Hoàn thiện công tác lập dự toán và quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình

Hoàn thiện công tác lập dự toán và quyết toán chi ngân sách nhà nước tại phòng tài chính kế hoạch huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Quản Lý Ngân Sách
• Đề tài: Hoàn Thiện Quản Lý Ngân Sách Nhà Nước Tại Huyện Bố Trạch, Quảng Bình
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Quảng Bình

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ LẬP DỰ TOÁN, CHẤP HÀNH VÀ QUYẾT TOÁN CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN
• 1.1. Tổng quan chi NSNN và chi NSNN cấp huyện
• 1.1.1. Khái niệm và đặc điểm
• 1.2. Bản chất chi NSNN
• 1.3. Chức năng của chi NSNN
• 1.4. Vai trò của chi NSNN
• 1.5. Nội dung chi NSNN và chi NSNN cấp huyện
• 1.6. Nội dung công tác lập dự toán, chấp hành và quyết toán chi NSNN cấp huyện
• 1.6.1. Lập dự toán chi NSNN cấp huyện
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG LẬP DỰ TOÁN, CHẤP HÀNH VÀ QUYẾT TOÁN CHI NSNN TẠI PHÒNG TC-KH HUYỆN BỐ TRẠCH
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC LẬP DỰ TOÁN, CHẤP HÀNH VÀ QUYẾT TOÁN CHI NSNN TẠI PHÒNG TC-KH HUYỆN BỐ TRẠCH
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Bố Trạch

Quản lý ngân sách nhà nước (NSNN) tại huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội. NSNN không chỉ là nguồn lực tài chính mà còn là công cụ điều chỉnh vĩ mô nền kinh tế. Việc quản lý hiệu quả NSNN giúp đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững cho huyện. Tuy nhiên, thực trạng hiện tại cho thấy còn nhiều thách thức cần giải quyết.

1.1. Khái niệm và vai trò của ngân sách nhà nước

Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định. Vai trò của NSNN là đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

1.2. Tình hình ngân sách nhà nước tại huyện Bố Trạch

Tình hình ngân sách tại huyện Bố Trạch hiện nay cho thấy nguồn thu có hạn, trong khi nhu cầu chi tiêu ngày càng tăng. Việc phân bổ ngân sách chưa hợp lý dẫn đến tình trạng lãng phí và thất thoát trong chi tiêu.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý ngân sách nhà nước

Quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Bố Trạch đang đối mặt với nhiều thách thức. Cơ cấu chi ngân sách chưa phù hợp, dẫn đến việc phân bổ vốn đầu tư dàn trải và manh mún. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng ngân sách và phát triển kinh tế địa phương.

2.1. Cơ cấu chi ngân sách chưa hợp lý

Cơ cấu chi ngân sách hiện tại chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Việc phân bổ vốn đầu tư không gắn kết với các kế hoạch trung hạn, dẫn đến tình trạng lãng phí và không hiệu quả.

2.2. Tình trạng thất thoát và lãng phí trong chi tiêu

Một số khoản chi ngân sách chưa phát huy hiệu quả, gây thất thoát và lãng phí. Điều này cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước.

III. Phương pháp cải cách quản lý ngân sách nhà nước hiệu quả

Để hoàn thiện quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Bố Trạch, cần áp dụng các phương pháp cải cách hiệu quả. Việc nâng cao tính tự chủ và tự chịu trách nhiệm trong quản lý chi tiêu công là rất cần thiết.

3.1. Tăng cường kiểm soát và giám sát ngân sách

Cần thiết phải tăng cường kiểm soát và giám sát ngân sách để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong chi tiêu. Việc này giúp phát hiện kịp thời các sai sót và thất thoát trong quản lý ngân sách.

3.2. Nâng cao năng lực quản lý tài chính địa phương

Nâng cao năng lực quản lý tài chính tại Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Bố Trạch là yếu tố quan trọng. Đào tạo và bồi dưỡng cán bộ sẽ giúp cải thiện quy trình lập dự toán và quyết toán ngân sách.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại huyện Bố Trạch

Nghiên cứu về quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Bố Trạch đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết. Việc áp dụng các giải pháp cải cách sẽ giúp nâng cao hiệu quả chi tiêu ngân sách và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

4.1. Kết quả từ việc cải cách quản lý ngân sách

Các giải pháp cải cách đã được áp dụng tại huyện Bố Trạch cho thấy kết quả tích cực. Việc nâng cao hiệu quả chi tiêu ngân sách đã góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Những bài học kinh nghiệm từ việc quản lý ngân sách tại huyện Bố Trạch có thể áp dụng cho các địa phương khác. Việc học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho quản lý ngân sách nhà nước

Quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Bố Trạch cần được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc nâng cao hiệu quả chi tiêu và đảm bảo tính minh bạch trong quản lý ngân sách.

5.1. Định hướng cải cách trong quản lý ngân sách

Định hướng cải cách trong quản lý ngân sách cần tập trung vào việc nâng cao tính tự chủ và tự chịu trách nhiệm của các cơ quan quản lý. Điều này sẽ giúp cải thiện hiệu quả chi tiêu ngân sách.

5.2. Tầm quan trọng của sự minh bạch trong quản lý ngân sách

Minh bạch trong quản lý ngân sách là yếu tố quan trọng để xây dựng niềm tin của người dân vào chính quyền. Việc công khai thông tin ngân sách sẽ giúp nâng cao trách nhiệm của các cơ quan quản lý.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý chi ngân sách nhà nước tại cấp huyện đóng vai trò then chốt trong việc điều phối các nguồn lực công nhằm phục vụ phát triển kinh tế và bảo đảm an sinh xã hội. Tại huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình, quy mô chi ngân sách hàng năm đạt trên 562 tỷ đồng, quản lý địa bàn rộng lớn gồm 30 xã và thị trấn. Tuy nhiên, công tác phân bổ và thực hiện ngân sách đang đối mặt với nhiều thách thức lớn khi tỷ trọng chi thường xuyên luôn chiếm áp đảo trên 85% tổng chi, trong khi chi đầu tư phát triển chỉ dao động ở mức 8,1% đến 10,3%. Tình trạng đầu tư dàn trải, áp lực thu ngân sách từ tiền sử dụng đất suy giảm và sự chênh lệch lớn giữa dự toán ban đầu với khả năng cân đối thực tế đặt ra yêu cầu cấp bách phải tái cấu trúc quy trình quản trị tài chính.

Luận văn tập trung nghiên cứu toàn diện ba giai đoạn cốt lõi của chu trình tài chính công gồm: lập dự toán, chấp hành dự toán và quyết toán chi ngân sách nhà nước tại Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Bố Trạch trong giai đoạn 2014 - 2016, đồng thời đề xuất định hướng phát triển cho giai đoạn 2018 - 2020. Mục tiêu tổng quát là đánh giá thực trạng quản lý, nhận diện các điểm nghẽn trong phân bổ nguồn lực và xây dựng hệ thống giải pháp khả thi nhằm tối ưu hóa chi tiêu công. Kết quả nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn to lớn trong việc nâng cao hiệu lực kiểm soát ngân sách cho 100% đơn vị sử dụng ngân sách trên địa bàn, giảm thiểu thất thoát, lãng phí và tạo đòn bẩy thúc đẩy kinh tế địa phương tăng trưởng bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết quản lý tài chính công hiện đại kết hợp với khung lý thuyết chu trình ngân sách ba giai đoạn khép kín gồm: lập dự toán, chấp hành dự toán và quyết toán chi ngân sách. Theo Luật Ngân sách nhà nước năm 2015 và Thông tư liên tịch số 220/2015/TTLT-BTC-BNV, chi ngân sách cấp huyện là quá trình phân phối lại các nguồn lực tài chính tập trung nhằm thực hiện chức năng quản lý hành chính, bảo đảm an ninh quốc phòng và phát triển kinh tế xã hội địa bàn.

Khung lý thuyết của đề tài tập trung làm rõ ba chức năng cơ bản của chi ngân sách:

• Chức năng phân bổ nguồn lực: Sắp xếp nguồn vốn theo tỷ lệ tối ưu giữa chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển.
• Chức năng tái phân phối thu nhập: Đảm bảo công bằng xã hội thông qua các chính sách an sinh và trợ cấp.
• Chức năng điều chỉnh và kiểm soát: Công cụ tài khóa kiểm soát thị trường và nâng cao kỷ cương tài chính.

Bên cạnh đó, nghiên cứu làm rõ các khái niệm cốt lõi như chi thường xuyên, chi đầu tư xây dựng cơ bản, hạn mức phân bổ theo định mức kinh tế kỹ thuật và hệ thống thông tin quản lý ngân sách và kho bạc (TABMIS). Các mô hình tự chủ tài chính theo Nghị định số 130/2005/NĐ-CP đối với cơ quan hành chính và Nghị định số 16/2015/NĐ-CP đối với đơn vị sự nghiệp công lập cũng được tích hợp để làm nền tảng đánh giá mức độ tự chủ tại địa phương.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp định tính và định lượng trên cơ sở nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp đáng tin cậy. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo quyết toán thu chi ngân sách, kế hoạch vốn đầu tư của Phòng Tài chính - Kế hoạch và Kho bạc Nhà nước huyện Bố Trạch trong giai đoạn 2014 - 2016.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát mẫu với quy mô N = 100 cán bộ công chức, viên chức. Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích được áp dụng nhằm bảo đảm tính đại diện cao, chia thành 2 nhóm đối tượng:

• Nhóm cơ quan quản lý nhà nước về ngân sách: 25 phiếu, chiếm tỷ lệ 25%.
• Nhóm đơn vị trực tiếp sử dụng ngân sách: 75 phiếu, chiếm tỷ lệ 75%.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích:

• Phương pháp thống kê mô tả và phân tổ thống kê: Xác định quy mô, cơ cấu tỷ lệ và biến động chi ngân sách theo thời gian.
• Phương pháp so sánh: Đánh giá độ chênh lệch giữa số dự toán do đơn vị xây dựng với số giao thực tế sau thẩm định.
• Phương pháp kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha: Đánh giá tính nhất quán nội tại của thang đo các nhân tố ảnh hưởng đến chu trình quản lý.
• Phương pháp kiểm định mẫu độc lập Independent Samples T-test: Nhận diện sự khác biệt có ý nghĩa thống kê trong đánh giá thực trạng giữa nhóm cơ quan quản lý và nhóm đơn vị thụ hưởng ngân sách.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích thực trạng quản lý chi ngân sách tại Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Bố Trạch giai đoạn 2014 - 2016 cho thấy những kết quả nổi bật sau:

Thứ nhất, quy mô tổng chi ngân sách địa phương có xu hướng tăng trưởng ổn định. Tổng chi ngân sách năm 2016 tăng thêm 39.334 triệu đồng so với năm 2014, tương ứng mức tăng 7,0%, nâng tổng mức chi từ 562.601 triệu đồng lên hơn 601.000 triệu đồng. Trong đó, chi cân đối ngân sách luôn chiếm tỷ trọng chủ đạo trên 93% tổng chi.

Thứ hai, cơ cấu chi tiêu còn mất cân đối nghiêm trọng khi chi thường xuyên chiếm tỷ trọng quá lớn. Năm 2014, chi thường xuyên chiếm 85,7% và duy trì ở mức 85,5% vào năm 2016. Đi sâu vào cơ cấu, chi sự nghiệp giáo dục - đào tạo chiếm tỷ trọng lớn nhất với 48,8% (năm 2014) và 44,7% (năm 2016); chi quản lý hành chính đứng thứ hai với tỷ lệ trên 16% tổng chi ngân sách hàng năm.

Thứ ba, chi đầu tư phát triển biến động thất thường và chiếm tỷ lệ thấp. Tỷ trọng chi đầu tư đạt 8,7% năm 2014, giảm xuống 8,1% năm 2015 do nguồn thu từ quỹ đất giảm sút, sau đó phục hồi lên 10,3% vào năm 2016 (đạt 48.415 triệu đồng).

Thứ tư, tồn tại khoảng cách lớn giữa dự toán do các đơn vị xây dựng và dự toán được giao thực tế. Qua thẩm định, các khoản chi thường xuyên bị cắt giảm từ 2% đến 5%. Đáng chú ý, dự toán chi đầu tư xây dựng cơ bản năm 2015 bị cắt giảm tới 17% so với đề xuất ban đầu của các chủ đầu tư nhằm bảo đảm cân đối ngân sách.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu phản ánh chân thực áp lực kép mà Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Bố Trạch phải đối mặt. Cơ cấu chi thường xuyên trên 85% cho thấy gánh nặng vận hành bộ máy hành chính và hệ thống trường học tại 30 xã, thị trấn là rất lớn. Tình trạng các đơn vị cơ sở có tâm lý lập dự toán vượt quá nhu cầu thực tế từ 5% đến 17% bắt nguồn từ việc thiếu thông tin về trần ngân sách và lo ngại bị cắt giảm khi thẩm định.

Dữ liệu nghiên cứu khi được trực quan hóa qua biểu đồ cột chồng kết hợp đường xu hướng cho thấy sự phân hóa rõ nét giữa nhu cầu vốn đầu tư xây dựng cơ bản và khả năng cân đối từ nguồn thu tiền sử dụng đất. Bảng so sánh trước và sau thẩm định chứng minh vai trò kiểm soát chặt chẽ của Phòng Tài chính - Kế hoạch, đặc biệt khi Luật Đầu tư công năm 2014 đi vào thực tiễn buộc địa phương phải cắt giảm các dự án chưa đủ thủ tục pháp lý.

Về nhân lực, đội ngũ cán bộ của phòng chỉ duy trì ở mức 12 đến 13 người nhưng phải phụ trách địa bàn rộng lớn. Tuy vậy, tỷ lệ cán bộ có trình độ thạc sĩ đã tăng mạnh từ 3 người năm 2014 (chiếm 25%) lên 9 người năm 2016 (chiếm 75%), tạo điều kiện thuận lợi cho việc ứng dụng phần mềm TABMIS. So sánh với kinh nghiệm tự chủ tài chính tại thành phố Đà Nẵng và việc kiểm soát đấu thầu gói mua sắm trên 100 triệu đồng tại huyện Minh Hóa, huyện Bố Trạch cần đẩy mạnh phân cấp quản lý và chuyển đổi cơ chế tự chủ để giảm áp lực chi cho bộ máy nhà nước.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách nhà nước tại huyện Bố Trạch giai đoạn 2018 - 2020, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Đổi mới quy trình lập dự toán ngân sách dựa trên kết quả đầu ra: Chuyển đổi phương thức lập dự toán hàng năm sang lập kế hoạch tài chính - ngân sách trung hạn 3 năm. Phòng Tài chính - Kế hoạch phối hợp với Chi cục Thuế thông báo số kiểm tra sát thực tế trước ngày 1 tháng 7 hàng năm. Đặt mục tiêu giảm tỷ lệ sai lệch dự toán giữa các đơn vị xây dựng và số giao thực tế xuống dưới mức 5% trong giai đoạn 2018 - 2019.

2. Tăng cường kiểm soát chấp hành ngân sách qua hệ thống TABMIS: Kho bạc Nhà nước huyện phối hợp Phòng Tài chính - Kế hoạch thực hiện kiểm soát thanh toán 100% qua phương thức điện tử. Áp dụng đấu thầu công khai đối với tất cả các gói thầu mua sắm tài sản công có giá trị từ 100 triệu đồng trở lên. Mục tiêu nâng tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư xây dựng cơ bản đạt trên 95% kế hoạch hàng năm.

3. Mở rộng cơ chế tự chủ tài chính cho các đơn vị sự nghiệp công lập: UBND huyện Bố Trạch chỉ đạo triển khai toàn diện Nghị định số 16/2015/NĐ-CP và Nghị định số 130/2005/NĐ-CP cho 100% trường học, cơ sở y tế và cơ quan hành chính. Giải pháp này hướng tới mục tiêu giảm tỷ trọng chi thường xuyên xuống dưới 80% tổng chi ngân sách huyện vào năm 2020, tạo nguồn lực chuyển dịch sang chi đầu tư phát triển.

4. Nâng cao chất lượng thẩm định và quyết toán công trình hoàn thành: Tổ Kế hoạch - Đầu tư siết chặt quy trình thẩm tra hồ sơ quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản. Yêu cầu 100% dự án hoàn thành phải gửi hồ sơ quyết toán trong vòng 6 tháng kể từ ngày nghiệm thu bàn giao, kiên quyết xử lý dứt điểm tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản trên địa bàn trước năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Lãnh đạo và chuyên viên Phòng Tài chính - Kế hoạch cấp huyện: Cung cấp quy trình chuẩn hóa 9 bước lập dự toán và bộ công cụ thẩm định chi tiết giúp kiểm soát ngân sách hiệu quả trên địa bàn có quy mô từ 20 đến 30 xã, thị trấn.

2. Thủ trưởng và kế toán các đơn vị thụ hưởng ngân sách: Giúp các trường học, trạm y tế, ban ngành cấp huyện nắm vững quy định về định mức kinh tế kỹ thuật, kỹ năng lập dự toán sát thực tế và thủ tục thanh toán qua Kho bạc Nhà nước.

3. Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Tài chính công, Quản lý kinh tế: Cung cấp khung phân tích định lượng kết hợp kiểm định Cronbach’s Alpha và Independent Samples T-test, làm tài liệu tham khảo học thuật giá trị cho các đề tài về ngân sách địa phương.

4. Đại biểu Hội đồng nhân dân và cán bộ thanh tra, kiểm toán: Hỗ trợ khung tiêu chí giám sát tính tuân thủ, tính minh bạch trong phân bổ vốn đầu tư công và chấp hành dự toán chi thường xuyên tại chính quyền địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao chi thường xuyên tại huyện Bố Trạch lại chiếm tỷ trọng áp đảo trên 85% tổng chi ngân sách? Nguyên nhân chủ yếu do địa bàn quản lý rộng với 30 xã, thị trấn, đòi hỏi nguồn kinh phí lớn để duy trì bộ máy. Riêng chi sự nghiệp giáo dục - đào tạo chiếm 44,7% đến 48,8% và chi quản lý hành chính chiếm trên 16% tổng chi, khiến nguồn lực tích lũy cho đầu tư phát triển bị thu hẹp đáng kể.

2. Hệ thống TABMIS đóng vai trò như thế nào trong quản lý chi ngân sách cấp huyện? Hệ thống TABMIS giúp số hóa toàn bộ quy trình phân bổ và nhập dự toán chi tiết theo mục lục ngân sách. Nhờ đó, cơ quan tài chính và Kho bạc Nhà nước kiểm soát chặt chẽ 100% lệnh chi tiền và giấy rút dự toán, ngăn chặn tình trạng chi vượt dự toán hoặc chi sai mục đích.

3. Vì sao dự toán chi đầu tư xây dựng cơ bản năm 2015 bị cắt giảm tới 17% sau thẩm định? Đợt cắt giảm này xuất phát từ hai lý do: nguồn thu tiền sử dụng đất năm 2015 sụt giảm làm giảm khả năng cân đối, đồng thời Luật Đầu tư công năm 2014 có hiệu lực yêu cầu cắt giảm các dự án dàn trải, chưa bảo đảm thủ tục phê duyệt trước ngày 31 tháng 10.

4. Mẫu khảo sát 100 cán bộ có bảo đảm tính đại diện khoa học cho đề tài không? Mẫu khảo sát 100 cán bộ bảo đảm độ tin cậy cao nhờ phân bổ hợp lý giữa 25 cán bộ cơ quan quản lý (25%) và 75 cán bộ từ các đơn vị sử dụng ngân sách (75%). Thang đo đã được kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha và kiểm định T-test chứng minh tính khách quan.

5. Giải pháp then chốt nào giúp tái cơ cấu chi ngân sách huyện Bố Trạch trong giai đoạn tới? Giải pháp đột phá là đẩy mạnh giao quyền tự chủ tài chính toàn diện theo Nghị định số 16/2015/NĐ-CP cho các đơn vị sự nghiệp có thu, kết hợp xã hội hóa y tế, giáo dục nhằm giảm dần tỷ trọng chi thường xuyên xuống dưới 80%, dành nguồn lực tăng chi đầu tư hạ tầng.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở khoa học và pháp lý về chu trình 3 khâu quản lý chi ngân sách nhà nước tại chính quyền cấp huyện.
• Đánh giá thực trạng quản lý nguồn ngân sách hơn 562 tỷ đồng tại huyện Bố Trạch, nhận diện rõ điểm nghẽn chi thường xuyên chiếm trên 85% và chi đầu tư biến động từ 8,1% đến 10,3%.
• Phân tích nguyên nhân dẫn đến chênh lệch dự toán trước và sau thẩm định, trong đó chi đầu tư bị cắt giảm tới 17% do quy định siết chặt vốn công.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp khả thi gắn với lộ trình 2018 - 2020, trọng tâm là quản lý tài chính trung hạn, vận hành TABMIS và đẩy mạnh cơ chế tự chủ.
• Đóng góp phương pháp luận nghiên cứu thực chứng kết hợp kiểm định thống kê cho lĩnh vực quản trị tài chính công địa phương.

Các cơ quan quản lý nhà nước và đơn vị thụ hưởng ngân sách cần sớm triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý tài chính trung hạn để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn công. Hãy nghiên cứu chi tiết toàn văn luận văn để áp dụng quy trình tối ưu hóa ngân sách vào thực tiễn quản lý tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ LẬP DỰ TOÁN, CHẤP HÀNH VÀ QUYẾT TOÁN CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN 1. Tổng quan chi NSNN và chi NSNN cấp huyện 1. Khái niệm và đặc điểm NSNN là một phạm trù kinh tế - lịch sử gắn liền với sự ra đời của Nhà nước, gắn liền với kinh tế hàng hóa tiền tệ.

Nói một cách khác, sự ra đời của Nhà nước, sự tồn tại của kinh tế hàng hóa tiền tệ như những điều kiện cần và đủ cho sự phát sinh, tồn tại và phát triển của NSNN. Luật NSNN năm 2015 của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam xác định: “NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước ”. Chi NSNN là các quan hệ tài chính tiền tệ được hình thành trong quá trình phân phối và sử dụng quỹ NSNN nhằm đảm bảo trang trải cho các nhu cầu chi tiêu của bộ máy nhà nước và thực hiện các chức năng chính trị, kinh tế, xã hội của Nhà nước. Chi NSNN là sự kết hợp hài hoà giữa quá trình phân phối quỹ NSNN để hình thành các quỹ tài chính của các cơ quan, đơn vị và quá trình quản lý, sử dụng chi tiêu các quỹ này đúng mục đích, kế hoạch.

5 Chi NSNN cấp huyện là quá trình phân phối lại các nguồn tài chính đã được tập trung vào ngân sách cấp huyện để đảm bảo sự ổn định, phát triển KT-XH, an ninh, quốc phòng trên địa bàn huyện. Chi NSNN cấp huyện không chỉ dừng lại trên các định hướng mà phải phân bổ cho từng mục tiêu, từng hoạt động và từng công việc cụ thể thuộc chức năng của chính quyền cấp huyện. Chi NSNN có các đặc điểm chủ yếu sau đây: - Bản chất của Nhà nước và các chức năng, nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội của Nhà nước trong từng thời kỳ quyết định tính chất, nội dung, quy mô của chi NSNN. Hay nói cách khác chi NSNN gắn chặt với quyền lực Nhà nước.

- Cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước là chủ thể duy nhất quyết định nội dung, cơ cấu, quy mô và mức độ các khoản chi NSNN. Ở Việt Nam đó là Quốc hội và Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp. Chính vì vậy các khoản chi NSNN mang tính pháp lý cao. - Hiệu quả các khoản chi NSNN thường được xem xét trên tầm vĩ mô dựa vào mức độ hoàn thành các chỉ tiêu chính trị, kinh tế, xã hội của Nhà nước mà các khoản chi đó đảm nhiệm.

- Các khoản chi NSNN không mang tính bồi hoàn trực tiếp. Đặc điểm này giúp chúng ta phân biệt các khoản chi NSNN với các khoản tín dụng, các hoạt động kinh doanh. - Các khoản chi NSNN gắn liền với sự vận động của các phạm trù giá trị như tiền lương, giá cả, lãi suất, tỷ giá hối đoái và các phạm trù khác thuộc lĩnh vực tiền tệ. Đặc điểm này cho thấy chính sách quản lý, điều hành các khoản chi NSNN cũng như kiểm soát chi NSNN có ý nghĩa rất quan trọng đối với chính sách tài khoá, tiền tệ nói riêng và nền kinh tế tài chính nói chung.

- Chi NSNN liên quan đến rất nhiều chủ thể kinh tế, diễn ra liên tục trên diện rộng toàn Quốc gia và chịu sự tác động của rất nhiều yếu tố. Do đó quản lý, kiểm soát chi NSNN là công việc có tính khá phức tạp. - Chi NSNN cấp huyện chỉ là một cấp trung gian trong chi ngân sách địa phương. Đặc điểm này là do vị trí NSNN cấp huyện trong cơ cấu hệ thống NSNN 6 quy định, NSNN cấp huyện không phải là toàn bộ ngân sách địa phương mà chỉ là một bộ phận trong ngân sách địa phương, nhưng NSNN cấp huyện lại là bộ phận trung gian trong ngân sách địa phương, tức là trung gian giữa ngân sách tỉnh và ngân sách xã, do đó chi ngân sách huyện có mối quan hệ chặt chẽ với chi ngân sách tỉnh và chi ngân sách xã.

Đây là đặc điểm riêng có của chi NSNN cấp huyện. Bản chất chi NSNN Bản chất của chi ngân sách là những quan hệ kinh tế diễn ra trong lĩnh vực phân phối dưới hình thức giá trị gắn với việc sử dụng quỹ NSNN một cách có kế hoạch nhằm thực hiện chức năng đối nội, đối ngoại, thực hiện nhiệm vụ kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội của Nhà nước và duy trì sự tồn tại của Nhà nước. Các hoạt động tạo lập và sử dụng quỹ NSNN gắn chặt với quyền lực kinh tế, chính trị của Nhà nước và việc thực hiện các chức năng của Nhà nước. Nói một cách cụ thể hơn, quyền lực của Nhà nước và các chức năng của nó là những nhân tố trực tiếp quyết định mức chi, nội dung và cơ cấu chi của NSNN.

Xét về mặt bản chất, chi NSNN là hệ thống những quan hệ phân phối lại các khoản thu nhập phát sinh trong quá trình sử dụng có kế hoạch quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước nhằm thực hiện tăng trưởng kinh tế, từng bước mở mang các sự nghiệp văn hoá - xã hội, duy trì hoạt động của bộ máy quản lý nhà nước và bảo đảm an ninh, quốc phòng. Chi NSNN có quan hệ chặt chẽ với thu NSNN. Thu NSNN để đảm bảo nhu cầu chi NSNN, ngược lại sử dụng vốn ngân sách để chi tiêu cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế lại là điều kiện để tăng nhanh thu nhập của ngân sách. Do vậy, việc sử dụng vốn, chi tiêu ngân sách một cách có hiệu quả, tiết kiệm luôn luôn được Nhà nước quan tâm.

Chi NSNN gắn liền với việc thực hiện các chính sách kinh tế, chính trị, xã hội của Nhà nước trong từng thời kỳ. Điều này chứng tỏ các khoản chi của NSNN có ảnh hưởng rất lớn đến đời sống kinh tế, chính trị, xã hội của một quốc gia. Chi NSNN cấp huyện gắn với các nhiệm vụ phát triển kinh tế, chính trị, xã hội mà chính quyền cấp huyện đảm nhiệm trong từng thời kỳ, thúc đẩy phát triển KT- 7 XH của huyện, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên địa bàn huyện theo hướng hiện đại, hợp lý, thực hiện công bằng xã hội, ổn định và nâng cao đời sống của nhân dân. Chức năng của chi NSNN Do tính đặc thù của chi NSNN là luôn gắn liền với Nhà nước và việc phát huy vai trò của Nhà nước trong quản lý vĩ mô nền kinh tế cũng như phát huy tác dụng xã hội trên các khía cạnh cụ thể.

Chi NSNN có ba chức năng gồm: Phân bổ nguồn lực, tái phân phối thu nhập, điều chỉnh và kiểm soát. - Chức năng phân bổ nguồn lực: Chức năng phân bổ nguồn lực của chi NSNN là chức năng mà nhờ vào đó nguồn lực NSNN thuộc quyền chi phối của Nhà nước được tổ chức, sắp xếp, phân phối một cách có tính toán, cân nhắc theo những tỷ lệ hợp lý nhằm nâng cao tính hiệu quả KT-XH của việc sử dụng các nguồn lực đó và bảo đảm cho nền kinh tế phát triển vững chắc và ổn định theo các tỷ lệ cân đối đã định của chiến lược và kế hoạch phát triển kinh tế xã hội. Kết quả trực tiếp của việc vận dụng chức năng phân bổ là NSNN được tạo lập, được phân phối và sử dụng. Khi sự phân bổ đạt đến tối ưu sẽ thúc đẩy hoàn thiện cơ cấu sản xuất, cơ cấu kinh tế xã hội bằng việc tính toán, sắp xếp các tỷ lệ cân đối quan trọng trong phân bổ.

- Chức năng phân phối thu nhập: Chức năng phân phối thu nhập là chức năng mà nhờ vào đó chi NSNN được sử dụng vào việc phân phối và phân phối lại các nguồn lực tài chính trong xã hội nhằm thực hiện mục tiêu công bằng trong phân phối. Công bằng trong phân phối biểu hiện trên hai khía cạnh là công bằng về kinh tế và công bằng về xã hội. Trong chức năng này, chủ thể phân phối là Nhà nước trên tư cách là người có quyền lực chính trị, còn đối tượng phân phối là NSNN đã thuộc sở hữu Nhà nước hoặc đang là thu nhập của các pháp nhân, thể nhân trong xã hội. - Chức năng điều chỉnh và kiểm soát: Để quản lý một cách hữu hiệu các hoạt động KT-XH thì việc tiến hành điều chỉnh và kiểm soát thường xuyên là cần thiết và khách quan.

Với tư cách là một bộ phận của NSNN, chi NSNN cũng là một công cụ quản lý trong tay Nhà nước và thực hiện chức năng điều chỉnh và kiểm soát như một sứ mệnh xã hội tất yếu. Vai trò của chi NSNN Vai trò của chi NSNN được xem xét trên hai khía cạnh: Là công cụ đảm bảo duy trì sự tồn tại và hoạt động của bộ máy Nhà nước và là công cụ của Nhà nước trong quản lý vĩ mô nền kinh tế thị trường. Chi NSNN có vai trò rất quan trọng trong tất cả các lĩnh vực của một quốc gia, thể hiện những điểm chính như sau: Thứ nhất: Chi ngân sách là phương tiện tài chính cho sự tồn tại và hoạt động của bộ máy quản lý Nhà nước được thể hiện qua lương, phụ cấp của công chức, viên chức nhà nước, các khoản chi tiêu xây dựng cơ sở vật chất, chi cho quản lý hành chính, chi mua sắm thiết bị cho công sở. Sự tồn tại và hoạt động của Nhà nước là điều kiện đầu tiên và là tiền đề cho việc thực hiện các chức năng khác bởi vì bất kỳ quốc gia nào, thời đại nào, chi ngân sách trước tiên cung cấp nguồn tài chính để đảm bảo bộ máy nhà nước tồn tại, hoạt động, từ đó mà thực hiện được chức năng quản lý hành chính, xã hội.

Thứ hai: chi ngân sách là một trong những công cụ quan trọng của chính sách tài khóa để Nhà nước thực hiện quản lý vĩ mô nền kinh tế. Chính sách tài khóa quốc gia có 3 công cụ quan trọng: Thu NSNN, chi NSNN và nợ công. Vì thế, chi NSNN có vai trò rất quan trọng trong quản lý điều hành kinh tế vĩ mô.