phần Mở đầu, 4 chƣơng và phần Kết luận, Phụ lục và Danh mục tài liệu tham khảo. Tổng quan về hình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Chƣơng 2. Cơ sở lý luận của việc hoàn thiện pháp luật về hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân Chƣơng 3. Quá trình hình thành, phát triển và thực trạng pháp luật về hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân Chƣơng 4.
Quan điểm và giải pháp hoàn thiên pháp luật giám sát của Hội đồng nhân dân LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1.1 Tình hình nghiên cứu trong nước 1.1 Tình hình nghiên cứu về tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân Tổ chức bộ máy nhà nƣớc luôn là đề tài quan tâm nghiên cứu của các nhà luật học, chính trị học, trong đó, thƣờng tập trung nghiên cứu về bộ máy nhà nƣớc ở trung ƣơng nhƣ Quốc hội, UBTVQH, Chính phủ, TANDTC, VKSNDTC mà ít có nghiên cứu về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phƣơng nói chung và HĐND nói riêng. Năm 2003, Văn phòng Quốc hội có đề tài nghiên cứu “Đổi mới tổ chức và hoạt động của HĐND các cấp” do TS Phan Trung Lý, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội làm chủ nhiệm đề tài. Có thể coi đây là một trong số ít đề tài nghiên cứu trực tiếp về HĐND, đề tài có giá trị tham khảo cao khi Quốc hội ban hành Luật tổ chức HĐND và UBND năm 2003. Nội dung nghiên cứu của đề tài chủ yếu trên cơ sở luật thực định, thừa nhận nhiều khái niệm, quan điểm đã có sẵn, đối tƣợng nghiên cứu lại rộng, bao gồm cả tổ chức và hoạt động của HĐND các cấp.
Do đó, hoạt động giám sát của HĐND tuy có đƣợc nghiên cứu nhƣng không chuyên sâu và cũng chỉ là một đề xuất nhỏ trong phần kiến nghị. Đến nay, đề tài này phần nhiều có giá trị tham khảo bởi sau khi đề tài hoàn thành, Quốc hội đã ban hành Luật tổ chức HĐND và UBND năm 2003, nhiều kiến nghị trong đề tài nghiên cứu đã đƣợc tiếp thu sửa đổi. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận án Tiến sĩ luật học về “Đổi mới tổ chức và hoạt động của HĐND và UBND cấp xã” cũng là luận án nghiên cứu đối tƣợng rộng, về tổ chức và hoạt động của cả HĐND và UBND, đồng thời hƣớng nghiên cứu không chỉ về hệ thống pháp luật, đối tƣợng nghiên cứu giới hạn ở cấp xã. Nhiều luận văn thạc sĩ nghiên cứu về đổi mới tổ chức và hoạt động của HĐND ở từng địa phƣơng, có thể kể ra của tác giả nhƣ: Bùi Huyền Mai Đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội” (2004); đề tài nghiên cứu về đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh Hải Dƣơng, Nam Định ….
Những luận án này có đóng góp nhất định khi nghiên cứu về HĐND nhƣng cũng có những hạn chế nhất định, đó là mức độ nghiên cứu chuyên sâu chƣa cao, mức độ lý luận về tổ chức HĐND còn hạn chế, thƣờng thừa nhận luật thực định là chính, phạm vi đánh giá thực trạng hoạt động của HĐND hẹp, chỉ có tính địa phƣơng trong phạm vi một tỉnh, thành phố. Giải pháp đƣa ra thƣờng ít hƣớng tới kiến nghị sửa đổi pháp luật mà tập trung vào nâng cao, tăng cƣờng tổ chức bộ máy, con ngƣời. Bên cạnh đó, cũng có nhiều bài nghiên cứu đăng trên các tạp chí khoa học luận bàn về tổ chức và hoạt động của HĐND nhƣ bài nghiên cứu của các tác giả: Ths Nguyễn Quốc Tuấn, Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND và UBND các cấp, Tạp chí Tổ chức nhà nƣớc số 4/2004, tác giả đặt ra 8 vấn đề cần giải quyết, trong đó có 4 vấn đề liên quan đến HĐND gồm: tăng cƣờng sự lãnh đạo của Đảng; đào tạo, bồi dƣỡng; nâng cao chất lƣợng kỳ họp HĐND; hoàn thiện bộ máy. Ths Nguyễn Hoàng Anh, Tổ chức và hoạt động của HĐND cấp xã trong giai đoạn hiện nay, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, số 5/2003, tác giả đã khái quát thực trạng hoạt động của HĐND cấp xã thời gian qua, nguyên nhân và đƣa ra một số đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND cấp xã.TS Bùi Xuân Đức, Bàn về tổ chức của HĐND trong điều kiện cải cách bộ máy nhà nước hiện nay, Nhà nƣớc và Pháp luật, LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.Phạm Tuấn Khải, Tổ chức và hoạt động của HĐND trong điều kiện hiện nay, Nghiên cứu lập pháp, số 6/2002.TS Nguyễn Thị Hồi, HĐND và UBND ở nước ta hiện nay, Tạp chí Luật học, số 1/2004.TS Trƣơng Đắc Linh, Tổ chức và hoạt động của các ban của HĐND, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 2/2003.TS Lê Minh Thông, Đổi mới tổ chức và hoạt động của HĐND và UBND, Tạp chí Nhà nƣớc và Pháp luật, số 6/1999.
Các tác giả đã giải quyết đƣợc những vấn đề thực tiễn, xuất phát từ thực tiễn hoạt động của HĐND, có những cách nhìn mới, giải pháp đổi mới tổ chức HĐND nói chung, bộ máy HĐND nói riêng. Nhìn chung, các bài nghiên cứu đã góp phần làm sáng tỏ vai trò, vị trí của HĐND trong bộ máy nhà nƣớc, chỉ ra hƣớng đổi mới tổ chức và hoạt động của HĐND, tuy nhiên thời điểm công bố công trình cũng tƣơng đối lâu, nhiều công trình công bố trƣớc thời điểm Luật tổ chức HĐND và UBND năm 2003. Bên cạnh đó, những công trình nghiên cứu riêng về nhà nƣớc pháp quyền nói chung nhƣ: Xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt nam trong giai đoạn hiện nay, một số vấn đề lý luận và thực tiễn (2009) của GS.TSKH Đào Trí Úc và PGS.TS Phạm Hữu Nghị đồng chủ biên; Chế ước quyền lực nhà nước (2008) của PGS.TS Nguyễn Đăng Dung, Tư tưởng phân chia quyền lực nhà nước với việc tổ chức bộ máy nhà nước ở một số nước (2005) của TS Nguyễn Thị Hồi; Hồ Chí Minh vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác – Lênin về xây dựng nhà nước pháp quyền (2009) của TS Phạm Ngọc Dũng; Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền (2007) của PGS.TS Nguyễn Đăng Dung và Bùi Ngọc Sơn; Xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong thời kỳ đổi mới (2006) của Nguyễn Văn Yểu – GS.TS Lê Hữu Nghĩa (đồng chủ biên); Đổi mới, hoàn thiện bộ máy nhà nước trong giai đoạn hiện nay (2004) của PGS.TS Bùi Xuân Đức; Mô hình tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị một số nước trên thế giới (2008) của PGS.TS Tô Huy Rứa LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Một số tác phẩm nƣớc ngoài đƣợc dịch nhƣ Đổi mới hoạt động của Chính phủ (Mỹ) (1997) của Đêvit Âuxbot – Tét Gheblo, Chế độ dân chủ, nhà nước và xã hội (2009) của N. Những tác phẩm này trực tiếp hoặc gián tiếp đều có những đóng góp nhất định vào hệ thống quan điểm về tổ chức và hoạt động của HĐND nói chung, hoạt động giám sát của HĐND nói riêng.
Nhất là những nghiên cứu về xây dựng nhà nƣớc pháp quyền từ đó làm tiền đề nghiên cứu vị trí, vai trò, chức năng của cơ quan dân cử ở địa phƣơng.2 Tình hình nghiên cứu về pháp luật giám sát Hoạt động giám sát là một trong những đề tài đƣợc nhiều tác giả nghiên cứu, trong đó thƣờng tập trung nghiên cứu pháp luật về hoạt động giám sát của Quốc hội là chính, hoạt động giám sát của các chủ thể khác nhƣ giám sát của nhân dân, của Đảng, của Mặt trận Tổ quốc và của HĐND ít thu hút đƣợc sự quan tâm, nghiên cứu của các nhà khoa học. Hàng loạt nghiên cứu của nhiều tác giả về giám sát của Quốc hội đã đƣợc công bố, có thể kể đến các tác phẩm, nghiên cứu sau: Luận án tiến sĩ Luật học của tác giả Phạm Văn Hùng – VPQH về “Giám sát của Quốc hội đối với Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân” (2003) đề cập tới các vấn đề về cơ sở lý luận về quyền giám sát của Quốc hội với Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân: khái niệm quyền giám sát của Quốc hội, điều kiện và ý nghĩa, vai trò của việc thực hiện quyền giám sát; luận án đề xuất giải pháp đổi mới thực hiện quyền giám sát trên các mặt: pháp luật, tổ chức thực hiện, tăng cƣờng kiều kiện đảm bảo. Một trong những điểm mới là tác giả đi sâu giải quyết việc giám sát các vụ án nhƣ thế nào, phạm vi, mức độ và hậu quả pháp lý ra sao. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận án tiến sĩ Luật học của tác giả Trƣơng Thị Hồng Hà – Viện Nhà nƣớc và Pháp luật – Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh về “Hoàn thiện cơ chế pháp lý đảm bảo chức năng giám sát của Quốc hội” (2008) giải quyết các nội dung: Cơ sở lý luận về cơ chế pháp lý đảm bảo chức năng giám sát của Quốc hội, tác giả nêu yếu tố tác động đến hiệu quả của cơ chế pháp lý đảm bảo chức năng giám sát của Quốc hội; đánh giá thực trạng vận hành của cơ chế pháp lý, trong đó đánh giá nguyên nhân hạn chế.
Tác giả đƣa ra các quan điểm cần đổi mới nhận thức lý luận và thực tiễn về quyền giám sát của Quốc hội Việt Nam, quan điểm và giải pháp hoàn thiện cơ chế pháp lý: hoàn thiện quy định pháp luật, đƣa ra một số quan điểm về hậu quả pháp lý hoạt động giám sát nhƣ hủy bỏ văn bản quy phạm pháp luật; làm rõ vai trò chủ thể giám sát của Đoàn đại biểu Quốc hội; … Luận án Tiến sĩ Luật học của tác giả Trần Thị Tuyết Mai – VPQH về “Cơ sở lý luận và thực tiễn trong việc nâng cao hiệu lực và hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội Việt Nam” (2009) nghiên cứu một cách có hệ thống nhƣ̃ng vấn đề lý luận về quyền giám sát tối cao của Quốc hội trong tổ chức quyền lực nhà nƣớc; phân tích những nguyên nhân khách quan và chủ quan làm hạn chế hiệu lực , hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội trong thƣ̣c tiễn; luận án xác lập đƣợc tiêu chí khoa học làm cơ sở đánh giá hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội (gồm 4 tiêu chí đánh giá hiệu lực và 4 tiêu chí đánh giá hiệu quả).