốc tế đã được thiết lập vào chiều sâu, ổn định, bền vững, phát triển quan hệ với tất cả các nước, các tổ chức quốc tế, các vùng lãnh thổ trên thế giới và theo các nguyên tắc: tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau; không dùng vũ lực hoặc đe doạ dùng vũ lực, giải quyết các bất đồng và các tranh chấp thông qua bằng thương lượng hoà bình; tôn trọng lẫn nhau, bình đẳng cùng có lợi.

- Chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực theo tinh thần phát huy tối đa nội lực nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế, bảo đảm độc lập, tự chủ và định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích dân tộc, giữ vững an ninh quốc gia, giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc, bảo vệ môi trường. - Tư tưởng chỉ đạo chính sách đối ngoại là giữ vững nguyên tắc vì độc lập, thống nhất, chủ nghĩa xã hội, đồng thời phải rất sáng tạo, năng động linh hoạt, phù hợp với vị trí, điều kiện và hoàn cảnh nước ta cũng như diễn biến của tình hình thế giới và khu vực với đặc điểm từng đối tượng quan hệ. 1 Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tr. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong lĩnh vực giáo dục, nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI của Đảng Cộng sản Việt Nam về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo xác định một trong bảy quan điểm chỉ đạo là “Chủ động, tích cực hội nhập quốc tế để phát triển giáo dục và đào tạo, đồng thời giáo dục và đào tạo phải đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế để phát triển đất nước”.

Mục tiêu của đổi mới nhằm tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả, đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân.