phần mở đầu và phần kết luận, nội dung luận văn đƣợc cấu trúc thành 3 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về du lịch và quản lý nhà nƣớc về du lịch Chƣơng 2: Thực trạng quản lý nhà nƣớc về du lịch ở Thị xã Cửa Lò - Nghệ An. Chƣơng 3: Phƣơng hƣớng và giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện quản lý nhà nƣớc về du lịch ở Thị xã Cửa Lò - Nghệ An. 6 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH VÀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ DU LỊCH 1. Những vấn đề cơ bản về du lịch 1.
Khái niệm về du lịch 1. Du lịch Từ xa xƣa trong lịch sử nhân loại, du lịch đã đƣợc ghi nhận nhƣ một sở thích, một hoạt động nghỉ ngơi tích cực của con ngƣời. Ngày nay du lịch trở thành một nhu cầu không thể thiếu đƣợc trong đời sống văn hóa xã hội của nhân dân các nƣớc. Khái niệm về du lịch có nhiều cách hiểu do đƣợc tiếp cận bằng nhiều cách khác nhau, sau đây là một số cách tiếp cận phổ biến: Theo Viện sĩ - nhà văn hoá Nguyễn Khắc Viện: “ Du lịch là sự mở rộng không gian văn hóa của con ngƣời” [14, tr 5].
Theo từ điển tiếng việt: “ Du lịch đƣợc giải thích là đi chơi cho biết xứ ngƣời” [23].Trần Nhạn cho rằng: “ Du lịch là quá trình hoạt động của con ngƣời rời khỏi quê hƣơng đến một nơi khác với mục đích là đƣợc thẩm nhận những giá trị vật chất và tinh thần đặc sắc, độc đáo, khác lạ với quê hƣơng, không nhằm mục đích sinh lời đƣợc tính bằng đồng tiền”. Theo Luật du lịch thì: “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến các chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định”. Ngày nay trong xu thế toàn cầu hóa, du lịch không chỉ giới hạn trong phạm vi quốc gia hay khu vực mà trải rộng trên phạm vi toàn thế giới và phát triển với tốc độ ngày càng nhanh chóng cùng với mức sống của con ngƣời ngày càng đƣợc nâng cao. Khách du lịch Đây là khái niệm có nhiều quan niệm đƣa ra, khách du lịch là đối tƣợng trực tiếp tham gia vào quá trình hƣớng dẫn du lịch của hƣớng dẫn viên, là đối tƣợng của các đơn vị phục vụ và kinh doanh du lịch.
7 Nhà kinh tế học ngƣời ÁO Lozep Stander định nghĩa:“ Khách Du lịch là hành khách xa hoa, ở lại theo ý thích ngoài nơi cư trú thường xuyên nhằm thỏa mãn những nhu cầu cao cấp mà không theo đuổi mục đích kinh tế”. Theo Kripendort đƣa ra cách nhìn nhận chủ quan phiến diện của mình về khách du lịch nhƣ sau: “là những kẻ nực cười, ngốc ngếch ít học, những nhà giàu có quen thói bóc lột và vô cảm với môi trường” [14, tr 15]. Khách du lịch là đối tƣợng cung ứng của ngành du lịch. Khách du lịch có thể là một tổ chức, một nhóm ngƣời, một cá nhân tham gia vào hoạt động du lịch với mục đích thỏa mãn nhu cầu vui chơi, tham gia, khám phá và giải trí của mình.
Khách du lịch gồm khách du lịch nội địa và khách du lịch quốc tế. Luật du lịch quy định: “Khách du lịch là người đi du lịch hoặc kết hợp đi du lịch, trừ trường hợp đi học, làm việc hoặc hành nghề để nhận thu nhập ở nơi đến”. Sản phẩm du lịch Sản phẩm du lịch bao gồm các dịch vụ, hàng hóa cung cấp cho du khách. Cũng nhƣ các ngành kinh doanh dịch vụ khác, sản phẩm của du lịch là sản phẩm đặc biệt, vừa bao gồm các sản phẩm có tính chất vô hình, không định lƣợng đƣợc (chiếm 80-90% giá trị sản phẩm du lịch), vừa bao gồm các sản phẩm hiện vật, hữu hình nhƣ các sản phẩm thông thƣờng khác.
“Sản phẩm du lịch là tập hợp các dịch vụ cần thiết để thỏa mãn nhu cầu của khách du lịch trong chuyến đi du lịch”. Sản phẩm du lịch theo nghĩa hẹp là những gì khách du lịch mua lẻ hoặc trọn gói, ví dụ nhƣ vận chuyển, lƣu trú. Theo nghĩa rộng là tổng hợp những gì khách mua, hƣởng thụ, thực hiện gắn với điểm du lịch, trang thiết bị và dịch vụ. Nhìn từ góc độ khách du lịch, sản phẩm du lịch bao trùm toàn bộ những gì phục vụ cho chuyến đi tính từ khi rời chỗ ở hàng ngày đến khi trở lại nhà.
Một chỗ trên máy bay, một phòng khách sạn mà khách sử dụng là một sản phẩm du lịch riêng lẻ. Một tuần nghỉ ở biến, một chuyến du lịch, một cuộc dự hội nghị là sản 8 phẩm du lịch trọn gói, tổng hợp.Từ những quan điểm trên, sản phẩm du lịch đƣợc hiểu nhƣ sau: Sản phẩm du lịch là sự kết hợp những dịch vụ và phương tiện vật chất trên cơ sở khai thác các tiềm năng du lịch nhằm cung cấp cho du khách một khoảng thời gian thú vị, một kinh nghiệm du lịch trọn vẹn và sự hài lòng. Với cách tiếp cận trên, sản phẩm du lịch gọi là sản phẩm dịch vụ. Có thể tóm lƣợc các đặc điểm của sản phẩm dịch vụ du lịch trong các đặc điểm vô hình, không thể lƣu kho cất trữ, tính cao cấp, tính tổng hợp, có sự trực tiếp tham gia của ngƣời tiêu dùng, phụ thuộc vào cơ sở vật chất kỹ thuật : - Sản phẩm dịch vụ du lịch mang tính vô hình: Do sản phẩm dịch vụ không tồn tại dƣới dạng vật chất, không thể nhìn thấy hay sờ thấy cho nên cả ngƣời cung cấp và ngƣời tiêu dùng đều không thể kiểm tra đƣợc chất lƣợng của nó trƣớc khi bán và trƣớc khi mua.
Ngƣời ta cũng không thể vận chuyển sản phẩm dịch vụ du lịch trong không gian nhƣ các hàng hoá thông thƣờng khác, điều này ảnh hƣởng trực tiếp tới hệ thống kênh phân phối sản phẩm bởi lẽ chỉ có sự vận động một chiều trong kênh phân phối theo hƣớng: khách phải tự đến để tiêu dùng dịch vụ. Đây là một đặc điểm gây khó khăn không nhỏ cho công tác marketing du lịch. Đồng thời cho thấy sự cần thiết tiến hành các biện pháp thu hút khách đến với doanh nghiệp nếu muốn tồn tại và phát triển trên thị trƣờng. - Sản phẩm du lịch là dịch vụ không thể lưu kho cất trữ được: Quá trình sản xuất và tiêu dùng các dịch vụ du lịch là gần nhƣ trùng nhau về không gian và thời gian.
Một khách sạn nếu mỗi đêm có những buồng không có khách thuê có nghĩa là khách sạn đã bị ế số lƣợng buồng trống đó. Ngƣời ta không thể bán bù trong đêm khác đƣợc. Đặc điểm này của sản phẩm du lịch đòi hỏi các doanh nghiệp luôn tìm mọi biện pháp để làm tăng tối đa sản phẩm dịch vụ đƣợc bán ra mỗi ngày. - Sản phẩm du lịch có tính cao cấp: Khách du lịch là những ngƣời có khả năng thanh toán và khả năng chi trả cao hơn mức tiêu dùng thông thƣờng.
Vì thế yêu cầu đòi hỏi của họ về chất lƣợng sản phẩm mà họ bỏ tiền ra mua trong thời gian đi du lịch là rất cao. Các doanh nghiệp du lịch không có sự lụa chọn nào khác ngoài 9 phải việc cung cấp những sản phẩm dịch vụ có chất lƣợng cao nếu muốn bán sản phẩm của mình cho đối tƣợng khách hàng khó tính này. Hay nói cách khác, các doanh nghiệp du lịch muốn tồn tại và phát triển thì chỉ có thể dựa trên cơ sở luôn đảm bảo cung cấp những sản phẩm có chất lƣợng cao mà thôi. - Sản phẩm du lịch có tính tổng hợp cao: Tính tổng hợp này xuất phát từ đặc điểm nhu cầu của khách du lịch.
Vì thế, trong cơ cấu của sản phẩm du lịch có nhiều chủng loại dịch vụ khác nhau. Các doanh nghiệp muốn tăng tính hấp dẫn của sản phẩm của mình đối với khách hàng mục tiêu và tăng khả năng cạnh tranh của mình trên thị trƣờng phải tìm mọi cách để tăng tính khác biệt cho sản phẩm của mình thông qua các dịch vụ bổ sung không bắt buộc. - Sản phẩm dịch vụ của doanh nghiệp du lịch chỉ được thực hiện với sự tham gia trực tiếp của khách hàng: Sự hiện diện trực tiếp của khách hàng trong thời gian cung cấp dịch vụ đã buộc các doanh nghiệp du lịch phải tìm mọi cách để kéo khách hàng (từ nhiều nơi khác nhau) đến với doanh nghiệp nhằm đạt đƣợc mục tiêu kinh doanh. Ngoài ra những ngƣời làm công tác marketing còn phải đứng trên quan điểm của ngƣời sử dụng dịch vụ từ khi thiết kế, xây dựng bố trí cũng nhƣ mua sắm các trang thiết bị và lựa chọn hình thức cung cấp dịch vụ tới khách hàng.
- Sản phẩm dịch vụ du lịch chỉ được thực hiện trong những điều kiện cơ sở vật chất kỹ thuật nhất định: Để có đủ điều kiện kinh doanh, các doanh nghiệp du lịch phải đảm bảo các điều kiện về cơ sở vật chất kỹ thuật. Các điều kiện này hoàn toàn tuỳ thuộc vào các quy định của mỗi quốc gia cho từng loại hình kinh doanh cụ thể. Kinh doanh du lịch Là hoạt động kinh doanh nhằm mục đích thu lợi nhuận trong lĩnh vực du lịch của tổ chức, cá nhân nhằm đáp ứng nhu cầu về hàng hóa, dịch vụ du lịch của khách du lịch. “Kinh doanh du lịch là kinh doanh dịch vụ, bao gồm các ngành nghề: kinh doanh lữ hành, kinh doanh lưu trú du lịch,; kinh doanh phát triển khu du lịch, điểm du lịch, kinh doanh dịch vụ du lịch khác”[13, tr 12].
Thị trường du lịch 10 Thị trƣờng du lịch là một bộ phận của hệ thống thị trƣờng chung, phản ánh toàn bộ các mối quan hệ trao đổi, mua bán, cung cấp, cạnh tranh về hàng hóa và dịch vụ du lịch giữa ngƣời mua và ngƣời bán, giữa cung và cầu và toàn bộ các mối quan hệ thông tin kinh tế, kỹ thuật trong lĩnh vực du lịch. Có thể hiểu, thị trƣờng du lịch là nơi thực hiện giá trị của sản phẩm du lịch, là nơi diễn ra các hoạt động mua bán, trao đổi sản phẩm du lịch giũa các chủ thể: doanh nghiệp kinh doanh du lịch, cá thể kinh doanh và du khách… 1. Những yếu tố ảnh hưởng đến du lịch 1. Nhóm yếu tố khách quan - An ninh chính trị, an toàn xã hội: Để du lịch không ngừng phát triển và trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của đất nƣớc, sự phối hợp chặt chẽ giữa quốc phòng và an ninh với các hoạt động du lịch cùng với các ngành kinh tế khác có ý nghĩa cực kỳ quan trọng.