Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, những vấn đềcơ bản vềNSNN và cơ sở thực tiễn về quản lý NSNN cấp quận, huyện Chương 2: Phương pháp nghiên cứu. Chương 3: Thực trạng công tác quản lý NSNN tại Quận Cầu Giấy trong giai đoạn 2012 – 2014. Chương 4: Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý NSNN tại Quận Cầu Giấy trong giai đoạn 2015 – 2025. 3 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU, NHƢ̃NG VẤN ĐỀCƠ BẢN VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC VÀCƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC CẤP QUẬN (HUYỆN) 1.
Tổng quan tài liệu nghiên cứu Trên thực tế đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về các khoản thu, chi NSNN và đã từng có nhiều đề tài nghiên cứu về vấn đề này. Tuy nhiên đề tài về thu, chi NS đảm bảo tính cân đối là một vấn đề hết sức nhạy cảm trong công tác quản lý và kiểm tra. Vì vậy mỗi đề tài lại đưa ra được những giải pháp và cách thực hiện khác nhau. Song các giải pháp để quản lý nguồn NSNN hiệu quả đến đâu thì lại là một câu hỏi đặt ra mà tôi nghĩ và mong rằng công tác quản lý ở mỗi cấp ngày càng được nâng cao để đem lại lợi ích chính đáng cho các đối tượng được hưởng.
Đề tài này tuy không phải là một đề tài hoàn toàn mới nhưng đề cập đến vấn đề phát triển kinh tế, xã hội và các vấn đề quan trọng khác của đất nước. Vì vậy, tác giả đã chọn đề tài này với mong muốn có thể góp phần nào hoàn thiện công tác quản lý NSNN tại Quận Cầu Giấy – TP Hà Nội. Các nghiên cứu xung quanh vấn đề quản lý NSNN: - Luận án tiến sĩ “Nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước tỉnh An Giang giai đoạn 2011 – 2015 và tầm nhìn đến 2020” của tác giả Tô Thiện Hiền, trường Đại học ngân hàng, TP. Hồ Chí Minh, năm 2012.
Đề tài đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước và quản lý ngân sách nhà nước của tỉnh. Về lý luận: luận án góp phần làm sáng tỏ lý thuyết về vị trí, vai trò của hệ thống ngân sách địa phương An Giang và mối quan hệ hữu cơ trong quan hệ cân đối giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương theo nguyên tắc phát triển kinh tế ngành và lãnh thổ (khu vực). Phân tích rõ thực trạng về hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước tỉnh An Giang; đánh giá những thành tích đạt được, những hạn chế và nguyên nhân của hạn chế cần khắc phục. Đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý ngân 4 sách nhà nước tỉnh An Giang giai đoạn 2011 – 2015 và đến 2020.
Đề ra các biện pháp thực hiện những giải pháp về quản lý ngân sách nhà nước tỉnh An Giang. Đóng góp mới về cơ chế quản lý ngân sách: Đề xuất các giải pháp hoàn thiện quản lý ngân sách địa phương trên các góc độ: phân định quản lý thu – chi giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương; quan hệ về quá trình ngân sách (lập, chấp hành và quyết toán ngân sách); nâng cao vai trò của chính quyền địa phương trong tự chủ ngân sách và mở rộng quyền tự quyết của ngân sách xã, để từng bước đưa ngân sách xã thực sự là một khâu cấu thành của NSNN. Đây là một đề tài nghiên cứu về tình hình NSNN của một tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, tuy có khác về điều kiện kinh tế - xã hội của một quận nội thành ở phía Bắc như Quận Cầu Giấy, tuy nhiên cũng giúp cho bài luận văn có được những kiến thức sâu hơn về quản lý ngân sách và phân cấp ngân sách của một tỉnh. - Luận văn Thạc sỹ Kinh doanh và quản lý “Quản lý ngân sách nhà nước của thị xã Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình” của tác giả Nguyễn Thanh Hà, năm 2012.
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện, giai đoạn 2008-2011. Luận văn đã hệ thống hoá được sự hình thành, tồn tại và phát triển của ngân sách huyện qua các thời kỳ lịch sử, vai trò của nó đối với sự phát triển cũng như sự nâng cao hiệu lực quản lý của hệ thống chính trị địa phương trong phát triển kinh tế- xã hội. Phân tích thực trạng về quản lý ngân sách thị xã Tam Điệp và các hoạt động tài chính trên địa bàn để làm rõ những ưu điểm, tồn tại cơ bản và nguyên nhân của nó. Trên cơ sở đó, luận văn đã đưa ra một số mục tiêu định hướng và các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý ngân sách địa phương trên địa bàn trong giai đoạn tới.
Đây là bài viết nghiên cứu về công tác quản lý ngân sách nhà nước của một huyện, tuy nhiên giai đoạn nghiên cứu từ 2008-2011, đến nay luật ngân sách đã có nhiều thay đổi. - Luận văn “Quản lý chi thường xuyên ngân sách tại quận Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội” của tác giả Trần Thị Thúy, trường Đại học kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2015. Đề tài đã hệ thống hóa được những vấn đề mang tính lý luận về 5 ngân sách nhà nước, kiểm soát chi NSNN: Làm rõ thực trạng, ưu điểm, khuyết điểm công tác chi NSNN của một quận nội thành Hà Nội (mới được thành lập năm 2014), xác định được định hướng và đưa ra được các giải pháp thiết thực góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả chi NSNN, hạn chế những biểu hiện tham ô, lãng phí gây thất thoát NSNN.
Tuy nhiên, phạm vi của đề tài còn hạn chế, mới chỉ ở công tác chi thường xuyên ngân sách của một quận. Vì vậy chưa phản ánh được thực trạng tổng thể về quản lý nguồn thu, cân đối chi ngân sách của một quận nội thành. - Bài viết “Trách nhiệm giải trình trong quản lý NSNN ” của Th.s Mai Đình Lâm, trên trang tinmoi.vn cũng đưa ra một số các giải pháp cần khắc phục trong quản lý NSNN thông qua các biện pháp để quản lý NSNN hiệu quả. Tuy nhiên bài viết chưa nghiên cứu cụ thể cho từng cấp ngân sách nên vẫn còn là một vấn đề cần phải tập trung nghiên cứu riêng.
- Bài viết “Kinh nghiệm quản lý ngân sách của một số nước” của PGS. TS Trần Thị Lan Hương - Đại học Bách Khoa Hà Nội, đăng trên trang tapchitaichinh.vn Hầu hết các nghiên cứu trên đã đưa ra được những vấn đề cơ bản về quản lý NSNN nói chung, tình hình thực tế quản lý NSNN tại các địa bàn nói riêng. Tuy nhiên mới chỉ ở khía cạnh quản lý chung trên từng địa bàn, chưa so sánh được cụ thể vấn đề quản lý NSNN địa bàn này với địa bàn khác có cùng cơ cấu kinh tế. Cầu Giấy là một quận nội thành Hà Nội có điều kiện kinh tế thuận lợi cho phát triển kinh tế nhất là ngành du lịch, thương mại…Hàng năm nguồn thu và nhiệm vụ chi NSNN trên địa bàn quận là rất lớn nên vấn đề quản lý NSNN trên địa bàn quận rất được coi trọng.
Từ kinh nghiệm quản lý NSNN của các tỉnh, quận, huyện trên, Quận Cầu Giấy cũng cần nhìn nhận quá trình quản lý ngân sách của địa phương mình đã hiệu quả chưa và xem xét những giải pháp nào phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả trong quản lý NSNN Quận Cầu Giấy trong thời gian tới.Ngân sách nhà nƣớc và hệ thống ngân sách nhà nƣớc cấp quâṇ , huyện.Ngân sách nhà nước và hệ thống ngân sách nhà nước 1. Khái niệm ngân sách nhà nước 6 Trong thời kì mở cửa hội nhập cùng kinh tế quốc tế ở nước ta như hi ện nay không những đòi hỏi sự chuyển đổi về thể chế và cơ cấu kinh tế nói chung mà còn đòi hỏi những chuyển biến cần thiết về cả nhận thức và thể chế tài chính, ngân sách. Do đó việc nhận thức đúng đắn bản chất, chức năng của NSNN sẽ giúp cho chúng ta sử dụng nhạy bén công cụ NSNN trong điều hành chính sách kinh tế vĩ mô. Ở Việt Nam chúng ta cũng có rất nhiều quan điểm khác nhau về NSNN tuy nhiên theo Luật NSNN đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 16/12/2002, được bổ sung sửa đổi theo luật NSNN năm 2015 - Luật 83/2015-QH13 thì:“NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”.
Đây được coi là một khái niệm cơ bản nhất về NSNN. Trên thực tiễn hoạt động ngân sách nhà nước là hoạt động thu (tạo thu) và chi tiêu (sử dụng) quỹ tiền tệ của Nhà Nước, làm cho nguồn tài chính vận động giữa một bên là Nhà nước với một bên là các chủ thể kinh tế, xã hội trong quá trình phân phối tổng sản phẩm quốc dân dưới hình thức giá trị. Đằng sau các hoạt động thu chi đó chứa đựng các mối quan hệ kinh tế giữa Nhà nước với chủ thể khác. Nói cách khác, ngân sách nhà nước phản ánh mối quan hệ kinh tế giữa Nhà nước với các chủ thể kinh tế trong nền kinh tế - xã hội và trong phân phối tổng sản phẩm xã hội.
Thông qua việc tạo lập, sử dụng quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước chuyển dịch một bộ phận thu nhập bằng tiền của các chủ thể thành thu nhập của Nhà nước và nhà nước chuyển dịch thu nhập đó đến các chủ thể được thụ hưởng nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. Bản chất của ngân sách nhà nước NSNN không thể tách rời Nhà nước, là hệ thống các mối quan hệ thu, chi giữa Nhà nước và xã hội phát sinh trong quá trình Nhà nước huy động và sử dụng các nguồn tài chính nhằm đảm bảo yêu cầu thực hiện chức năng quản lý, điều hành KT- XH thông qua dự toán, quyết toán các nguồn thu, nhiệm vụ chi bằng tiền trong thời gian nhất định thường là 1 năm. Chức năng ngân sách nhà nước - Một là, chức năng phân phối NSNN. NSNN vững mạnh là khi thể hiện việc phân phối và quản lý chi tiêu đúng đắn, hợp lý và hiệu quả.
Nhà nước sử dụng khối lượng tài chính từ nguồn NSNN để chi tiêu vào mục đích phát triển kinh tế - xã hội và chi tiêu cho sự hoạt động của bộ máy Nhà nước. Như vậy, chức năng của NSNN, ngoài việc động viên nguồn thu thì còn phải thực hiện quản lý và phân phối chi tiêu sao cho có hiệu quả.