Hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách Nhà nước tại huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang

Bài viết phân tích và đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang.

• Tác giả: Trần Thành Đạt
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Quang
• Trường học: Trường Đại Học Bách Khoa Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Hoàn Thiện Công Tác Quản Lý Chi Thường Xuyên Ngân Sách Nhà Nước Tại Huyện Yên Sơn, Tỉnh Tuyên Quang
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI CÁC ĐỊA PHƯƠNG CẤP HUYỆN
• 1.1. Khái quát chung về ngân sách nhà nước và phân cấp quản lý ngân sách nhà nước
• 1.2. Khái niệm ngân sách nhà nước
• 1.3. Tổ chức hệ thống và phân cấp quản lý ngân sách nhà nước
• 1.4. Ngân sách nhà nước cấp huyện và quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp huyện
• 1.4.1. Khái niệm ngân sách nhà nước cấp huyện và quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp huyện
• 1.4.2. Nội dung quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp huyện
• 1.5. Các chỉ tiêu, phương pháp đánh giá công tác quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện
• 1.5.1. Các chỉ tiêu đánh giá công tác quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện
• 1.5.2. Phương pháp đánh giá công tác quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện
• 1.6. Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện
• 1.6.1. Các nhân tố khách quan
• 1.6.2. Các nhân tố chủ quan
• 1.7. Kinh nghiệm quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện
• 1.7.1. Kinh nghiệm quản lý chi ngân sách nhà nước của một số địa phương
• 1.7.2. Bài học kinh nghiệm
• 1.8. TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN TẠI HUYỆN YÊN SƠN
• 2.1. Giới thiệu chung về điều kiện kinh tế - xã hội huyện Yên Sơn
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.2. Đặc điểm địa lý. Khái quát tình hình kinh tế - xã hội và dân cư
• 2.2. Phân tích công tác quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện ở Yên Sơn
• 2.2.1. Bộ máy quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước của chính quyền huyện Yên Sơn
• 2.2.2. Kết quả thực hiện thu, chi NSNN của huyện những năm gần đây
• 2.2.3. Các chỉ tiêu đánh giá quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp huyện
• 2.2.4. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện ở Yên Sơn
• 2.2.5. Kết luận chung về công tác quản lý chi thường xuyên NSNN huyện Yên Sơn
• 2.2.6. Những kết quả đạt được trong công tác quản lý ngân sách nhà nước huyện giai đoạn 2019 - 2021
• 2.2.7. Hạn chế và những nguyên nhân trong quản lý chi thường xuyên NSNN của huyện Yên Sơn
• 2.3. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA HUYỆN YÊN SƠN, TỈNH TUYÊN QUANG
• 3.1. Mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và định hướng hoàn thiện quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện ở Yên Sơn
• 3.1.1. Mục tiêu phát triển kinh tế xã hội huyện Yên Sơn
• 3.1.2. Định hướng hoàn thiện quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện ở Yên Sơn
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên NSNN của huyện Yên Sơn
• 3.2.1. Giải pháp 1: Hoàn thiện hệ thống định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên ngân sách cấp huyện
• 3.2.2. Giải pháp 2: Tổ chức tập huấn nghiệp vụ quản lý tài chính - ngân sách cho cán bộ công chức, viên chức liên quan đến công tác kế toán, quản lý chi NSNN
• 3.2.3. Giải pháp 3: Thực hiện kết nối đồng bộ các phần mềm quản lý tài chính - ngân sách đến tất cả các đơn vị sử dụng ngân sách
• 3.2.4. Một số kiến nghị
• 3.3. TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý chi thường xuyên ngân sách Nhà nước tại huyện Yên Sơn

Quản lý chi thường xuyên ngân sách Nhà nước tại huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo các hoạt động kinh tế - xã hội. Ngân sách Nhà nước không chỉ là công cụ điều chỉnh vĩ mô mà còn là phương tiện thực hiện các chính sách phát triển địa phương. Việc hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, giảm thiểu thất thoát và lãng phí.

1.1. Khái niệm và vai trò của ngân sách Nhà nước

Ngân sách Nhà nước là bản dự toán thu - chi tài chính của Nhà nước trong một khoảng thời gian nhất định. Nó có vai trò quan trọng trong việc điều tiết kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội và phát triển bền vững.

1.2. Đặc điểm quản lý chi thường xuyên ngân sách tại huyện Yên Sơn

Quản lý chi thường xuyên ngân sách tại huyện Yên Sơn có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm sự phân cấp quản lý và các quy định cụ thể về chi tiêu. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng ngân sách và khả năng đáp ứng nhu cầu của người dân.

II. Những thách thức trong quản lý chi thường xuyên ngân sách Nhà nước tại Yên Sơn

Mặc dù huyện Yên Sơn đã đạt được nhiều thành tựu trong quản lý ngân sách, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các vấn đề như thất thoát, lãng phí và việc sử dụng ngân sách không đúng mục đích vẫn diễn ra. Điều này đòi hỏi cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục.

2.1. Hạn chế trong công tác lập dự toán ngân sách

Việc lập dự toán ngân sách tại huyện Yên Sơn còn gặp nhiều khó khăn, dẫn đến tình trạng thiếu chính xác trong dự báo chi tiêu. Điều này ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.

2.2. Nguyên nhân gây thất thoát và lãng phí ngân sách

Thất thoát và lãng phí ngân sách thường xảy ra do thiếu kiểm soát trong quá trình chi tiêu. Các cơ quan chức năng cần tăng cường giám sát và kiểm tra để đảm bảo tính minh bạch trong quản lý ngân sách.

III. Phương pháp cải cách quản lý chi thường xuyên ngân sách Nhà nước tại Yên Sơn

Để nâng cao hiệu quả quản lý chi thường xuyên ngân sách, huyện Yên Sơn cần áp dụng các phương pháp cải cách phù hợp. Những giải pháp này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực mà còn đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm trong quản lý ngân sách.

3.1. Hoàn thiện hệ thống định mức phân bổ ngân sách

Cần xây dựng hệ thống định mức phân bổ ngân sách rõ ràng và hợp lý, giúp các đơn vị sử dụng ngân sách có thể lập kế hoạch chi tiêu hiệu quả hơn.

3.2. Tăng cường đào tạo cán bộ quản lý ngân sách

Đào tạo cán bộ quản lý ngân sách là một trong những giải pháp quan trọng. Việc nâng cao năng lực cho cán bộ sẽ giúp cải thiện quy trình quản lý và sử dụng ngân sách.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại huyện Yên Sơn

Nghiên cứu về quản lý chi thường xuyên ngân sách Nhà nước tại huyện Yên Sơn đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Những ứng dụng thực tiễn từ các giải pháp cải cách đã giúp nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.

4.1. Kết quả đạt được trong quản lý ngân sách

Trong giai đoạn 2019-2021, huyện Yên Sơn đã có những bước tiến đáng kể trong quản lý ngân sách, với tỷ lệ chi tiêu hợp lý và hiệu quả hơn.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các địa phương khác

Huyện Yên Sơn có thể học hỏi từ kinh nghiệm quản lý ngân sách của các địa phương khác, từ đó áp dụng các phương pháp phù hợp với điều kiện thực tế của huyện.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho quản lý ngân sách tại Yên Sơn

Quản lý chi thường xuyên ngân sách Nhà nước tại huyện Yên Sơn cần được tiếp tục cải thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Định hướng tương lai sẽ tập trung vào việc nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý ngân sách.

5.1. Định hướng phát triển quản lý ngân sách

Huyện Yên Sơn cần xây dựng các kế hoạch dài hạn cho quản lý ngân sách, đảm bảo tính bền vững và hiệu quả trong chi tiêu.

5.2. Khuyến nghị cho các cơ quan quản lý

Các cơ quan quản lý cần tăng cường phối hợp và chia sẻ thông tin để nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý ngân sách, từ đó giảm thiểu thất thoát và lãng phí.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngân sách nhà nước (NSNN) đóng vai trò thiết yếu trong việc điều tiết kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng và phát triển bền vững đất nước. Tại Việt Nam, ngân sách cấp huyện là một bộ phận cấu thành quan trọng của NSNN, chịu trách nhiệm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của chính quyền địa phương. Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, thu ngân sách không đạt kế hoạch nhưng các nhiệm vụ chi vẫn phải thực hiện, việc quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp huyện trở nên cấp thiết nhằm tránh thất thoát, lãng phí và sử dụng nguồn lực hiệu quả.

Huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang, là địa phương có quy mô thu, chi ngân sách lớn trong tỉnh, với tổng diện tích tự nhiên 1.060,7 km² và dân số khoảng 120 nghìn người. Giai đoạn 2019-2021, công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách tại huyện đã đạt được nhiều kết quả tích cực nhưng vẫn còn tồn tại hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng ngân sách. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng, đánh giá các mặt tích cực và hạn chế trong quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện Yên Sơn, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý này trong giai đoạn tiếp theo.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại huyện Yên Sơn trong 3 năm 2019, 2020 và 2021. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, ổn định chính trị và nâng cao đời sống nhân dân trên địa bàn huyện.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết và mô hình quản lý ngân sách nhà nước, tập trung vào quản lý chi thường xuyên ngân sách cấp huyện. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết quản lý ngân sách nhà nước: NSNN được hiểu là bản dự toán thu - chi tài chính của Nhà nước trong một năm, bao gồm các quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình huy động và sử dụng nguồn tài chính tập trung. Quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước là quá trình phân phối và sử dụng nguồn lực tài chính nhằm đảm bảo hoạt động thường xuyên của bộ máy nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội.

2. Nguyên tắc quản lý chi ngân sách: Bao gồm nguyên tắc quản lý theo dự toán, nguyên tắc tiết kiệm và hiệu quả, nguyên tắc chi trực tiếp qua Kho bạc Nhà nước. Các nguyên tắc này đảm bảo chi ngân sách được thực hiện đúng mục đích, tiết kiệm và minh bạch.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu gồm: ngân sách nhà nước cấp huyện, chi thường xuyên ngân sách nhà nước, quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp huyện, dự toán chi ngân sách, chấp hành dự toán và quyết toán chi ngân sách.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thu, chi ngân sách của huyện Yên Sơn giai đoạn 2019-2021 được thu thập từ Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện, Kho bạc Nhà nước và các báo cáo quyết toán ngân sách. Ngoài ra, dữ liệu sơ cấp được thu thập qua phỏng vấn cán bộ quản lý ngân sách cấp huyện.

• Phương pháp phân tích: Áp dụng phương pháp thống kê mô tả để phân tích biến động thu, chi ngân sách; phương pháp so sánh để đánh giá sự thay đổi qua các năm; phương pháp tổng hợp và đối chiếu để rút ra kết luận về thực trạng và nguyên nhân hạn chế.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Phỏng vấn một số cán bộ chủ chốt trong công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách huyện nhằm đảm bảo tính đại diện và sâu sắc trong phân tích.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung phân tích dữ liệu trong giai đoạn 2019-2021, đồng thời khảo sát thực tế và thu thập ý kiến trong năm 2022 để đề xuất giải pháp hoàn thiện.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình hình thu, chi ngân sách huyện Yên Sơn giai đoạn 2019-2021: Tổng thu ngân sách địa phương tăng dần qua các năm, đạt khoảng 1.220 tỷ đồng năm 2020. Chi thường xuyên ngân sách cũng tăng, với tỷ lệ thực hiện quyết toán so với dự toán đạt khoảng 90-98% qua các năm, cho thấy công tác lập và chấp hành dự toán tương đối sát thực tế.

2. Cơ cấu chi thường xuyên: Chi thường xuyên tập trung vào các lĩnh vực giáo dục, y tế, quốc phòng an ninh và các hoạt động sự nghiệp kinh tế - xã hội. Việc phân bổ dự toán chi thường xuyên bám sát các định mức phân bổ và tiêu chuẩn quy định, đảm bảo thực hiện các nhiệm vụ chính trị và phát triển kinh tế xã hội của huyện.

3. Hạn chế trong quản lý chi thường xuyên: Một số đơn vị chậm nộp báo cáo quyết toán, gây khó khăn trong công tác kiểm tra, giám sát. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý chi ngân sách chưa đồng bộ, dẫn đến hiệu quả quản lý chưa cao. Ngoài ra, còn tồn tại tình trạng sử dụng ngân sách chưa tiết kiệm, hiệu quả chưa tối ưu, ảnh hưởng đến cân đối thu - chi ngân sách.

4. So sánh với các huyện lân cận: Huyện Yên Sơn có mức độ quản lý chi thường xuyên tương đương với huyện Hàm Yên và Na Hang, tuy nhiên các huyện này đã áp dụng tốt hơn các giải pháp tự chủ tài chính và sắp xếp lại đơn vị sự nghiệp công lập, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách tại huyện Yên Sơn đã đạt được những bước tiến tích cực, thể hiện qua tỷ lệ thực hiện dự toán chi gần đạt kế hoạch và sự ưu tiên hợp lý cho các lĩnh vực trọng yếu. Tuy nhiên, các hạn chế về chậm trễ trong báo cáo quyết toán và ứng dụng công nghệ thông tin còn ảnh hưởng đến tính minh bạch và hiệu quả quản lý.

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ năng lực cán bộ quản lý còn hạn chế, cơ chế phân cấp chưa thực sự phát huy hiệu quả, và sự phối hợp giữa các đơn vị liên quan chưa chặt chẽ. So với các huyện có điều kiện tương đồng, Yên Sơn cần học hỏi kinh nghiệm trong việc mở rộng quyền tự chủ tài chính cho các đơn vị sử dụng ngân sách và tăng cường công tác sắp xếp, đổi mới hoạt động đơn vị sự nghiệp công lập.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ thực hiện dự toán chi thường xuyên qua các năm, bảng phân tích cơ cấu chi theo lĩnh vực và biểu đồ so sánh hiệu quả quản lý chi thường xuyên giữa các huyện trong tỉnh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên: Cần rà soát, cập nhật định mức chi tiêu phù hợp với tình hình thực tế và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của huyện. Mục tiêu nâng cao tính chính xác và khả thi của dự toán chi thường xuyên trong vòng 1 năm, do Phòng Tài chính - Kế hoạch chủ trì thực hiện.

2. Tổ chức tập huấn nghiệp vụ quản lý tài chính - ngân sách: Đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ công chức, viên chức liên quan đến công tác kế toán, quản lý chi ngân sách nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng ngân sách. Thời gian triển khai trong 6 tháng, do UBND huyện phối hợp với các cơ sở đào tạo thực hiện.

3. Ứng dụng công nghệ thông tin đồng bộ trong quản lý ngân sách: Kết nối và đồng bộ các phần mềm quản lý tài chính - ngân sách đến tất cả các đơn vị sử dụng ngân sách nhằm tăng cường kiểm soát, minh bạch và tiết kiệm thời gian xử lý hồ sơ. Thời gian thực hiện trong 12 tháng, do Kho bạc Nhà nước huyện phối hợp với Phòng Tài chính - Kế hoạch triển khai.

4. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm: Thiết lập quy trình kiểm tra, giám sát chặt chẽ việc chấp hành dự toán, quyết toán chi ngân sách, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm nhằm nâng cao kỷ cương tài chính. Thực hiện liên tục hàng năm, do UBND huyện và các cơ quan chức năng đảm nhiệm.

5. Khuyến khích tự chủ tài chính và sắp xếp lại đơn vị sự nghiệp công lập: Mở rộng quyền tự chủ tài chính cho các đơn vị sử dụng ngân sách, đồng thời sắp xếp, hợp nhất các đơn vị có chức năng tương đồng để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Thời gian thực hiện trong 2 năm, do UBND huyện chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý ngân sách cấp huyện: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý chi thường xuyên ngân sách, giúp nâng cao năng lực lập dự toán, chấp hành và quyết toán ngân sách.

2. Các nhà hoạch định chính sách tài chính địa phương: Thông tin và giải pháp trong luận văn hỗ trợ xây dựng chính sách quản lý ngân sách phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội địa phương.

3. Giảng viên và sinh viên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính công: Tài liệu tham khảo hữu ích cho nghiên cứu, giảng dạy và học tập về quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện.

4. Các tổ chức kiểm toán, thanh tra tài chính: Cung cấp dữ liệu và phân tích thực trạng giúp nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát ngân sách nhà nước tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp huyện là gì?
   Quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp huyện là quá trình lập dự toán, chấp hành dự toán và quyết toán các khoản chi nhằm đảm bảo hoạt động thường xuyên của bộ máy nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội tại cấp huyện. Ví dụ, chi cho giáo dục, y tế, quốc phòng an ninh.

2. Tại sao việc quản lý chi thường xuyên ngân sách cấp huyện lại quan trọng?
   Chi thường xuyên chiếm phần lớn ngân sách cấp huyện và ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và ổn định chính trị. Quản lý tốt giúp tránh thất thoát, lãng phí và sử dụng ngân sách hiệu quả.

3. Những nguyên tắc cơ bản trong quản lý chi thường xuyên ngân sách là gì?
   Bao gồm nguyên tắc quản lý theo dự toán, nguyên tắc tiết kiệm và hiệu quả, và nguyên tắc chi trực tiếp qua Kho bạc Nhà nước. Các nguyên tắc này đảm bảo chi ngân sách đúng mục đích, minh bạch và tiết kiệm.

4. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách cấp huyện?
   Bao gồm các nhân tố khách quan như môi trường kinh tế - xã hội, cơ chế chính sách, phân cấp quản lý ngân sách; và nhân tố chủ quan như năng lực cán bộ, vai trò chính quyền huyện, ý thức của người dân và tổ chức kinh tế - xã hội.

5. Giải pháp nào giúp nâng cao hiệu quả quản lý chi thường xuyên ngân sách tại huyện Yên Sơn?
   Các giải pháp gồm hoàn thiện định mức phân bổ dự toán, đào tạo cán bộ quản lý, ứng dụng công nghệ thông tin, tăng cường kiểm tra giám sát và khuyến khích tự chủ tài chính cho các đơn vị sử dụng ngân sách.

Kết luận

• Quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp huyện là nội dung trọng yếu, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương và phát triển kinh tế - xã hội.
• Huyện Yên Sơn đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong công tác quản lý chi thường xuyên giai đoạn 2019-2021, tuy nhiên vẫn còn tồn tại hạn chế về báo cáo quyết toán và ứng dụng công nghệ thông tin.
• Nghiên cứu đã phân tích các nhân tố ảnh hưởng, so sánh với kinh nghiệm các huyện lân cận để làm rõ nguyên nhân và đề xuất giải pháp phù hợp.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào hoàn thiện định mức chi, nâng cao năng lực cán bộ, ứng dụng CNTT và tăng cường kiểm tra giám sát nhằm nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách.
• Đề nghị các cơ quan chức năng huyện Yên Sơn triển khai các giải pháp trong vòng 1-2 năm tới để đảm bảo sử dụng ngân sách tiết kiệm, hiệu quả, góp phần phát triển bền vững địa phương.

Các nhà quản lý ngân sách, cán bộ tài chính và các đơn vị liên quan cần phối hợp chặt chẽ, áp dụng các giải pháp nghiên cứu để nâng cao hiệu quả quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp huyện, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại Yên Sơn và các địa phương tương tự.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI CÁC ĐỊA PHƯƠNG CẤP HUYỆN 1. Khái quát chung về ngân sách nhà nước và phân cấp quản lý ngân sách nhà nước 1. Khái niệm ngân sách nhà nước - Khái niệm: Với các cách tiếp cận khác nhau, cho đến nay, khái niệm NSNN được hiểu theo nhiều nghĩa. Hiện nay vẫn có các ý kiến khác nhau về khái niệm NSNN, phổ biến là: NSNN là bản dự toán thu - chi tài chính của Nhà nước trong một khoảng thời gian nhất định, thường là một năm.

NSNN là quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước, là kế hoạch tài chính cơ bản của Nhà nước. NSNN là những quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình huy động và sử dụng các nguồn tài chính khác nhau. Nguyễn Ngọc Hải (2008) “Chi thường xuyên ngân sách nhà nước bao gồm nhiều lĩnh vực trong đời sống, nó liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến từng đối tượng trong một đất nước. Chi thường xuyên ngân sách nhà nước có các cơ quan có thẩm quyền quyết định như: Quốc hội, Chính phủ và cơ quan chính quyền được ủy quyền thực hiện chi”.

Nguyễn Văn Huy (2010) “Chi thường xuyên ngân sách nhà nước là hoat động kinh tế không vì lợi nhuận, đây là hoat động vì lợi ích của công đồng, vì lợi ích chung của cả đất nước”. Đặng Văn Du (2010) “Chi thường xuyên ngân sách nhà nước (NSNN) là quá trình phân phối và sử dụng các nguồn tài chính đã tập trung được vào NSNN để đáp ứng cho các nhu cầu chi giúp bộ máy Nhà nước vận hành và thực hiện nhiệm vụ của mình đồng thời đảm bảo chi cho các hoạt động sự nghiệp nhằm cung ứng các hàng hóa công cộng gắn với việc thực hiện các nhiệm vụ quản lý kinh tế, xã hội trên địa bàn”. 6 Theo Điều 1 của Luật NSNN số 01/2002/QH11 được Quốc Hội ban hành ngày 16/12/2002 thì: “NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”. Từ khái niệm trên, ta có thể xác định: NSNN là các quan hệ kinh tế phát sinh gắn liền với quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước khi Nhà nước tham gia phân phối các nguồn tài chính quốc gia nhằm thực hiện các chức năng của Nhà nước trên cơ sở luật định.

Việc tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ NSNN gồm 2 nội dung chính sau: 1. Thu NSNN: Thu NSNN bao gồm các khoản thu từ thuế, phí, lệ phí; các khoản thu từ hoạt động kinh tế của Nhà nước; các khoản đóng góp của các tổ chức và cá nhân; các khoản viện trợ; các khoản thu khác theo quy định của pháp luật. Chi NSNN: Chi NSNN bao gồm các khoản chi phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm QP-AN, bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước; chi trả nợ của Nhà nước; chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật. Chi NSNN bao gồm hai quá trình: quá trình phân phối và quá trình sử dụng quỹ NSNN.

Quá trình phân phối là quá trình cấp phát kinh phí từ NSNN để hình thành các loại quỹ trước khi đưa vào sử dụng. Quá trình sử dụng là quá trình trực tiếp chi dùng khoản tiền cấp phát từ NSNN mà không phải trải qua việc hình thành các loại qũy trước khi đưa vào sử dụng. - Đặc điểm: Thứ nhất, quy mô quỹ NSNN và các hình thức thu, chi NSNN đều bị quyết định bởi quy mô, tốc độ, chất lượng phát triển của mỗi ngành, mỗi vùng, mỗi địa phương. Thứ hai, các quan hệ phân phối của NSNN chủ yếu dựa trên nguyên tắc không hoàn trả một cách trực tiếp.

Thứ ba, sự vận động và phát triển của NSNN luôn phải được kế hoạch hóa một cách cao độ. Nền tảng cho việc kế hoạch hóa NSNN là các mục tiêu phát triển KT-XH mà nhà nước đề ra cho các khoảng thời gian khác nhau từ ngắn hạn đến dài hạn. 7 Thứ tư, công khai, minh bạch luôn là yêu cầu đòi hỏi phải đáp ứng trong quá trình quản lý NSNN. Ở đâu làm tốt được công khai, minh bạch ngân sách, thì ở đó công tác xã hội hóa huy động nguồn thu ngân sách sẽ đạt tốt và chi tiêu ngân sách sẽ ít bị thất thoát, lãng phí.

- Vai trò: Thứ nhất, NSNN đảm bảo nguồn tài chính đáp ứng cho việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước trong từng thời gian cụ thể theo quy định của pháp luật. Thứ hai, NSNN là công cụ tài chính quan trọng được nhà nước sử dụng để hướng dẫn, điều tiết, kích thích cung - cầu hàng hóa dịch vụ của nền kinh tế trong từng thời gian cụ thể. Thứ ba, NSNN giữ vai trò chủ đạo trong hệ thống tài chính của nền kinh tế quốc dân. Thông qua thu NSNN sẽ quyết định đến quy mô của các quỹ tiền ngoài nhà nước lớn hay nhỏ; và ngược lại cũng quyết định đến quy mô của quỹ NSNN nhỏ hay lớn.

Thông qua chi NSNN sẽ tác động trực tiếp hoặc gián tiếp tới sự hình thành, phát triển của các quỹ tiền tệ khác ngoài NSNN và nằm trong hệ thống tài chính của nền kinh tế quốc dân. Tổ chức hệ thống và phân cấp quản lý ngân sách nhà nước - Tổ chức hệ thống NSNN Luật NSNN quy định: NSNN bao gồm ngân sách trung ương (NSTW) và ngân sách địa phương (NSĐP). NSĐP bao gồm ngân sách của đơn vị hành chính các cấp có HĐND và UBND theo quy định của Luật Tổ chức HĐND và UBND. Theo quy định hiện hành, NSĐP gồm: Ngân sách tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là ngân sách cấp tỉnh); Ngân sách huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (gọi chung là ngân sách cấp huyện); Ngân sách các xã, phường, thị trấn (gọi chung là ngân sách cấp xã).

8 Ngân sách nhà nước Ngân sách Trung ương Ngân sách địa phương Ngân sách đặc Ngân sách Ngân sách thành khu trực thuộc tỉnh phố trực thuộc Ngân sách thành Ngân Ngân phố, thị xã trực sách sách thuộc tỉnh huyện quận tỉnh Ngân sách xã, phường (Nguồn: Luật Ngân sách nhà nước) Hình 1. 1 Cơ cấu tổ chức của hệ thống NSNN Việt Nam - Phân cấp quản lý NSNN Phân cấp quản lý NSNN là sự phân định trách nhiệm, quyền hạn, nghĩa vụ và lợi ích của các cơ quan chính quyền nhà nước các cấp trong lĩnh vực quản lý NSNN. Khi đã hình thành hệ thống NSNN gồm nhiều cấp thì việc phân cấp là tất yếu vì mỗi cấp ngân sách đều có chức năng, nhiệm vụ, hoạt động thu chi mang tính độc lập tương đối. Qua việc phân cấp ngân sách, nhà nước sẽ tăng quyền chủ động, sáng tạo của các cấp chính quyền từ Trung ương đến cơ sở nhằm phát huy tiềm năng thế mạnh về quản lý kinh tế trong địa phương mình tạo điều kiện cho địa phương ổn định tình hình chính trị xã hội, tích luỹ vốn, nâng cao đời sống của nhân dân.

Phân cấp quản lý NSNN sẽ gắn quyền lợi, nghĩa vụ trách 9 nhiệm của chính quyền các cấp với việc điều hành quản lý NSNN ở địa phương với tinh thần hiệu quả- tiết kiệm-chống thất thoát, tham ô, lãng phí. Thông qua phân cấp quản lý NSNN sẽ phân định cụ thể những khoản thu NSNN trên địa bàn được điều tiết. Những khoản chi mà cấp ngân sách đó phải chịu trách nhiệm đáp ứng cho hoạt động của địa phương mình quản lý, các khoản được uỷ quyền thu-chi của ngân sách cấp trên uỷ quyền theo quy định của pháp luật hiện hành. Ngân sách nhà nước cấp huyện và quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp huyện 1.

Khái niệm ngân sách nhà nước cấp huyện và quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp huyện - Khái niệm chi ngân sách nhà nước: Tại Khoản 2, Điều 2 Luật NSNN 83/2015/QH13 được Quốc Hội ban hành ngày 26/6/2015: “Chi NSNN bao gồm các khoản chi phát triển KT-XH, bảo đảm QP-AN, bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước; chi trả nợ của nhà nước; chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật”. - Khái niệm chi thường xuyên ngân sách nhà nước: Chi thường xuyên là nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước nhằm bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, hỗ trợ hoạt động của các tổ chức khác và thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên về Nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Chi thường xuyên ngân sách nhà nước là quá trình phân phối, sử dụng nguồn lực tài chính của nhà nước nhằm trang trải những nhu cầu của các cơ quan nhà nước, các tổ chức chính trị xã hội thuộc khu vực công, qua đó thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước ở các hoạt động sự nghiệp kinh tế, giáo dục và đào tạo, y tế, xã hội, văn hóa thông tin, thể dục thể thao, khoa học và công nghệ, môi trường và các hoạt động sự nghiệp khác. Nói tóm lại, chi thường xuyên ngân sách nhà nước là quá trình phân phối, sử dụng quỹ ngân sách nhà nước cấp huyện để đáp ứng nhu cầu chi gắn với việc thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của nhà nước về quản lý kinh tế, xã hội.

- Khái niệm ngân sách nhà nước cấp huyện: 10 Ngân sách huyện là quỹ tiền tệ tập trung của huyện được hình thành bằng các nguồn thu, đảm bảo các nhiệm vụ chi trong phạm vi của huyện. Chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp huyện là quá trình phân phối và sử dụng quỹ ngân sách huyện nhằm đảm bảo thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước trên địa bàn cấp huyện. Đó là toàn bộ các khoản chi thường xuyên của ngân sách cấp huyện có trong dự toán, được cơ quan có thẩm quyền quyết định và thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng nhiệm vụ thường xuyên của chính quyền địa phương cấp huyện về quản lý kinh tế, xã hội Đặc điểm chi thường xuyên nguồn ngân sách nhà nước cấp huyện - Chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp huyện nhằm phục vụ lợi ích của một quốc gia nói chung và cấp huyện nói riêng. Điều này có nghĩa, thông qua ngân sách nhà nước, nhà nước cung cấp một lượng lớn hàng hóa công cộng cho nền kinh tế trong nước.

Qua đó, nhà nước thể hiện chức năng quản lý của nhà nước thông qua việc chi thường xuyên NSNN.