Luận án tiến sĩ: Xây dựng môi trường giáo dục ở trường THPT chuyên theo tiếp cận văn hóa tổ chức

• Tác giả: Lê Thị Oanh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Yến Phương
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
• Chuyên ngành: Lí luận và lịch sử giáo dục
• Đề tài: Xây dựng môi trường giáo dục ở trường THPT chuyên theo tiếp cận văn hóa tổ chức
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ khoa học giáo dục
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích nghiên cứu
• Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
• Giả thuyết khoa học
• Nhiệm vụ nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Những luận điểm bảo vệ
• Những đóng góp của luận án
• Kết cấu của luận án
• 1. CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG MÔI TRƢỜNG GIÁO DỤC Ở TRƢỜNG THPT CHUYÊN THEO TIẾP CẬN VĂN HÓA TỔ CHỨC
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Nghiên cứu về xây dựng môi trường giáo dục
• 1.1.2. Nghiên cứu về văn hóa tổ chức
• 1.1.3. Nghiên cứu về xây dựng môi trường giáo dục ở trường THPT theo tiếp cận văn hóa tổ chức
• 1.1.4. Đánh giá chung
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2.1. Môi trường giáo dục
• 1.2.2. Trường THPT chuyên
• 1.2.3. Xây dựng môi trường giáo dục ở trường THPT chuyên theo tiếp cận văn hóa tổ chức
• 1.3. Môi trường giáo dục ở trường THPT chuyên
• 1.3.1. Trường THPT trong hệ thống giáo dục quốc dân
• 1.3.2. Cấu trúc của môi trường giáo dục ở trường THPT chuyên
• 1.4. Những vấn đề cơ bản về xây dựng môi trường giáo dục ở trường THPT chuyên theo tiếp cận văn hóa tổ chức
• 1.4.1. Một số tiếp cận về xây dựng môi trường giáo dục nhà trường THPT
• 1.4.2. Xây dựng môi trường giáo dục trường THPT chuyên theo tiếp cận văn hóa tổ chức
• 1.4.3. Ý nghĩa của xây dựng môi trường giáo dục trường THPT chuyên theo tiếp cận văn hóa tổ chức
• 1.4.4. Nội dung xây dựng môi trường giáo dục ở trường THPT chuyên theo tiếp cận văn hóa tổ chức
• 1.4.5. Các con đường xây dựng môi trường giáo dục theo tiếp cận văn hóa tổ chức ở trường THPT chuyên
• 1.4.6. Các yếu tố ảnh hưởng tới xây dựng môi trường giáo dục ở trường THPT chuyên theo tiếp cận văn hóa tổ chức
• 1.4.6.1. Các yếu tố khách quan
• 1.4.6.2. Các yếu tố chủ quan
• 1.5. KẾT LUẬN CHƢƠNG 1
• 2. CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG XÂY DỰNG MÔI TRƢỜNG GIÁO DỤC Ở CÁC TRƢỜNG THPT CHUYÊN THEO TIẾP CẬN VĂN HÓA TỔ CHỨC TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.1. Khái quát chung về nhà trường THPT chuyên trên địa bàn nghiên cứu
• 2.1.1. Khái quát đặc điểm kinh tế - xã hội của thành phố Hà Nội
• 2.1.2. Đặc điểm giáo dục tại các nhà trường THPT chuyên trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 2.2. Khái quát về quá trình tổ chức khảo sát thực trạng
• 2.2.1. Mục đích khảo sát
• 2.2.2. Nội dung khảo sát
• 2.2.3. Phương pháp khảo sát
• 2.2.4. Đối tượng, địa bàn và khách thể khảo sát
• 2.2.5. Kết quả quy ước
• 2.3. Thực trạng môi trường giáo dục ở các trường THPT chuyên trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 2.3.1. Thực trạng biểu hiện các yếu tố của môi trường giáo dục trong nhà trường THPT chuyên
• 2.3.2. Đánh giá kết quả biểu hiện các yếu tố của môi trường giáo dục trong nhà trường THPT chuyên
• 2.4. Thực trạng xây dựng môi trường giáo dục theo tiếp cận văn hóa tổ chức ở các trường THPT chuyên trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 2.4.1. Thực trạng nhận thức về xây dựng môi trường giáo dục theo tiếp cận văn hóa tổ chức ở trường THPT chuyên
• 2.4.2. Thực trạng đánh giá vai trò của các lực lượng giáo dục đối với công tác xây dựng môi trường giáo dục theo tiếp cận văn hóa tổ chức
• 2.4.3. Thực trạng các biểu hiện văn hóa tổ chức trong hoạt động xây dựng môi trường giáo dục theo tiếp cận văn hóa tổ chức ở trường THPT chuyên
• 2.4.4. Thực trạng nội dung xây dựng môi trường giáo dục ở trường THPT chuyên theo tiếp cận văn hóa tổ chức
• 2.4.5. Thực trạng các con đường xây dựng môi trường giáo dục tại các trường THPT chuyên theo tiếp cận văn hóa tổ chức
• 2.4.6. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến xây dựng môi trường giáo dục ở các trường THPT chuyên theo tiếp cận văn hóa tổ chức
• 2.5. Đánh giá chung về thực trạng xây dựng môi trường giáo dục theo tiếp cận văn hóa tổ chức tại các trường THPT chuyên trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 2.5.1. Thách thức
• 2.6. KẾT LUẬN CHƢƠNG 2
• 3. CHƢƠNG 3: BIỆN PHÁP XÂY DỰNG MÔI TRƢỜNG GIÁO DỤC Ở TRƢỜNG THPT CHUYÊN THEO TIẾP CẬN VĂN HÓA TỔ CHỨC
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp xây dựng môi trường giáo dục ở trường THPT chuyên theo tiếp cận văn hóa tổ chức
• 3.1.1. Đảm bảo tính mục tiêu của quá trình giáo dục
• 3.1.2. Đảm bảo các nguyên tắc giáo dục
• 3.1.3. Đảm bảo giá trị văn hóa được gìn giữ và phát triển
• 3.1.4. Đảm bảo tính thực tiễn và hiệu quả
• 3.2. Các biện pháp xây dựng môi trường giáo dục ở trường THPT chuyên theo tiếp cận văn hóa tổ chức
• 3.2.1. Biện pháp 1: Giáo dục nhận thức cho các lực lượng giáo dục về xây dựng môi trường giáo dục theo tiếp cận văn hóa tổ chức
• 3.2.2. Biện pháp 2: Xác lập bộ tiêu chí đánh giá môi trường giáo dục THPT chuyên theo tiếp cận văn hóa tổ chức
• 3.2.3. Biện pháp 3: Thiết kế chương trình, nội dung xây dựng môi trường giáo dục theo tiếp cận văn hóa tổ chức phù hợp với chiến lược phát triển nhà trường
• 3.2.4. Biện pháp 4: Triển khai xây dựng môi trường giáo dục theo tiếp cận văn hóa tổ chức đáp ứng mục tiêu phát triển nhà trường
• 3.2.5. Biện pháp 5: Phát huy tích cực vai trò của các chủ thể giáo dục trong xây dựng môi trường giáo dục theo tiếp cận văn hóa tổ chức
• 3.2.6. Biện pháp 6: Hỗ trợ kiểm tra, đánh giá các hoạt động xây dựng môi trường giáo dục nhà trường theo tiếp cận văn hóa tổ chức
• 3.2.7. Biện pháp 7: Tăng cường các nguồn lực cho các hoạt động xây dựng môi trường giáo dục theo tiếp cận văn hóa tổ chức
• 3.2.8. Mối quan hệ của các biện pháp
• 3.3. Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của hệ thống biện pháp xây dựng môi trường giáo dục ở trường THPT chuyên theo tiếp cận văn hóa tổ chức
• 3.3.1. Mục đích khảo nghiệm
• 3.3.2. Đối tượng được khảo nghiệm
• 3.3.3. Nội dung khảo nghiệm
• 3.3.4. Kết quả khảo nghiệm
• 3.3.5. Kết quả khảo nghiệm sự tương quan giữa mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp xây dựng môi trường giáo dục theo tiếp cận văn hóa tổ chức ở trường THPT chuyên
• 3.4. Kết quả thử nghiệm các biện pháp
• 3.4.1. Mục đích thử nghiệm
• 3.4.2. Nội dung thử nghiệm
• 3.4.3. Đối tượng thử nghiệm
• 3.4.4. Phạm vi thử nghiệm và thời gian thử nghiệm
• 3.4.5. Phương pháp thử nghiệm
• 3.4.6. Kết quả thử nghiệm về bộ tiêu chuẩn xây dựng môi trường dạy học
• 3.4.7. Kết quả thử nghiệm đối với nội dung phát huy vai trò của giáo viên và học sinh trong quá trình xây dựng môi trường dạy học theo quan điểm sư phạm tương tác
• 3.5. KẾT LUẬN CHƢƠNG 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN ĐÃ CÔNG BỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về môi trường giáo dục tại trường THPT chuyên

Môi trường giáo dục là yếu tố then chốt trong việc phát triển chất lượng giáo dục tại các trường THPT chuyên. Theo nghiên cứu, môi trường giáo dục không chỉ đơn thuần là không gian vật lý mà còn bao gồm các yếu tố văn hóa, xã hội và tâm lý. Trường THPT chuyên được coi là nơi hội tụ những học sinh xuất sắc, do đó việc xây dựng một môi trường giáo dục tích cực là rất cần thiết. Môi trường này cần tạo ra sự khuyến khích cho học sinh phát huy tối đa năng lực của bản thân và phát triển toàn diện. Đặc biệt, văn hóa tổ chức trong nhà trường đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và duy trì văn hóa tổ chức tích cực, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.

1.1. Định nghĩa và vai trò của môi trường giáo dục

Môi trường giáo dục được định nghĩa là tổng thể các yếu tố vật chất, xã hội, tâm lý ảnh hưởng đến quá trình dạy và học. Nó bao gồm chất lượng giáo dục, đào tạo nhân lực, và hoạt động giáo dục diễn ra trong nhà trường. Môi trường này không chỉ ảnh hưởng đến kết quả học tập của học sinh mà còn tác động đến sự phát triển nhân cách của các em. Theo đó, việc tạo ra một môi trường giáo dục thân thiện, an toàn và tích cực là rất quan trọng. Học sinh trong môi trường này sẽ cảm thấy thoải mái, từ đó kích thích sự sáng tạo và ham học hỏi.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến môi trường giáo dục

Các yếu tố ảnh hưởng đến môi trường giáo dục tại trường THPT chuyên rất đa dạng và phong phú. Chúng bao gồm các yếu tố khách quan như cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, và yếu tố chủ quan như thái độ của giáo viên và học sinh. Một môi trường giáo dục tốt cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các yếu tố này. Cơ sở vật chất hiện đại, đầy đủ sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc dạy và học, trong khi đó, sự hợp tác và hỗ trợ giữa giáo viên và học sinh sẽ làm tăng cường tính hiệu quả của quá trình giáo dục. Đặc biệt, quản lý giáo dục hiệu quả cũng là một yếu tố không thể thiếu trong việc xây dựng môi trường giáo dục tích cực.

2.1. Yếu tố khách quan

Yếu tố khách quan bao gồm cơ sở vật chất, trang thiết bị và môi trường tự nhiên xung quanh nhà trường. Để xây dựng một môi trường giáo dục tốt, các trường cần đầu tư vào cơ sở vật chất hiện đại, đảm bảo an toàn và tiện nghi cho học sinh. Một môi trường học tập thoải mái sẽ giúp học sinh tập trung hơn vào việc học, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục. Hơn nữa, việc xây dựng các khu vực sinh hoạt ngoài trời, thư viện và phòng học đa năng cũng góp phần tạo nên một môi trường học tập phong phú, đa dạng.

2.2. Yếu tố chủ quan

Yếu tố chủ quan liên quan đến thái độ và hành vi của giáo viên, học sinh cũng như các lực lượng giáo dục khác. Thái độ tích cực của giáo viên trong việc giảng dạy và hỗ trợ học sinh sẽ tạo ra một bầu không khí thân thiện, cởi mở. Học sinh cũng cần có ý thức trách nhiệm trong việc học tập và tham gia các hoạt động giáo dục. Sự hợp tác giữa các thành viên trong nhà trường sẽ tạo ra một môi trường hoạt động giáo dục hiệu quả, khuyến khích sự sáng tạo và phát triển cá nhân của từng học sinh.

III. Các biện pháp xây dựng môi trường giáo dục tại trường THPT chuyên

Để xây dựng môi trường giáo dục hiệu quả tại trường THPT chuyên, cần thực hiện đồng bộ các biện pháp. Đầu tiên, cần nâng cao nhận thức của tất cả các lực lượng giáo dục về tầm quan trọng của việc xây dựng môi trường giáo dục theo tiếp cận văn hóa tổ chức. Tiếp theo, việc thiết kế chương trình học và các hoạt động ngoại khóa cũng cần được chú trọng để phù hợp với nhu cầu và khả năng của học sinh. Cuối cùng, việc đánh giá và điều chỉnh các hoạt động giáo dục thường xuyên là cần thiết để đảm bảo chất lượng giáo dục không ngừng được cải thiện.

3.1. Đề xuất các biện pháp cụ thể

Một số biện pháp cụ thể có thể được thực hiện bao gồm: giáo dục nhận thức cho giáo viên và học sinh về vai trò của môi trường giáo dục; xây dựng bộ tiêu chí đánh giá môi trường giáo dục; thiết kế nội dung chương trình học phù hợp với chiến lược phát triển nhà trường. Các biện pháp này không chỉ giúp tạo ra một môi trường giáo dục tích cực mà còn nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường THPT chuyên. Việc triển khai các biện pháp này cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận trong nhà trường và sự hỗ trợ từ phía gia đình và cộng đồng.