mở đầu, có diễn biến và có kết thúc tương đối rõ ràng. Bao gồm các quá trình nhận thức (cảm giác, tri giác, tư duy.), các quá trình cảm xúc biểu hiện sự vui mừng hay tức giận, nhiệt tình hay thờ ơ, dễ chịu hay khó chịu. các quá trình hành động ý chí. An diễn ra quá trình tư duy của ý thức….
- Thuộc tính tâm lí là: các hiện tượng tâm lý tương đối ổn định, khó hình thành và khó mất đi, tạo thành những nét riêng của nhân cách. Thông thường nói đến 4 nhóm thuộc tính tâm lý, đó là: Xu hướng, tính cách, năng lực, khí chất. Mai giỏi toán, hát hay là năng lực, mà năng lực thì thuộc vào thuộc tính tâm lí…. Có một thí nghiệm nhỏ như sau: Vẩy một giọt mực vào tờ giấy trắng, rồi gấp đôi tờ giấy lại để có hai hình loang lổ đối xứng nhau qua đường gấp.
Bạn An nhìn và nói rằng chúng giống hai chấm tròn đối xứng. Bạn Cường nói rằng chúng giống hai đám mây. Cho một số bạn khác xem thì ý kiến của họ không giống nhau. Dựa trên kiến thức TLH, Giải thích tại sao như vậy? Có thể rút ra kết luận gì từ thí nghiệm này? *Bởi vì tâm lí người mang đậm tính chủ thể.
Tính chủ thể trong tâm lý thể hiện ở chỗ: - Cùng nhận một sự tác động của thế giới nhưng ở những chủ thể khác nhau cho ta những hình ảnh tâm lý với những mức độ, sắc thái khác nhau. - Cùng một hiện thực khách quan tác động đến một chủ thể duy nhất nhưng vào thời điểm khác nhau, ở những hoàn cảnh khác nhau, 2 với trạng thái cơ thể, trạng thái tinh thần khác nhau, có thể cho ta hình ảnh tâm lý và các sắc thái tâm lý khác nhau ở chủ thể ấy. - Chủ thể mang hình ảnh tâm lý là người cảm nhận, cảm nghiệm và trải nghiệm nó rõ nhất. Thông qua các mức độ và sắc thái khác nhau mà mỗi chủ thể tỏ thái độ hành vi khác nhau đối với hiện thực.
* Tâm lý của mỗi người khác nhau thì khác nhau vì: mỗi người khác nhau có đặc điểm riêng về cấu tạo cơ thể, hệ thần kinh và não bộ, có hoàn cảnh sống, điều kiện giáo dục khác nhau, đặc biệt mỗi người thể hiện mức độ hoạt động và giao tiếp khác nhau trong cuộc sống. * Kết luận: - Tâm lý người là sự phản ánh hiện thực khách quan vào não nên khi nghiên cứu tâm lý con người phải nghiên cứu hoàn cảnh trong đó con người sống và hoạt động. Hình thành, phát triển tâm lý cho bản thân, cho người khác cần phải xây dựng môi trường sống lành mạnh. - Tâm lý người mang đậm tính chủ thể vì vậy trong ứng xử, trong giáo dục cần phải chú ý đến đặc điểm riêng của từng người.
Những nghiên cứu ở các trẻ em bị chó sói nuôi từ nhỏ đều kết luận: “Chúng không có tâm lý người, không có bản tính người”. Hiện tượng trên thể hiện điều gì của tâm lý người? Anh /chị hãy giải thích hiện tượng đó theo quan điểm duy vật biện chứng. - Tâm lí mang bản chất xã hội- lịch sử - Giải thích: + TL người có nguồn gốc xã hội vì: Tâm lý người là sự phản ánh hiện thực khách quan vào não của mỗi người, hiện thực khách quan bao gồm hiện thực tự nhiên và hiện thực xã hội, trong đó hiện thực xã hội là cái quyết định đến tâm lý người. TL người chỉ nảy sinh trong đời sống xã hội, sống ngoài xã hội con người không có tâm lý người (dù có cấu tạo cơ thể là người) + Tâm lý người có nội dung xã hội: Tâm lý người phản ánh toàn bộ quan hệ xã hội mà người đó sống như: Quan hệ kinh tế xã hội, các quan hệ đạo đức, pháp quyền, quan hệ người - người từ các quan hệ gia đình, làng xóm, đến các nhóm, cộng đồng… Tất cả các 3 mối quan hệ trên quyết định đến bản chất tâm lý người.
Nên các mối quan hệ xã hội càng đa dạng càng phong phú, đời sống xã hội, nền văn hóa xã hội càng phát triển …thì tâm lý người càng phong phú, càng phát triển. + Tâm lý người là sản phẩm của hoạt động và giao tiếp của con người trong các mối quan hệ xã hội. Thông qua hoạt động và giao tiếp với tư cách là chủ thể con người đã biến kinh nghiệm lịch sử- xã hội, nền văn hóa xã hội của các thế hệ đi trước thành kinh nghiệm, tri thức cho riêng mình qua cơ chế lĩnh hội bằng hoạt động của chủ thể. + Tâm lý của mỗi người hình thành, phát triển và biến đổi cùng với sự phát triển của lịch sử cá nhân, lịch sử dân tộc và cộng đồng.
Tâm lý của mỗi người chịu sự chế ước bởi lịch sử của cá nhân và lịch sử dân tộc và cộng đồng … (Dựa vào ví dụ giải thích thêm) 23. Hãy giải thích tại sao những trẻ nhỏ nếu không được giao tiếp xã hội thì sự phát triển tâm lý thường bị trì trệ. Từ hiện tượng trên hãy rút ra những ứng dụng sư phạm cần thiết. - Vai trò của giao tiếp : + Giao tiếp là điều kiện tồn tại của xã hội loài người.
Đối với cá nhân, giao tiếp là điều kiện tồn tại và là một nhân tố phát triển tâm lý, ý thức, nhân cách. Nhu cầu giao tiếp là một trong những nhu cầu xã hội cơ bản xuất hiện rất sớm ở con người. Các mối quan hệ giao lưu quyết định trực tiếp đến sự phát triển tâm lý của cá nhân. Mác nói: “Sự phát triển của mỗi cá nhân được quyết định bởi sự phát triển của tất cả các cá nhân khác mà nó giao tiếp một cách trực tiếp” + Giao tiếp không chỉ là điều kiện cho sự phát triển nhân cách mà giao tiếp còn là con đường hình thành nhân cách con người.
Bằng giao tiếp, con người gia nhập các quan hệ XH, lĩnh hội nền văn hoá XH, chuẩn mực xã hội để hình thành bản chất con người. Đồng thời thông qua giao tiếp con người đóng góp tài lực của mình vào kho tàng chung của nhân loại, của XH + Trong giao tiếp con người không chỉ nhận thức được người khác, nhận thức các quan hệ xã hội mà còn nhận thức được chính 4 bản thân mình, tự đối chiếu, so sánh mình với người khác, với chuẩn mực xã hội, tự đánh giá bản thân mình, điều chỉnh hành vi của bản thân cho phù hợp với yêu cầu xã hội. Hay nói cách khác: Qua giao tiếp con người hình thành năng lực tự ý thức. *Kết luận sư phạm : + Cần tổ chức tốt các hoạt động giao tiếp tập thể, từ đó lôi cuốn cá nhân tham gia tích cực vào các hoạt động tập thể để phát triển tâm lý, ý thức cho họ.
+ Xây dựng được các tập thể vững mạnh, đoàn kết… Qua đó lấy ảnh hưởng tốt của tập thể để tác động đến sự phát triển tâm lý, ý thức của cá nhân. Dù được đánh giá là đạo đức tốt, kết quả học tập loại giỏi, nhưng An vẫn nhận thấy rằng: Bản thân vẫn còn phải cố gắng rèn luyện và học tập nhiều hơn nữa mới xứng đáng với sự đánh giá của các bạn. Hãy xác định bạn An đang diễn ra hiện tượng tâm lý nào? Giải thích tại sao? - Tự ý thức. - Tự ý thức: là mức độ phát triển cao của ý thức.
Tự ý thức là ý thức về mình, có nghĩa là khi bản thân trở thành đối tượng “mổ xẻ”, phân tích, lý giải thì lúc đó con người đang tự ý thức. Tự ý thức biểu hiện ở các mặt sau: Tự nhận thức về bản thân mình (hình dáng bên ngoài, quan hệ xã hội.); Tự nhận xét, tự đánh giá và tỏ thái độ đối với bản thân; Tự điều chỉnh, tự điều khiển hành vi theo mục đích tự giác; Có khả năng tự giáo dục, tự hoàn thiện mình. Tự ý thức bắt đầu xuất hiện ở tuổi lên ba. Thông thường tự ý thức biểu hiện ở những đặc điểm sau: - Chủ thể tự nhận thức về bản thân mình từ bên ngoài đến nội dung tâm hồn, đến vị thế và các quan hệ xã hội, trên cơ sở đó tự nhận xét, tự đánh giá.
- Có thái độ rõ ràng đối với bản thân. - Tự điều chỉnh, điều khiển hành vi theo mục đích tự giác. - Chủ thể có khả năng tự giáo dục, tự hoàn thiện mình. Ở xứ lạ đất khách quê người hòa trong cuộc sống với bạn bè năm châu bốn biển nhưng lúc nào An cũng tự hào mình là người Việt Nam, phải luôn cố gắng rèn luyện, học tập để sv VN không thua kém sv thế giới.
Theo anh chị ở An đang diễn ra hiện tượng tâm lí nào ? Giải thích ? - Hiện tượng này là ý thức nhóm, ý thức tập thể - Ý thức nhóm và ý thức tập thể. Đây là mức độ phát triển cao của ý thức- tức là dạng ý thức xã hội mà khi con người hoạt động và giao tiếp không chỉ dựa trên nhu cầu, hứng thú, thị hiếu, thái độ, xu hướng cá nhân mình mà xuất phát từ quyền lợi của nhóm, của tập thể xã hội, giai cấp mà mình là thành viên. Hành động với ý thức nhóm và ý thức tập thể, ý thức cộng đồng thì giúp con người có thêm sức mạnh tinh thần mới, dễ dàng hoà nhập với cộng đồng, cùng cộng đồng phát triển. Khi con người hoạt động với ý thức tập thể thì con người sẽ có thêm sức mạnh tinh thần mà con người chưa bao giờ có được khi họ hoạt động riêng lẻ trong cuộc sống.
Tóm lại, ý thức bao gồm nhiều cấp độ, các cấp độ đó luôn tác động lẫn nhau, bổ sung cho nhau và tăng tính đa dạng, sức mạnh của ý thức, sự phát triển của ý thức từ cấp độ thấp đến cấp độ cao là dấu hiệu quan trọng nhất của sự phát triển nhân cách. Xác định hiện tượng nào dưới đây là vô thức, hiện tượng nào là ý thức? giải thích vì sao? a. Một học sinh lớp 5 làm tính nhân một cách nhanh chóng và chính xác, không hề được nhẩm các qui tắc của phép nhân – VÔ THỨC b. Một bạn học sinh quyết định thi vào khoa Giáo dục Tiểu học của trường Đại học Hồng Đức và giải tích rằng mình rất yêu trẻ và có mơ ước trở thành giáo viên tiểu học.
