Khóa luận tốt nghiệp: Hoàn thiện pháp luật về người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp

Bài viết phân tích hoàn thiện pháp luật về người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp qua thực tiễn tại công ty TNHH dịch vụ cơ khí Hoàng Phát Đạt.

• Tác giả: Đinh Thị Hải
• Người hướng dẫn: Th.S. Nguyễn Phương Thảo
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Hoàn thiện pháp luật về người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp: Nghiên cứu từ thực tiễn Công ty TNHH Dịch vụ cơ khí Hoàng Phát Đạt
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGƯỜI ĐẠI DIỆN THEO PHÁP LUẬT CỦA DOANH NGHIỆP
• 2.1. Khái quát về doanh nghiệp
• 2.2. Khái quát về người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp
• 2.2.1. Khái niệm người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp
• 2.2.2. Đặc điểm của người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp
• 2.2.3. Vai trò của người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp
• 2.3. Pháp luật về người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp
• 2.3.1. Khái niệm pháp luật về người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp
• 2.3.2. Quy định về số lượng người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp
• 2.3.3. Quy định về thời hạn và phạm vi đại diện theo pháp luật
• 2.3.4. Hậu quả pháp lý của hành vi đại diện theo pháp luật
• 3. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ NGƯỜI ĐẠI DIỆN THEO PHÁP LUẬT CỦA DOANH NGHIỆP VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ NGƯỜI ĐẠI DIỆN THEO PHÁP LUẬT TẠI CÔNG TY TNHH DỊCH VỤ CƠ KHÍ HOÀNG PHÁT ĐẠT
• 3.1. Thực trạng quy định pháp luật Việt Nam về người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp
• 3.2. Tiêu chuẩn, điều kiện để trở thành người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp
• 3.3. Số lượng người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp
• 3.4. Vấn đề ủy quyền của người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp
• 3.5. Trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp
• 3.6. Quyền và nghĩa vụ của người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp
• 3.7. Thực tiễn thực hiện pháp luật về người đại diện theo pháp luật tại Công ty TNHH Dịch vụ cơ khí Hoàng Phát Đạt
• 3.7.1. Khái quát về doanh nghiệp
• 3.7.2. Thực tiễn thực hiện các quy định của pháp luật về người đại diện theo pháp luật của đơn vị
• 3.7.3. Đánh giá kết quả - hạn chế
• 4. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP, KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ NGƯỜI ĐẠI DIỆN THEO PHÁP LUẬT CỦA DOANH NGHIỆP
• 4.1. Sự cần thiết phải hoàn thiện pháp luật về người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp
• 4.2. Phương hướng hoàn thiện pháp luật về đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp
• 4.3. Giải pháp hoàn thiện pháp luật và kiến nghị nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp
• 4.3.1. Giải pháp hoàn thiện pháp luật
• 4.3.2. Kiến nghị nâng cao hiệu quả pháp luật về người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Người đại diện theo pháp luật Tổng quan và tầm quan trọng

Trong bối cảnh kinh tế hội nhập sâu rộng, vai trò của người đại diện theo pháp luật trong doanh nghiệp ngày càng trở nên quan trọng. Họ là bộ mặt của doanh nghiệp, người thể hiện ý chí và thay mặt doanh nghiệp thực hiện các giao dịch. Luật Doanh nghiệp và Bộ luật Dân sự hiện hành đã quy định về chế định đại diện, nhưng thực tiễn áp dụng vẫn còn nhiều bất cập. Nghiên cứu này tập trung vào việc hoàn thiện pháp luật về vấn đề này, dựa trên kinh nghiệm thực tế của Công ty TNHH Dịch vụ cơ khí Hoàng Phát Đạt. Việc hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của người đại diện là yếu tố then chốt để đảm bảo hoạt động kinh doanh hiệu quả và tuân thủ pháp luật.

1.1. Khái niệm và bản chất của người đại diện theo pháp luật

Để hiểu rõ hơn về người đại diện theo pháp luật, cần phân biệt rõ khái niệm đại diện theo pháp luật và đại diện theo ủy quyền. Đại diện theo pháp luật phát sinh từ quy định của pháp luật hoặc điều lệ công ty, trong khi đại diện theo ủy quyền là do sự ủy thác của người đại diện theo pháp luật. Theo Luật Doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật là cá nhân đại diện cho doanh nghiệp thực hiện các quyền và nghĩa vụ phát sinh từ hoạt động của doanh nghiệp. Điều này bao gồm việc ký kết hợp đồng, tham gia tố tụng và thực hiện các giao dịch khác. Vai trò này đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về pháp luật doanh nghiệp và khả năng quản lý điều hành.

1.2. Vai trò then chốt của người đại diện trong quản trị doanh nghiệp

Vai trò của người đại diện theo pháp luật không chỉ giới hạn trong việc đại diện cho doanh nghiệp trước pháp luật mà còn bao gồm cả việc tham gia vào quản trị doanh nghiệp. Họ là người chịu trách nhiệm về việc điều hành, quản lý và ra quyết định trong các hoạt động kinh doanh. Sự hiệu quả của quản trị doanh nghiệp phụ thuộc rất lớn vào năng lực và trách nhiệm của người đại diện. Họ cần có khả năng xây dựng chiến lược, quản lý rủi ro và đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động của doanh nghiệp. Đồng thời, họ cũng cần phải đảm bảo bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan, bao gồm cổ đông, người lao động và đối tác.

II. Thực trạng pháp luật về người đại diện Vấn đề và thách thức

Mặc dù Luật Doanh nghiệp 2020 đã có những sửa đổi, bổ sung quan trọng liên quan đến người đại diện theo pháp luật, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề pháp lý gây khó khăn cho doanh nghiệp. Các quy định về trách nhiệm của người đại diện, cơ chế kiểm soát người đại diện, và các trường hợp thay đổi người đại diện còn chưa rõ ràng, dẫn đến những tranh chấp và rủi ro pháp lý. Nghiên cứu từ thực tiễn Công ty TNHH Dịch vụ cơ khí Hoàng Phát Đạt cho thấy, việc hoàn thiện khung pháp lý về vấn đề này là cấp thiết để tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động hiệu quả và an toàn.

2.1. Rủi ro pháp lý từ việc xác định sai tư cách người đại diện

Việc xác định sai tư cách người đại diện theo pháp luật có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng về pháp lý. Chẳng hạn, nếu một người không có thẩm quyền đại diện mà vẫn ký kết hợp đồng, hợp đồng đó có thể bị vô hiệu. Điều này gây ra thiệt hại lớn cho doanh nghiệp và các bên liên quan. Các tranh chấp liên quan đến người đại diện không hợp pháp thường kéo dài và tốn kém, ảnh hưởng đến uy tín và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Do đó, việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về đăng ký kinh doanh và điều lệ công ty là rất quan trọng.

2.2. Thiếu minh bạch trong hoạt động của người đại diện theo pháp luật

Một vấn đề khác là sự thiếu tính minh bạch trong hoạt động của người đại diện theo pháp luật. Trong nhiều trường hợp, họ có thể lạm dụng quyền hạn của mình để thực hiện các giao dịch vì lợi ích cá nhân, gây thiệt hại cho doanh nghiệp và cổ đông. Để ngăn chặn tình trạng này, cần có các cơ chế kiểm soát người đại diện hiệu quả, bao gồm việc tăng cường giám sát từ Hội đồng thành viên/Hội đồng quản trị và yêu cầu nghĩa vụ kê khai tài sản và lợi ích. Đồng thời, cần có các quy định rõ ràng về bãi nhiệm người đại diện trong trường hợp họ vi phạm pháp luật hoặc không hoàn thành nhiệm vụ.

2.3. Bất cập trong quy định về trách nhiệm của người đại diện

Quy định về trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật hiện nay còn nhiều bất cập, đặc biệt là trong trường hợp doanh nghiệp phá sản hoặc không có khả năng thanh toán. Việc xác định mức độ trách nhiệm và khả năng truy cứu trách nhiệm cá nhân của người đại diện còn gặp nhiều khó khăn. Điều này làm giảm tính răn đe và khuyến khích người đại diện thực hiện các hành vi rủi ro. Cần có những quy định cụ thể hơn về trách nhiệm liên đới của người đại diện trong trường hợp họ gây thiệt hại cho doanh nghiệp hoặc các bên liên quan.

III. Giải pháp hoàn thiện pháp luật Kinh nghiệm từ Hoàng Phát Đạt

Từ thực tiễn hoạt động của Công ty TNHH Dịch vụ cơ khí Hoàng Phát Đạt, có thể rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý giá để hoàn thiện pháp luật về người đại diện theo pháp luật. Các giải pháp cần tập trung vào việc làm rõ các quy định về quyền và nghĩa vụ, trách nhiệm, và cơ chế kiểm soát người đại diện. Đồng thời, cần tăng cường tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan. Việc tham khảo kinh nghiệm thực tiễn của các doanh nghiệp khác cũng là một yếu tố quan trọng để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của các giải pháp.

3.1. Làm rõ quyền và nghĩa vụ của người đại diện theo luật doanh nghiệp

Để tránh những tranh cãi và hiểu lầm, cần có những quy định rõ ràng và chi tiết về quyền và nghĩa vụ của người đại diện theo pháp luật. Điều này bao gồm việc xác định rõ phạm vi thẩm quyền, các trường hợp cần phải có sự đồng ý của Hội đồng thành viên/Hội đồng quản trị, và các nghĩa vụ báo cáo và công khai thông tin. Đồng thời, cần có những quy định về trách nhiệm giải trình của người đại diện đối với các quyết định và hành vi của mình.

3.2. Nâng cao hiệu quả cơ chế kiểm soát hoạt động đại diện

Cần có những cơ chế kiểm soát người đại diện hiệu quả để ngăn chặn tình trạng lạm quyền và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan. Điều này bao gồm việc tăng cường vai trò của Hội đồng thành viên/Hội đồng quản trị trong việc giám sát hoạt động của người đại diện, thiết lập các quy trình kiểm soát nội bộ chặt chẽ, và khuyến khích sự tham gia của cổ đông và người lao động vào quá trình giám sát.

IV. Ứng dụng thực tiễn Tăng cường tính minh bạch và tuân thủ pháp luật

Việc hoàn thiện pháp luật về người đại diện theo pháp luật cần đi đôi với việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các doanh nghiệp trong việc tuân thủ pháp luật. Các doanh nghiệp cần chủ động xây dựng các quy trình và cơ chế để đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong hoạt động của người đại diện. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo và bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho người đại diện để họ có thể thực hiện tốt vai trò của mình.

4.1. Xây dựng quy trình kiểm soát nội bộ chặt chẽ và minh bạch

Các doanh nghiệp cần xây dựng các quy trình kiểm soát nội bộ chặt chẽ và minh bạch để giám sát hoạt động của người đại diện theo pháp luật. Quy trình này cần bao gồm việc phê duyệt các giao dịch quan trọng, kiểm tra tính hợp lệ của các chứng từ, và đảm bảo rằng tất cả các hoạt động đều được ghi chép đầy đủ và chính xác. Đồng thời, cần có các cơ chế để báo cáo và xử lý các vi phạm.

4.2. Tăng cường đào tạo pháp luật cho người đại diện theo pháp luật

Việc đào tạo và bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho người đại diện theo pháp luật là rất quan trọng để họ có thể thực hiện tốt vai trò của mình. Các khóa đào tạo cần tập trung vào các quy định của Luật Doanh nghiệp, Bộ luật Dân sự, và các văn bản pháp luật liên quan. Đồng thời, cần cập nhật thường xuyên các thay đổi trong pháp luật và cung cấp các hướng dẫn cụ thể về cách áp dụng các quy định pháp luật vào thực tiễn.

V. Kết luận Hướng tới khung pháp lý hiệu quả về người đại diện

Việc hoàn thiện pháp luật về người đại diện theo pháp luật là một quá trình liên tục và cần có sự tham gia của tất cả các bên liên quan, bao gồm cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, và các chuyên gia pháp lý. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một khung pháp lý hiệu quả, minh bạch, và công bằng, tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động hiệu quả và an toàn, đồng thời bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan. Nghiên cứu từ thực tiễn Công ty TNHH Dịch vụ cơ khí Hoàng Phát Đạt đã cung cấp những thông tin và kinh nghiệm quý giá để đạt được mục tiêu này.

5.1. Tầm quan trọng của việc tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện

Quá trình hoàn thiện pháp luật về người đại diện theo pháp luật không dừng lại ở những kết quả hiện tại. Cần tiếp tục nghiên cứu và đánh giá hiệu quả của các quy định pháp luật, đồng thời theo dõi và cập nhật các xu hướng mới trong lĩnh vực quản trị doanh nghiệp và pháp luật kinh tế. Sự hợp tác giữa các nhà nghiên cứu, các nhà làm luật, và các doanh nghiệp là rất quan trọng để đảm bảo rằng pháp luật luôn phù hợp với thực tiễn và đáp ứng được nhu cầu phát triển của nền kinh tế.

5.2. Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc so sánh pháp luật về người đại diện theo pháp luật của Việt Nam với các quốc gia khác, nghiên cứu các mô hình quản trị doanh nghiệp hiệu quả, và đánh giá tác động của các quy định pháp luật đối với hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp. Đồng thời, cần có những nghiên cứu sâu hơn về các vấn đề như trách nhiệm của người đại diện, cơ chế kiểm soát người đại diện, và các trường hợp tranh chấp liên quan đến người đại diện.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường và tiến trình hội nhập quốc tế, các doanh nghiệp tại Việt Nam ngày càng mở rộng về quy mô tổ chức và mạng lưới giao thương. Sự vận hành của doanh nghiệp với tư cách là một pháp nhân độc lập phụ thuộc trực tiếp vào cơ chế đại diện, trong đó chế định người đại diện theo pháp luật giữ vị trí trung tâm nhằm thể hiện ý chí, xác lập giao dịch và bảo đảm tư cách tố tụng của doanh nghiệp.

Luật Doanh nghiệp năm 2020 cùng Bộ luật Dân sự năm 2015 đã tạo dựng khung khổ pháp lý cơ bản cho chế định này. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng vẫn bộc lộ nhiều điểm bất cập, mâu thuẫn giữa các văn bản quy phạm pháp luật, cụ thể là:

• Việc xác định các hình thức đại diện trong giao dịch kinh doanh chưa thực sự đồng bộ.
• Phạm vi thẩm quyền và cơ chế phân chia quyền hạn khi doanh nghiệp có nhiều người đại diện theo pháp luật chưa được minh bạch hóa đối với bên thứ ba.
• Trách nhiệm của doanh nghiệp và trách nhiệm cá nhân của người đại diện đối với các giao dịch vượt quá thẩm quyền hoặc lạm quyền còn tiềm ẩn rủi ro tranh chấp.

Xuất phát từ các bất cập trên, tác giả Đinh Thị Hải đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp: "Hoàn thiện pháp luật về người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp từ thực tiễn Công ty TNHH Dịch vụ cơ khí Hoàng Phát Đạt" (chuyên ngành Luật, Học viện Ngân hàng, khóa 2018 - 2022).

Khóa luận xác định mục đích nghiên cứu là phân tích cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng quy định pháp luật và thực tiễn thực hiện tại doanh nghiệp cụ thể, từ đó đề xuất các giải pháp, kiến nghị hoàn thiện hệ thống pháp luật. Để hoàn thành mục đích này, đề tài giải quyết 3 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Nghiên cứu làm sáng tỏ các vấn đề lý luận cơ bản về người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng quy định của pháp luật Việt Nam về người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp và thực tiễn thực hiện pháp luật về người đại diện theo pháp luật tại Công ty TNHH Dịch vụ cơ khí Hoàng Phát Đạt.
3. Đề xuất một số kiến nghị, giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật doanh nghiệp Việt Nam về chế định người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp.

• Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề lý luận và hệ thống quy định pháp luật doanh nghiệp Việt Nam về chế định người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Về nội dung: Chế định người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp theo pháp luật Việt Nam (trọng tâm là Luật Doanh nghiệp 2020 và Bộ luật Dân sự 2015).
  • Về không gian và loại hình: Khảo sát thực tiễn tại mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, điển hình là Công ty TNHH Dịch vụ cơ khí Hoàng Phát Đạt (trụ sở tại quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội).
  • Về thời gian: Dữ liệu và thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp từ khi thành lập (tháng 6/2017) đến thời điểm hoàn thành khóa luận (tháng 5/2022).

---

Cơ sở pháp lý và phương pháp nghiên cứu

Khung pháp lý và cơ sở lý thuyết

Đề tài được xây dựng trên hệ thống cơ sở pháp lý và các nguồn học thuật trong nước và quốc tế:

• Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam:
  • Bộ luật Dân sự năm 2015 (các quy định về đại diện tại Điều 134, 141, 142 và năng lực hành vi dân sự tại Điều 20).
  • Luật Doanh nghiệp năm 2020 (các điều khoản trọng yếu: Điều 4, 12, 13, 17, 31, 54, 56, 63) cùng việc đối chiếu với Luật Doanh nghiệp năm 2014 và Luật Doanh nghiệp năm 2005.
  • Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 (điểm b khoản 2 Điều 20 về các hành vi bị cấm đối với người có chức vụ, quyền hạn).
  • Bộ luật Hình sự năm 2015 và Luật Cán bộ, công chức.
• Pháp luật và học thuyết quốc tế:
  • Học thuyết đại diện trong truyền thống Civil Law (trường phái luật tự nhiên) và truyền thống Common Law (với nguyên lý "Qui facit per alium, facit per se" - người hành động thông qua người khác coi như tự mình thực hiện).
  • Luật Công ty Anh năm 2006 (Điều 270.2).
  • Luật Doanh nghiệp Úc năm 2001 (Điều 201A, Điều 250D).
  • Luật Công ty Nhật Bản năm 2005 (Điều 14.1).
  • Quy định pháp luật của Pháp và Luật Công ty trách nhiệm hữu hạn bang Delaware (Hoa Kỳ).

Hệ thống pháp luật / Quốc gia	Căn cứ pháp lý viện dẫn	Quy định đặc thù về người đại diện theo pháp luật
Việt Nam	Luật Doanh nghiệp 2020 (Điều 12, 13, 54)	Công ty TNHH, CTCP có thể có một hoặc nhiều người đại diện; phân chia theo Điều lệ; đại diện theo chức danh quản lý.
Vương quốc Anh	Luật Công ty Anh 2006 (Điều 270.2)	Thành viên cá nhân được ủy quyền bởi công ty có quyền thực hiện các quyền hạn tương tự công ty.
Australia (Úc)	Luật Doanh nghiệp Úc 2001 (Điều 201A, 250D)	Doanh nghiệp có thể chỉ định cá nhân thực hiện quyền hạn; cho phép doanh nghiệp có nhiều Giám đốc đại diện.
Nhật Bản	Luật Công ty Nhật Bản 2005 (Điều 14.1)	Tiếp cận qua chức năng quản lý; người quản lý có quyền thực hiện mọi hành vi pháp lý và phi tư pháp nhân danh công ty.
Hoa Kỳ (Bang Delaware)	Limited Liability Company Act	Phân định rõ giữa mô hình do thành viên quản lý (member-managed) và mô hình do ban giám đốc quản lý (manager-managed).

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả kết hợp các phương pháp nghiên cứu khoa học pháp lý chuyên ngành:

• Phương pháp lịch sử: Theo dõi tiến trình lập pháp và sự biến đổi của chế định đại diện qua các thời kỳ Luật Doanh nghiệp 2005, 2014 và 2020.
• Phương pháp phân tích: Bóc tách các yếu tố cấu thành tư cách đại diện, quyền hạn, nghĩa vụ, tiêu chuẩn, điều kiện và hậu quả pháp lý của hành vi đại diện.
• Phương pháp tổng hợp: Đúc kết các quan điểm khoa học pháp lý, hệ thống hóa các bất cập lý luận và thực tiễn.
• Phương pháp so sánh: Đối chiếu quy định của pháp luật Việt Nam với các chuẩn mực pháp luật doanh nghiệp quốc tế (Anh, Úc, Mỹ, Pháp, Nhật Bản) và giữa BLDS 2015 với Luật Doanh nghiệp 2020.
• Phương pháp chứng minh: Sử dụng dữ liệu hồ sơ pháp lý, cơ cấu tổ chức và thực tiễn áp dụng các quy định tại Công ty TNHH Dịch vụ cơ khí Hoàng Phát Đạt.

Nguồn dữ liệu

• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp số 0107887916, Điều lệ tổ chức và hoạt động (các Điều 10, 11, 12), văn bản quản lý nội bộ và hợp đồng kinh tế tại Công ty TNHH Dịch vụ cơ khí Hoàng Phát Đạt.
• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Các công trình nghiên cứu, sách chuyên khảo, giáo trình luật kinh tế, tài liệu của các tổ chức nghiên cứu pháp luật và Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những vấn đề lý luận về người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp

Chương này tập trung xây dựng hệ thống lý luận nền tảng về doanh nghiệp và chế định đại diện:

• Khái quát về doanh nghiệp: Tổng hợp các định nghĩa học thuật (quan điểm của Francois Perroux, quan điểm phát triển, quan điểm luật học tư bản) và quy định tại khoản 10, khoản 12 Điều 4 Luật Doanh nghiệp năm 2020. Phân tích 3 đặc điểm cơ bản: tính hợp pháp, mục đích hoạt động (kinh doanh tìm kiếm lợi nhuận hoặc doanh nghiệp xã hội phi lợi nhuận), và tính tổ chức (cơ cấu bộ máy, tài sản riêng, tư cách pháp nhân). Hệ thống hóa các tiêu chí phân loại doanh nghiệp theo hình thức pháp lý, chế độ chịu trách nhiệm (hữu hạn / vô hạn), quy mô và bản chất kinh tế của chủ sở hữu.
• Khái niệm và đặc điểm người đại diện theo pháp luật:
  • Khái niệm đại diện theo khoản 1 Điều 134 BLDS 2015 và người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp theo khoản 1 Điều 12 Luật Doanh nghiệp 2020.
  • 4 đặc điểm pháp lý cơ bản: (1) Phải là cá nhân có năng lực hành vi dân sự đầy đủ (đủ 18 tuổi trở lên, không mất/hạn chế năng lực); (2) Nhân danh và vì lợi ích của doanh nghiệp khi xác lập giao dịch; (3) Hoạt động trong phạm vi đại diện được pháp luật hoặc Điều lệ ghi nhận; (4) Phải cư trú tại Việt Nam, trường hợp vắng mặt tại Việt Nam quá 30 ngày phải ủy quyền bằng văn bản cho người khác, nếu không sẽ bị bãi nhiệm/thay thế tư cách đại diện.
• Vai trò của người đại diện theo pháp luật: Là điều kiện pháp lý bắt buộc để thành lập và duy trì hoạt động của doanh nghiệp; là chủ thể thiết lập quan hệ nội bộ với chủ sở hữu và quan hệ đối ngoại với Nhà nước, đối tác, khách hàng; đồng thời là đầu mối chịu trách nhiệm pháp lý (dân sự, hành chính, hình sự) khi thực hiện các giao dịch nhân danh công ty.
• Pháp luật về người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp:
  • Về số lượng: Phân tích sự chuyển dịch từ cơ chế đơn đại diện sang đa đại diện (cho phép công ty TNHH và công ty cổ phần có nhiều người đại diện theo pháp luật).
  • Về thời hạn và phạm vi đại diện: Xác định theo điều lệ, quyết định bổ nhiệm hoặc văn bản ủy quyền; chấm dứt khi doanh nghiệp giải thể, phá sản hoặc có quyết định thay thế.
  • Về hậu quả pháp lý: Xác lập hiệu lực giao dịch khi thực hiện đúng thẩm quyền; phân tích trách nhiệm dân sự liên đới, hiệu lực giao dịch vô hiệu hoặc quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng của bên thứ ba trong trường hợp người đại diện không có thẩm quyền hoặc vượt quá phạm vi đại diện theo quy định của BLDS 2015.

Chương 2: Thực trạng quy định pháp luật Việt Nam về người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp và thực tiễn thực hiện pháp luật về người đại diện theo pháp luật tại Công ty TNHH Dịch vụ cơ khí Hoàng Phát Đạt

Chương 2 kết hợp giữa phân tích luật thực định và khảo sát thực tế tại một doanh nghiệp cụ thể:

• Thực trạng quy định pháp luật Việt Nam:
  • Tiêu chuẩn, điều kiện: Phân tích khoản 2 Điều 17 Luật Doanh nghiệp 2020 và Điều 20 Luật Phòng, chống tham nhũng 2018 (cấm cán bộ, công chức, sĩ quan quân đội, công an, người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự làm quản lý doanh nghiệp). Đáng chú ý, pháp luật hiện hành cho phép doanh nghiệp thuê người đại diện theo pháp luật mà không bắt buộc người này phải là thành viên góp vốn.
  • Bất cập về số lượng và công khai thông tin: Luật Doanh nghiệp cho phép có nhiều người đại diện, song Điều lệ ghi nhận quyền hạn lại là văn bản nội bộ, không bắt buộc công khai toàn bộ. Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp thường chỉ cập nhật tên một người hoặc không đăng tải đầy đủ phạm vi quyền hạn của từng người đại diện, dẫn đến rủi ro vô hiệu hợp đồng cho bên thứ ba.
  • Trách nhiệm và nghĩa vụ trung thực, cẩn trọng, trung thành: Quy định tại Điều 13 Luật Doanh nghiệp 2020 yêu cầu người đại diện phải bảo mật bí quyết kinh doanh, chịu trách nhiệm cá nhân đối với thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ, và có nghĩa vụ thông báo về các doanh nghiệp mà mình hoặc người có liên quan (theo khoản 23 Điều 4) làm chủ hoặc sở hữu vốn.
  • Quyền và nghĩa vụ theo chức danh: Đối chiếu thẩm quyền giữa Chủ tịch Hội đồng thành viên (Điều 56) và Giám đốc/Tổng giám đốc (Điều 63) trong công ty TNHH hai thành viên trở lên.
• Thực tiễn tại Công ty TNHH Dịch vụ cơ khí Hoàng Phát Đạt:
  • Khái quát đơn vị: Thành lập ngày 15/06/2017, Giấy phép ĐKKD số 0107887916, địa chỉ tại số 599 đường Nguyễn Hoàng Tôn, phường Xuân Đỉnh, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội. Lĩnh vực chính: sản xuất, phân phối cửa kính cường lực, phụ kiện kính inox SUS 304, nhôm MAXPRO.JP (Nhật Bản), tấm lợp cách nhiệt; đã thi công hơn 3.000 công trình tại Hà Nội.
  • Áp dụng tiêu chuẩn đại diện: Người đại diện theo pháp luật là ông Hồ Viết Vị (thường trú tại Thanh Hóa). Điều lệ công ty đã cụ thể hóa các tiêu chuẩn tại Điều 10 (phải là công dân Việt Nam thường trú trong nước; có trình độ đại học, kinh nghiệm quản trị/cơ khí; phẩm chất đạo đức tốt; không thuộc diện cấm theo luật định).
  • Thực hiện quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm: Phân định ranh giới thẩm quyền giữa Chủ tịch HĐTV và Giám đốc tại Điều 11 Điều lệ; gắn nghĩa vụ trung thành và trách nhiệm bồi hoàn cá nhân tại Điều 12 Điều lệ.

Chương 3: Giải pháp, kiến nghị hoàn thiện pháp luật về người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp

Nội dung chương 3 được cấu trúc theo 3 phần chính:

• Sự cần thiết và phương hướng hoàn thiện: Khẳng định yêu cầu cấp thiết từ sự phát triển kinh tế, đòi hỏi tương thích với các hiệp định thương mại quốc tế, bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhà đầu tư và các đối tác giao dịch. Phương hướng hoàn thiện hướng tới việc đồng bộ hóa BLDS 2015 và Luật Doanh nghiệp 2020, tạo cơ chế pháp lý minh bạch, linh hoạt nhưng có sự kiểm soát chặt chẽ.
• Giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật:
  • Sửa đổi, bổ sung quy định bắt buộc doanh nghiệp phải đăng ký và công khai chi tiết phạm vi thẩm quyền của từng người đại diện theo pháp luật trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp khi công ty có từ hai người đại diện trở lên.
  • Hoàn thiện chế tài xử lý và cơ chế xác định trách nhiệm liên đới của những người đại diện khi xác lập giao dịch gây tổn thất cho công ty.
  • Quy định rõ ràng hơn về hiệu lực của các giao dịch do người đại diện bị bãi nhiệm xác lập trong giai đoạn công ty đang làm thủ tục thay đổi thông tin đăng ký kinh doanh.
• Kiến nghị nâng cao hiệu quả thực thi: Nâng cao năng lực chuyên môn và đạo đức của đội ngũ quản trị; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra của các cơ quan quản lý đăng ký kinh doanh; hoàn thiện quy chế quản trị và điều lệ nội bộ tại từng doanh nghiệp.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

1. Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận: Khóa luận đã làm rõ bản chất pháp lý của quan hệ đại diện theo pháp luật trong doanh nghiệp, phân biệt rõ tư cách cá nhân đại diện với tư cách pháp nhân của doanh nghiệp, đồng thời so sánh mô hình đại diện của Việt Nam với các nền kinh tế phát triển (Mỹ, Anh, Úc, Pháp, Nhật Bản).
2. Chỉ rõ các khoảng trống pháp lý thực định: Phân tích sự thiếu đồng bộ giữa cơ chế cho phép có nhiều người đại diện theo pháp luật (khoản 2 Điều 12 Luật Doanh nghiệp 2020) với cơ chế bảo vệ bên thứ ba ngay tình do thiếu cổng công khai dữ liệu phân quyền.
3. Phân tích mô hình thực nghiệm chuẩn hóa tại doanh nghiệp: Minh chứng rõ nét việc nội bộ hóa quy định pháp luật vào hệ thống văn bản doanh nghiệp thông qua Điều lệ của Công ty TNHH Dịch vụ cơ khí Hoàng Phát Đạt.

Nội dung đối chiếu	Quy định tại Luật Doanh nghiệp 2020	Cụ thể hóa tại Điều lệ Công ty Hoàng Phát Đạt
Tiêu chuẩn người đại diện	Điều 17 (không thuộc diện cấm, đủ năng lực hành vi dân sự, từ đủ 18 tuổi).	Điều 10: Tốt nghiệp đại học, có kinh nghiệm quản trị/dịch vụ cơ khí, thường trú tại Việt Nam.
Chức danh đại diện	Điều 54 (Chủ tịch HĐTV hoặc Giám đốc/Tổng giám đốc).	Quy định rõ thẩm quyền riêng biệt cho từng vị trí Chủ tịch HĐTV và Giám đốc tại Điều 11.
Nghĩa vụ trách nhiệm	Điều 13 (Trung thực, cẩn trọng, trung thành, công khai thông tin người có liên quan).	Điều 12: Quy định trách nhiệm cá nhân bồi hoàn thiệt hại và chế độ báo cáo nội bộ.
Ủy quyền / Vắng mặt	Điều 12 (Vắng mặt quá 30 ngày phải ủy quyền văn bản).	Cụ thể hóa quy trình bàn giao công việc và ủy quyền điều hành khi xuất cảnh/vắng mặt.

Các giải pháp và kiến nghị tác giả đề xuất

• Hoàn thiện luật thực định:
  • Ban hành quy chuẩn bắt buộc công khai trích dẫn thẩm quyền đại diện từ Điều lệ công ty lên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.
  • Bổ sung quy định chi tiết về thủ tục bảo vệ bên thứ ba trong giai đoạn doanh nghiệp chuyển tiếp thay đổi người đại diện.
  • Làm rõ hơn cơ chế giải quyết bế tắc (deadlock) khi các người đại diện theo pháp luật có mâu thuẫn ý chí không thể thống nhất khi xác lập giao dịch.
• Nâng cao hiệu quả áp dụng tại doanh nghiệp:
  • Xây dựng Điều lệ công ty với các điều khoản phân quyền mạch lạc, có phân định rõ hạn mức giá trị hợp đồng được ký kết độc lập của từng chức danh.
  • Rà soát định kỳ danh sách người có liên quan của người đại diện để ngăn chặn các giao dịch tư lợi trái thẩm quyền.

Đóng góp của đề tài

Tác giả đã kết nối lý luận pháp luật với thực tế tại một doanh nghiệp cơ khí tư nhân quy mô vừa và nhỏ. Khóa luận cung cấp cách tiếp cận thực tế về việc vận dụng các điểm mới của Luật Doanh nghiệp 2020 vào điều lệ doanh nghiệp, giúp các nhà làm luật và doanh nghiệp nhận diện rõ những xung đột pháp lý tiềm ẩn.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Phạm vi khảo sát thực tế mới tập trung tại 01 doanh nghiệp cụ thể (Công ty TNHH Dịch vụ cơ khí Hoàng Phát Đạt) thuộc loại hình công ty TNHH hai thành viên trở lên, chưa mở rộng đối chiếu thực tế sang các loại hình doanh nghiệp khác như công ty cổ phần niêm yết, doanh nghiệp nhà nước hay công ty hợp danh.
  • Các số liệu khảo sát diễn ra trong bối cảnh các năm 2020 - 2022 bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh, hạn chế khả năng thu thập mẫu tranh chấp thực tế tại cơ quan tài phán (Tòa án, Trọng tài thương mại).
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng nghiên cứu cơ chế người đại diện theo pháp luật trong các tập đoàn kinh tế, công ty mẹ - con và công ty đại chúng.
  • Phân tích sâu hơn các án lệ và thực tiễn xét xử của Tòa án về tranh chấp hợp đồng do người đại diện vượt quá thẩm quyền xác lập.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu này hữu ích cho các đối tượng sau:

• Sinh viên, học viên ngành Luật kinh tế, Quản trị kinh doanh: Nguồn tài liệu tham khảo chi tiết về phương pháp phân tích quy định pháp luật doanh nghiệp gắn với case study doanh nghiệp cụ thể; tham khảo cấu trúc phân tích chế định đại diện theo pháp luật.
• Cán bộ pháp chế, luật sư tư vấn doanh nghiệp: Tham khảo cách thức xây dựng, soạn thảo các điều khoản Điều lệ công ty (về tiêu chuẩn, quyền hạn, nghĩa vụ, ủy quyền và trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật) bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và tương thích với Luật Doanh nghiệp 2020.
• Chủ sở hữu, nhà quản lý doanh nghiệp (đặc biệt là công ty TNHH): Cung cấp các kiến thức pháp lý nền tảng để thiết lập cơ chế kiểm soát nội bộ, ngăn chặn rủi ro người đại diện lạm quyền, tư lợi, hoặc xác lập giao dịch trái thẩm quyền.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Ai là người đại diện theo pháp luật hiện tại của Công ty TNHH Dịch vụ cơ khí Hoàng Phát Đạt?
Người đại diện theo pháp luật của Công ty TNHH Dịch vụ cơ khí Hoàng Phát Đạt là ông Hồ Viết Vị (thường trú tại tỉnh Thanh Hóa), được ghi nhận theo Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp số 0107887916 và Điều lệ công ty.

2. Điều lệ Công ty Hoàng Phát Đạt quy định những tiêu chuẩn, điều kiện cụ thể nào đối với người đại diện theo pháp luật?
Tại Điều 10 Điều lệ, công ty quy định 6 điều kiện chính:

1. Là công dân Việt Nam, thường trú tại Việt Nam;
2. Là người thành niên, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, không bị truy cứu trách nhiệm hình sự;
3. Tốt nghiệp đại học, có trình độ chuyên môn, kinh nghiệm trong quản trị kinh doanh hoặc lĩnh vực dịch vụ cơ khí;
4. Có phẩm chất đạo đức tốt, trung thực, hiểu biết pháp luật, chưa từng bị cách chức các chức danh quản lý (Chủ tịch HĐTV, Giám đốc, Phó Giám đốc...);
5. Không phải cán bộ, công chức trong cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội;
6. Không thuộc diện người có liên quan (vợ/chồng, cha mẹ, con cái, anh chị em ruột...) của người đứng đầu, thành viên HĐTV, Giám đốc, Kế toán trưởng của công ty.

3. Pháp luật Việt Nam quy định xử lý như thế nào khi người đại diện duy nhất của doanh nghiệp vắng mặt tại Việt Nam?
Theo quy định, đối với doanh nghiệp chỉ có một người đại diện theo pháp luật, nếu người này xuất cảnh/vắng mặt tại Việt Nam quá 30 ngày mà không ủy quyền bằng văn bản cho người khác thực hiện quyền và nghĩa vụ thì sẽ bị mất tư cách đại diện. Khi đó, chủ sở hữu công ty, Hội đồng thành viên hoặc Hội đồng quản trị phải cử người khác thay thế làm người đại diện theo pháp luật.

4. Hậu quả pháp lý của giao dịch do người đại diện xác lập vượt quá phạm vi thẩm quyền được xử lý ra sao?
Theo quy định của BLDS 2015, giao dịch vượt quá thẩm quyền không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ đối với doanh nghiệp đối với phần vượt quá, trừ trường hợp doanh nghiệp đồng ý, biết mà không phản đối trong thời hạn hợp lý, hoặc có lỗi khiến bên thứ ba không thể biết. Người đại diện xác lập hành vi vượt thẩm quyền phải tự thực hiện nghĩa vụ và bồi thường thiệt hại cho bên thứ ba (hoặc chịu trách nhiệm liên đới nếu cùng cố ý gây thiệt hại cho doanh nghiệp).

5. Điểm hạn chế lớn nhất trong cơ chế công khai thông tin khi công ty có nhiều người đại diện theo pháp luật hiện nay là gì?
Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp thường chỉ hiển thị tên người đại diện mà không bắt buộc cập nhật chi tiết phạm vi phân quyền, thẩm quyền hạn mức ký kết hợp đồng của từng đại diện (do nội dung này nằm trong Điều lệ nội bộ). Điều này gây khó khăn và rủi ro lớn cho bên thứ ba khi kiểm chứng tư cách đại diện của người ký kết hợp đồng.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đinh Thị Hải đã hệ thống hóa có chiều sâu lý luận về chế định người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, đối chiếu toàn diện giữa các chuẩn mực quốc tế và hệ thống pháp luật Việt Nam hiện hành. Thông qua việc phân tích thực tế tại Công ty TNHH Dịch vụ cơ khí Hoàng Phát Đạt, đề tài đã làm rõ thực trạng áp dụng quy định về điều kiện, quyền hạn và trách nhiệm của người đại diện trong mô hình công ty TNHH hai thành viên trở lên. Các giải pháp và kiến nghị được đề xuất trong công trình mang giá trị khoa học và thực tiễn, đóng góp trực tiếp vào định hướng hoàn thiện khung khổ pháp luật doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, Khóa luận gồm ba chương: Chƣơng 1. Những vấn đề lý luận về người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp Chƣơng 2. Thực trạng quy định của pháp luật Việt Nam về người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp và thực tiễn thực hiện pháp luật về người đại diện theo pháp luật tại công ty TNHH dịch vụ cơ khí Hoàng Phát Đạt. Giải pháp, kiến nghị hoàn thiện pháp luật về người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp.

4 CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGƢỜI ĐẠI DIỆN THEO PHÁP LUẬT CỦA DOANH NGHIỆP 1. Khái quát về doanh nghiệp 1. Khái niệm Nền kinh tế thế giới ngày càng phát triển và đi lên mạnh mẽ, song song với sự phát triển đó là sự hình thành những doanh nghiệp nhỏ, vừa, thậm chí là doanh nghiệp lớn. Chính những doanh nghiệp đã góp phần cho sự tăng trưởng của nền kinh tế thế giới và đối với sự phát triển của Việt Nam cũng không ngoại lệ, doanh nghiệp là một bộ phận không thể thiếu trong quá trình đi lên của nền kinh tế nước ta.

Tiếp cận từ nhiều khía cạnh nên có rất nhiều cách hiểu khác nhau về doanh nghiệp.Francois Perroux: “doanh nghiệp là một đơn vị tổ chức sản xuất mà tại đó người ta kết hợp các yếu tố sản xuất (có sự quan tâm giá cả của các yếu tố) khác nhau do các nhân viên của công ty thực hiện nhằm bán ra trên thị trường những sản phẩm hàng hóa hay dịch vụ để nhận được khoản tiền chênh lệch giữa giá bán sản phẩm và giá thành sản phẩm ấy”. Qua một cách nhìn khác theo quan điểm phát triển: “doanh nghiệp là một cộng đồng người sản xuất ra những của cải. Nó sinh ra, phát triển, có những thất bại, có những thành công, có lúc vượt qua những thời kỳ nguy kị ch và ngược lại có lúc phải ngừng sản xuất, đôi khi tiêu vong do gặp phải những khó khăn không vượt qua được” [10]. “Đối với các nước tư bản thì cho rằng công ty là một tổ chức kinh tế được thành lập theo vốn chỉ chịu trách nhiệm về trái vụ của công ty trong phạm vi số vốn mà thành viên đó góp vào công ty.

Công ty được thành lập dựa trên một thỏa thuận về quản lý điều hành, thường gọi là điều lệ, có thể phát hành các loại chứng khoán để huy động vốn và được thừa nhận là pháp nhân ở hầu hết các nước” [11]. 5 Đối với Việt Nam, Luật Doanh nghiệp quy định: “Doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được thành lập hoặc đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh 1” [3]. Doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp được thành lập hoặc đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam và có trụ sở chính tại Việt Nam 2 [3]. Có thể thấy rằng, dưới mỗi một góc độ sẽ có một cách nhìn nhận khác nhau về khái niệm doanh nghiệp.

Mặc dù là những cái nhìn khác nhau nhưng vẫn tồn tại điểm chung đó là doanh nghiệp hoạt động với mục đích chủ yếu là kinh doanh. Thực tế hiện nay, các doanh nghiệp khi thành lập đều thực hiện và hướng đến một quá trình kinh doanh liên tục trong việc thúc đẩy sản xuất hoặc cung cấp các dịch vụ thế mạnh trên thị trường để sinh lời, kiếm lợi nhuận cao. Các loại hình doanh nghiệp tại Việt Nam vốn rất đa dạng, phong phú nên với mỗi loại hình sẽ có những đặc điểm khác nhau. Song bên cạnh những đặc điểm riêng nổi bật thì chúng đều mang những đặc điểm chung của doanh nghiệp như: Thứ nhất, doanh nghiệp có tính hợp pháp.

Tính hợp pháp ở đây thể hiện thông qua việc doanh nghiệp muốn thành lập công ty phải nộp hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền để đăng ký và nhận được giấy phép đăng ký thành lập. Khi nhận được sự giấy chứng nhận đăng ký thành lập doanh nghiệp đồng nghĩa với việc doanh nghiệp được nhà nước công nhận sự tồn tại và trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm cho các hoạt động bằng chính tài sản riêng của mình. Đặc biệt khi doanh nghiệp vi phạm các quy định của pháp luật thì sẽ phải chịu trách nhiệm và bồi thường những thiệt hại do mình gây ra. Thứ hai, doanh nghiệp hoạt động phần lớn đều hướng đến mục đích lợi nhuận hoặc thực hiện cung ứng dịch vụ thường xuyên, lâu dài.

Có thể dễ dàng nhận thấy rằng các doanh nghiệp khi thực hiện các hoạt động kinh doanh mục đích chủ yếu là hướng tới lợi nhuận. Ví dụ đa số các doanh nghiệp khi thành lập đều hướng đến mục đích sinh lời tạo lợi nhuận qua việc mua bán, sản xuất, kinh doanh hàng hóa hoặc cung ứng để phục vụ người tiêu dùng. Mục tiêu hàng đầu của họ là lợi nhuận, để có thể duy trì sự phát triển cũng như tăng trưởng của doanh nghiệp. Tuy 1 khoản 10, Điều 4, Luật Doanh nghiệp 2020.

2 khoản 12, Điều 4, Luật Doanh nghiệp 2020. 6 nhiên không phải tất cả các doanh nghiệp đều hướng tới mục đích đó, có một số doanh nghiệp xã hội hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận mà hướng đến yếu tố vì cộng đồng, vì xã hội và môi trường như các doanh nghiệp về điện, nước, vệ sinh,…đã giúp ích rất nhiều cho xã hội và con người. Thứ ba, là doanh nghiệp hoạt động có tính tổ chức. Tính tổ chức của doanh nghiệp được thể hiện qua cơ cấu bộ máy tổ chức điều hành, cơ cấu nhân sự rõ ràng.

Cơ cấu tổ chức bộ máy doanh nghiệp là tổng hợp các bộ phận khác nhau có mối liên hệ và quan hệ phụ thuộc lẫn nhau, được chuyên môn hoá, có những trách nhiệm quyền hạn nhất định và được sắp xếp theo từng cấp từng khâu nhằm thực hiện các chức năng quản lý doanh. Đồng thời doanh nghiệp thành lập luôn có trụ sở giao dịch, đăng ký theo quy định và có tài sản riêng để quản lý kèm theo tư cách pháp nhân trừ loại hình doanh nghiệp tư nhân. Phân loại Hiện nay có rất nhiều cách phân loại doanh nghiệp, tùy thuộc vào các tiêu chí phân loại khác nhau để xác định được loại hình doanh nghiệp phù hợp. Thứ nhất, phân loại dựa trên hình thức pháp lý của doanh nghiệp Doanh nghiệp tư nhân: là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động trong doanh nghiệp.

Mỗi cá nhân chỉ được quyền thành lập một doanh nghiệp tư nhân. Ngoài ra doanh nghiệp tư nhân không có tư cách pháp nhân so với các loại hình doanh nghiệp khác, chủ doanh nghiệp có thể tự mình điều hành hoặc thuê người khác điều hành, quản lý tất cả hoạt động của doanh nghiệp. Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên: là doanh nghiệp do một tổ chức hoặc một cá nhân làm chủ sở hữu, chủ sở hữu công ty chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi số vốn điều lệ của công ty. Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên thì có tư cách pháp nhân khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh.

Chủ sở hữu công ty có quyền quyết định tất cả vấn đề liên quan đến hoạt động công ty, có quyền chuyển nhượng tất cả hoặc một phần vốn điều lệ của công ty cho tổ chức, cá nhân khác. 7 Công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên: là doanh nghiệp, trong đó thành viên có thể là tổ chức, cá nhân; số lượng thành viên góp vốn không vượt quá năm mươi thành viên và tối thiểu là hai thành viên. Thành viên góp vốn phải chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn cam kết góp vào doanh nghiệp. Công ty cổ phần: là doanh nghiệp mà vốn điều lệ của công ty được chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần.

Cá nhân hay tổ chức sở hữu cổ phần của doanh nghiệp được gọi là cổ đông và chịu trách nhiệm về các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp. Công ty hợp danh: là loại hình doanh nghiệp mà trong đó phải có ít nhất hai thành viên là chủ sở hữu chung của công ty, cùng nhau kinh doanh dưới một tên gọi chung là thành viên hợp danh, ngoài các thành viên hợp danh có thể có thành viên góp vốn. Thứ hai, phân loại dựa vào chế độ chịu trách nhiệm của doanh nghiệp Căn cứ vào chế độ chịu trách nhiệm của doanh nghiệp, doanh nghiệp được phân chia thành hai loại là doanh nghiệp có chế độ chịu trách nhiệm hữu hạn và doanh nghiệp có chế độ chịu trách nhiệm vô hạn. Doanh nghiệp có chế độ chịu trách nhiệm hữu hạn là loại hình doanh nghiệp mà người góp vốn hoặc chủ sở hữu doanh nghiệp chỉ phải chịu trách nhiệm về các khoản tài chính của doanh nghiệp trong phạm vi vốn góp của mình.

Doanh nghiệp có chế độ chịu trách nhiệm hữu hạn thường là công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần. Doanh nghiệp có chế độ chịu trách nhiệm vô hạn là loại hình doanh nghiệp chủ sở hữu chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ của doanh nghiệp bằng tất cả tài sản sản của mình, kể cả việc trả nợ thay cho doanh nghiệp. Thứ ba, phân loại căn cứ vào quy mô của doanh nghiệp Cũng như sự phát triển không đồng đều của các quốc gia, doanh nghiệp hoạt động và phát triển với nhiều quy mô khác nhau, có rất nhiều doanh nghiệp phát triển với quy mô lớn thậm chí mở rộng ra nước ngoài nhưng cũng có những doanh nghiệp quy mô vừa, nhỏ hay siêu nhỏ. Cho dù quy mô doanh nghiệp lớn hay nhỏ thì chúng đều góp phần vào nền kinh tế của mỗi quốc gia.

8 Thứ tư, phân loại dựa trên bản chất kinh tế của chủ sở hữu Dựa trên bản chất kinh tế của chủ sở hữu doanh nghiệp được chi thành ba loại chính: doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp hợp doanh và doanh nghiệp có trách nhiệm hữu hạn. Thông thường doanh nghiệp tư nhân chiếm tỷ trọng khá cao trong tổng số các doanh nghiệp, nhưng doanh nghiệp hữu hạn chiếm tỷ trọng lớn nhất về doanh thu, đặc biệt trong lĩnh vực đòi hỏi vốn lớn như sản xuất hàng hóa, tài chính,.