Hoàn thiện quy trình thủ tục hải quan đối với mặt hàng camera xuất khẩu sang thị trường hoa kỳ của công ty cổ phần điện tử thiên quang

Hoàn thiện quy trình thủ tục hải quan cho mặt hàng camera xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ của Công ty Cổ phần Điện tử Thiên Quang.

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Chi
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Vi Lê
• Trường học: Trường Đại học Thương mại
• Chuyên ngành: Kinh tế và Kinh doanh quốc tế
• Đề tài: Hoàn thiện quy trình thủ tục hải quan đối với mặt hàng camera xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HOÀN THIỆN QUY TRÌNH THỦ TỤC HẢI QUAN ĐỐI VỚI MẶT HÀNG CAMERA XUẤT KHẨU SANG THỊ TRƯỜNG HOA KỲ CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN ĐIỆN TỬ THIÊN QUANG
• 1.1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1.3. Mục đích nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5.1. Phạm vi không gian
• 1.5.2. Phạm vi thời gian
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6.1. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 1.6.1.1. Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp
• 1.6.1.2. Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quy trình thủ tục hải quan xuất khẩu camera sang Hoa Kỳ

Quy trình thủ tục hải quan là một phần quan trọng trong hoạt động xuất khẩu, đặc biệt là đối với mặt hàng camera sang thị trường Hoa Kỳ. Việc hiểu rõ quy trình này giúp doanh nghiệp tối ưu hóa thời gian và chi phí, đồng thời đảm bảo tuân thủ các quy định của pháp luật. Công ty cổ phần điện tử Thiên Quang đã nỗ lực hoàn thiện quy trình này để nâng cao hiệu quả kinh doanh.

1.1. Tính cấp thiết của việc hoàn thiện quy trình thủ tục hải quan

Việc hoàn thiện quy trình thủ tục hải quan là cần thiết để giảm thiểu rủi ro và chi phí phát sinh trong quá trình xuất khẩu. Đặc biệt, thị trường Hoa Kỳ yêu cầu các tiêu chuẩn cao về chất lượng và quy trình, đòi hỏi doanh nghiệp phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến quy trình thủ tục hải quan

Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến quy trình thủ tục hải quan, bao gồm quy định pháp luật, sự thay đổi trong chính sách thương mại, và khả năng của đội ngũ nhân viên trong việc xử lý hồ sơ. Doanh nghiệp cần nắm bắt kịp thời các thay đổi này để điều chỉnh quy trình cho phù hợp.

II. Những thách thức trong quy trình thủ tục hải quan xuất khẩu camera

Mặc dù quy trình thủ tục hải quan đã được cải thiện, nhưng vẫn còn nhiều thách thức mà Công ty cổ phần điện tử Thiên Quang phải đối mặt. Những thách thức này có thể dẫn đến việc chậm trễ trong thông quan và phát sinh chi phí không cần thiết.

2.1. Vấn đề về giấy tờ và chứng từ cần thiết

Việc chuẩn bị giấy tờ và chứng từ cho lô hàng camera xuất khẩu là một trong những bước quan trọng nhất. Thiếu sót trong hồ sơ có thể dẫn đến việc bị từ chối thông quan, gây ảnh hưởng đến thời gian giao hàng.

2.2. Thời gian xử lý thủ tục hải quan

Thời gian xử lý thủ tục hải quan có thể kéo dài do nhiều yếu tố, bao gồm việc kiểm tra hải quan và các yêu cầu bổ sung từ cơ quan chức năng. Điều này có thể làm chậm tiến độ giao hàng và ảnh hưởng đến mối quan hệ với khách hàng.

III. Phương pháp hoàn thiện quy trình thủ tục hải quan xuất khẩu camera

Để nâng cao hiệu quả quy trình thủ tục hải quan, Công ty cổ phần điện tử Thiên Quang cần áp dụng một số phương pháp cải tiến. Những phương pháp này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn tối ưu hóa thời gian và chi phí.

3.1. Đào tạo nhân viên về quy trình hải quan

Đào tạo nhân viên là một yếu tố quan trọng trong việc hoàn thiện quy trình thủ tục hải quan. Nhân viên cần nắm vững các quy định và quy trình để xử lý hồ sơ một cách hiệu quả nhất.

3.2. Sử dụng công nghệ trong quản lý thủ tục hải quan

Áp dụng công nghệ thông tin vào quy trình thủ tục hải quan giúp tự động hóa nhiều bước, giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian. Hệ thống quản lý thông tin có thể giúp theo dõi tiến độ và trạng thái của hồ sơ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu quy trình thủ tục hải quan

Việc áp dụng các phương pháp hoàn thiện quy trình thủ tục hải quan đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho Công ty cổ phần điện tử Thiên Quang. Những cải tiến này không chỉ giúp giảm thiểu chi phí mà còn nâng cao hiệu quả kinh doanh.

4.1. Kết quả đạt được từ việc cải tiến quy trình

Sau khi áp dụng các phương pháp cải tiến, thời gian thông quan hàng hóa đã giảm đáng kể. Điều này giúp Công ty nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu.

4.2. Phản hồi từ khách hàng và đối tác

Khách hàng và đối tác đã có những phản hồi tích cực về sự cải thiện trong quy trình xuất khẩu. Điều này không chỉ giúp tăng cường mối quan hệ mà còn mở ra nhiều cơ hội hợp tác mới.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho quy trình thủ tục hải quan

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy việc hoàn thiện quy trình thủ tục hải quan là một yếu tố quan trọng trong hoạt động xuất khẩu camera sang Hoa Kỳ. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc tiếp tục cải tiến và áp dụng công nghệ mới.

5.1. Định hướng phát triển quy trình thủ tục hải quan

Công ty cần tiếp tục theo dõi và cập nhật các quy định mới từ cơ quan hải quan để đảm bảo quy trình luôn phù hợp và hiệu quả.

5.2. Tăng cường hợp tác với các đối tác logistics

Hợp tác chặt chẽ với các công ty logistics sẽ giúp Công ty tối ưu hóa quy trình vận chuyển và thông quan hàng hóa, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Quan hệ thương mại song phương giữa Việt Nam và Hoa Kỳ ghi nhận bước phát triển sau khi hai quốc gia chính thức nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào ngày 11/9/2023. Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan được tác giả trích dẫn, nhóm hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện của Việt Nam xuất khẩu sang Hoa Kỳ năm 2023 đạt kim ngạch 17 tỷ USD, tăng 6,7% so với năm trước và chiếm tỷ trọng 17,5% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Sự gia tăng nhanh chóng về lưu lượng hàng hóa đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với các doanh nghiệp sản xuất xuất khẩu trong việc chuẩn hóa và tối ưu hóa quy trình thủ tục hải quan nhằm tiết giảm chi phí lưu kho bãi, hạn chế độ trễ giao hàng và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật kiểm soát nghiêm ngặt từ phía thị trường Hoa Kỳ.

Công ty Cổ phần điện tử Thiên Quang là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất xuất khẩu các thiết bị giám sát an ninh (camera giám sát, camera gắn trên thân người, chuông cửa quay video) sang thị trường Hoa Kỳ và một số nước châu Âu. Tuy nhiên, hoạt động thực hiện thủ tục hải quan tại công ty trong giai đoạn 2021 – 2023 bộc lộ nhiều điểm nghẽn: khâu chuẩn bị bộ chứng từ còn kéo dài, sai lệch thông tin giữa các chứng từ dẫn đến việc phải khai sửa đổi bổ sung, đường truyền phần mềm khai báo điện tử phát sinh lỗi, tỷ lệ tờ khai bị phân vào luồng vàng và luồng đỏ làm phát sinh thời gian kiểm tra chuyên môn và tăng chi phí vận hành. Do đó, việc nghiên cứu toàn diện thực trạng nhằm tìm kiếm giải pháp hoàn thiện quy trình thủ tục hải quan là yêu cầu bức thiết của doanh nghiệp.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể qua 3 nhiệm vụ:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về hoạt động xuất khẩu, quy trình thủ tục hải quan xuất khẩu và các quy định pháp lý điều chỉnh đối với mặt hàng điện tử, cụ thể là thiết bị camera.
2. Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng quy trình thủ tục hải quan xuất khẩu mặt hàng camera sang thị trường Hoa Kỳ của Công ty Cổ phần điện tử Thiên Quang giai đoạn 2021 – 2023, chỉ rõ những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân tồn tại.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị đối với doanh nghiệp, cơ quan hải quan và các cơ quan quản lý Nhà nước nhằm hoàn thiện quy trình thủ tục hải quan, nâng cao hiệu quả thông quan cho doanh nghiệp.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Toàn bộ các công đoạn trong quy trình thủ tục hải quan đối với mặt hàng camera xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ của Công ty Cổ phần điện tử Thiên Quang.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại trụ sở và nhà máy sản xuất của Công ty Cổ phần điện tử Thiên Quang, Khu công nghiệp Bình Xuyên, thị trấn Đạo Đức, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc.
• Phạm vi thời gian: Số liệu hoạt động sản xuất kinh doanh và dữ liệu nghiệp vụ hải quan được thu thập, phân tích trong giai đoạn từ năm 2021 đến năm 2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật và giáo trình học thuật chuyên ngành:

• Căn cứ pháp lý: Khoản 1 Điều 28 Luật Thương mại năm 2005 (định nghĩa hoạt động xuất khẩu hàng hóa); Luật Hải quan năm 2014 (các quy định tại Điều 4 về thủ tục hải quan và thủ tục hải quan điện tử, Điều 22 về địa điểm làm thủ tục, Điều 23 về thời hạn làm thủ tục, Điều 37 và Điều 69); Văn bản hợp nhất số 12/VBHN-VPQH; Nghị định số 08/2015/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 59/2018/NĐ-CP; Thông tư số 38/2015/TT-BTC và Thông tư số 39/2018/TT-BTC của Bộ Tài chính quy định về hồ sơ hải quan, kiểm tra giám sát hải quan và nghĩa vụ lưu trữ hồ sơ 5 năm; Thông tư số 112/2005/TT-BTC quy định các cấp độ kiểm tra thực tế hàng hóa luồng đỏ; Thông tư số 05/2018/TT-BCT quy định về quy tắc xuất xứ hàng hóa theo tiêu chí chuyển đổi mã số hàng hóa (CTC); Thông tư số 196/2012/TT-BTC và Thông tư số 39/2022/TT-BTC hướng dẫn thủ tục kiểm tra chuyên ngành mặt hàng điện tử.
• Khung lý thuyết nghiệp vụ: Sử dụng mô hình quy trình thủ tục hải quan xuất khẩu 5 bước tiêu chuẩn theo Giáo trình Hải quan cơ bản (Học viện Tài chính / Trường Đại học Thương mại), bao gồm: (1) Chuẩn bị bộ chứng từ, (2) Khai và truyền tờ khai hải quan điện tử qua hệ thống VNACCS/VCIS (sử dụng phần mềm đầu cuối ECUS), (3) Nhận kết quả phân luồng và xử lý nghiệp vụ theo phân luồng, (4) Thực hiện thủ tục thông quan và thanh lý tờ khai, (5) Lưu trữ hồ sơ.

Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm:

• Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: Tác giả trực tiếp tham gia quan sát quy trình nghiệp vụ thực tế tại phòng Tài chính – Xuất nhập khẩu trong thời gian thực tập; thực hiện phỏng vấn sâu Trưởng phòng và các chuyên viên xuất nhập khẩu phụ trách thị trường Hoa Kỳ về các khó khăn trong khâu khai báo, áp mã HS và nguyên nhân phân luồng tờ khai.
• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Dữ liệu nội bộ trích xuất từ các báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo tài chính, bảng theo dõi tờ khai hải quan giai đoạn 2021 – 2023 của phòng Tài chính – Xuất nhập khẩu Công ty Cổ phần điện tử Thiên Quang; dữ liệu bên ngoài thu thập từ cổng thông tin Tổng cục Hải quan Việt Nam, Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ (US Census Bureau) và hệ thống văn bản pháp quy hiện hành.
• Phương pháp phân tích và xử lý dữ liệu: Kết hợp phương pháp phân tích định tính (thống kê mô tả, phân loại, so sánh, tổng hợp) để làm rõ quy trình và nguyên nhân sai sót chứng từ; phương pháp phân tích định lượng để tính toán tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu, cơ cấu thị trường, thời gian trung bình xử lý hồ sơ, tỷ lệ tờ khai bị sai sót và tỷ lệ phân luồng hải quan qua các năm.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về hoàn thiện quy trình thủ tục hải quan đối với mặt hàng camera xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ của Công ty cổ phần điện tử Thiên Quang

Chương này tập trung làm rõ tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh thương mại quốc tế Việt Nam - Hoa Kỳ không ngừng mở rộng và yêu cầu kiểm soát hải quan ngày càng chặt chẽ. Tác giả tiến hành tổng quan 5 công trình nghiên cứu tiêu biểu liên quan đến đề tài: luận văn của Đỗ Huy Cường (2016) về Luật Hải quan 2014 và hệ thống VNACCS/VCIS; Lâm Thị Thu Hoà (2013) về quy trình hải quan điện tử; Nguyễn Thuý Hà (2019) về thủ tục hải quan tại Cục Hải quan Hà Nội; Đoàn Minh Tú (2013) về thủ tục hải quan tại công ty logistics Haba Sped; Nguyễn Thị Tuyết Mai (2023) về xuất khẩu linh kiện máy in sang Hàn Quốc tại Công ty TNHH Synztec Việt Nam. Qua đó, tác giả khẳng định khoảng trống nghiên cứu: chưa có đề tài nào đi sâu nghiên cứu quy trình thủ tục hải quan xuất khẩu đối với mặt hàng công nghệ camera sang thị trường Hoa Kỳ tại một đơn vị sản xuất trực tiếp như Công ty Cổ phần điện tử Thiên Quang. Chương 1 cũng trình bày chi tiết mục tiêu, đối tượng, phạm vi không gian (KCN Bình Xuyên, Vĩnh Phúc), phạm vi thời gian (2021 – 2023) và hệ thống phương pháp nghiên cứu được ứng dụng.

Chương 2: Cơ sở lý luận về nghiên cứu hoàn thiện quy trình thủ tục hải quan xuất khẩu hàng hóa

Tác giả hệ thống hóa các khái niệm nền tảng về xuất khẩu hàng hóa và vai trò của xuất khẩu đối với kinh tế quốc gia (tăng thu ngoại tệ, giải quyết việc làm cho 12,5 triệu lao động theo thống kê của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội tính đến tháng 9/2023) và đối với doanh nghiệp (nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy đổi mới công nghệ trong khuôn khổ 15 hiệp định FTA đang thực thi). Chương này phân định 7 hình thức xuất khẩu chủ yếu: trực tiếp, gián tiếp, gia công xuất khẩu, xuất khẩu tại chỗ, tạm nhập tái xuất, buôn bán đối lưu và xuất khẩu theo nghị định thư.

Về nghiệp vụ hải quan, tác giả phân tích khái niệm hải quan, người khai hải quan (theo Nghị định 08/2015/NĐ-CP và Nghị định 59/2018/NĐ-CP), địa điểm làm thủ tục (Điều 22 Luật Hải quan 2014), thời hạn tiếp nhận và xử lý tờ khai (kiểm tra hồ sơ chậm nhất 02 giờ làm việc, kiểm tra thực tế hàng hóa chậm nhất 08 giờ làm việc theo Điều 23 Luật Hải quan 2014). Tác giả mô tả chi tiết quy trình 5 bước thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu của doanh nghiệp và cơ chế xử lý phân luồng:

• Luồng xanh: Miễn kiểm tra chi tiết hồ sơ và hàng hóa; hệ thống cấp thông quan tự động trong khoảng 3 giây nếu thuế suất bằng 0.
• Luồng vàng: Kiểm tra chi tiết hồ sơ giấy theo quy định tại Điều 16 Thông tư 38/2015/TT-BTC (được sửa đổi bởi Thông tư 39/2018/TT-BTC), miễn kiểm tra thực tế hàng hóa.
• Luồng đỏ: Kiểm tra chi tiết hồ sơ kết hợp kiểm tra thực tế hàng hóa theo các tỷ lệ 5%, 10% hoặc kiểm tra toàn bộ lô hàng bằng máy soi chuyên dụng hoặc thủ công theo Thông tư 112/2005/TT-BTC.
• Nghĩa vụ lưu trữ: Doanh nghiệp có trách nhiệm lưu trữ hồ sơ hải quan trong thời hạn 05 năm phục vụ công tác thanh tra và kiểm tra sau thông quan.

Chương 2 khép lại bằng việc phân tích 7 nhân tố ảnh hưởng đến quy trình: nhóm khách quan (hệ thống chính trị - pháp luật với 26 văn bản quy phạm pháp luật ban hành giai đoạn 2021 – 2023; tiến trình hội nhập quốc tế theo Công ước Kyoto sửa đổi; cơ sở hạ tầng của Chi cục Hải quan) và nhóm chủ quan (chất lượng cơ sở vật chất và ứng dụng công nghệ thông tin; trình độ chuyên môn của nhân sự; năng lực tài chính; cách thức tổ chức quy trình nội bộ của doanh nghiệp).

Chương 3: Thực trạng quy trình thủ tục hải quan đối với mặt hàng camera xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ của Công ty cổ phần điện tử Thiên Quang

Chương này cung cấp bức tranh chi tiết về doanh nghiệp và thực trạng vận hành nghiệp vụ hải quan:

• Tổng quan doanh nghiệp: Công ty Cổ phần điện tử Thiên Quang được cấp phép thành lập năm 2017, chính thức vận hành nhà máy ngày 14/02/2019 tại KCN Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc; vốn điều lệ 92,3 tỷ đồng; đại diện pháp luật là ông Nguyễn Trung Kiên; sở hữu nhà xưởng 2 tầng diện tích 2.000 m², trang bị 03 dây chuyền SMT, 06 dây chuyền lắp ráp và 05 dây chuyền đóng gói với công suất thiết kế 2 triệu sản phẩm/năm. Tổng số nhân sự tính đến tháng 12/2023 là 190 người, trong đó phòng Tài chính – Xuất nhập khẩu gồm 15 nhân sự.
• Hoạt động kinh doanh và xuất khẩu: Tổng tài sản doanh nghiệp tăng từ 197,738 tỷ đồng (2021) lên 234,738 tỷ đồng (2023). Doanh thu thuần năm 2021 đạt hơn 1.020 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế đạt 7,018 tỷ đồng; giai đoạn 2022 – 2023 doanh thu suy giảm do lạm phát và chi phí vận chuyển tăng cao. Sản phẩm camera của công ty 100% phục vụ xuất khẩu, trong đó thị trường Hoa Kỳ chiếm tỷ trọng áp đảo: năm 2021 đạt 649,234 tỷ đồng, năm 2022 chiếm 75,06% và năm 2023 chiếm 74,43% tổng kim ngạch xuất khẩu (duy trì tần suất 10 – 12 container/tuần). Cơ cấu mặt hàng ghi nhận sự dịch chuyển: camera giám sát giảm từ 66,07% (2021) xuống 34,43% (2023); camera gắn trên thân người (body-worn camera dùng cho cảnh sát) tăng trưởng mạnh từ 20,43% (2021) lên 56,04% (2023); chuông cửa quay video chiếm 7,05% năm 2023.
• Thực trạng 4 bước nghiệp vụ hải quan tại doanh nghiệp:
  1. Chuẩn bị hồ sơ hải quan: Xác định mã HS thành phẩm (chủ yếu là mã 85258990 thuộc nhóm 85.25). Lập bộ chứng từ gồm: Hợp đồng mua bán (Sales Contract), Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice), Phiếu đóng gói (Packing List), Thỏa thuận lưu khoang (Booking Note), Giấy chứng nhận xuất xứ C/O Form B do VCCI cấp dựa trên Bảng kê khai tiêu chí CTC theo Thông tư số 05/2018/TT-BCT. Thời gian trung bình hoàn thiện chứng từ rút ngắn từ 4,5 ngày (2021) xuống 3,0 ngày (2023); thời gian kiểm tra chứng từ giảm từ 60 phút xuống 30 phút. Tỷ lệ sai sót trên tờ khai hải quan giảm từ 4,72% xuống 3,17%; phiếu đóng gói giảm từ 3,75% xuống 2,95%.
  2. Mở và truyền tờ khai điện tử: Sử dụng phần mềm ECUS5-VNACCS qua 4 bước chuẩn hóa: (1) Đăng ký mới tờ khai xuất khẩu (EDA), (2) Nhập tab Thông tin chung, (3) Khai báo chi tiết tab Danh sách hàng, (4) Khai trước và truyền tờ khai chính thức bằng chữ ký số. Thời gian khai hoàn thiện một bộ hồ sơ dao động 20 – 45 phút. Tổng số bộ hồ sơ xuất khẩu xử lý năm 2021 là 602 bộ (sai 92 bộ, tỷ lệ sai 15,28%), năm 2022 là 558 bộ (sai 71 bộ, tỷ lệ 12,72%), năm 2023 là 456 bộ (sai 55 bộ, tỷ lệ 12,06%).
  3. Lấy kết quả phân luồng: Tỷ lệ phân luồng giai đoạn 2021 – 2023 duy trì: luồng xanh tăng từ 55% lên 57%; luồng vàng chiếm 40% – 42%; luồng đỏ chiếm từ 3% – 4%. Phân tích nguyên nhân rơi vào luồng vàng và luồng đỏ: 86,9% do thuật toán quản lý rủi ro tự động của hệ thống hải quan; 13,1% còn lại xuất phát từ lỗi chủ quan của doanh nghiệp (sai mã HS do thông số kỹ thuật/dải tần khác biệt của các mẫu camera thiết kế theo đơn đặt hàng riêng, sai lệch thông tin người mua 3,3%, lỗi hình thức thiếu con dấu/chữ ký 1,9%, sai lệch số lượng/trọng lượng).
  4. Thông quan hàng hóa: Hàng hóa được khai báo theo mã loại hình E62 (xuất sản phẩm sản xuất xuất khẩu) được miễn thuế xuất khẩu theo Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu. Thời gian kiểm tra hồ sơ giấy luồng vàng trung bình mất 20 phút; kiểm hóa thực tế luồng đỏ mất 1 đến 1,5 ngày. Doanh nghiệp không ghi nhận trường hợp nào bị xử phạt nặng hoặc bị từ chối thông quan.

Chương 4: Định hướng phát triển và đề xuất giải pháp hoàn thiện quy trình thủ tục hải quan đối với mặt hàng camera xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ của Công ty cổ phần điện tử Thiên Quang

Dựa trên các phân tích thực trạng, chương 4 vạch ra định hướng duy trì thị phần xuất khẩu camera tại Hoa Kỳ và đề xuất 3 nhóm giải pháp đồng bộ:

• Nhóm giải pháp đối với doanh nghiệp: (1) Nâng cao năng lực chuyên môn và kỹ năng nghiệp vụ cho nhân viên xuất nhập khẩu thông qua đào tạo định kỳ về cập nhật văn bản pháp quy hải quan; (2) Tăng cường cơ chế phối hợp kỹ thuật giữa bộ phận R&D/kỹ thuật sản xuất và bộ phận chứng từ để xác định chính xác mã HS ngay từ khâu sản xuất hàng mẫu có dải tần đặc thù; (3) Chuẩn hóa quy trình kiểm tra chéo hai chiều (double-check) giữa hợp đồng, invoice, packing list trước khi truyền tờ khai; (4) Nâng cấp hạ tầng đường truyền mạng nội bộ và thiết bị đầu cuối phục vụ phần mềm ECUS.
• Nhóm giải pháp đối với cơ quan Hải quan: Hiện đại hóa hệ thống hạ tầng công nghệ thông tin VNACCS/VCIS, đảm bảo sự ổn định của đường truyền dữ liệu; tinh giản tiêu chí quản lý rủi ro ngẫu nhiên đối với các doanh nghiệp sản xuất tuân thủ pháp luật tốt; đẩy nhanh tốc độ xử lý hồ sơ luồng vàng trên hệ thống dịch vụ công trực tuyến.
• Nhóm kiến nghị đối với Nhà nước và các Bộ, ngành: Cải cách thủ tục kiểm tra chuyên ngành đối với linh kiện và thiết bị điện tử theo hướng chuyển dần từ tiền kiểm sang hậu kiểm; số hóa hoàn toàn quy trình cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa C/O Form B trên Cổng thông tin một cửa quốc gia; xây dựng cơ chế hỗ trợ thông tin pháp lý thương mại kịp thời cho doanh nghiệp xuất khẩu sang các thị trường yêu cầu cao như Hoa Kỳ.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp hệ thống chỉ tiêu định lượng phản ánh thực trạng thủ tục hải quan tại Công ty Cổ phần điện tử Thiên Quang trong giai đoạn 2021 – 2023 qua các bảng số liệu cụ thể:

Bảng 1: Kim ngạch xuất khẩu camera theo thị trường của Công ty Thiên Quang (2021 – 2023) (Đơn vị quy đổi: Tỷ đồng)

Thị trường	Năm 2021	Tỷ trọng (%)	Năm 2022	Tỷ trọng (%)	Năm 2023	Tỷ trọng (%)
Hoa Kỳ	649,234	86,58	449,120	75,06	398,540	74,43
Đức	73,450	9,80	82,100	13,72	70,120	13,10
Anh	15,148	2,02	14,850	2,48	12,450	2,33
Các quốc gia khác	12,015	1,60	55,230	8,74	54,290	10,14
Tổng cộng	749,847	100,00	601,300	100,00	535,400	100,00

Bảng 2: Kết quả xử lý hồ sơ và phân luồng tờ khai hải quan xuất khẩu của công ty

Chỉ tiêu theo dõi	Năm 2021	Năm 2022	Năm 2023
Tổng số bộ hồ sơ xuất khẩu (bộ)	602	558	456
Số bộ hồ sơ có sai sót cần sửa đổi (bộ)	92	71	55
Tỷ lệ hồ sơ sai sót (%)	15,28	12,72	12,06
Thời gian chuẩn bị hồ sơ trung bình (ngày)	4,5	3,5	3,0
Thời gian kiểm tra hồ sơ (phút)	60	45	30
Tỷ lệ phân luồng xanh (%)	55,0	56,0	57,0
Tỷ lệ phân luồng vàng (%)	42,0	40,0	40,0
Tỷ lệ phân luồng đỏ (%)	3,0	4,0	3,0

Các kết quả nghiên cứu chính:

• Rút ngắn thời gian nghiệp vụ: Thời gian chuẩn bị bộ chứng từ hải quan giảm 33,3% (từ 4,5 ngày xuống 3,0 ngày); thời gian kiểm tra chứng từ giảm 50% (từ 60 phút xuống 30 phút).
• Nâng cao độ chính xác chứng từ: Tỷ lệ sai sót hồ sơ xuất khẩu giảm từ 15,28% xuống 12,06%; tỷ lệ sai sót trên tờ khai hải quan giảm từ 4,72% xuống 3,17%; phiếu đóng gói giảm sai sót từ 3,75% xuống 2,95%.
• Kiểm soát phân luồng thông quan: Tỷ lệ tờ khai luồng xanh tăng trưởng đều qua các năm (đạt 57% năm 2023), tỷ lệ luồng đỏ được kiểm soát ở mức 3%; 100% lô hàng xuất khẩu sang Hoa Kỳ được thông quan thành công, không phát sinh trường hợp bị cơ quan chức năng đình chỉ xuất khẩu hoặc đối tác trả về.

Đóng góp của khóa luận:

• Về mặt lý luận: Bổ sung nguồn tài liệu thực tiễn về ứng dụng quy trình thủ tục hải quan điện tử trên phần mềm ECUS5-VNACCS cho loại hình sản xuất xuất khẩu (E62) trong ngành công nghiệp điện tử công nghệ cao.
• Về mặt thực tiễn: Khác với các nghiên cứu trước đây chủ yếu tiếp cận ở góc độ vĩ mô của cơ quan quản lý hải quan hoặc các doanh nghiệp giao nhận dịch vụ (FWD/Logistics), đề tài khảo sát trực diện tại doanh nghiệp trực tiếp sản xuất, cung cấp bảng phân tích chi tiết nguyên nhân phát sinh luồng vàng/luồng đỏ và đưa ra các giải pháp khắc phục có tính khả thi cao tại nhà máy.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận phản ánh một số điểm giới hạn do phạm vi nghiên cứu:

• Dữ liệu nghiên cứu giới hạn tại một doanh nghiệp đơn lẻ (Công ty Cổ phần điện tử Thiên Quang) và tập trung vào nhóm sản phẩm camera xuất sang thị trường Hoa Kỳ. Kết quả phân tích do đó mang tính đặc thù cao cho mô hình doanh nghiệp sản xuất xuất khẩu tại chỗ trong khu công nghiệp, chưa bao quát được toàn diện các loại hình doanh nghiệp gia công hoặc thương mại thuần túy.
• Giai đoạn nghiên cứu 2021 – 2023 chịu ảnh hưởng bởi biến động kinh tế sau đại dịch COVID-19, đứt gãy chuỗi cung ứng và lạm phát toàn cầu, khiến kim ngạch và số lượng đơn hàng có xu hướng giảm, chưa phản ánh trạng thái hoạt động trong điều kiện tăng trưởng liên tục.
• Khóa luận mới chỉ tiếp cận quy trình thông quan tại đầu xuất khẩu của Hải quan Việt Nam, chưa có điều kiện khảo sát sâu các nghiệp vụ và rào cản kiểm tra chuyên ngành của Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ (CBP) tại các cảng đến.

Hướng nghiên cứu mở rộng:

• Mở rộng phạm vi phân tích so sánh quy trình xuất khẩu camera sang các thị trường thuộc Liên minh Châu Âu (Đức, Hà Lan, Anh) nhằm đánh giá sự khác biệt về quy tắc xuất xứ ưu đãi (như EVFTA với chứng từ tự chứng nhận xuất xứ hoặc C/O Form EUR.1) so với xuất xứ không ưu đãi (C/O Form B sang Hoa Kỳ).
• Nghiên cứu quy trình tích hợp khép kín giữa thủ tục nhập khẩu nguyên vật liệu, linh kiện theo loại hình E31 và thủ tục xuất khẩu thành phẩm E62 gắn với công tác báo cáo quyết toán hải quan định kỳ.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho các nhóm đối tượng sau:

• Sinh viên chuyên ngành Kinh tế đối ngoại, Kinh doanh quốc tế, Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng: Tài liệu cung cấp ví dụ thực tế về quy trình khai báo hải quan điện tử loại hình E62, hướng dẫn chi tiết các tiêu chí điền tờ khai xuất khẩu (EDA) trên phần mềm ECUS5-VNACCS.
• Chuyên viên chứng từ và thủ tục hải quan tại các doanh nghiệp sản xuất điện tử: Đáng tham khảo ở bảng tiêu chí kiểm tra chéo thông tin chứng từ, kinh nghiệm phân loại mã HS cho nhóm thiết bị camera (85258990) và quy trình chuẩn bị hồ sơ xin cấp C/O Form B theo tiêu chí chuyển đổi mã số hàng hóa (CTC) tại VCCI.
• Cán bộ quản lý logistics tại doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Tham khảo mô hình phân tích nguyên nhân phân luồng tờ khai và các giải pháp tổ chức bộ máy kiểm soát chứng từ nhằm giảm tỷ lệ luồng vàng và luồng đỏ.

Câu hỏi thường gặp

1. Mặt hàng camera xuất khẩu của Công ty Thiên Quang được áp dụng mã loại hình và mã HS nào?
Công ty đăng ký thủ tục hải quan theo mã loại hình E62 (xuất sản phẩm sản xuất xuất khẩu). Mã HS chủ đạo được áp dụng cho thành phẩm camera an ninh, camera giám sát là 85258990, thuộc Chương 85, Nhóm 25 trong Biểu thuế xuất nhập khẩu Việt Nam.

2. Cơ cấu sản phẩm camera xuất khẩu của công ty có sự thay đổi như thế nào trong giai đoạn 2021 – 2023?
Năm 2021, camera giám sát chiếm tỷ trọng lớn nhất với 66,07% tổng kim ngạch xuất khẩu. Đến năm 2023, cơ cấu có sự chuyển dịch rõ rệt khi mặt hàng camera gắn trên thân người (chuyên dụng cho lực lượng cảnh sát) vươn lên dẫn đầu với 56,04% tỷ trọng, trong khi camera giám sát giảm xuống còn 34,43% và chuông cửa quay video chiếm 7,05%.

3. Đâu là nguyên nhân chủ yếu khiến các lô hàng camera của công ty bị phân vào luồng vàng và luồng đỏ?
Theo số liệu thống kê tại biểu đồ 3.3 của khóa luận, 86,9% nguyên nhân tờ khai bị phân luồng vàng và luồng đỏ là do cơ chế phân luồng tự động theo thuật toán quản lý rủi ro của cơ quan hải quan (hồ sơ của doanh nghiệp không có sai phạm). 13,1% còn lại xuất phát từ các lỗi nghiệp vụ nội bộ như: sai lệch mã HS do đặc tính kỹ thuật/dải tần khác biệt của các mẫu camera đặt hàng riêng, sai thông tin mã số thuế/tài khoản người mua (3,3%), lỗi hình thức con dấu/chữ ký (1,9%) và sai số lượng, trọng lượng so với thực tế.

4. Thời gian chuẩn bị bộ chứng từ và tỷ lệ sai sót hồ sơ hải quan của công ty thay đổi ra sao qua 3 năm?
Thời gian chuẩn bị hồ sơ trung bình giảm từ 4,5 ngày (năm 2021) xuống 3,5 ngày (năm 2022) và đạt 3,0 ngày (năm 2023); thời gian kiểm tra chứng từ giảm từ 60 phút xuống 30 phút. Tỷ lệ hồ sơ hải quan có sai sót phải điều chỉnh giảm từ 15,28% (năm 2021 với 92/602 bộ) xuống còn 12,06% (năm 2023 với 55/456 bộ).

5. Công ty sử dụng mẫu Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) nào cho thị trường Hoa Kỳ và dựa trên tiêu chí gì?
Công ty sử dụng C/O Form B (áp dụng cho các thị trường theo quy định xuất xứ không ưu đãi) do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cấp. Tiêu chí xác định xuất xứ áp dụng trên Bảng kê khai hàng hóa xuất khẩu là tiêu chí chuyển đổi mã số hàng hóa (CTC) ở cấp độ 6 số (mã HS 852589), tuân thủ theo Thông tư số 05/2018/TT-BCT của Bộ Công Thương.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Ngọc Chi đã giải quyết một cách có hệ thống bài toán hoàn thiện quy trình thủ tục hải quan xuất khẩu mặt hàng camera sang thị trường Hoa Kỳ tại Công ty Cổ phần điện tử Thiên Quang. Thông qua việc phân tích chuỗi số liệu thực tế giai đoạn 2021 – 2023, tác giả đã chỉ rõ các điểm nghẽn nghiệp vụ trong chuẩn bị chứng từ, khai báo phần mềm ECUS và kiểm soát phân luồng rủi ro. Các giải pháp đề xuất tập trung vào chuẩn hóa mã HS, nâng cao năng lực nhân sự và hoàn thiện cơ chế kiểm soát chéo có giá trị ứng dụng trực tiếp cho doanh nghiệp trong việc rút ngắn thời gian thông quan và tối ưu chi phí vận hành. Công trình là tài liệu tham khảo có độ tin cậy học thuật cao cho sinh viên và các chuyên viên hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu ngành điện tử.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tổng quan về hoàn thiện quy trình thủ tục hải quan đối với mặt hàng camera xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ của Công ty cổ phần điện tử Thiên Quang. Cơ sở lý luận về nghiên cứu hoàn thiện quy trình thủ tục hải quan xuất khẩu hàng hóa. Thực trạng quy trình thủ tục hải quan đối với mặt hàng camera xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ của Công ty cổ phần điện tử Thiên Quang.

Định hướng phát triển và đề xuất giải pháp hoàn thiện quy trình thủ tục hải quan đối với mặt hàng camera xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ của Công ty cổ phần điện tử Thiên Quang. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGHIÊN CỨU HOÀN THIỆN QUY TRÌNH THỦ TỤC HẢI QUAN XUẤT KHẨU HÀNG HÓA 2. Tổng quan hoạt động xuất khẩu 2. Khái niệm Theo khoản 1 Điều 28 Luật Thương Mại 2005, “xuất khẩu” được định nghĩa như sau: “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hoá được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật”.

Hoạt động xuất khẩu là việc bán hàng hoá ra nước ngoài, là hệ thống bán hàng có tổ chức cả bên trong lẫn bên ngoài nhằm hướng tới mục tiêu lợi nhuận, thúc đẩy quá trình sản xuất, chuyển đối cơ cấu kinh tế, ổn định và từng bước nâng cao mức sống người dân mỗi quốc gia. Vai trò Xuất khẩu có vai trò to lớn đối với mỗi quốc gia, là một trong ba động lực quan trọng nhất để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Xuất khẩu làm tăng thu nhập quốc dân. Xuất khẩu là một trong những nguồn thu quan trọng của quốc gia.

Đây là hoạt động mang lại ngoại tệ lớn nhất cho đất nước. Nguồn thu nhập ngoại tệ này sẽ giúp quốc gia có khả năng thanh toán các khoản nợ quốc tế cũng như tích luỹ thêm ngoại hối, từ đó cải thiện cán cân thanh toán, ổn định kinh tế vĩ mô, ổn định tỷ giá, kiểm soát lạm phát, từ đó giúp nền kinh tế tăng trưởng vững mạnh. Chính vì vậy, khi xuất khẩu tăng, thu nhập quốc dân sẽ tăng theo, từ đó giúp cải thiện đời sống của người dân và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Xuất khẩu giải quyết vấn đề công ăn, việc làm cho người lao động.

Khi nhu cầu sản xuất tăng cao, các doanh nghiệp sẽ đẩy mạnh sản xuất để đáp ứng nhu cầu đó. Điều này sẽ dẫn đến tăng trưởng sản lượng, tạo thêm việc làm và thu nhập cho người lao động, giúp giải quyết vấn đề thất nghiệp và góp phần giảm nghèo. Theo thống kê của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, tính đến tháng 9/2023, có khoảng 12,5 triệu người lao động Việt Nam đang làm việc liên quan đến xuất khẩu, chiếm khoảng 30% tổng số lao động đang làm việc trong nền kinh tế Việt Nam. Trong số này, có khoảng 6,5 triệu lao động trực tiếp tham gia sản xuất, chế biến hàng xuất khẩu.

Số lao động còn lại làm việc trong các lĩnh vực liên quan đến xuất khẩu, như: Logistics, vận tải, thương mại, dịch vụ… 2. Xuất khẩu nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Để xuất khẩu sản phẩm ra thị trường quốc tế, các doanh nghiệp buộc phải nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm giá thành và cải thiện hiệu quả hoạt động. Quá 7 trình này giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nước, tạo điều kiện cho họ tiếp cận thị trường quốc tế rộng lớn hơn. Ngoài ra, xuất khẩu còn giúp các doanh nghiệp trong nước tiếp cận với thị trường quốc tế.