Chương 1: Giới thiệu về đề tài 1.1 Lý do lựa chọn đề tài 1.2 Xác định vần đề cần nghiên cứu 1.3 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu 1.4 Phương pháp nghiên cứu tiếp cận 1.5 Ý nghĩa của đề tài Chương 2: Quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng thương mại và Hiệp ước Basel II 2.1 Tổng quan rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại 2.1 Khái niệm về rủi ro tín dụng của NHTM 2.2 Phân loại rủi ro tín dụng 5 2.3 Nguyên nhân của rủi ro tín dụng 2.2 Quản trị rủi ro tín dụng đối với hoạt động của ngân hàng thương mại 2.2 Nguyên tác quản trị rủi ro tín dụng 2.3 Quản trị rủi ro tín dụng của Ngân hàng thương mại theo Hiệp ước Basel II 2.1 Sự ra đời của Hiệp ước Basel 2.2 Quản trị rủi ro tín dụng trong Basel II 2.3 Một số kinh nghiệm áp dụng Basel II tại các nước trên thế giới 2.4 Lược khảo một số nghiên cứu Chương 3: Thực trạng hoạt động quản trị rủi ro tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn thương tín Chi nhánh Lâm Đồng.1 Tổng quan hoạt động kinh doanh của Sacombank chi nhánh Lâm Đồng 3.1 Tổng quan về Ngân hàng TMCP Sài Gòn thương tín Việt Nam 3.2 Tổng quan về Sacombank- chi nhánh Lâm Đồng 3.2 Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại Sacombank chi nhánh Lâm Đồng.1 Xếp hạng tín dụng nội bộ 3.2 Chính sách cấp tín dụng 3.3 Thẩm quyền cấp tín dụng 3.4 Chính sách về tài sản đảm bảo 3.5 Phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro tín dụng 6 3.6 Công tác kiểm tra, giám sát hoạt động tín dụng Chương 4: Đánh giá quản trị rủi ro tín dụng theo Basel II đối với khách hàng doanh nghiệp tại Sacombank chi nhánh Lâm Đồng 4.1 Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp tại Sacombank chi nhánh Lâm Đồng 4.2 Hạn chế trong quản trị rủi ro tín dụng theo Basel II 4.3 Sacombank đang dần hoàn thiện, nâng cấp các chuẩn mực để đáp ứng Basel II Chương 5: Hoàn thiện quản trị rủi ro tín dụng theo Basel II đối với khách hàng doanh nghiệp tại Sacombank chi nhánh Lâm Đồng 5.1 Định hướng hoạt động tín dụng trong thời gian tới 5.2 Đề xuất giải pháp để hoàn thiện quản trị rủi ro tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp theo Basel II 5.3 Một số kiến nghị TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 7 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ HIỆP ƯỚC BASEL II 2. 1 Tổng quan rủi ro tín dụng của NHTM 2.1 Khái niệm hoạt động rủi ro tín dụng và RRTD của NHTM: 2.1 Hoạt động rủi ro tín dụng Cho vay là hình thức cấp tín dụng, mà ở đó các tổ chức tín dụng giao cho khách hàng được quyền sử dụng một khoản tiền vào mục đích và thời gian nhất định theo thoả thuận, với nguyên tắc có hoàn trả ( bao gồm cả gốc và lãi). Hiện tại, các NHTM có các hình thức cho vay sau: a. Cho vay trực tiếp: - Cho vay sản xuất kinh doanh đối với doanh nghiệp, tổ chức kinh tế, hộ gia đình và cá thể kinh doanh.
- Cho vay tiêu dùng: đối với cá nhân, hộ gia đình, tổ chức đoàn thể xã hội b. Cho vay gián tiếp: - Chiết khấu CTCG ; - Bao thanh toán; c. Các loại hình cho vay khác - Thấu chi; - Phát hành thẻ tín dụng. Bảo lãnh ngân hàng 2.2 Khái niệm về rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại Rủi ro tín dụng là loại rủi ro phát sinh trong quá trình cấp tín dụng của ngân hàng, biểu hiện trên thực tế qua việc khách hàng vay không trả được nợ hoặc không trả đúng hạn cho ngân hàng.
Theo Andrew (2004) rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết. 8 Rủi ro tín dụng phát sinh trong suốt quá trình cấp tín đụng của ngân hàng đối với khách hàng. Rủi ro tín dụng là rủi ro lớn nhất, quan trọng nhất trong hoạt động ngân hàng, là loại rủi ro chủ yếu của rủi ro ngân hàng. Nó tồn tại khách quan gắn liển với hoạt động của ngân hàng.
Do đó, cần chủ động nhận diện, lượng hóa, sẳn sàng tiếp nhận và xử lý.2 Phân loại rủi ro tín dụng Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh, có thể chia làm 02 loại rủi ro tín dụng: a. Rủi ro giao dịch: Là hình thức rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quá trình giao dịch, đánh giá khách hàng và xét duyệt cấp tín dụng. Rủi ro giao dịch có ba bộ phận: - Rủi ro lựa chọn: do quá trình đánh giá, phân tích, lựa chọn khi tác nghiệp chưa tốt. Việc phân tích đánh giá thiếu bao quát; phân tích, lựa chọn phương án cấp tín dụng còn lỏng lẻo , phương án thu nợ thiếu cân nhắc.
- Rủi ro đảm bảo: là vấn đề rủi ro liên quan đến tài sản đảm bảo, bao gồm: hợp đồng đảm bảo thiếu chặt chẽ, không cụ thể, hình thức đảm bảo và phương pháp xử lý còn bất cập, tỉ lệ tải sản đảm bảo chưa phù hợp. - Rủi ro nghiệp vụ: là rủi ro liên quan đến công tác quản lý khoản vay và hoạt động cho vay (gồm việc áp dụng hệ thống xếp hạng rủi ro và phương thức xử lý các khoản vay có vấn đề). Rủi ro danh mục tín dụng Là loại hình rủi ro phát sinh trong quản lý danh mục cho vay của ngân hàng. Rủi ro danh mục là rủi ro vừa mang tính chủ quan, lại vừa chịu tác động của các nhân tố khách quan.
Rủi ro danh mục gồm rủi ro nội tại và rủi ro tập trung: - Rủi ro nội tại: xuất phát từ đặc điểm hoạt động hoặc đặc điểm sử dụng vốn của khách hàng vay vốn. - Rủi ro tập trung: phát sinh trong trường hợp ngân hàng tập trung vốn cho vay đối với một khách hàng hoặc một nhóm khách hàng, liên quan đến một lĩnh vực kinh tế, ngành nghề, một khu vực địa lý, hoặc một loại hình có rủi ro cao.3 Nguyên nhân của rủi ro tín dụng 2.1 Nhóm nguyên nhân khách quan Nhóm nguyên nhân này gây tác động và ảnh hưởng trên phương diện rộng , gồm: Sự biến động của nền kinh t; những bất cập, thiếu sót trong cơ chế, chính sách của nhà nước; Chưa hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động của ngân hang; Do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh….2 Nhóm nguyên nhân thuộc về người đi vay: Tình hình kinh doanh không ổn định; Tài chính không đảm bảo cho việc trả nợ vay; Hạn chế trong việc quản lý; Không có thái độ tốt hoặc gây bất lợi; Cố ý lừa đảo, giải mạo chứng từ với mục đích sai trái; Sử dụng sai mục đích vốn vay… 2.3 Nhóm nguyên nhân thuộc về phía ngân hàng - Thiếu giám sát trọng hoạt động cấp tín dụng. - Quy trình, chính sách chưa đảm bảo. - Chưa xác định đúng quy mô và tốc độ tăng trưởng của tín dụng.
- Chưa có cơ chế phù hợp đối với từng đối tượng khách hàng như lãi suất, - Thủ tục cấp tín dụng còn phức tạp, nhiều giấy tờ. - Xác định và kiểm soát hạn mức tín dụng còn nhều hạn chế. - Quy trình cho vay chưa chặt chẽ, có nhiều khe hở. - Trình dộ chuyên môn nghiệp vụ cán bộ, đặc biệt là cán bộ tín dụng còn hạn chế.
- Vấn đề rủi ro đạo đức trong kinh doanh 10 2.2 Quản trị rủi ro tín dụng 2.1 Khái niệm Theo Atlman và cộng sự (1997), quản trị rủi ro tín dụng là quá trình tiếp cận rủi ro một cách khoa học và có hệ thống nhằm nhận dạng, kiểm soát, phòng ngừa và giảm thiểu những tổn thất, mất mát, những ảnh hưởng bất lợi của rủi ro tín dụng. Việc quản trị rủi ro tín dụng gồm nhiều bước trong đó có: - Nhận dạng rủi ro: bao gồm các công việc như theo dõi, xem xét, nghiên cứu môi trường và toàn bộ hoạt động của ngân hàng nhằm thống kê tất cả các rủi ro (rủi ro quá khứ, hiện tại và tương lai) ảnh hưởng tới hoạt động của ngân hàng. - Phân tích rủi ro: tìm ra nguyên nhân dẫn đến rủi ro và đưa ra các biện pháp để phòng ngừa rủi ro. - Đo lường rủi ro: xác định mức độ tốn thất mà rủi ro gây ra, tần suất xuất hiện rủi ro - Kiểm soát – Phòng ngừa rủi ro: Các biện pháp kiểm soát rủi ro nhằm ngăn ngừa, giảm thiểu, chuyển giao rủi ro… - Tài trợ rủi ro: Xác định chính xác những tổn thất về tài sản, về nguồn nhân lực, về giá trị pháp lý khi có rủi ro xảy ra.
Tìm ra những biện pháp tài trợ rủi ro như: Tự khắc phục rủi ro và chuyển giao rủi ro.2 Nguyên tắc quản trị rủi ro tín dụng Theo Lange và cộng sự (2015), một số nguyên tắc chung được sử dụng để quản trị rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại gồm: - Chấp nhận rủi ro tín dụng một cách chủ động và có ý thức: do rủi ro tín dụng tồn tại khách quan trong quá trình hoạt động kinh doanh tín dụng, nên phải chấp nhận một cách chủ động để có các biện pháp phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng. - Phân tách độc lập bộ phận phát sinh rủi ro tín dụng và bộ phận giám sát, kiểm tra rủi ro tín dụng: để đảm bảo sự khách quan giữa cấp tín dụng và kiểm soát rủi ro. - Công khai: mọi nhân viên ngân hàng đều phải biết về rủi ro tín dụng và khuyến khích phát hiện rủi ro tín dụng. 11 - Chủ động thực hiện quản trị rủi ro tín dụng trước khi rủi ro tín dụng xảy ra: đây là nguyên tắc chủ động phòng ngừa và hạn chế rủi ro, vì việc chấp nhận rủi ro tín dụng là chủ động và có ý thức với mục đích nhằm giảm thiểu hoá các rủi ro tín dụng.3 Sự cần thiết của công tác quản trị rủi ro tín dụng Quản trị rủi ro tín dụng là một trong những vấn đề mà hiện nay tất cả các NHTM đưa ra xem xét kỹ càng trong chiến lược kinh doanh của mình.
Để hoạt động kinh doanh một cách hiểu quả cần phải hạn chế những rủi ro từ khâu phòng ngừa cho đến khâu giải quyết những vấn đề mà rủi ro gây ra. Việc quản trị rủi ro phải đảm bảo tính thống nhất và thường xuyên.