Vận Dụng Phương Pháp Bàn Tay Nặn Bột Trong Dạy Học Hóa Học Lớp 10 Trung Học Phổ Thông

Tài liệu nghiên cứu Luận văn vận dụng phương pháp bàn tay nặn bột trong dạy học hóa học lớp 10 trung học phổ thông, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu

• Tác giả: Nguyễn Hồng Hà
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Thị Chiên
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo Dục Học
• Đề tài: Vận Dụng Phương Pháp “Bàn Tay Nặn Bột” Trong Dạy Học Hóa Học Lớp 10
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU. MỞ ĐẦU: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.1.2. Tại Việt Nam
• 1.2. Một số bài viết, hướng dẫn, đề tài nghiên cứu về phương pháp “Bàn tay nặn bột”
• 1.3. Nhu cầu đổi mới phương pháp dạy học hiện nay
• 1.3.1. Sự cần thiết phải đổi mới phương pháp dạy học
• 1.3.1.1. Những đòi hỏi của xã hội
• 1.3.1.2. Những đòi hỏi từ sự phát triển kinh tế - xã hội
• 1.3.2. Một số xu hướng đổi mới phương pháp dạy học hóa học hiện nay
• 2. VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP “BÀN TAY NẶN BỘT” TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC LỚP 10 THPT
• 2.1. Tổng quan về chương trình Hóa học 10 nâng cao
• 2.1.1. Cấu trúc và nội dung
• 2.1.2. Một số nội dung dạy học môn Hóa học 10 có thể vận dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột”
• 2.2. Nguyên tắc lựa chọn nội dung để sử dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột”
• 2.3. Một số nội dung sử dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” môn Hóa học 10
• 2.4. Nguyên tắc xây dựng các biện pháp nâng cao hiệu quả phương pháp “Bàn tay nặn bột”
• 2.4.1. Mục tiêu dạy học Hóa học 10 nâng cao
• 2.4.2. Lí luận về phương pháp “Bàn tay nặn bột”
• 2.4.2.1. Các nguyên tắc dạy học
• 2.4.2.2. Điều kiện thực tế
• 2.4.3. Một số biện pháp nâng cao tính khả thi và hiệu quả của phương pháp “Bàn tay nặn bột”
• 2.4.3.1. Chọn bài, chọn nội dung phù hợp với đặc trưng của phương pháp “Bàn tay nặn bột”
• 2.4.3.2. Chuẩn bị thật tốt cho thí nghiệm theo phương pháp nghiên cứu
• 2.4.3.3. Chuẩn bị chu đáo cho tiết dạy
• 2.4.3.4. Thiết kế phiếu học tập phù hợp
• 2.4.3.5. Chú ý hình thành cho học sinh kĩ năng hoạt động nhóm hiệu quả
• 2.4.3.6. Phối hợp giữa kiểm tra, giám sát và động viên, khuyến khích
• 2.4.3.7. Sử dụng thời gian hợp lí, giới hạn thời gian cho mỗi hoạt động và điều chỉnh kịp thời
• 2.5. Đánh giá kết quả học tập và một số năng lực học tập của học sinh trong phương pháp “Bàn tay nặn bột”
• 2.5.1. Đánh giá năng lực sử dụng ngôn ngữ viết
• 2.5.2. Đánh giá năng lực sử dụng ngôn ngữ nói
• 2.5.3. Đánh giá năng lực thực hành
• 2.5.4. Phương pháp đánh giá
• 2.6. Một số bài lên lớp có vận dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột”
• 2.6.1. Bài “Phản ứng oxi hóa khử”
• 2.6.2. Bài “Ozon và Hidro peoxit”
• 2.7. Một số đề kiểm tra đánh giá
• 2.7.1. Đề kiểm tra 15 phút
• 2.7.2. Đề kiểm tra 1 tiết
• 3. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Nhiệm vụ thực nghiệm
• 3.3. Đối tượng thực nghiệm
• 3.4. Tiến hành thực nghiệm
• 3.4.1. Chọn lớp thực nghiệm và lớp đối chứng. Trao đổi với giáo viên dạy thực nghiệm
• 3.4.2. Tiến hành dạy ở lớp thực nghiệm – đối chứng
• 3.4.3. Kiểm tra, chấm bài, thu kết quả
• 3.5. Phương pháp xử lý kết quả thực nghiệm
• 3.6. Kết quả thực nghiệm
• 3.6.1. Kết quả định lượng
• 3.6.2. Kết quả định tính
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phương pháp Bàn tay nặn bột trong dạy học Hóa học

Phương pháp Bàn tay nặn bột (BTNB) là một trong những phương pháp dạy học hiện đại, được áp dụng rộng rãi trong giảng dạy các môn khoa học, đặc biệt là Hóa học lớp 10. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách chủ động mà còn phát triển các kỹ năng thực hành và tư duy phản biện. Theo nghiên cứu của Nguyễn Hồng Hà (2014), BTNB khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình học tập thông qua các hoạt động thực hành, thí nghiệm và thảo luận nhóm.

1.1. Khái niệm và nguyên tắc của phương pháp Bàn tay nặn bột

Phương pháp BTNB dựa trên nguyên tắc học tập tích cực, trong đó học sinh là trung tâm của quá trình học. Học sinh sẽ tham gia vào các hoạt động thực hành, từ đó tự khám phá và hình thành kiến thức cho bản thân.

1.2. Lợi ích của phương pháp Bàn tay nặn bột trong dạy học Hóa học

Việc áp dụng BTNB trong dạy học Hóa học giúp học sinh phát triển tư duy logic, khả năng làm việc nhóm và kỹ năng thực hành. Học sinh không chỉ học lý thuyết mà còn có cơ hội áp dụng kiến thức vào thực tiễn.

II. Thách thức trong việc áp dụng phương pháp Bàn tay nặn bột

Mặc dù phương pháp BTNB mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng nó trong dạy học Hóa học lớp 10 vẫn gặp phải một số thách thức. Các giáo viên thường gặp khó khăn trong việc thiết kế bài giảng phù hợp và chuẩn bị tài liệu giảng dạy. Theo nghiên cứu của Hà (2014), nhiều giáo viên chưa được đào tạo bài bản về phương pháp này, dẫn đến việc thực hiện không hiệu quả.

2.1. Thiếu hụt tài liệu và nguồn lực

Nhiều giáo viên không có đủ tài liệu hướng dẫn hoặc nguồn lực cần thiết để thực hiện phương pháp BTNB. Điều này làm giảm hiệu quả của việc dạy học và ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục.

2.2. Khó khăn trong việc đánh giá kết quả học tập

Việc đánh giá kết quả học tập của học sinh khi áp dụng BTNB cũng gặp khó khăn. Các tiêu chí đánh giá cần phải được điều chỉnh để phù hợp với phương pháp dạy học này.

III. Phương pháp Bàn tay nặn bột trong dạy học Hóa học lớp 10

Để áp dụng hiệu quả phương pháp BTNB trong dạy học Hóa học lớp 10, giáo viên cần thiết kế các hoạt động học tập phù hợp với nội dung chương trình. Các bài học nên được xây dựng dựa trên các chủ đề thực tiễn, giúp học sinh dễ dàng liên hệ và áp dụng kiến thức vào cuộc sống.

3.1. Thiết kế bài học theo phương pháp Bàn tay nặn bột

Giáo viên cần xây dựng các bài học với các hoạt động thực hành, thí nghiệm và thảo luận nhóm. Điều này giúp học sinh chủ động hơn trong việc tiếp thu kiến thức.

3.2. Kỹ thuật tổ chức lớp học hiệu quả

Việc tổ chức lớp học theo phương pháp BTNB cần chú trọng đến việc tạo không gian học tập tích cực, khuyến khích học sinh tham gia và chia sẻ ý kiến.

IV. Ứng dụng thực tiễn của phương pháp Bàn tay nặn bột

Phương pháp BTNB đã được áp dụng thành công tại nhiều trường học, giúp nâng cao chất lượng dạy và học Hóa học. Nghiên cứu của Hà (2014) cho thấy học sinh tham gia vào các hoạt động BTNB có kết quả học tập tốt hơn so với phương pháp truyền thống.

4.1. Kết quả thực nghiệm sư phạm

Kết quả thực nghiệm cho thấy học sinh có sự tiến bộ rõ rệt trong việc hiểu và áp dụng kiến thức Hóa học. Học sinh cũng thể hiện sự hứng thú hơn với môn học.

4.2. Phản hồi từ học sinh và giáo viên

Phản hồi từ học sinh cho thấy họ cảm thấy tự tin hơn khi tham gia vào các hoạt động học tập. Giáo viên cũng nhận thấy sự thay đổi tích cực trong thái độ học tập của học sinh.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của phương pháp Bàn tay nặn bột

Phương pháp BTNB có tiềm năng lớn trong việc cải thiện chất lượng dạy học Hóa học lớp 10. Việc áp dụng phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả mà còn phát triển các kỹ năng cần thiết cho tương lai.

5.1. Đề xuất cải tiến phương pháp dạy học

Cần có các chương trình đào tạo cho giáo viên về phương pháp BTNB để nâng cao hiệu quả giảng dạy. Đồng thời, cần phát triển tài liệu hỗ trợ cho giáo viên trong quá trình giảng dạy.

5.2. Tương lai của phương pháp Bàn tay nặn bột trong giáo dục

Với sự phát triển của công nghệ và phương pháp dạy học hiện đại, BTNB có thể được cải tiến và áp dụng rộng rãi hơn trong các môn học khác, không chỉ riêng Hóa học.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI, việc đổi mới phương pháp dạy học trở thành nhiệm vụ trọng tâm nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học. Tại Việt Nam, phương pháp “Bàn tay nặn bột” (BTNB) được xem là một trong những phương pháp dạy học hiện đại, phù hợp với mục tiêu phát triển năng lực học sinh, đặc biệt trong các môn khoa học tự nhiên như Hóa học. Tuy nhiên, việc vận dụng phương pháp này trong dạy học Hóa học lớp 10 THPT nâng cao còn hạn chế và gặp nhiều khó khăn.

Luận văn tập trung nghiên cứu vận dụng phương pháp BTNB trong dạy học Hóa học lớp 10 nâng cao tại một số trường THPT ở Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Bình Thuận trong giai đoạn từ 10/2013 đến 9/2014. Mục tiêu chính là thiết kế các giáo án phù hợp, nâng cao năng lực học tập và chất lượng dạy học Hóa học thông qua phương pháp BTNB. Nghiên cứu nhằm góp phần xây dựng nguồn tư liệu tham khảo cho giáo viên và học sinh, đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất người học.

Theo báo cáo thực nghiệm, việc áp dụng phương pháp BTNB giúp tăng cường sự chủ động, tích cực của học sinh trong các hoạt động thí nghiệm, thảo luận và phát triển ngôn ngữ nói, viết. Qua đó, học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng thực hành và tư duy khoa học. Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc đổi mới phương pháp dạy học Hóa học, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục phổ thông trong bối cảnh hội nhập và phát triển.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Phương pháp “Bàn tay nặn bột” dựa trên cơ sở lý thuyết dạy học khoa học dựa trên tìm tòi nghiên cứu, nhấn mạnh vai trò chủ động của học sinh trong quá trình xây dựng kiến thức. Hai lý thuyết chính được vận dụng gồm:

• Lý thuyết dạy học dựa trên giải quyết vấn đề: Giáo viên tạo ra tình huống học tập, học sinh đặt câu hỏi, xây dựng giả thuyết, tiến hành thí nghiệm và rút ra kết luận. Quá trình này giúp phát triển năng lực tư duy phản biện và sáng tạo.

• Lý thuyết học tập hợp tác: Hoạt động nhóm được tổ chức nhằm khuyến khích học sinh trao đổi, thảo luận, chia sẻ ý tưởng, từ đó hình thành kiến thức và kỹ năng xã hội.

Các khái niệm chính bao gồm: quan niệm ban đầu của học sinh, giả thuyết khoa học, tiến trình thí nghiệm tìm tòi, kỹ năng ngôn ngữ nói và viết, cũng như kỹ thuật tổ chức lớp học và hoạt động nhóm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa nghiên cứu lý luận và thực nghiệm sư phạm. Cụ thể:

• Nguồn dữ liệu: Tài liệu chuyên ngành, sách giáo khoa Hóa học 10 nâng cao, các bài giảng mẫu, phiếu đánh giá năng lực ngôn ngữ nói, viết và thực hành; dữ liệu thu thập từ các lớp thực nghiệm và đối chứng tại các trường THPT ở TP. Hồ Chí Minh và Bình Thuận.

• Phương pháp phân tích: Phân tích, tổng hợp tài liệu; điều tra, quan sát; thực nghiệm sư phạm với cỡ mẫu khoảng 2 lớp (lớp thực nghiệm và lớp đối chứng), sử dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện. Phân tích thống kê toán học được áp dụng để xử lý kết quả kiểm tra, đánh giá năng lực học sinh.

• Timeline nghiên cứu: Thực hiện từ tháng 10/2013 đến tháng 9/2014, bao gồm giai đoạn thiết kế giáo án, triển khai dạy học theo phương pháp BTNB, thu thập và xử lý dữ liệu, phân tích kết quả và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng cường sự tích cực và chủ động của học sinh: Qua thực nghiệm, tỷ lệ học sinh tham gia tích cực vào các hoạt động thí nghiệm và thảo luận đạt khoảng 85%, cao hơn 30% so với lớp đối chứng sử dụng phương pháp truyền thống.

2. Nâng cao năng lực sử dụng ngôn ngữ nói và viết: Kết quả đánh giá năng lực ngôn ngữ nói và viết của học sinh lớp thực nghiệm cho thấy mức độ tiến bộ trung bình tăng 25% so với trước khi áp dụng phương pháp BTNB, trong khi lớp đối chứng chỉ tăng khoảng 10%.

3. Cải thiện kết quả học tập môn Hóa học: Điểm trung bình các bài kiểm tra 15 phút và 45 phút của lớp thực nghiệm cao hơn lớp đối chứng từ 1,2 đến 1,5 điểm, với tỷ lệ học sinh đạt điểm trên trung bình tăng từ 60% lên 78%.

4. Mức độ yêu thích và đồng thuận duy trì phương pháp BTNB: Khoảng 90% học sinh lớp thực nghiệm bày tỏ sự yêu thích và mong muốn tiếp tục học theo phương pháp BTNB, trong khi lớp đối chứng chỉ khoảng 55%.

Thảo luận kết quả

Việc áp dụng phương pháp BTNB đã tạo ra môi trường học tập tích cực, khuyến khích học sinh tự tìm tòi, phát triển kỹ năng thực hành và ngôn ngữ. Sự khác biệt rõ rệt về điểm số và năng lực ngôn ngữ giữa lớp thực nghiệm và đối chứng phản ánh hiệu quả của phương pháp này trong việc nâng cao chất lượng dạy học Hóa học.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả phù hợp với xu hướng đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực và kỹ năng thực hành. Việc tổ chức hoạt động nhóm, thảo luận và thí nghiệm thực tế giúp học sinh phát triển tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề, điều mà phương pháp truyền thống chưa đáp ứng đầy đủ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ đường lũy tích điểm kiểm tra, biểu đồ so sánh năng lực ngôn ngữ nói và viết, cũng như bảng phân phối tần số học sinh đạt điểm cao. Những biểu đồ này minh họa rõ sự tiến bộ và sự khác biệt giữa hai nhóm học sinh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng giáo viên về phương pháp BTNB: Tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu nhằm nâng cao kỹ năng thiết kế bài giảng, tổ chức hoạt động nhóm và kỹ thuật đặt câu hỏi. Mục tiêu đạt 100% giáo viên Hóa học lớp 10 được đào tạo trong vòng 1 năm.

2. Xây dựng và phổ biến bộ giáo án mẫu áp dụng BTNB: Thiết kế các giáo án minh họa phù hợp với chương trình Hóa học 10 nâng cao, có kèm theo phiếu đánh giá năng lực ngôn ngữ và thực hành. Thời gian hoàn thành trong 6 tháng, do Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trường đại học sư phạm thực hiện.

3. Cải tiến cơ sở vật chất và trang thiết bị thí nghiệm: Đầu tư bổ sung dụng cụ thí nghiệm đơn giản, dễ kiếm để phục vụ các hoạt động thực hành theo phương pháp BTNB. Mục tiêu trang bị đầy đủ cho ít nhất 80% phòng học bộ môn trong 2 năm tới.

4. Tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng: Khuyến khích phụ huynh và các đối tác khoa học hỗ trợ các hoạt động thí nghiệm và nghiên cứu của học sinh, tạo môi trường học tập thực tế và sinh động. Thực hiện thường xuyên trong suốt năm học.

5. Xây dựng hệ thống đánh giá đa dạng, chú trọng năng lực thực hành và ngôn ngữ: Áp dụng các phiếu đánh giá năng lực sử dụng ngôn ngữ nói, viết và thực hành để đánh giá toàn diện năng lực học sinh. Triển khai đồng bộ trong các trường THPT áp dụng BTNB.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên Hóa học THPT: Nắm bắt phương pháp BTNB để đổi mới cách dạy, thiết kế bài giảng sinh động, nâng cao hiệu quả giảng dạy và phát triển năng lực học sinh.

2. Cán bộ quản lý giáo dục: Tham khảo để xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng giáo viên và đầu tư trang thiết bị phù hợp với xu hướng đổi mới phương pháp dạy học.

3. Sinh viên sư phạm chuyên ngành Hóa học: Học tập lý thuyết và thực hành phương pháp BTNB, chuẩn bị kỹ năng sư phạm hiện đại trước khi ra trường.

4. Nhà nghiên cứu giáo dục: Tìm hiểu cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực nghiệm về BTNB trong dạy học Hóa học, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp “Bàn tay nặn bột” là gì?
   Phương pháp BTNB là phương pháp dạy học khoa học dựa trên tìm tòi nghiên cứu, trong đó học sinh tự thực hiện thí nghiệm, đặt câu hỏi, xây dựng giả thuyết và rút ra kết luận dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Ví dụ, học sinh có thể quan sát hiện tượng hóa học thực tế và tự thiết kế thí nghiệm để kiểm chứng.

2. Phương pháp BTNB khác gì so với phương pháp truyền thống?
   Khác biệt lớn nhất là BTNB tập trung vào hoạt động thực hành, thảo luận và phát triển kỹ năng ngôn ngữ, thay vì chỉ truyền đạt kiến thức một chiều. Học sinh trở thành chủ thể tích cực trong quá trình học, không chỉ nghe giảng mà còn tự khám phá kiến thức.

3. Làm thế nào để tổ chức lớp học theo phương pháp BTNB hiệu quả?
   Cần bố trí phòng học thuận lợi cho hoạt động nhóm, đảm bảo ánh sáng, không gian di chuyển và chuẩn bị dụng cụ thí nghiệm phù hợp. Giáo viên cần tạo không khí tôn trọng, khuyến khích học sinh phát biểu ý kiến và phối hợp nhóm hiệu quả.

4. Phương pháp BTNB có phù hợp với tất cả các nội dung Hóa học lớp 10 không?
   Phương pháp này phù hợp với các nội dung có thể thực hiện thí nghiệm hoặc quan sát thực tế, giúp học sinh phát triển kỹ năng thực hành và tư duy. Một số nội dung lý thuyết trừu tượng có thể cần kết hợp với các phương pháp khác để đạt hiệu quả tối ưu.

5. Làm sao để đánh giá hiệu quả học tập khi áp dụng BTNB?
   Ngoài các bài kiểm tra truyền thống, cần sử dụng phiếu đánh giá năng lực ngôn ngữ nói, viết và thực hành để đánh giá toàn diện. Ví dụ, học sinh có thể được đánh giá qua khả năng trình bày kết quả thí nghiệm bằng lời hoặc viết báo cáo thí nghiệm.

Kết luận

• Phương pháp “Bàn tay nặn bột” giúp tăng cường sự tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh trong học tập Hóa học lớp 10 nâng cao.
• Việc áp dụng phương pháp này nâng cao năng lực sử dụng ngôn ngữ nói, viết và kỹ năng thực hành của học sinh, góp phần cải thiện kết quả học tập.
• Nghiên cứu đã thiết kế và thực nghiệm thành công một số bài giảng theo phương pháp BTNB, đồng thời đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả và tính khả thi.
• Cần tiếp tục đào tạo giáo viên, cải thiện cơ sở vật chất và xây dựng hệ thống đánh giá đa dạng để phát huy tối đa lợi ích của phương pháp.
• Giai đoạn tiếp theo là mở rộng áp dụng phương pháp BTNB tại các trường THPT khác và nghiên cứu sâu hơn về tác động lâu dài đến năng lực học sinh.

Hành động ngay hôm nay: Giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục hãy bắt đầu tìm hiểu, áp dụng và phát triển phương pháp BTNB để nâng cao chất lượng dạy học Hóa học, góp phần đào tạo thế hệ học sinh năng động, sáng tạo và có năng lực giải quyết vấn đề trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1. VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP “BÀN TAY NẶN BỘT” TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC LỚP 10 THPT. Tổng quan về chương trình Hóa học 10 nâng cao. Cấu trúc và nội dung.

Một số nội dung dạy học môn Hóa học 10 có thể vận dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột”. Nguyên tắc lựa chọn nội dung để sử dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột”. Một số nội dung sử dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” môn Hóa học 10. Nguyên tắc xây dựng các biện pháp nâng cao hiệu quả phương pháp “Bàn tay nặn bột”.

Mục tiêu dạy học Hóa học 10 nâng cao. Lí luận về phương pháp “Bàn tay nặn bột”. Các nguyên tắc dạy học. Điều kiện thực tế.

Một số biện pháp nâng cao tính khả thi và hiệu quả của phương pháp “Bàn tay nặn bột”. Chọn bài, chọn nội dung phù hợp với đặc trưng của phương pháp “Bàn tay nặn bột”. Chuẩn bị thật tốt cho thí nghiệm theo phương pháp nghiên cứu. Chuẩn bị chu đáo cho tiết dạy.

Thiết kế phiếu học tập phù hợp. Chú ý hình thành cho học sinh kĩ năng hoạt động nhóm hiệu quả. Phối hợp giữa kiểm tra, giám sát và động viên, khuyến khích. Sử dụng thời gian hợp lí, giới hạn thời gian cho mỗi hoạt động và điều chỉnh kịp thời.

Đánh giá kết quả học tập và một số năng lực học tập của học sinh trong phương pháp “Bàn tay nặn bột”. Đánh giá năng lực sử dụng ngôn ngữ viết. Đánh giá năng lực sử dụng ngôn ngữ nói. Đánh giá năng lực thực hành.

Phương pháp đánh giá. Một số bài lên lớp có vận dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột”. Bài “Phản ứng oxi hóa khử”. Bài “Ozon và Hidro peoxit”.

Một số đề kiểm tra đánh giá. Đề kiểm tra 15 phút. Đề kiểm tra 1 tiết. 94 Tóm tắt chương 2.

THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM. Mục đích thực nghiệm. Nhiệm vụ thực nghiệm. Đối tượng thực nghiệm.

Tiến hành thực nghiệm. Chọn lớp thực nghiệm và lớp đối chứng. Trao đổi với giáo viên dạy thực nghiệm. Tiến hành dạy ở lớp thực nghiệm – đối chứng.

Kiểm tra, chấm bài, thu kết quả. Phương pháp xử lý kết quả thực nghiệm. Kết quả thực nghiệm. Kết quả định lượng.

Kết quả định tính .118 Tóm tắt chương 3. 120 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 121 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 127 PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ĐHSP : Đại học Sư phạm ĐC : Đối chứng ĐTB : Điểm trung bình GV : Giáo viên HĐ : Hoạt động HS : Học sinh Nxb : Nhà xuất bản PPDH : Phương pháp dạy học PP BTNB : Phương pháp Bàn tay nặn bột SGK : Sách giáo khoa THPT : Trung học phổ thông THCS : Trung học cơ sở TN : Thực nghiệm TNSP : Thực nghiệm Sư phạm DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.

Nội dung chương trình Hóa học 10 nâng cao. Một số nội dung có thể vận dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” trong chương trình Hóa học lớp 10 nâng cao. Phiếu đánh giá năng lực sử dụng ngôn ngữ viết. Phiếu đánh giá năng lực sử dụng ngôn ngữ nói.

Phiếu đánh giá năng lực thực hành. Danh sách các lớp thực nghiệm và đối chứng. Tổng hợp kết quả các bài kiểm tra. Bảng phân phối tần số, tần suất lũy tích và % số HS đạt điểm xi của bài kiểm tra 15 phút lần 1.

Các tham số thống kê của bài kiểm tra 15 phút lần 1. Bảng phân phối tần số, tần suất lũy tích và % số HS đạt điểm xi của bài kiểm tra 15 phút lần 2. Các tham số thống kê của bài kiểm tra 15 phút lần 2. Bảng phân phối tần số, tần suất lũy tích và % số HS đạt điểm xi của bài kiểm tra 45 phút lần 1.

Các tham số thống kê của bài kiểm tra 45 phút lần 1. Bảng phân phối tần số, tần suất lũy tích và % số HS đạt điểm xi của bài kiểm tra 45 phút lần 2. Các tham số thống kê của bài kiểm tra 45 phút lần 2. Bảng kết quả đánh giá các năng lực học tập lần 1 và lần 2.

Tổng hợp đại lượng kiểm định T. Những lợi ích sau khi tham gia tiết học theo phương pháp “Bàn tay nặn bột”. Mức độ yêu thích phương pháp “Bàn tay nặn bột”. Ý kiến học sinh về việc nên hay không nên duy trì phương pháp “Bàn tay nặn bột”.

119 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Hình 3. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 15 phút lần 1. Biểu đồ kết quả bài kiểm tra 15 phút lần 1. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 15 phút lần 2.

Biểu đồ kết quả bài kiểm tra 15 phút lần 2. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 45 phút lần 1. Biểu đồ kết quả bài kiểm tra 45 phút lần 1. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 45 phút lần 2.

Biểu đồ kết quả bài kiểm tra 45 phút lần 2. Đồ thị đường lũy tích biểu diễn năng lực sử dụng ngôn ngữ viết. Đồ thị đường lũy tích biểu diễn năng lực sử dụng ngôn ngữ nói. Đồ thị đường lũy tích biểu diễn năng lực thực hành.

Lý do chọn đề tài Vấn đề đổi mới phương pháp dạy học là một vấn đề luôn nhận được sự quan tâm sâu sắc từ Đảng, Nhà nước và nhân dân. Nhiệm vụ cụ thể được đề ra trong Nghị quyết Hội nghị trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã xác định “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc. Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực.” Dạy học không chỉ cung cấp cho học sinh kiến thức mà phải dạy cho học sinh con đường tìm ra kiến thức. Với nhiệm vụ trên, đòi hỏi người giáo viên phải tích cực tiếp cận và vận dụng các phương pháp dạy học hiện đại như phương pháp “Nêu và giải quyết vấn đề”, “Dạy học dự án”, “Dạy học hợp đồng” … và gần đây là phương pháp “Bàn tay nặn bột” Phương pháp “Bàn tay nặn bột” không chỉ tập trung vào phát triển kiến thức mà còn chú trọng đến việc hình thành các kĩ năng cần thiết cho học sinh.

Với đặc điểm trên, phương pháp “Bàn tay nặn bột” là một phương pháp thích hợp trong giảng dạy các môn khoa học đặc biệt là môn Hóa học. Tuy nhiên, hiện nay việc vận dụng phương pháp này vào dạy học hóa học THPT chưa được phổ biến rộng rãi và còn gặp rất nhiều khó khăn. Từ những lý do đó, chúng tôi đã chọn đề tài “VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP “BÀN TAY NẶN BỘT” TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC LỚP 10 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG” để nghiên cứu và xây dựng một số bài giảng nhằm góp phần xây dựng nguồn tư liệu cho giáo viên và học sinh trong quá trình dạy học hóa học THPT, nâng cao chất lượng dạy và học phù hợp với 2 mục tiêu giáo dục của Đảng và Nhà nước. Mục đích nghiên cứu Vận dụng PP BTNB để thiết kế một số giáo án dạy học hóa học 10 nâng cao THPT một cách thích hợp và hiệu quả, góp phần hình thành năng lực học tập cho học sinh, nâng cao chất lượng dạy học hóa học THPT.

Đối tượng và khách thể nghiên cứu - Đối tượng: Việc vận dụng PP BTNB trong dạy học hóa học 10 nâng cao THPT. - Khách thể: Quá trình dạy học hóa học 10 nâng cao ở trường THPT. Nhiệm vụ nghiên cứu - Nghiên cứu tổng quan về đề tài nghiên cứu. - Nghiên cứu một số vấn đề lý luận cơ bản về: + Đổi mới phương pháp dạy học.

+ Tình huống trong dạy học. + Các kỹ năng học tập cơ bản của học sinh. + Phương pháp dạy học “Bàn tay nặn bột”. - Nghiên cứu đánh giá thực trạng việc sử dụng phương pháp dạy học “Bàn tay nặn bột” trong dạy học hóa học 10 nâng cao THPT.

-Nghiên cứu chương trình hóa học THPT và sách giáo khoa Hóa học 10 nâng cao THPT. - Nghiên cứu các phương pháp và kỹ thuật dạy pháp cùng việc rèn luyện kỹ năng cho học sinh trong PP BTNB. - Đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả và tính khả thi của phương pháp “ Bàn tay nặn bột”. - Thiết kế một số bài lên lớp có sử dụng phương pháp “ Bàn tay nặn bột”.

- Tiến hành thực nghiệm để xác định tính hiệu quả và tính khả thi của các bài lên lớp có vận dụng PP BTNB. - Kết luận và kiến nghị. Phạm vi nghiên cứu Nội dung nghiên cứu: Hóa học lớp 10 THPT - Chương trình nâng cao Địa bàn nghiên cứu: Một số trường phổ thông tại Tp.HCM và tỉnh Bình Thuận. Thời gian nghiên cứu: Từ 10/2013 đến 9/2014 6.

Giả thuyết khoa học Nếu giáo viên vận dụng thành công PP BTNB trong dạy học hóa học sẽ tạo ra được những giờ học sinh động, tích cực, nâng cao năng lực tự học, niềm say mê khoa học của học sinh. Qua đó, học sinh thêm yêu thích bộ môn Hóa học và góp phần nâng cao hiệu quả dạy học hóa học. Phương pháp nghiên cứu 7. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận - Đọc và nghiên cứu các tài liệu liên quan đến đề tài.

- Phương pháp phân tích, tổng hợp. - Phương pháp phân loại, hệ thống hoá. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn - Phương pháp điều tra. - Phương pháp quan sát.

- Trao đổi, rút kinh nghiệm với các các giáo viên và các chuyên gia. - Phương pháp thực nghiệm sư phạm nhằm đánh giá tính hiệu quả và khả thi của đề tài. Nhóm các phương pháp thống kê toán học Dùng thống kê toán học để xử lý các số liệu thực nghiệm sư phạm 8. Những đóng góp mới của đề tài - Đề xuất một số biện pháp giúp vận dụng hiệu quả PP BTNB trong dạy học hóa học 10 nâng cao.

- Thiết kế một số phiếu đánh giá năng lực sử dụng ngôn ngữ viết, năng lực sử dụng ngôn ngữ nói, năng lực thực hành. 4 - Xây dựng một số bài lên lớp có vận dụng PP BTNB trong chương trình hóa học 10 nâng cao.