Thực trạng hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Long Điền, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu

Bài viết phân tích thực trạng hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Long Điền, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, nêu rõ thách thức và cơ hội phát triển.

• Tác giả: Bùi Thị Thanh Trúc
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Văn Cường
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Thực Trạng Hoạt Động Của Các Hợp Tác Xã Nông Nghiệp Trên Địa Bàn Huyện Long Điền, Tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Đồng Nai

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP
• 1.1. Cơ sở lý luận về thực trạng hoạt động của các Hợp tác xã nông nghiệp
• 1.1.1. Một số khái niệm
• 1.1.2. Hợp tác xã nông nghiệp
• 1.1.3. Hiệu quả kinh tế
• 1.1.4. Hiệu quả hoạt động HTX NN
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đặc điểm cơ bản của huyện Long Điền, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu
• 2.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 2.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 2.1.3. Thực trạng phát triển kinh tế của Huyện Long Điền
• 2.1.4. Ảnh hưởng của đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội của huyện Long Điền tới hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.2.2. Phương pháp phân tích số liệu
• 2.2.3. Các chỉ tiêu nghiên cứu sử dụng trong luận văn
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Thực trạng hoạt động Hợp tác xã nông nghiệp của huyện Long Điền, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu
• 3.1.1. Thực trạng hoạt động của các Hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn Huyện Long Điền, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu
• 3.1.2. Tình hình cán bộ quản lý và xã viên của HTX NN
• 3.1.3. Tình hình đất đai và cơ sở vật chất kỹ thuật của HTX NN
• 3.1.4. Tình hình vốn của các HTX NN
• 3.1.5. Tình hình sản xuất kinh doanh của các HTX NN
• 3.1.6. Tình hình doanh thu, lợi nhuận của các HTX NN
• 3.1.7. Hiệu quả sản xuất kinh doanh của các HTX NN
• 3.1.8. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Long Điền, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu
• 3.1.8.1. Năng lực quản trị
• 3.1.8.2. Năng lực tài chính
• 3.1.8.3. Trình độ công nghệ
• 3.1.8.4. Năng lực maketing
• 3.1.8.5. Thương hiệu
• 3.1.8.6. Chủ trương, chính sách
• 3.1.9. Đánh giá chung về hoạt động của các Hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn Huyện Long Điền, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu
• 3.1.10. Kết quả đạt được
• 3.1.11. Hạn chế và nguyên nhân
• 3.2. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Long Điền, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu
• 3.2.1. Định hướng của Huyện Long Điền về nâng cao hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp huyện Long Điền, Tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu
• 3.2.2. Mục tiêu chung
• 3.2.3. Mục tiêu cụ thể
• 3.2.4. Định hướng phát triển kinh tế tập thể năm 2023
• 3.2.5. Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Long Điền, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu
• 3.2.5.1. Nâng cao năng lực quản trị
• 3.2.5.2. Năng lực tài chính
• 3.2.5.3. Trình độ công nghệ
• 3.2.5.4. Năng lực maketing
• 3.2.5.5. Thương hiệu
• 3.2.5.6. Chủ trương, chính sách
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về hoạt động hợp tác xã nông nghiệp tại Long Điền

Hoạt động hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Long Điền, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đã có những bước phát triển đáng kể trong những năm qua. Hợp tác xã nông nghiệp không chỉ giúp nông dân tăng cường sản xuất mà còn tạo ra một môi trường hợp tác, hỗ trợ lẫn nhau trong việc tiêu thụ sản phẩm. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã này.

1.1. Đặc điểm của hợp tác xã nông nghiệp tại Long Điền

Hợp tác xã nông nghiệp tại Long Điền chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực sản xuất nông sản, với sự tham gia của nhiều nông dân. Các hợp tác xã này thường có quy mô nhỏ, nhưng lại đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối nông dân với thị trường tiêu thụ.

1.2. Vai trò của hợp tác xã trong phát triển nông nghiệp bền vững

Hợp tác xã nông nghiệp không chỉ giúp tăng cường sản xuất mà còn góp phần vào việc phát triển nông nghiệp bền vững. Chúng tạo ra cơ hội cho nông dân tiếp cận công nghệ mới và cải thiện chất lượng sản phẩm.

II. Thách thức trong hoạt động hợp tác xã nông nghiệp Long Điền

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng hợp tác xã nông nghiệp Long Điền đang đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu vốn, năng lực quản lý yếu và sự cạnh tranh từ thị trường là những yếu tố cản trở sự phát triển của các hợp tác xã này.

2.1. Thiếu vốn và nguồn lực

Nhiều hợp tác xã gặp khó khăn trong việc huy động vốn để đầu tư vào sản xuất và mở rộng quy mô. Điều này dẫn đến việc không thể nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

2.2. Năng lực quản lý và trình độ cán bộ

Năng lực quản lý của các hợp tác xã còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động. Việc đào tạo và nâng cao trình độ cho cán bộ quản lý là cần thiết để cải thiện tình hình.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả hoạt động hợp tác xã nông nghiệp

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp, cần áp dụng một số phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc cải thiện năng lực quản lý, tăng cường đào tạo cho cán bộ và xây dựng các chính sách hỗ trợ là rất quan trọng.

3.1. Tăng cường đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

Đào tạo cán bộ quản lý và xã viên về kỹ năng quản lý, sản xuất và tiêu thụ sản phẩm là cần thiết. Điều này giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả hoạt động của hợp tác xã.

3.2. Huy động vốn và đầu tư

Cần có các chính sách hỗ trợ huy động vốn từ các nguồn khác nhau, bao gồm cả ngân hàng và các tổ chức tài chính. Việc này sẽ giúp các hợp tác xã có đủ nguồn lực để đầu tư vào sản xuất.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Long Điền

Nghiên cứu về hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp Long Điền đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Các hợp tác xã đã góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân và cải thiện chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

4.1. Kết quả đạt được từ hoạt động hợp tác xã

Nhiều hợp tác xã đã thành công trong việc tăng cường sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, từ đó nâng cao thu nhập cho các xã viên. Điều này cho thấy tiềm năng lớn của mô hình hợp tác xã trong phát triển nông nghiệp.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các hợp tác xã cần học hỏi từ những mô hình thành công khác để cải thiện hoạt động của mình. Việc chia sẻ kinh nghiệm và hợp tác giữa các hợp tác xã là rất quan trọng.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho hợp tác xã nông nghiệp

Tương lai của hợp tác xã nông nghiệp tại Long Điền phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới. Cần có các chính sách hỗ trợ mạnh mẽ từ chính quyền để thúc đẩy sự phát triển bền vững của các hợp tác xã này.

5.1. Định hướng phát triển hợp tác xã trong thời gian tới

Cần xây dựng các kế hoạch phát triển cụ thể cho từng hợp tác xã, tập trung vào việc nâng cao năng lực sản xuất và quản lý. Điều này sẽ giúp các hợp tác xã hoạt động hiệu quả hơn.

5.2. Chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương

Chính quyền cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho hợp tác xã, bao gồm cả việc cung cấp thông tin, đào tạo và hỗ trợ tài chính. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của hợp tác xã.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực kinh tế tập thể tại huyện Long Điền, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu đang đứng trước bước ngoặt chuyển đổi quan trọng trong giai đoạn đổi mới mô hình tăng trưởng nông nghiệp. Tính đến đầu năm 2023, toàn huyện có 15 hợp tác xã đang hoạt động, trong đó có 13 hợp tác xã nông nghiệp và 2 hợp tác xã vận tải, phân bổ trên địa bàn có tổng diện tích tự nhiên 77,7 km² với quy mô dân số 138.397 người. Mặc dù các chủ trương lớn như Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Nghị quyết số 21/2020/NQ-HĐND tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu đã ban hành nhiều cơ chế khuyến khích liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản, hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn. Phần lớn các đơn vị thành lập chủ yếu để hoàn thành Tiêu chí số 13 về hình thức tổ chức sản xuất trong bộ tiêu chí xây dựng nông thôn mới nâng cao, dẫn đến tình trạng quy mô manh mún và hiệu quả kinh tế chưa tương xứng.

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của đề tài là phân tích toàn diện thực trạng tổ chức, vận hành, năng lực tài chính và hiệu quả sản xuất kinh doanh của 13 hợp tác xã nông nghiệp huyện Long Điền giai đoạn 2020 – 2022. Trên cơ sở đó, luận văn xác định các yếu tố ảnh hưởng then chốt và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kinh tế tập thể đến năm 2025. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp hệ thống số liệu chuẩn xác, giúp địa phương giải quyết bài toán nâng cao tỷ suất lợi nhuận trên vốn bình quân, tăng thu nhập bình quân cho hàng trăm hộ thành viên và thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị nông sản bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý luận về kinh tế tập thể và mô hình tổ chức hợp tác xã kiểu mới theo Luật Hợp tác xã năm 2012. Khác với mô hình tập trung quan liêu trước đây, hợp tác xã kiểu mới được xác định là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 7 thành viên tự nguyện thành lập nhằm đáp ứng nhu cầu chung về dịch vụ và việc làm. Mục tiêu cốt lõi của mô hình là tối ưu hóa lợi ích của xã viên thông qua tương trợ kinh tế thay vì đơn thuần tối đa hóa lợi nhuận đơn vị.

Bên cạnh đó, luận văn vận dụng lý thuyết lợi thế nhờ quy mô (Economies of Scale) và lý thuyết giảm thiểu chi phí giao dịch trong kinh tế nông nghiệp. Việc tập hợp các hộ nông dân cá thể thành một pháp nhân chung giúp tăng năng lực thương lượng giá cả vật tư đầu vào từ 10% đến 15%, giảm chi phí vận chuyển và bảo quản nông sản. Nghiên cứu tích hợp mô hình đánh giá 6 nhóm nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hợp tác xã bao gồm: năng lực quản trị, năng lực tài chính, trình độ công nghệ, năng lực marketing (chiến lược 5P: Product, Price, Place, Promotion, People), uy tín thương hiệu và môi trường thể chế chính sách.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp đa chiều từ hai nguồn chính:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các báo cáo định kỳ giai đoạn 2020 – 2022 của Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Long Điền, Ủy ban nhân dân 7 xã/thị trấn, Liên minh Hợp tác xã tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu và hồ sơ tài chính của 13 hợp tác xã nông nghiệp.
• Dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua phiếu khảo sát và phỏng vấn bán cấu trúc được triển khai trong giai đoạn cuối năm 2022 đến đầu năm 2023.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 13 hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện (tổng điều tra toàn bộ) và 120 đối tượng khảo sát chuyên sâu (bao gồm 26 thành viên Hội đồng quản trị, Ban Giám đốc và 94 hộ xã viên) được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng tại các địa bàn trọng điểm như xã An Nhứt, An Ngãi và Tam Phước. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm đảm bảo tính đại diện cho các mô hình chuyên canh lúa, rau an toàn và dịch vụ nông nghiệp tổng hợp.

Phương pháp phân tích số liệu kết hợp giữa phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh số tuyệt đối và số tương đối, cùng phương pháp phân tích tỷ số tài chính (tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu, lợi nhuận bình quân trên xã viên). Việc kết hợp phân tích định lượng với phân tích định tính giúp phản ánh chân thực các rào cản nội tại mà các con số thống kê thông thường không thể hiện hết.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực tế tại 13 hợp tác xã nông nghiệp huyện Long Điền giai đoạn 2020 – 2022 mang lại những phát hiện quan trọng:

• Cơ cấu nhân sự và năng lực quản lý: Đội ngũ điều hành tại 13 hợp tác xã đang đối diện với tình trạng già hóa nghiêm trọng khi có trên 68% cán bộ Hội đồng quản trị ở độ tuổi trên 50. Tỷ lệ cán bộ quản lý có trình độ đại học, cao đẳng chỉ chiếm khoảng 25%, trong khi trên 55% cán bộ chủ chốt chỉ có trình độ trung cấp hoặc chưa qua đào tạo chuyên môn về quản trị kinh doanh và tài chính kế toán.
• Quy mô vốn và nguồn lực cơ sở vật chất: Vốn điều lệ bình quân của các hợp tác xã còn rất thấp, dao động từ 300 triệu đồng đến 1,2 tỷ đồng mỗi đơn vị. Tỷ lệ vốn góp thực tế từ xã viên chỉ đạt khoảng 30% đến 40% so với phương án sản xuất đề ra, dẫn đến tình trạng thiếu hụt vốn lưu động để mở rộng quy mô kinh doanh.
• Phạm vi dịch vụ và hiệu quả tài chính: Hầu hết các hợp tác xã chỉ dừng lại ở việc cung cấp 1 đến 2 dịch vụ công ích truyền thống như tưới tiêu hoặc làm đất. Doanh thu bình quân của các đơn vị điển hình chỉ đạt từ 450 triệu đến 1,8 tỷ đồng/năm. Tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu duy trì ở mức khiêm tốn từ 6,5% đến 11,2%, khiến mức chia lãi bình quân cho mỗi xã viên chỉ đạt từ 2,2 triệu đến 4,5 triệu đồng/năm.
• Mức độ ứng dụng công nghệ và liên kết chuỗi: Chỉ có khoảng 23% đơn vị (tiêu biểu như Hợp tác xã Nông nghiệp An Nhứt, Hợp tác xã Lá Xanh) tiếp cận các tiến bộ cơ giới hóa như máy cấy lúa ngồi lái, thiết bị bay không người lái phun thuốc bảo vệ thực vật và xây dựng được nhãn hiệu nông sản tập thể.

Thảo luận kết quả

Thực trạng hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp huyện Long Điền cho thấy một nghịch lý: số lượng hợp tác xã thành lập mới tăng lên theo tiến độ xây dựng nông thôn mới nhưng hiệu quả nội tại chưa có sự bứt phá tương ứng. Nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ tâm lý ỷ lại vào ngân sách hỗ trợ, thiếu định hướng thị trường và năng lực lập kế hoạch sản xuất kinh doanh dài hạn của bộ máy quản lý còn yếu kém.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu thực nghiệm tại tỉnh Vĩnh Long của Võ Hồng Tú và Nguyễn Thùy Trang (2020), nơi 77% hợp tác xã nông nghiệp có mức độ hiệu quả hoạt động dưới mức trung bình do quy mô vốn hạn chế và dịch vụ đơn điệu. Dữ liệu tài chính và nhân khẩu học trong nghiên cứu có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua bảng ma trận so sánh doanh thu - lợi nhuận 3 năm (2020 - 2022) kết hợp với biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu trình độ học vấn của cán bộ quản lý, làm nổi bật khoảng trống năng lực giữa yêu cầu của kinh tế thị trường và thực trạng vận hành tại địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Long Điền giai đoạn 2023 – 2025, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Nâng cao năng lực quản trị và chuẩn hóa nhân sự: Ủy ban nhân dân huyện Long Điền chủ trì phối hợp với Liên minh Hợp tác xã tỉnh định kỳ tổ chức 2 đến 3 khóa đào tạo/năm về quản trị tài chính, thương mại điện tử và lập kế hoạch kinh doanh. Mục tiêu đến năm 2025 nâng tỷ lệ cán bộ quản lý có trình độ đại học, cao đẳng lên tối thiểu 45%, đồng thời áp dụng chính sách thu hút trí thức trẻ về làm việc tại hợp tác xã với mức hỗ trợ kinh phí hàng tháng.
2. Tái cấu trúc nguồn vốn và đa dạng hóa danh mục dịch vụ: Hội đồng quản trị các hợp tác xã cần vận động tăng mức vốn góp bình quân của mỗi xã viên lên mức tối thiểu 5 triệu đồng/thành viên trong giai đoạn 2023 – 2024. Chuyển dịch từ mô hình đơn dịch vụ sang cung ứng tối thiểu 4 đến 5 khâu dịch vụ trọn gói (cung ứng vật tư đầu vào giá sỉ, thu hoạch, sấy trữ và bao tiêu đầu ra).
3. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và cơ giới hóa đồng bộ: Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Long Điền ưu tiên giải ngân nguồn vốn khuyến nông để hỗ trợ ít nhất 60% hợp tác xã ứng dụng máy cấy, thiết bị bay không người lái và công nghệ tưới tiết kiệm nước trước năm 2025.
4. Xây dựng thương hiệu và kết nối chuỗi giá trị tiêu thụ: Hỗ trợ 100% hợp tác xã hoàn thiện thủ tục chứng nhận an toàn thực phẩm VietGAP, đăng ký mã số vùng trồng và phát triển ít nhất 3 sản phẩm đạt chuẩn OCOP từ 3 sao trở lên. Chủ động ký kết hợp đồng liên kết tiêu thụ với các hệ thống siêu thị lớn tại Thành phố Hồ Chí Minh và Thành phố Vũng Tàu, đảm bảo bao tiêu tối thiểu 50% sản lượng nông sản của thành viên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn cao cho nhiều nhóm đối tượng:

• Cán bộ quản lý Nhà nước và cơ quan hoạch định chính sách: Cung cấp bức tranh thực địa chi tiết để Ủy ban nhân dân huyện Long Điền và Sở Nông nghiệp & PTNT tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu xây dựng các chương trình hỗ trợ kinh tế tập thể bám sát Nghị quyết số 20-NQ/TW và Nghị quyết số 21/2020/NQ-HĐND.
• Hội đồng quản trị và Ban Giám đốc các hợp tác xã nông nghiệp: Là tài liệu tham khảo trực tiếp giúp các nhà quản lý hợp tác xã nhận diện điểm nghẽn về tài chính, quản trị nhân sự và cách thức chuyển đổi mô hình cung ứng dịch vụ hiệu quả.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Kinh tế: Cung cấp nguồn học liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp khảo sát toàn diện cấp huyện, hệ thống chỉ tiêu phân tích tài chính hợp tác xã và khung lý thuyết kinh tế tập thể hiện đại.
• Doanh nghiệp nông nghiệp và các tổ chức tín dụng: Cung cấp góc nhìn thực tế về quy mô sản xuất, năng lực tài chính và tiềm năng liên kết cung ứng nông sản an toàn tại vùng Đông Nam Bộ để xây dựng phương án cấp tín dụng hoặc ký kết hợp đồng thu mua.

Câu hỏi thường gặp

Luật Hợp tác xã năm 2012 quy định điểm khác biệt cốt lõi nào so với mô hình cũ?

Luật Hợp tác xã năm 2012 khẳng định bản chất hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể đồng sở hữu, hoạt động phục vụ lợi ích của thành viên chứ không thuần túy tìm kiếm lợi nhuận doanh nghiệp. Xã viên có quyền tự chủ tuyệt đối, góp vốn tự nguyện tối đa không quá 20% vốn điều lệ và phân phối thu nhập dựa trên mức độ sử dụng dịch vụ kết hợp vốn góp.

Đâu là khó khăn lớn nhất của 13 hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Long Điền hiện nay?

Khó khăn lớn nhất nằm ở sự thiếu hụt nguồn vốn hoạt động khi vốn điều lệ bình quân chỉ từ 300 triệu đến 1,2 tỷ đồng, cùng với tình trạng già hóa của ban quản lý (trên 68% trên 50 tuổi). Điều này dẫn đến việc hợp tác xã thiếu khả năng đầu tư công nghệ chế biến và khó tiếp cận các gói tín dụng ưu đãi do thiếu tài sản thế chấp.

Việc ứng dụng cơ giới hóa mang lại hiệu quả thực tế như thế nào tại địa phương?

Tại các đơn vị đi đầu như Hợp tác xã Lá Xanh và Hợp tác xã An Nhứt, việc đưa máy cấy ngồi lái và thiết bị cơ giới vào đồng ruộng đã giúp giảm 20% đến 30% chi phí nhân công thời vụ, tăng năng suất mùa vụ thêm 8% đến 12% và kiểm soát đồng đều chất lượng lúa giống.

Chính sách của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu hỗ trợ hợp tác xã những nội dung gì?

Thông qua Nghị quyết số 21/2020/NQ-HĐND, tỉnh hỗ trợ kinh phí tư vấn xây dựng liên kết chuỗi giá trị, hỗ trợ 30% chi phí mua sắm bao bì, nhãn mác, hỗ trợ hạ tầng phục vụ sản xuất và chi trả trợ cấp hàng tháng cho cán bộ có trình độ đại học về công tác tại hợp tác xã nông nghiệp.

Làm thế nào để giải quyết tình trạng hợp tác xã hoạt động mang tính hình thức?

Cần kiên quyết giải thể hoặc tái cơ cấu các đơn vị hoạt động cầm chừng, đồng thời gắn trách nhiệm của người đứng đầu hợp tác xã với chỉ số tăng trưởng dịch vụ phục vụ kinh tế hộ. Chuyển dịch trọng tâm đánh giá từ việc hoàn thành tiêu chí số 13 sang tiêu chí tỷ suất lợi nhuận và mức tăng thu nhập thực tế của xã viên.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và đánh giá sâu sắc thực trạng hoạt động của 13 hợp tác xã nông nghiệp huyện Long Điền giai đoạn 2020 – 2022.
• Nghiên cứu chỉ rõ các nút thắt lớn về vốn mỏng, trình độ quản trị già hóa và dịch vụ đơn điệu đang cản trở sự phát triển của kinh tế tập thể địa phương.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ được đề xuất có tính khả thi cao, gắn liền với các mốc lộ trình cụ thể từ năm 2023 đến năm 2025.
• Đóng góp quan trọng của công trình là cung cấp cơ sở khoa học giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển chuỗi giá trị nông sản tại Bà Rịa – Vũng Tàu.
• Các nhà quản lý và hợp tác xã nông nghiệp cần nhanh chóng áp dụng các khuyến nghị về chuyển đổi số và tái cấu trúc tài chính để hiện thực hóa mục tiêu nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP 1. Cơ sở lý luận về thực trạng hoạt động của các Hợp tác xã nông nghiệp 1. Một số khái niệm - Hợp tác xã Trên cơ sở tạo hành lang pháp lý cho hệ thống HTX phát triển, ngày 20/3/1996 Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt nam khoá IX kỳ họp thứ IX đã thông qua Luật HTX. Theo điều 1 của Luật HTX thì HTX là: “Tổ chức kinh tế tự chủ do những người lao động có nhu cầu, lợi ích chung, tự nguyện cùng góp vốn, góp sức lập ra theo quy định của pháp luật để phát huy sức mạnh của tập thể và của từng xã viên nhằm giúp nhau thực hiện có hiệu quả hơn các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ và cải thiện đời sống, góp phần phát triển kinh tế xã hội của đất nước” – Khái niệm Hợp tác xã theo Luật Hợp tác xã 2003:”Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể do các cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân (sau đây gọi chung là xã viên) có nhu cầu, lợi ích chung, tự nguyện góp vốn, góp sức lập ra theo quy định của Luật này để phát huy sức mạnh tập thể của từng xã viên tham gia hợp tác xã, cùng giúp nhau thực hiện có hiệu quả các hoạt động sản xuất, kinh doanh và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, góp phần phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.

Hợp tác xã hoạt động như một loại hình doanh nghiệp, có tư cách pháp nhân, tự chủ, tự chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ tài chính trong phạm vi vốn điều lệ, vốn tích luỹ và các nguồn vốn khác của hợp tác xã theo quy định của pháp luật.” Theo Luật Hợp tác xã 2012 thì khái niệm này đã được thay đổi như sau:”Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu, có tư cách pháp 6 nhân, do ít nhất 07 thành viên tự nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ”. So với Luật Hợp tác xã năm 2003 thì Luật hợp tác xã năm 2012 đã làm rõ được bản chất của HTX là một tổ chức kinh tế thuộc thành phần kinh tế tập thể thành lập trên tinh thần tự nguyện, nhằm lợi ích chung của các thành viên. Luật hợp tác xã năm 2012 đã bỏ quy định “HTX hoạt động như một loại hình doanh nghiệp”, quy định này đã gây ra hai luồng ý kiến. Đa số ý kiến cho rằng, hợp tác xã là tổ chức kinh tế tự chủ do các thành viên tự nguyện thành lập nhằm đáp ứng nhu cầu chung của mình mà từng thành viên đơn lẻ không thực hiện được hoặc thực hiện kém hiệu quả hơn.

Một số ít ý kiến khác cho rằng: Cần khẳng định “hợp tác xã hoạt động như một loại hình doanh nghiệp” như được quy định tại Luật Hợp tác xã năm 2003 vì thực chất hợp tác xã hoạt động như một loại hình doanh nghiệp đặc thù, cần được bảo đảm hoạt động bình đẳng với mọi loại hình doanh nghiệp khác và có quyền kinh doanh một số ngành nghề mà pháp luật không cấm. - Hợp tác xã nông nghiệp Hợp tác xã nông nghiệp (Agricultural Coparatives) là hình thức phối hợp của các nông dân độc lập. Các hợp tác xã được thành lập để bảo vệ các thành viên đương đầu với các công ty thương mại thường độc quyền. Ở Tây Âu, như Hà Lan và Đan Mạch, các HTX này xuất hiện thông qua cơ sở tự nguyện (Meulenberg, 2000).

HTX có đặc thù riêng biệt: Hoạt động HTX gắn với thị trường, nhưng thặng dư do hợp tác xã tạo ra - đến tay các thành viên nông dân của HTX, theo tỷ lệ sản phẩm của họ được giao / mua đến / từ hợp tác xã, sau khi trừ đi các chi phí hoạt động của HTX và quỹ dự phòng. Nói chung, mục tiêu kinh tế chính của HTX nông nghiệp trên thị trường kinh tế là 7 nâng cao thu nhập của các thành viên thông qua lợi thế như giảm chi phí sản xuất và giảm nội bộ hóa chi phí giao dịch (thông tin), với luồng thông tin tốt hơn về nhu cầu của người tiêu dùng và HTX cũng có thể hạ thấp những rủi ro của những bất ổn kinh tế và công nghệ, do đó làm giảm chi phí giao dịch (Harte, 1997; Ollila & Nilsson, 1997; Royer, 1999; Hendrikse & Verman, 2001; Szabó & Fertő, 2004). Các nguyên tắc hợp tác được quốc tế công nhận là: có tư cách pháp nhân; đồng sở hữu; thành viên tự nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm; hợp tác giữa các HTX; và quan tâm đến cộng đồng. Về cơ bản, hợp tác xã là một tổ chức kinh tế đồng sở hữu và do chính HTX kiểm soát phân phối lợi ích một cách công bằng trên cơ sở sử dụng nguồn lực của mình và đóng góp của các thành viên (Barton, 1989).

Theo Luật mới Hợp tác xã ở Việt Nam (Quốc hội, 2012), hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu có tư cách pháp nhân, do ít nhất 7 thành viên tự nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý HTX. Sự khác biệt của Luật mới HTX so với Luật HTX năm 2003 thể hiện HTX không phải là doanh nghiệp mà là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu có tư cách pháp nhân hoạt động với mục tiêu là lợi ích chứ không phải lợi nhuận; HTX là tổ chức kinh tế của những người yếu thế có cùng nhu cầu và lợi ích, liên kết lại và tương trợ lẫn nhau trong việc chống lại sức ép của thị trường để tự bảo vệ mình và phát triển các hoạt động sản xuất kinh doanh, giải quyết việc làm và hướng đến các lợi ích chung của thành viên và cộng đồng. Như vậy, dựa trên khái niệm hợp tác xã mà Luật hợp tác xã đã đưa ra thì Hợp tác xã nông nghiệp là một loại hình hợp tác xã. Đối với hợp tác xã nông nghiệp thì loại hình này được hiểu là một tổ chức về nông nghiệp với số 8 lượng thành viên tối thiểu là 07 thành viên cùng tự nguyện thành lập, đồng sở hữu và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong việc thực hiện các hoạt động sản xuất nông nghiệp, tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, đồng thời hợp tác xã tạo ra việc làm cho những người nông dân, nhằm đáp ứng nhu cầu chung của tập thể các thành viên về tạo ra sản phẩm cũng như lợi nhuận đối với các hoạt động nông nghiệp.

Hợp tác xã nông nghiệp cũng như các hợp tác xã khác là tổ chức kinh tế có tư cách pháp nhân, hoạt động trên cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm, thực hiện cách thức quản lý hợp tác xã theo cơ chế bình đẳng và dân chủ. - Hiệu quả kinh tế Hiệu quả kinh tế là phương diện của quá trình sản xuất cho biết kết hợp các đầu vào nhân tố cho phép tối thiểu hóa chi phí để sản xuất ra một sản lượng nhất định. Hiệu quả kinh tế của một hiện tượng (hoặc quá trình) kinh tế là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực (nhân lực, tài lực, vật lực, tiền vốn) để đạt được mục tiêu xác định. - Hiệu quả hoạt động HTX NN là tổ chức kinh tế tự chủ ra đời và phát triển xuất phát từ nhu cầu phát triển của kinh tế hộ nông dân.

Ngày nay HTX NN “kiểu mới” đã có sự thay đổi về chất so với HTX NN “kiểu cũ” trước đây. Nếu HTX NN “kiểu cũ” lấy sản xuất làm chính thì HTX NN “kiểu mới” lấy hoạt động dịch vụ, trước hết là hoạt động dịch vụ phục vụ kinh tế hộ làm chính, sau đó mới hoạt động kinh doanh ngành nghề. Mỗi HTX NN thường tham gia hai lĩnh vực hoạt động chính: lĩnh vực hoạt động dịch vụ cho xã viên vì sự phát triển của kinh tế hộ và lĩnh vực hoạt động kinh doanh ngành nghề (kể cả kinh doanh dịch vụ và kinh doanh sản xuất ngành nghề) vì lợi nhuận cho chính HTX và cho xã viên. Điều đó cũng có nghĩa hiệu quả hoạt động của HTX NN không chỉ là hiệu quả kinh tế mà còn phải là hiệu quả xã hội, thể hiện ở chỗ góp 9 phần phát triển kinh tế hộ và sau đó mới là hiệu quả kinh doanh thể hiện ở chỗ làm ăn có lãi.

Vai trò của Hợp tác xã nông nghiệp Hợp tác xã nông nghiệp có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng trong phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn, góp phần ổn định, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc, cụ thể: - Các hợp tác xã với pháp nhân của mình sẽ có năng lực thương lượng tốt hơn khi tiến hành các thủ tục đàm phán vay vốn hoặc huy động vốn từ các nguồn khác nhau tốt. - Thông qua việc mua các yếu tố đầu vào với số lượng lớn. - HTX cũng có thể hình thành bộ phận sửa chữa máy móc nông nghiệp, xây dựng nhà kho, bảo quản nông sản đáp ứng nhu cầu của các hộ xã viên. - Hợp tác xã là kênh thông tin quan trọng giúp nâng cao trình độ nhận thức, trình độ quản lý, trình độ tiếp cận khoa học kỹ thuật cho xã viên.

- Thúc đẩy mở rộng thị trường tiêu thụ nhờ đó giúp ổn định thị trường đầu ra cho xã viên. - Thúc đẩy áp dụng khoa học kỹ thuật, công nghệ tiên tiến vào sản xuất nhờ có năng lực tài chính mạnh, khả năng nắm bắt thông tin tốt hơn. Trên cơ sở quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh, trong công cuộc đổi mới, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách thúc đẩy, hỗ trợ phát triển HTXNN, đặc biệt là Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa IX, “Về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể” (Nghị quyết số 13-NQ/TW) và Nghị quyết Hội nghị Trung ương 7 khóa X, “Về nông nghiệp, nông dân, nông thôn” (Nghị quyết số 26-NQ/TW).