Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước ở quận lê chân thành phố hải phòng

Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế phân tích hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tại quận Lê Chân, Hải Phòng.

• Tác giả: Nông Việt Hưng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thanh Nhàn
• Trường học: Đại học Hải Phòng
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước ở Quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• 1.1. Cơ sở lý luận về công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước
• 1.2. Đầu tư và đầu tư xây dựng cơ bản
• 1.3. Nguồn vốn đầu tư
• 1.4. Quản lý vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước
• 1.5. Nội dung công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng từ NSNN
• 1.6. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XDCB TỪ NSNN Ở QUẬN LÊ CHÂN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
• 2.1. Đặc điểm cơ bản của địa bàn nghiên cứu
• 2.2. Đặc điểm điều kiện tự nhiên
• 2.3. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 2.4. Tình hình thu chi ngân sách nhà nước của quận Lê Chân
• 2.5. Thực trạng công tác quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN ở quận Lê Chân giai đoạn 2012 - 2016
• 2.6. Quy mô nguồn vốn đầu tư XDCB
• 2.7. Tình hình thực hiện các khâu quản lý đầu tư XDCB từ vốn NSNN tại quận Lê Chân
• 2.8. Đánh giá thành công và hạn chế trong quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN tại quận Lê Chân
• 2.9. Nguyên nhân hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XDCB TỪ NSNN Ở QUẬN LÊ CHÂN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG TRONG THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Định hướng, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội nói chung và lĩnh vực đầu tư XDCB nói riêng của quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng tới năm 2020
• 3.2. Định hướng, mục tiêu phát triển KT - XH của quận Lê Chân
• 3.3. Định hướng, mục tiêu đầu tư xây dựng cơ bản tới năm 2020
• 3.4. Các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước ở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng
• 3.4.1. Hoàn thiện hệ thống pháp lý, đổi mới cơ chế chính sách quản lý đầu tư xây dựng cơ bản
• 3.4.2. Nâng cao chất lượng quy hoạch các dự án
• 3.4.3. Nâng cao chất lượng công tác kế hoạch hóa vốn đầu tư. Đẩy nhanh tốc độ cấp phát vốn đầu tư
• 3.4.4. Kiểm soát và đẩy mạnh công tác thanh, quyết toán vốn đầu tư
• 3.4.5. Nâng cao năng lực, trách nhiệm của nguồn nhân lực phục vụ công tác quản lý đầu tư XDCB
• 3.4.6. Tăng cường công tác giám sát, kiểm tra, chống thất thoát, lãng phí trong đầu tư xây dựng cơ bản
• 3.5. Một số kiến nghị
• 3.5.1. Kiến nghị với Chính phủ và các bộ ngành
• 3.5.2. Kiến nghị với UBND thành phố Hải Phòng
• 3.5.3. Kiến nghị với UBND quận Lê Chân
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước

Công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước (NSNN) là một lĩnh vực quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội. Đầu tư xây dựng cơ bản không chỉ tạo ra cơ sở hạ tầng mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Theo Luật Đầu tư, đầu tư được định nghĩa là hoạt động sử dụng các nguồn lực tài chính, vật chất và lao động để sản xuất kinh doanh nhằm thu về lợi nhuận. Đầu tư xây dựng cơ bản là một phần quan trọng trong đầu tư phát triển, với mục tiêu tạo ra tài sản cố định cho nền kinh tế. Việc quản lý vốn đầu tư từ NSNN cần được thực hiện một cách chặt chẽ để đảm bảo hiệu quả và tránh thất thoát. Các yếu tố như quy mô vốn, khả năng thu hồi vốn và thời gian thực hiện đầu tư đều ảnh hưởng đến hiệu quả của công tác quản lý vốn đầu tư.

1.1 Đầu tư và đầu tư xây dựng cơ bản

Đầu tư xây dựng cơ bản là hoạt động có liên quan đến việc bỏ vốn để tạo dựng tài sản cố định, phục vụ cho phát triển kinh tế. Hoạt động này không chỉ mang lại lợi ích cho nhà đầu tư mà còn cho toàn xã hội. Đầu tư từ NSNN thường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng vốn đầu tư, do đó, việc quản lý hiệu quả nguồn vốn này là rất cần thiết. Đầu tư xây dựng cơ bản có tính chất lâu dài, đòi hỏi một quy trình quản lý chặt chẽ để đảm bảo các công trình được hoàn thành đúng tiến độ và chất lượng. Các yếu tố như chính sách, điều kiện tự nhiên và xã hội cũng ảnh hưởng đến quá trình đầu tư.

II. Thực trạng công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước ở quận Lê Chân

Quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng đã triển khai nhiều dự án đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN trong giai đoạn 2012 - 2016. Tuy nhiên, công tác quản lý vốn đầu tư vẫn còn nhiều hạn chế. Tình hình thu chi ngân sách nhà nước tại quận cho thấy sự không đồng bộ trong việc phân bổ và sử dụng vốn. Các dự án đầu tư thường gặp khó khăn trong việc thực hiện các khâu quản lý, dẫn đến tình trạng thất thoát và lãng phí. Đặc biệt, việc kiểm soát và thanh quyết toán vốn đầu tư chưa được thực hiện một cách hiệu quả, gây ảnh hưởng đến chất lượng và tiến độ của các công trình. Đánh giá thực trạng cho thấy cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình này.

2.1 Đặc điểm kinh tế xã hội của quận Lê Chân

Quận Lê Chân có những đặc điểm kinh tế - xã hội riêng biệt, ảnh hưởng đến công tác quản lý vốn đầu tư. Tình hình kinh tế tại quận đang trong quá trình phát triển, với nhiều dự án đầu tư lớn. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra thách thức trong việc quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn vốn từ NSNN. Các yếu tố như dân số, cơ sở hạ tầng và nhu cầu phát triển kinh tế đều cần được xem xét kỹ lưỡng trong quá trình lập kế hoạch đầu tư. Việc nắm bắt và phân tích các yếu tố này sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại quận.

III. Phương hướng giải pháp hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước

Để hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN ở quận Lê Chân, cần xác định rõ các phương hướng và giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần nâng cao chất lượng quy hoạch các dự án, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả. Thứ hai, cần cải thiện công tác kế hoạch hóa vốn đầu tư, đảm bảo nguồn vốn được phân bổ hợp lý và kịp thời. Thứ ba, tăng cường công tác giám sát và kiểm tra, nhằm phát hiện và ngăn chặn kịp thời các sai phạm trong quản lý vốn. Cuối cùng, cần nâng cao năng lực và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ quản lý, đảm bảo họ có đủ kiến thức và kỹ năng để thực hiện nhiệm vụ.

3.1 Định hướng phát triển kinh tế xã hội của quận Lê Chân

Định hướng phát triển kinh tế - xã hội của quận Lê Chân trong thời gian tới cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và phát triển bền vững. Các dự án đầu tư xây dựng cơ bản cần được thực hiện đồng bộ với các chính sách phát triển kinh tế, xã hội. Việc xác định rõ mục tiêu và lộ trình phát triển sẽ giúp quận Lê Chân thu hút thêm nguồn vốn đầu tư, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng vốn từ NSNN. Các giải pháp cần được triển khai một cách đồng bộ và có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2012-2016, quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng đã huy động tổng vốn đầu tư phát triển đạt khoảng 558 tỷ đồng, trong đó vốn đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) từ ngân sách nhà nước (NSNN) chiếm tỷ trọng đáng kể, lên tới 25% tổng nguồn vốn đầu tư. Đầu tư XDCB giữ vai trò chủ đạo trong việc phát triển cơ sở hạ tầng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội của địa phương. Tuy nhiên, công tác quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN còn tồn tại nhiều hạn chế như hiệu quả đầu tư chưa cao, thất thoát và lãng phí vốn đầu tư vẫn diễn ra, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển bền vững của quận.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng công tác quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN tại quận Lê Chân, phân tích các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong thời gian tới. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các dự án đầu tư XDCB sử dụng vốn NSNN trên địa bàn quận Lê Chân trong giai đoạn 2012-2016, với ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư công, tăng cường minh bạch và hiệu quả đầu tư công tại địa phương.

Việc nghiên cứu này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tư XDCB tại quận Lê Chân mà còn có thể làm cơ sở tham khảo cho các địa phương khác trong việc quản lý và sử dụng vốn NSNN đầu tư xây dựng cơ bản, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý vốn đầu tư công, trong đó có:

• Lý thuyết quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản: Đầu tư XDCB là hoạt động sử dụng nguồn vốn lớn, có tính chất lâu dài, nhằm tạo dựng tài sản cố định phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Quản lý vốn đầu tư XDCB bao gồm các khâu: lập kế hoạch, thẩm định dự án, thực hiện đầu tư, giám sát và quyết toán vốn.

• Mô hình quản lý dự án đầu tư công: Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình theo quy trình chuẩn gồm các giai đoạn chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư và kết thúc đầu tư, đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật và nguyên tắc quản lý tài chính công.

• Khái niệm và đặc điểm vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước: Vốn NSNN là nguồn vốn tập trung lớn nhất của Nhà nước, được phân bổ cho các dự án đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng, có đặc điểm không vì mục tiêu lợi nhuận trực tiếp, dễ bị thất thoát nếu quản lý không chặt chẽ.

Các khái niệm chính bao gồm: vốn đầu tư xây dựng cơ bản, quản lý vốn đầu tư công, kế hoạch hóa vốn đầu tư, thẩm định dự án, quyết toán vốn đầu tư, hiệu quả đầu tư công.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Luận văn sử dụng dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo quyết toán ngân sách, số liệu thống kê của UBND quận Lê Chân, Kho bạc Nhà nước, các phòng ban liên quan và các văn bản pháp luật liên quan đến quản lý đầu tư xây dựng cơ bản. Thông tin sơ cấp được thu thập qua khảo sát, phỏng vấn các cán bộ quản lý dự án, chủ đầu tư, nhà thầu và các đơn vị hưởng lợi trên địa bàn.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích số tuyệt đối, số tương đối, tỷ trọng phần trăm để đánh giá quy mô và cơ cấu vốn đầu tư. Phương pháp so sánh được áp dụng để phân tích sự biến động vốn đầu tư qua các năm. Phương pháp mô tả và phân tích chuyên gia được dùng để đánh giá thực trạng, nguyên nhân hạn chế và đề xuất giải pháp.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Cỡ mẫu khảo sát gồm các doanh nghiệp xây dựng, các đơn vị sử dụng vốn đầu tư và cán bộ quản lý dự án trên địa bàn quận Lê Chân, được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phi xác suất nhằm đảm bảo tính đại diện cho các nhóm đối tượng liên quan.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và xử lý số liệu trong giai đoạn 2016-2017, phân tích dữ liệu và hoàn thiện luận văn trong năm 2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô và cơ cấu vốn đầu tư XDCB tăng trưởng mạnh: Tổng vốn đầu tư phát triển của quận Lê Chân tăng từ khoảng 31 tỷ đồng năm 2012 lên hơn 227 tỷ đồng năm 2016. Trong đó, vốn đầu tư XDCB từ NSNN tăng từ 4,145 tỷ đồng (chiếm 13,1%) năm 2012 lên 105,302 tỷ đồng (chiếm 46,3%) năm 2016, tăng trưởng 32,8% so với năm trước.

2. Công tác lập kế hoạch và phân bổ vốn được thực hiện đúng quy định: Quận Lê Chân đã xây dựng kế hoạch đầu tư phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội, tập trung ưu tiên các dự án hạ tầng giao thông, giáo dục, văn hóa và các công trình công cộng. Tỷ lệ vốn đầu tư cho các lĩnh vực này được điều chỉnh hợp lý qua các năm.

3. Quản lý dự án và lựa chọn nhà thầu còn tồn tại hạn chế: Việc lựa chọn nhà thầu tư vấn lập dự án chủ yếu áp dụng hình thức chỉ định thầu với các gói thầu dưới 3 tỷ đồng, dẫn đến hạn chế về tính cạnh tranh và minh bạch. Công tác giám sát và nghiệm thu dự án chưa đồng đều, ảnh hưởng đến chất lượng và tiến độ công trình.

4. Hiệu quả sử dụng vốn đầu tư chưa cao, còn thất thoát và lãng phí: Một số dự án đầu tư XDCB chưa phát huy hiệu quả kinh tế - xã hội như kỳ vọng do công tác quản lý vốn chưa chặt chẽ, quy trình thanh toán và quyết toán vốn còn chậm trễ, gây kéo dài thời gian thi công và tăng chi phí đầu tư.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên bao gồm sự chưa đồng bộ trong hệ thống văn bản pháp luật, năng lực quản lý của cán bộ còn hạn chế, và cơ chế phân bổ vốn chưa thực sự linh hoạt, dẫn đến việc bố trí vốn đầu tư phân tán, kéo dài thời gian thực hiện dự án. So với các nghiên cứu trong ngành quản lý đầu tư công, kết quả này phản ánh thực trạng chung của nhiều địa phương khi quản lý vốn đầu tư công còn nhiều bất cập.

Việc sử dụng biểu đồ thể hiện xu hướng tăng trưởng vốn đầu tư XDCB qua các năm và bảng so sánh tỷ trọng vốn đầu tư theo lĩnh vực sẽ giúp minh họa rõ nét hơn về sự chuyển dịch cơ cấu vốn đầu tư tại quận Lê Chân. Đồng thời, bảng tổng hợp các chỉ tiêu về tiến độ thanh toán và quyết toán vốn sẽ làm rõ các điểm nghẽn trong công tác quản lý vốn.

Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là làm rõ thực trạng và nguyên nhân hạn chế trong quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN, từ đó đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống pháp lý và cơ chế chính sách quản lý đầu tư XDCB

   • Rà soát, bổ sung và đồng bộ các văn bản pháp luật liên quan đến quản lý vốn đầu tư công.
   • Xây dựng cơ chế phân bổ vốn linh hoạt, minh bạch, phù hợp với đặc thù từng dự án và lĩnh vực.
   • Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: UBND thành phố Hải Phòng phối hợp với các sở ngành liên quan.

2. Nâng cao chất lượng quy hoạch và lập kế hoạch đầu tư

   • Tăng cường công tác khảo sát, đánh giá nhu cầu thực tế trước khi lập dự án.
   • Áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý kế hoạch và giám sát tiến độ dự án.
   • Thời gian thực hiện: liên tục hàng năm. Chủ thể: UBND quận Lê Chân, Ban quản lý dự án.

3. Đẩy nhanh tiến độ cấp phát và thanh toán vốn đầu tư

   • Rút ngắn thủ tục cấp phát vốn, đảm bảo thanh toán kịp thời cho các nhà thầu và đơn vị thi công.
   • Tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn để tránh thất thoát, lãng phí.
   • Thời gian thực hiện: ngay lập tức và duy trì thường xuyên. Chủ thể: Kho bạc Nhà nước, Phòng Tài chính - Kế hoạch quận.

4. Nâng cao năng lực và trách nhiệm của nguồn nhân lực quản lý đầu tư

   • Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ quản lý dự án và chủ đầu tư.
   • Xây dựng hệ thống đánh giá, khen thưởng và xử lý trách nhiệm rõ ràng.
   • Thời gian thực hiện: 1-3 năm. Chủ thể: Trường Đại học Hải Phòng, UBND quận Lê Chân.

5. Tăng cường công tác giám sát, kiểm tra và phòng chống tham nhũng trong đầu tư XDCB

   • Thiết lập các kênh tiếp nhận phản ánh, tố cáo vi phạm trong quản lý vốn đầu tư.
   • Thực hiện kiểm toán định kỳ và đột xuất các dự án sử dụng vốn NSNN.
   • Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể: Thanh tra Nhà nước, các cơ quan chức năng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước về đầu tư công

   • Lợi ích: Nắm bắt thực trạng và các giải pháp quản lý vốn đầu tư XDCB, áp dụng vào công tác quản lý tại địa phương.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch đầu tư, giám sát dự án, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

2. Chủ đầu tư và Ban quản lý dự án

   • Lợi ích: Hiểu rõ quy trình quản lý vốn đầu tư, các bước lập dự án, thẩm định, thanh toán và quyết toán vốn.
   • Use case: Tối ưu hóa công tác quản lý dự án, đảm bảo tiến độ và chất lượng công trình.

3. Các nhà thầu xây dựng và tư vấn đầu tư

   • Lợi ích: Nắm bắt các quy định về lựa chọn nhà thầu, đấu thầu và quản lý hợp đồng.
   • Use case: Tham gia đấu thầu minh bạch, nâng cao năng lực thi công và tư vấn.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản lý kinh tế, quản lý đầu tư công

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý vốn đầu tư công, làm tài liệu tham khảo học tập và nghiên cứu.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu, luận văn, luận án liên quan đến quản lý đầu tư công.

Câu hỏi thường gặp

1. Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước là gì?
   Vốn đầu tư XDCB từ NSNN là nguồn vốn do Nhà nước cấp phát để đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, không nhằm mục tiêu thu hồi vốn trực tiếp mà phục vụ lợi ích chung của xã hội.

2. Tại sao công tác quản lý vốn đầu tư XDCB lại quan trọng?
   Quản lý vốn đầu tư XDCB giúp đảm bảo sử dụng hiệu quả nguồn vốn công, tránh thất thoát, lãng phí, nâng cao chất lượng công trình và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

3. Những khó khăn chính trong quản lý vốn đầu tư XDCB tại quận Lê Chân là gì?
   Bao gồm năng lực quản lý còn hạn chế, quy trình cấp phát và thanh toán vốn chậm trễ, cơ chế phân bổ vốn chưa linh hoạt, và việc lựa chọn nhà thầu chưa thực sự minh bạch.

4. Giải pháp nào giúp nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tư XDCB?
   Hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ, đẩy nhanh tiến độ cấp phát vốn, tăng cường giám sát và phòng chống tham nhũng là những giải pháp thiết thực.

5. Làm thế nào để theo dõi tiến độ và hiệu quả sử dụng vốn đầu tư?
   Áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý dự án, xây dựng hệ thống báo cáo định kỳ, tổ chức kiểm tra, đánh giá và quyết toán vốn đầu tư theo quy định pháp luật.

Kết luận

• Quận Lê Chân đã huy động và sử dụng nguồn vốn đầu tư XDCB từ NSNN với quy mô ngày càng tăng, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội địa phương trong giai đoạn 2012-2016.
• Công tác quản lý vốn đầu tư XDCB còn nhiều hạn chế như hiệu quả sử dụng vốn chưa cao, quy trình quản lý và thanh toán vốn còn chậm, năng lực quản lý chưa đồng đều.
• Nguyên nhân chủ yếu do hệ thống pháp lý chưa đồng bộ, năng lực cán bộ quản lý còn hạn chế và cơ chế phân bổ vốn chưa linh hoạt.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao năng lực quản lý, đẩy nhanh tiến độ cấp phát vốn và tăng cường giám sát, kiểm tra nhằm nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tư XDCB.
• Các bước tiếp theo cần tập trung triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời mở rộng nghiên cứu áp dụng cho các địa phương khác nhằm nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tư công trên phạm vi toàn quốc.

Các cơ quan quản lý, chủ đầu tư và nhà nghiên cứu nên phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước, góp phần phát triển bền vững kinh tế - xã hội quận Lê Chân và các địa phương khác.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 1. Cơ sở lý luận về công tác quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN 1. Đầu tư và đầu tư XDCB 1. Đầu tư Có rất nhiều quan niệm về đầu tư trên nhiều góc độ, lĩnh vực khác nhau nhưng hiểu một cách chung nhất: Đầu tư là hoạt động sử dụng các nguồn lực tài chính, nguồn lực vật chất, nguồn lực lao động và trí tuệ để sản xuất kinh doanh trong một thời gian tương đối dài nhằm thu về lợi nhuận và lợi ích kinh tế xã hội.

Theo quy định tại khoản 5 Điều 3 Luật đầu tư số 67/2014/QH13 thì “Đầu tư kinh doanh là việc nhà đầu tư bỏ vốn đầu tư để thực hiện hoạt động kinh doanh thông qua việc thành lập tổ chức kinh tế; đầu tư góp vốn, mua cổ phần, phần vốn góp của tổ chức kinh tế; đầu tư theo hình thức hợp đồng hoặc thực hiện dự án đầu tư” [13, trang. Đầu tư xây dựng cơ bản Trong hoạt động đầu tư thì đầu tư phát triển đóng vai trò quan trọng và chiếm tỷ trọng lớn nhất trong vốn đầu tư; trong đầu tư phát triển thì đầu tư XDCB là chủ yếu. Đầu tư xây dựng công trình là hoạt động có liên quan đến bỏ vốn ở giai đoạn hiện tại nhằm tạo dựng tài sản cố định là công trình xây dựng, cơ sở vật chất, kỹ thuật của nền KT - XH như: các nhà máy, đường giao thông, hồ đập thuỷ lợi, trường học, bệnh viện…để sau đó tiến hành khai thác công trình, sinh lợi với một khoảng thời gian nhất định nào đó ở tương lai. Theo quy định tại khoản 21 Điều 3 Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 thì “Hoạt động xây dựng bao gồm lập quy hoạch xây dựng, lập dự án đầu tư 7 xây dựng công trình, khảo sát xây dựng, thiết kế xây dựng công trình, thi công xây dựng công trình, giám sát thi công xây dựng công trình, quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình, lựa chọn nhà thầu trong hoạt động xây dựng và các hoạt động khác có liên quan đến xây dựng công trình [12, trang.

Công trình xây dựng là sản phẩm được tạo thành bởi sức lao động của con người, vật liệu xây dựng, thiết bị lắp đặt vào công trình, được liên kết định vị với đất, có thể bao gồm phần dưới mặt đất, phần trên mặt đất, phần dưới mặt nước và phần trên mặt nước, được xây dựng theo thiết kế. Công trình xây dựng bao gồm công trình xây dựng công cộng, nhà ở, công trình công nghiệp, giao thông, thủy lợi, năng lượng và các công trình khác. Các công trình thông thường được chia thành các loại như nhóm A, nhóm B, nhóm C. Chủ đầu tư xây dựng công trình là người sở hữu vốn hoặc là người được giao quản lý và sử dụng vốn để đầu tư xây dựng công trình.

Đặc điểm của hoạt động đầu tư a. Đặc điểm chung của hoạt động đầu tư - Đầu tư là hoạt động bỏ vốn ở thời điểm hiện tại, nhằm mang lại những hiệu quả về mặt kinh tế và xã hội ở tương lai, do đó quyết định đầu tư liên quan đến quyết định về tài chính, tổng mức đầu tư, nguồn hình thành vốn đầu tư, khả năng và thời gian hoàn vốn, cơ cấu vốn đầu tư .và hiệu quả về mặt xã hội do đầu tư mang lại. Có những hoạt động đầu tư đem lại hiệu quả về mặt kinh tế và xã hội và cũng có nhiều hoạt động đầu tư chỉ mang lại lợi ích rất cao về mặt xã hội nhưng không khả thi trên phương diện tài chính. Như vậy, hoạt động đầu tư được nhìn nhận cả trên hai góc độ: hiệu quả về mặt kinh tế và hiệu quả về mặt xã hội.

- Hoạt động đầu tư cần sự cân nhắc giữa lợi ích trước mắt và lợi ích trong tương lai. Nhà đầu tư mong muốn và chấp nhận đầu tư trong điều kiện lợi ích thu được trong tương lai lớn hơn lợi ích hiện tại, hay nói cách khác, mục đích tối cao của đầu tư là hiệu quả; hiệu quả vừa là mục tiêu, động lực 8 vừa là phương tiện của hoạt động đầu tư. - Hoạt động đầu tư là lĩnh vực có mức độ rủi ro lớn và mạo hiểm; đầu tư chính là việc đánh đổi những tiêu dùng chắc chắn của hiện tại để mong nhận được những tiêu dùng lớn hơn, nhưng chưa thật chắc trong tương lai; chính là yếu tố rủi ro mạo hiểm. Đặc điểm của hoạt động đầu tư XDCB Loại hình đầu tư xây dựng cơ bản thường đem lại kết quả không chỉ cho người đầu tư mà cả nền kinh tế xã hội được thụ hưởng, không chỉ trực tiếp làm tăng tài sản của người chủ đầu tư mà của cả nền kinh tế, nó chiếm tỷ trọng lớn nhất trong vốn đầu tư, vì thế ngoài những đặc điểm chung nêu trên, hoạt động đầu tư XDCB còn có các đặc điểm riêng biệt sau: - Hoạt động đầu tư XDCB đòi hỏi một số vốn lớn và nằm khê đọng trong suốt quá trình thực hiện đầu tư.

- Hoạt động đầu tư XDCB là hoạt động có tính chất lâu dài được thể hiện ở thời gian thực hiện đầu tư (thời gian xây dựng công trình của dự án), thời gian cần hoạt động để có thể thu hồi đủ vốn đã bỏ ra. Đối với các cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ sản xuất kinh doanh thời gian thu hồi vốn thường đòi hỏi nhiều năm tháng; do đó không tránh khỏi sự tác động hai mặt tích cực và tiêu cực của các yếu tố không ổn định về tự nhiên, xã hội, chính trị và kinh tế. - Trong hoạt động đầu tư XDCB, do thời gian của quá trình đầu tư kéo dài; nên các yếu tố kinh tế, chính trị, tự nhiên ảnh hưởng sẽ gây nên những tổn thất mà các nhà đầu tư không lường hết khi lập dự án. Các yếu tố bão lụt, động đất, chiến tranh có thể tàn phá các công trình được đầu tư.

Sự thay đổi chính sách như: thuế, mức lãi suất, sự thay đổi thị trường, thay đổi nhu cầu sản phẩm cũng có thể gây nên thiệt hại cho các nhà đầu tư. - Các thành quả của hoạt động đầu tư XDCB có giá trị sử dụng lâu dài nhiều năm, có khi hàng trăm năm và tồn tại lâu dài., điều này nói lên giá trị lớn lao của các thành quả đầu tư. 9 - Quá trình tiến hành hoạt động đầu tư gắn liền với quá trình sản xuất, công việc thường tiến hành ngoài trời và bị ảnh hưởng lớn của điều kiện tự nhiên. Trong hoạt động đầu tư XDCB, nơi làm việc và lực lượng lao động không ổn định, dẫn tới thời gian ngừng việc nhiều, chờ đợi, năng suất lao động thấp, dể gây tâm lý tạm bợ, tuỳ tiện trong làm việc và sinh hoạt của cán bộ, công nhân ở công trường.

Trong hoạt động đầu tư XDCB thì đầu tư từ NSNN thường chiếm tỷ trọng lớn, ngoài những đặc điểm nêu trên thì đầu tư XDCB từ NSNN có những đặc điểm riêng đó là: + Quy mô vốn đầu tư lớn: Các thành quả của hoạt động đầu tư chủ yếu là các công trình xây dựng được đầu tư từ nguồn vốn NSNN, đa số là các công trình lớn, có phạm vi ảnh hưởng sâu rộng đến sự phát triển KT - XH; tạo ra sự chuyển dịch cơ cấu KT - XH của các vùng, địa phương hoặc ngành của nền kinh tế. + Về khả năng thu hồi vốn: Mặc dù tất cả các dự án đầu tư từ vốn NSNN đều là những công trình có ý nghĩa quan trọng đối với toàn bộ nền kinh tế nhưng khả năng thu hồi vốn lại rất thấp, thậm chí không có khả năng thu hồi vốn trực tiếp. Do vậy, các dự án này thường không hấp dẫn các thành phần kinh tế khác. Nói cách khác, đầu tư từ NSNN là hoạt động đầu tư chỉ hướng vào các lĩnh vực mà các thành phần kinh tế không được phép đầu tư (an ninh quốc phòng), hay không muốn đầu tư vì không thu được lợi ích trực tiếp (hồ, thủy lợi, đê điều, nhà văn hóa, sân vận động cấp huyện…); hoặc không có khả năng đầu tư do phải sử dụng một lượng vốn đầu tư rất lớn như dự án đường Hồ Chí Minh, đường dây 500 KV… + Nguồn vốn để thực hiện đầu tư là do NSNN cấp phát trực tiếp; đây là một đặc điểm cơ bản để phân biệt với các hình thức đầu tư khác.

+ Việc quản lý vốn đầu tư rất khó khăn, dễ bị thất thoát lãng phí; đây là một đặc điểm rất quan trọng trong công tác quản lý vốn đầu tư; đặc biệt là vốn đầu tư XDCB; từ đó, đòi hỏi việc quản lý vốn đầu tư từ nguồn NSNN 10 phải được thường xuyên chú trọng, quản lý vốn cần theo đúng quy định của pháp luật. Chức năng đầu tư XDCB a. Chức năng tạo năng lực mới Chức năng này tạo ra năng lực mới của đầu tư XDCB; các năng lực mới tạo ra có giá trị sử dụng và thông qua đó các nhu cầu có thể được thoả mãn. Vì vậy, chức năng tạo năng lực đảm bảo duy trì hoặc phát triển sản xuất sản phẩm hàng hóa dịch vụ; bảo vệ và cải tạo môi trường nhằm hạn chế, khắc phục những ảnh hưởng xấu đến sản xuất và tiêu dùng; chức năng năng lực được coi là chức năng đầu tiên của đầu tư XDCB.

Chức năng thay thế Chức năng thay thế của đầu tư XDCB biểu hiện khả năng thay đổi từng tổ hợp các nhân tố sản xuất và khả năng thay thế lẫn nhau của từng nhân tố này do kết quả của quá trình đầu tư; nó được thể hiện ở mức tiết kiệm chi phí trong khu vực sản xuất vật chất; cũng như trong khu vực dịch vụ nhằm đảm bảo thoả mãn nhu cầu của nền kinh tế với chi phí xã hội ít hơn. Chức năng này của đầu tư XDCB ngày càng tăng lên với sự phát triển của khoa học kỹ thuật và với việc hướng dẫn nền kinh tế hướng vào loại hình phát triển chiều sâu mà đặc trưng là thay thế có hiệu quả các yếu tố sản xuất. Chức năng thu nhập và sinh lời Chức năng này được xác định bởi khả năng tạo ra thu nhập và sinh lời do quá trình đầu tư xây dựng cơ bản mang lại. Chức năng thu nhập và sinh lời là sự kết hợp các chức năng năng lực và thay thế sẽ tạo điều kiện tăng tổng sản phẩm quốc nội và tổng sản phẩm quốc dân.