I. Khám phá 2 thập kỷ hợp tác giáo dục ĐH Hoa Kỳ Việt Nam
Giai đoạn 1995-2016 đánh dấu một chương mới trong lịch sử hai quốc gia, khi hợp tác giáo dục đại học Hoa Kỳ - Việt Nam từ một lĩnh vực tiềm năng đã trở thành trụ cột vững chắc, một “điểm sáng” trong quá trình bình thường hóa và phát triển quan hệ song phương. Vượt qua những di sản của chiến tranh, giáo dục đã được lựa chọn như một cây cầu nối hiệu quả, giúp hàn gắn quá khứ và xây dựng lòng tin. Quá trình này không chỉ đơn thuần là trao đổi học thuật mà còn là một công cụ ngoại giao công chúng tinh tế, thể hiện rõ nét lý thuyết “sức mạnh mềm” mà Joseph S. Nye đã đề cập. Theo luận án của Nguyễn Thị Huyền Thảo, sự hợp tác này ban đầu được khởi xướng chủ yếu thông qua các kênh ngoại giao nhân dân, với sự tham gia tích cực của các tổ chức phi chính phủ (NGO), các trường đại học và các cá nhân tâm huyết. Các hoạt động này đã đặt những viên gạch đầu tiên, tạo tiền đề cho sự can dự chính thức và mạnh mẽ hơn ở cấp nhà nước. Dần dần, các khuôn khổ pháp lý và thỏa thuận cấp chính phủ được hình thành, tiêu biểu là việc thành lập Quỹ Giáo dục Việt Nam (VEF) và sự lớn mạnh của chương trình Fulbright tại Việt Nam. Sự chuyển dịch từ ngoại giao nhân dân sang ngoại giao nhà nước đã thể chế hóa và nâng tầm hợp tác, biến nó thành một phần không thể thiếu trong quan hệ đối tác toàn diện được thiết lập năm 2013. Mối quan hệ giáo dục Việt - Mỹ trong giai đoạn này là minh chứng cho thấy hai cựu thù có thể trở thành đối tác tin cậy thông qua việc cùng đầu tư vào tri thức và thế hệ tương lai, tạo ra những giá trị chung và lợi ích bền vững cho cả hai phía.
1.1. Bối cảnh lịch sử sau bình thường hóa quan hệ 1995
Sự kiện Hoa Kỳ và Việt Nam chính thức bình thường hóa quan hệ 1995 diễn ra trong bối cảnh thế giới có nhiều thay đổi sâu sắc. Chiến tranh Lạnh kết thúc, xu thế đối thoại và hợp tác trở thành chủ đạo trong quan hệ quốc tế. Đối với Việt Nam, đây là thời kỳ thực hiện chính sách Đổi Mới, mở cửa và hội nhập quốc tế. Đối với Hoa Kỳ, việc hợp tác với Việt Nam vừa là bước đi nhằm giải quyết các vấn đề còn tồn đọng sau chiến tranh (như vấn đề POW/MIA), vừa nằm trong chiến lược lớn hơn tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Trong bối cảnh đó, giáo dục nổi lên như một lĩnh vực hợp tác ít nhạy cảm về chính trị, có khả năng tạo dựng sự hiểu biết và tin cậy lẫn nhau. Các hoạt động trao đổi văn hóa giáo dục ban đầu đã mở đường cho các hợp tác sâu rộng hơn về kinh tế, chính trị sau này. Có thể nói, giáo dục đã đóng vai trò “người mở đường” trong quan hệ song phương.
1.2. Chuyển dịch từ ngoại giao nhân dân sang ngoại giao nhà nước
Những năm đầu sau 1995, hợp tác giáo dục chủ yếu mang tính tự phát, được dẫn dắt bởi các tổ chức như Viện Giáo dục Quốc tế (IIE), các trường đại học Hoa Kỳ và các cựu chiến binh Mỹ mong muốn hàn gắn vết thương chiến tranh. Các hoạt động này, dù quy mô nhỏ, đã tạo ra những kết nối con người vô giá. Luận án của Nguyễn Thị Huyền Thảo nhấn mạnh đặc điểm này là “Từ ngoại giao nhân dân đến ngoại giao nhà nước”. Bước ngoặt quan trọng đến vào đầu những năm 2000, khi hai chính phủ chính thức vào cuộc. Việc ký kết Hiệp định Thương mại song phương (BTA) năm 2001 và sau đó là việc thành lập Quỹ Giáo dục Việt Nam (VEF) năm 2003 đã thể chế hóa các hoạt động hợp tác. Sự tham gia của các cơ quan nhà nước như USAID đã mang lại nguồn lực tài chính lớn và các dự án quy mô, có hệ thống, đưa mối quan hệ giáo dục Việt - Mỹ lên một tầm cao mới, trở thành một phần quan trọng trong chính sách đối ngoại của cả hai nước.
II. Vượt qua rào cản trong hợp tác giáo dục ĐH Hoa Kỳ Việt Nam
Mặc dù là lĩnh vực đầy hứa hẹn, quá trình hợp tác giáo dục đại học Hoa Kỳ - Việt Nam trong giai đoạn đầu (1995-2016) đã phải đối mặt với không ít thách thức và rào cản. Trở ngại lớn nhất đến từ “di sản của quá khứ” – sự khác biệt sâu sắc về hệ tư tưởng chính trị và sự thiếu tin tưởng lẫn nhau sau chiến tranh. Các vấn đề nhạy cảm như dân chủ, nhân quyền đôi khi tạo ra những trở ngại trong việc triển khai các dự án hợp tác. Bên cạnh đó, sự chênh lệch lớn về trình độ phát triển hệ thống giáo dục đại học cũng là một thách thức không nhỏ. Nền giáo dục đại học Việt Nam những năm 1990 còn nhiều hạn chế về cơ sở vật chất, chương trình đào tạo lạc hậu, năng lực nghiên cứu khoa học yếu và rào cản ngôn ngữ. Điều này gây khó khăn cho việc xây dựng các chương trình liên kết đào tạo đại học Việt - Mỹ thực sự bình đẳng và hiệu quả. Về phía Hoa Kỳ, các thủ tục hành chính, quy định về visa và những lo ngại về an ninh sau sự kiện 11/9/2001 cũng phần nào ảnh hưởng đến dòng chảy trao đổi học thuật Hoa Kỳ Việt Nam. Tuy nhiên, chính nỗ lực vượt qua những rào cản này đã minh chứng cho thiện chí và quyết tâm chính trị của cả hai bên. Các bên đã chọn cách tiếp cận thực tế, bắt đầu từ những lĩnh vực ít nhạy cảm, tập trung vào xây dựng năng lực và tạo dựng lòng tin từng bước, qua đó dần tháo gỡ các nút thắt, mở đường cho sự phát triển mạnh mẽ của mối quan hệ giáo dục Việt - Mỹ.
2.1. Thách thức từ khác biệt hệ tư tưởng và di sản chiến tranh
Sự đối đầu trong quá khứ đã để lại một di sản nặng nề về tâm lý và ý thức hệ. Phía Việt Nam ban đầu còn có những e ngại về nguy cơ “diễn biến hòa bình” thông qua các kênh trao đổi văn hóa, giáo dục. Phía Hoa Kỳ cũng có những định kiến và yêu cầu liên quan đến các vấn đề dân chủ, nhân quyền. Những khác biệt này đòi hỏi sự khéo léo và kiên trì trong đối thoại chính sách. Các chương trình hợp tác phải được thiết kế cẩn thận để tập trung vào mục tiêu học thuật thuần túy, tránh các vấn đề chính trị nhạy cảm. Quá trình này cho thấy giáo dục không chỉ là chia sẻ tri thức mà còn là một nghệ thuật ngoại giao, đòi hỏi sự thấu hiểu và tôn trọng sự khác biệt để có thể xây dựng một nền tảng hợp tác bền vững.
2.2. Hạn chế về năng lực và cơ sở hạ tầng giáo dục Việt Nam
Vào thập niên 90, hệ thống giáo dục đại học Việt Nam phải đối mặt với nhiều yếu kém. Chương trình giảng dạy còn nặng về lý thuyết, thiếu tính ứng dụng; đội ngũ giảng viên thiếu kinh nghiệm nghiên cứu quốc tế; cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, thư viện còn nghèo nàn. Rào cản về trình độ tiếng Anh của cả giảng viên và sinh viên cũng là một trở ngại lớn. Những hạn chế này khiến việc tiếp nhận các chương trình đào tạo tiên tiến từ Hoa Kỳ và triển khai các dự án nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học chung gặp nhiều khó khăn. Chính vì vậy, nhiều dự án hỗ trợ của Hoa Kỳ cho giáo dục Việt Nam trong giai đoạn đầu đã tập trung vào việc giải quyết những vấn đề nền tảng này, như đào tạo tiếng Anh, nâng cao năng lực giảng dạy và cải thiện cơ sở hạ tầng.
III. Cách Hoa Kỳ định hình chính sách hợp tác giáo dục với Việt Nam
Chính sách của Hoa Kỳ đối với hợp tác giáo dục đại học Hoa Kỳ - Việt Nam giai đoạn 1995-2016 thể hiện một chiến lược nhất quán và có tầm nhìn dài hạn, được điều chỉnh linh hoạt qua ba đời tổng thống. Đây không chỉ là hoạt động viện trợ đơn thuần mà là một bộ phận quan trọng trong chính sách đối ngoại giáo dục và chiến lược sức mạnh mềm của Washington tại Đông Nam Á. Dưới thời Tổng thống Bill Clinton (1993-2001), trọng tâm là phá băng, thiết lập nền tảng thông qua các sáng kiến như chương trình Fulbright tại Việt Nam. Thời kỳ Tổng thống G.W. Bush (2001-2009), hợp tác được thể chế hóa và đẩy mạnh với sự ra đời của Quỹ Giáo dục Việt Nam (VEF), một cơ chế độc đáo tập trung vào đào tạo nhân lực khoa học công nghệ. Đến thời Tổng thống Barack Obama (2009-2016), trong bối cảnh chính sách “Xoay trục sang châu Á”, hợp tác giáo dục được nâng lên một tầm cao mới. Các dự án lớn của USAID như HEEAP, BUILD-IT được triển khai nhằm hiện đại hóa giáo dục kỹ thuật, và đỉnh cao là cam kết thành lập Đại học Fulbright Việt Nam (FUV). Mục tiêu xuyên suốt của Hoa Kỳ là góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho Việt Nam, đồng thời tạo ra một thế hệ lãnh đạo, nhà khoa học và doanh nhân Việt Nam có sự hiểu biết sâu sắc và thiện cảm với các giá trị, văn hóa và hệ thống của Hoa Kỳ, qua đó củng cố mối quan hệ song phương một cách bền vững.
3.1. Phân tích chính sách đối ngoại giáo dục qua 3 đời Tổng thống
Mỗi chính quyền Hoa Kỳ đều để lại dấu ấn riêng. Chính quyền Clinton tập trung vào các chương trình mang tính biểu tượng, hàn gắn và xây dựng lòng tin, điển hình là việc mở rộng chương trình Fulbright. Chính quyền G.W. Bush lại có cách tiếp cận thực chất hơn, tập trung vào các lĩnh vực cụ thể mà Việt Nam có nhu cầu cấp thiết như khoa học và công nghệ thông qua VEF. Chính sách của chính quyền Obama mang tính chiến lược và toàn diện nhất, đặt giáo dục vào trung tâm của quan hệ đối tác toàn diện, không chỉ dừng lại ở trao đổi học thuật Hoa Kỳ Việt Nam mà còn hướng đến việc xây dựng các mô hình giáo dục tiên tiến ngay tại Việt Nam. Sự tiếp nối và phát triển chính sách này cho thấy sự đồng thuận lưỡng đảng tại Hoa Kỳ về tầm quan trọng của giáo dục trong quan hệ với Việt Nam.
3.2. Vai trò của USAID trong giáo dục và các tổ chức phi chính phủ
Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) đóng một vai trò then chốt trong việc hiện thực hóa chính sách đối ngoại giáo dục của Washington. Vai trò của USAID trong giáo dục Việt Nam được thể hiện qua các dự án quy mô lớn, tập trung vào việc cải cách giáo dục đại học, đặc biệt là trong các lĩnh vực kỹ thuật và công nghệ. Các dự án như HEEAP (Chương trình Liên minh Giáo dục Đại học Ngành Kỹ thuật) đã hợp tác với các tập đoàn lớn như Intel để cải tiến chương trình đào tạo, giúp sinh viên Việt Nam đáp ứng tốt hơn yêu cầu của ngành công nghiệp. Bên cạnh đó, các tổ chức phi chính phủ của Hoa Kỳ như Viện Giáo dục Quốc tế (IIE), Quỹ Ford, và các trường đại học đã đóng vai trò tiên phong, linh hoạt và hiệu quả trong việc triển khai các chương trình học bổng, trao đổi giảng viên và hỗ trợ kỹ thuật.
IV. Top chương trình làm nên thành công hợp tác giáo dục Việt Mỹ
Sự thành công của hợp tác giáo dục đại học Hoa Kỳ - Việt Nam được định hình bởi các chương trình mang tính biểu tượng và có tác động sâu rộng. Trong đó, hai sáng kiến nổi bật nhất là Chương trình Fulbright tại Việt Nam và Quỹ Giáo dục Việt Nam (VEF). Chương trình Fulbright, có mặt tại Việt Nam từ năm 1992, không chỉ cung cấp học bổng cho hàng trăm trí thức Việt Nam sang Mỹ học tập mà còn thành lập Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright (FETP), tiền thân của Đại học Fulbright Việt Nam sau này. Chương trình này đã tạo ra một mạng lưới cựu sinh viên có ảnh hưởng lớn, đóng góp tích cực vào quá trình hoạch định chính sách và phát triển kinh tế của Việt Nam. Trong khi đó, VEF là một mô hình hợp tác độc nhất vô nhị, được thành lập dựa trên khoản nợ của chính quyền Việt Nam Cộng hòa cũ. Quỹ tập trung vào việc cấp học bổng đào tạo sau đại học tại Mỹ cho các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán học (STEM) và y tế. VEF đã góp phần quan trọng vào việc nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học và hình thành một đội ngũ các nhà khoa học trẻ xuất sắc cho Việt Nam. Bên cạnh hai chương trình chủ lực này, sự bùng nổ của các mô hình liên kết đào tạo đại học Việt - Mỹ cũng góp phần đa dạng hóa các cơ hội học tập và tiếp cận giáo dục chuẩn quốc tế cho sinh viên Việt Nam.
4.1. Dấu ấn chương trình Fulbright tại Việt Nam và vai trò tiên phong
Fulbright không chỉ là một chương trình học bổng mà còn là biểu tượng của sự hòa giải và trao đổi văn hóa giáo dục. Sứ mệnh của chương trình là thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau thông qua trao đổi học thuật Hoa Kỳ Việt Nam. Những học giả, sinh viên Fulbright trở về không chỉ mang theo kiến thức chuyên môn mà còn cả sự am hiểu về văn hóa, xã hội và con người Mỹ. Họ đã trở thành những “đại sứ văn hóa”, xây dựng những cầu nối vững chắc giữa hai quốc gia. Đặc biệt, việc thành lập Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright đã đào tạo ra nhiều nhà lãnh đạo kinh tế và hoạch định chính sách hàng đầu, góp phần trực tiếp vào công cuộc Đổi Mới của Việt Nam.
4.2. Đóng góp đột phá của Quỹ Giáo dục Việt Nam VEF cho STEM
VEF là một minh chứng cho cách tiếp cận hợp tác sáng tạo và thực chất. Bằng cách tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực STEM, VEF đã đáp ứng đúng nhu cầu cấp thiết của Việt Nam trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Chương trình không chỉ cấp học bổng mà còn hỗ trợ các nhà khoa học trẻ xây dựng sự nghiệp nghiên cứu sau khi trở về, kết nối họ với cộng đồng khoa học quốc tế. Những nghiên cứu sinh VEF đã mang về những phương pháp nghiên cứu tiên tiến, thành lập các nhóm nghiên cứu mạnh và có nhiều công bố quốc tế chất lượng, qua đó tạo ra sự thay đổi mang tính đột phá cho nền khoa học công nghệ nước nhà. Hỗ trợ của Hoa Kỳ cho giáo dục Việt Nam thông qua VEF thực sự đã tạo ra một thế hệ vàng cho khoa học Việt Nam.
4.3. Sự phát triển của các mô hình liên kết đào tạo đại học Việt Mỹ
Từ đầu những năm 2000, mô hình liên kết đào tạo giữa các trường đại học hai nước bắt đầu phát triển mạnh mẽ. Các chương trình này cho phép sinh viên Việt Nam theo học chương trình của các trường đại học Hoa Kỳ và nhận bằng cấp quốc tế ngay tại Việt Nam hoặc thông qua các chương trình chuyển tiếp (2+2, 3+1). Hình thức hợp tác này giúp giảm chi phí du học Mỹ giai đoạn 1995-2016 và mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng cao cho nhiều sinh viên hơn. Các chương trình liên kết không chỉ chuyển giao kiến thức mà còn cả phương pháp giảng dạy, mô hình quản trị đại học tiên tiến, góp phần thúc đẩy quá trình đổi mới tại các trường đại học Việt Nam.
V. Kết quả thực tiễn của hợp tác giáo dục ĐH Hoa Kỳ Việt Nam
Sau hai thập kỷ, hợp tác giáo dục đại học Hoa Kỳ - Việt Nam đã mang lại những kết quả thực tiễn, có thể đo lường và tạo ra tác động sâu sắc trên nhiều phương diện. Đối với Việt Nam, thành tựu quan trọng nhất là việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Hàng ngàn sinh viên, nghiên cứu sinh và học giả được đào tạo tại Hoa Kỳ đã trở về, trở thành những chuyên gia hàng đầu, nhà quản lý, doanh nhân và nhà hoạch định chính sách, đóng góp trực tiếp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Luận án của Nguyễn Thị Huyền Thảo chỉ ra rằng, hợp tác này đã góp phần thay đổi diện mạo giáo dục đại học Việt Nam, thúc đẩy các trường trong nước đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy và quản trị theo hướng hiện đại. Năng lực nghiên cứu của Việt Nam cũng được cải thiện đáng kể, thể hiện qua sự gia tăng số lượng và chất lượng các công bố khoa học quốc tế. Về phía Hoa Kỳ, lợi ích thu được không chỉ là kinh tế (từ nguồn thu du học sinh) mà quan trọng hơn là lợi ích về sức mạnh mềm và ngoại giao. Việc đào tạo một thế hệ người Việt Nam có thiện cảm với Hoa Kỳ đã tạo ra một nền tảng xã hội vững chắc cho mối quan hệ song phương, thúc đẩy sự hiểu biết và tin cậy, vốn là yếu tố then chốt để hai cựu thù trở thành đối tác toàn diện. Mối quan hệ giáo dục Việt - Mỹ thực sự là một hình mẫu thành công về ngoại giao tri thức.
5.1. Tác động đến phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao
Trong giai đoạn 1995-2016, số lượng du học sinh Việt Nam tại Hoa Kỳ tăng trưởng theo cấp số nhân, liên tục nằm trong nhóm các nước dẫn đầu về số lượng du học sinh tại Mỹ. Dòng chảy tri thức này đã tạo ra một lực lượng lao động có trình độ cao, tư duy toàn cầu và kỹ năng làm việc chuyên nghiệp. Họ không chỉ đóng góp trong các cơ quan nhà nước, viện nghiên cứu mà còn là động lực cho sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt là trong các ngành công nghệ cao, tài chính và quản trị kinh doanh. Quá trình du học Mỹ giai đoạn 1995-2016 đã trở thành một kênh quan trọng để Việt Nam tiếp thu tri thức và công nghệ tiên tiến của thế giới.
5.2. Cải thiện và nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học quốc gia
Trước năm 1995, hoạt động nghiên cứu khoa học tại các trường đại học Việt Nam còn rất hạn chế. Các chương trình hợp tác với Hoa Kỳ, đặc biệt là VEF và Fulbright, đã thay đổi căn bản tình hình này. Các nghiên cứu sinh được tiếp cận với môi trường nghiên cứu đỉnh cao, học hỏi những phương pháp luận khoa học hiện đại và xây dựng mạng lưới hợp tác quốc tế. Khi trở về, họ đã thành lập các nhóm nghiên cứu mạnh, thu hút tài trợ và thúc đẩy văn hóa công bố quốc tế. Nhờ đó, thứ hạng của các trường đại học và viện nghiên cứu Việt Nam trên bản đồ khoa học thế giới đã từng bước được cải thiện, góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học tổng thể của quốc gia.
5.3. Thúc đẩy trao đổi văn hóa giáo dục và hiểu biết lẫn nhau
Hơn cả việc chuyển giao kiến thức, các chương trình hợp tác đã tạo ra hàng ngàn điểm kết nối con người, giúp phá vỡ những định kiến và hiểu lầm từ thời chiến. Sinh viên Việt Nam học tại Mỹ đã trở thành những “đại sứ” giới thiệu văn hóa Việt Nam đến bạn bè quốc tế. Ngược lại, các giáo sư, sinh viên Mỹ đến Việt Nam giảng dạy và học tập cũng có cơ hội trải nghiệm và hiểu hơn về một đất nước Việt Nam năng động và thân thiện. Quá trình trao đổi văn hóa giáo dục hai chiều này đã vun đắp cho sự đồng cảm và tôn trọng lẫn nhau, tạo ra một nền tảng nhân văn sâu sắc cho sự phát triển bền vững của quan hệ Hoa Kỳ - Việt Nam.
VI. Tương lai quan hệ giáo dục Việt Mỹ Bài học từ 1995 2016
Giai đoạn 1995-2016 đã đặt một nền móng vững chắc cho hợp tác giáo dục đại học Hoa Kỳ - Việt Nam, chứng tỏ đây là một kênh hiệu quả để xây dựng lòng tin và thúc đẩy lợi ích chung. Nhìn lại chặng đường đã qua, có thể rút ra nhiều bài học quý báu. Thứ nhất, giáo dục có sức mạnh vượt qua những khác biệt chính trị, là công cụ “sức mạnh mềm” hiệu quả nhất trong việc hàn gắn và xây dựng quan hệ. Thứ hai, sự thành công đòi hỏi một tầm nhìn dài hạn và sự cam kết bền bỉ từ cả hai phía, thể hiện qua các chương trình chiến lược như Fulbright và VEF. Thứ ba, sự hợp tác cần phát triển từ mô hình “bên cho - bên nhận” sang quan hệ đối tác bình đẳng, cùng có lợi. Hướng tới tương lai, mối quan hệ giáo dục Việt - Mỹ cần tiếp tục đổi mới để thích ứng với bối cảnh mới. Các ưu tiên bao gồm việc đảm bảo chất lượng và tính bền vững của các chương trình liên kết, đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu chuyên sâu về các thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng, và ứng dụng công nghệ số trong giáo dục. Sự ra đời của Đại học Fulbright Việt Nam là một biểu tượng cho giai đoạn hợp tác mới – sâu sắc hơn, toàn diện hơn và hướng tới việc tạo ra những giá trị tri thức mới ngay tại Việt Nam. Di sản của 20 năm hợp tác đầu tiên sẽ là kim chỉ nam cho sự phát triển của quan hệ đối tác giáo dục chiến lược giữa hai nước trong những thập kỷ tới.
6.1. Tổng kết những bài học kinh nghiệm quan trọng nhất
Bài học lớn nhất là tầm quan trọng của việc xây dựng lòng tin thông qua các chương trình flagship có uy tín và minh bạch. Fulbright và VEF đã thành công vì chúng được quản lý chuyên nghiệp, lựa chọn ứng viên dựa trên năng lực và tạo ra tác động rõ rệt. Một bài học khác là sự cần thiết của việc kết hợp linh hoạt giữa ngoại giao nhà nước và ngoại giao nhân dân. Trong khi chính phủ hai nước tạo ra khuôn khổ, chính sự kết nối giữa các trường đại học, các nhà khoa học và sinh viên mới là yếu tố tạo nên sức sống cho mối quan hệ. Cuối cùng, sự hợp tác phải bám sát nhu cầu thực tiễn của Việt Nam, như cách VEF tập trung vào STEM để phục vụ công cuộc công nghiệp hóa.
6.2. Định hướng phát triển mối quan hệ giáo dục Việt Mỹ chiến lược
Sau năm 2016, hợp tác giáo dục Việt - Mỹ bước vào một giai đoạn mới, chuyển trọng tâm từ xây dựng năng lực sang đối tác đổi mới sáng tạo. Các xu hướng chính bao gồm: tăng cường hợp tác nghiên cứu chung giữa các trường đại học; thúc đẩy khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo trong sinh viên; phát triển các chương trình đào tạo về kinh tế số, trí tuệ nhân tạo và phát triển bền vững. Đại học Fulbright Việt Nam được kỳ vọng sẽ trở thành một trung tâm giáo dục và nghiên cứu xuất sắc theo mô hình giáo dục khai phóng của Hoa Kỳ, tạo ra tác động lan tỏa đến toàn hệ thống giáo dục đại học Việt Nam. Mối quan hệ giáo dục Việt - Mỹ sẽ tiếp tục là một trụ cột quan trọng trong quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước.
