CHƯƠNG 1: CƠ SƠ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TUYỂN CHỌN VÀ THU HÚT NHÂN LỰC 1.1 Khái niệm về nhân lực và công tác tuyển chọn, thu hút nhân lực ➢ Khái niệm nhân lực Theo nghĩa hẹp: Nhân lực là nguồn lực của mỗi người bao gồm thể lực và trí lực (Nguyễn Ngọc Quân và Nguyễn Vân Điềm, 2013). Thể lực: phụ thuộc vào thể trạng và tình trạng sức khoẻ của từng người, mức sống, thu nhập, chế độ ăn uống, chế độ làm việc và nghỉ ngơi. Thể lực con người còn phụ thuộc vào tuổi tác, thời gian công tác, giới tính. Trí lực: chỉ sự hiểu biết, khả năng tiếp thu kiến thức, tài năng, năng khiếu cũng như quan điểm, lòng tin, nhân cách.của từng người.
Từ trước tới nay, việc tận dụng các tiềm năng về thể lực của con người vẫn là chủ đạo và đã được khai thác gần như tới mức cạn kiệt. Tuy nhiên, các tiềm năng về trí lực của con người còn khá mới mẻ, có thể xem là nguồn lực vô hạn và cũng là kho tàng còn nhiều bí ẩn của mỗi người cần được khai phá nhiều hơn nữa. Theo nghĩa rộng: Trong bất kì một tổ chức hay doanh nghiệp nào thì nhân lực là nguồn lực quan trọng hàng đầu của tổ chức, doanh nghiệp đó và nó bao gồm tất cả những người lao động đang làm việc trong đó. Nếu chỉ đề cập về lĩnh vực sản xuất-kinh doanh, ta không thể phát triển và không thể có lợi nhuận một cách hiệu quả nếu như nguồn nhân lực của tổ chức không đồng bộ với sự phát triển và tiến bộ của khoa học kỹ thuật – đó gần như là quy luật của tất cả các nền kinh tế (Nguyễn Ngọc Quân và Nguyễn Vân Điềm, 2013).
Như vậy, mọi tổ chức và doanh nghiệp nếu muốn thành công đều phải dựa vào một trong những nguồn lực quan trọng nhất của mình chính là nguồn nhân lực. “Dụng nhân” đúng phải bắt đầu từ khâu tuyển dụng, doanh nghiệp cần thu hút đúng người, đó là những người có năng lực, phẩm chất và sở thích phù hợp với doanh nghiệp và với công việc mà họ sẽ đảm nhiệm để phát huy tối đa tố chất của từng người. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 ➢ Khái niệm công tác tuyển chọn và thu hút nhân lực ❖ Thu hút nguồn nhân lực: là tổng hợp các biện pháp và cách thức cần thiết mà nhà quản lý muốn lôi kéo, giữ chân nguồn nhân lực nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của doanh nghiệp (Trần Kim Dung, 2009). ❖ Tuyển chọn nhân lực: Tuyển chọn nhân lực là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc, để tìm được những người phù hợp với các yêu cầu đặt ra.
Tuyển chọn là các khâu quan trọng trong quá trình tuyển dụng nhân lực nhằm giúp cho các nhà quản trị nhân lực đưa ra được các quyết định chính xác nhất. Quyết định tuyển chọn có ý nghĩa rất quan trọng đối với chiến lược kinh doanh và đối với các tổ chức, bởi vì quá trình tuyển chọn tốt sẽ giúp cho các tổ chức có được những con người có kỹ năng phù hợp với sự phát triển của tổ chức trong tương lai. Tuyển chọn tốt cũng sẽ giúp cho tổ chức giảm được các chi phí do phải tuyển chọn lại, đào tạo lại cũng như tránh được các thiệt hại rủi ro trong quá trình thực hiện các công việc. Để tuyển chọn đạt được kết quả cao thì cần phải có các bước tuyển chọn phù hợp, các phương pháp thu thập thông tin chính xác và đánh giá các thông tin một cách khoa học (Hà Văn Hội, 2014).
Khái niệm tuyển chọn nhân lực còn có thể được định nghĩa một cách cụ thể như sau: Theo nghĩa hẹp: Tuyển chọn là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ chuyên môn từ các nguồn lực lao động bên ngoài xã hội và cả lực lượng bên trong tổ chức. Đồng thời, đây cũng là quá trình đánh giá và xem xét các ứng viên được tuyển chọn theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc và mục tiêu của tổ chức nhằm tìm ra những ứng viên tốt nhất phù hợp với các yêu cầu đặt ra (Brian Tracy, 2014). TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 Theo nghĩa rộng: Tuyển chọn là quá trình tìm kiếm, thu hút, đánh giá, lựa chọn và sử dụng người lao động phù hợp với vị trí tuyển dụng. Do đó, có thể hiểu quá trình tuyển dụng bắt đầu từ khâu thu hút ứng viên đến khi chấm dứt hợp đồng lao động với họ (Brian Tracy, 2014).
Cơ sở để tuyển chọn nhân lực là các yêu cầu của công việc đã được đặt ra dựa theo bản mô tả công việc đối với người thực hiện. Quá trình tuyển chọn cần phải được đáp ứng theo các yêu cầu sau đây: - Tuyển chọn phải xuất phát từ mục tiêu sản xuất kinh doanh và kế hoạch nguồn nhân lực của tổ chức trong từng thời kì cụ thể. - Tuyển chọn những người có trình độ chuyên môn cần thiết cho công việc nhằm đạt năng suất lao động cao và hiệu suất công việc tốt nhất. - Tuyển chọn được những người có kỷ luật, trung thực và cam kết gắn bó lâu dài với công việc, trung thành với tổ chức.2 Vai trò công tác tuyển chọn và thu hút nhân lực 1.
Đối với doanh nghiệp • Doanh nghiệp có thể sử dụng một cách có hiệu quả nhất nguồn lao động hiện hữu tại tổ chức. • Chủ động đáp ứng nguồn lao động phục vụ cho mục tiêu phát triển ngắn hạn hay trung dài hạn của tổ chức trên cơ sở các chiến lược mà Ban lãnh đạo đề ra trong từng thời kì cụ thể. • Cải thiện hiệu suất và hiệu quả công việc một cách toàn diện nhất thông qua việc giúp cho người lao động chủ động tìm tòi, học hỏi thực tế công việc và nâng cao kinh nghiệm nghề nghiệp của mình. • Tăng cường khả năng thích nghi trước những biến đổi liên tục từ thị trường lao động trong - ngoài nước của tổ chức và tính cạnh tranh ngày một gay gắt hơn giữa các công ty nhằm thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao để phục vụ mục tiêu phát triển của họ.
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 • Duy trì lòng trung thành và cam kết cống hiến lâu dài của lực lượng nhân sự chủ lực, giỏi chuyên môn và giàu kinh nghiệm nhằm tạo sự ổn định nội bộ để có phương hướng phát triển tốt hơn trong tương lai. Từ đó, có cơ hội đề bạt các nhân viên tiềm năng vào những vị trí cao hơn và dần thay thế đội ngũ kế cận cho các chức vụ quản lý khi cần thiết tránh gây sự xáo trộn mạnh về tình hình nhân sự tại công ty. Đối với người lao động • Tạo được sự trung thành và cam kết gắn bó lâu dài giữa người lao động với doanh nghiệp. • Tạo dựng được cách ứng xử chuyên nghiệp, tận tâm của từng người lao động với công việc được phân công.
• Tạo sự thích nghi, cảm hứng trong công việc và tận tụy lâu dài giữa người lao động với công việc hiện tại cũng như tương lai. • Đáp ứng nguyện vọng cống hiến lâu dài và thăng tiến của từng cá nhân trong tổ chức. • Thoả mãn nhu cầu phát triển của nhân viên. Đối với xã hội Công tác tuyển chọn, thu hút và phát triển phẩm chất năng lực của người lao động có ảnh hưởng vô cùng to lớn đến sự phát triển kinh tế - xã hội của các quốc gia trên thế giới.
Đó là cơ sở giúp từng doanh nghiệp giữ chân nhân lực giỏi, có thể xoay chuyển linh hoạt và phân bổ nguồn lực hợp lí cho từng chiến lược phát triển. Để từ đó hoàn thành mục tiêu đề ra, vừa mang lại lợi ích kinh tế cho từng tổ chức và góp phần chung vào sự phát triển thịnh vượng của mỗi quốc gia. Minh chứng rõ ràng nhất đó là sự thành công và thịnh vượng của các nước phát triển hàng đầu trên thế giới như: Đức, Mỹ, Anh,. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.3 Các yếu tố ảnh hưởng tới công tác tuyển chọn và thu hút nhân lực 1.1 Yếu tố bên trong • Chính sách đãi ngộ của doanh nghiệp: Hiện nay, đa phần các doanh nghiệp theo đuổi chính sách tự đề bạt nhân sự nội bộ.
Điều này sẽ tự làm hạn chế số lượng ứng viên tiềm năng từ bên ngoài, đặc biệt là vị trí cấp cao, quan trọng và gây khó khăn để có thể tuyển chọn được những ứng viên tốt nhất phù hợp với công việc. Do đó, cần có cơ chế thông thoáng, cởi mở và trải thảm đỏ để thu hút nhân tài để nâng cao chất lượng đội ngũ lao động và giúp doanh nghiệp phát triển nhanh chóng. • Uy tín của doanh nghiệp: nói lên mức độ danh tiếng và sức hấp dẫn của doanh nghiệp. Có thể gặp qua một vài khiếm khuyết nhưng tên gọi, quy mô tổ chức, uy tín của doanh nghiệp sẽ làm tăng thêm khả năng thu hút được những ứng viên giỏi.
• Khả năng thu hút của công việc: những công việc có cơ hội thăng tiến tốt, thu nhập cao và chế độ đãi ngộ phù hợp với mức cống hiến của ứng viên sẽ có khả năng thu hút được nhiều hồ sơ tham gia dự tuyển hơn. • Mức tài chính của doanh nghiệp: lương thưởng luôn là một động lực quan trọng hàng đầu thúc đẩy mức độ cống hiến của người lao động trong mỗi tổ chức. Thu nhập càng cao sẽ dễ thu hút được nhiều lao động chuyên môn cao và khuyến khích họ làm việc hăng say, nhiệt huyết nên do đó mang lại mức lợi nhuận cao hơn cho doanh nghiệp. Ngược lại, nếu khả năng tài chính của doanh nghiệp không đủ mạnh, không thể trả lương cao sẽ gặp rất nhiều trở ngại để thu hút lao động giỏi trên thị trường.2 Yếu tố bên ngoài • Bối cảnh kinh tế: chu kỳ kinh tế thịnh suy ảnh hưởng trực tiếp đến sự biến động của lực lượng lao động trên thị trường.
Trong chu kì kinh tế suy thoái, bất ổn và có xu hướng đi xuống thì doanh nghiệp một mặt phải duy trì lực lượng lao động có chuyên môn và mặt khác phải cắt giảm chi phí lao động để TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 10 đảm bảo tính ổn định và hiệu quả hoạt động của tổ chức thì nguồn cung lao động có xu hướng giảm. Ngược lại, khi chu kì kinh tế thịnh vượng, nhu cầu lực lượng lao động gia tăng để phát triển, mở rộng sản xuất thì nguồn cung lao động trên thị trường có xu hướng tăng mạnh.