Hoàn thiện mối quan hệ pháp lý giữa công ty mẹ và công ty con trong các tập đoàn kinh tế

Khám phá cách hoàn thiện mối quan hệ pháp lý giữa công ty mẹ và công ty con trong tập đoàn kinh tế, đảm bảo sự phát triển bền vững.

• Tác giả: Võ Thị Hoài
• Người hướng dẫn: TS. Chu Hải Thanh
• Trường học: Trường Đại Học Luật TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Hoàn Thiện Mối Quan Hệ Pháp Lý Giữa Công Ty Mẹ - Công Ty Con Trong Các Tập Đoàn Kinh Tế
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Mối Quan Hệ Pháp Lý Công Ty Mẹ Con 2024

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, các tập đoàn kinh tế ngày càng đóng vai trò quan trọng. Mô hình công ty mẹ - công ty con trở nên phổ biến, tạo ra mạng lưới liên kết chặt chẽ về vốn, công nghệ và thị trường. Tuy nhiên, sự phức tạp trong mối quan hệ này đặt ra nhiều thách thức về mặt pháp lý. Việc hoàn thiện khung pháp lý điều chỉnh mối quan hệ giữa công ty mẹ và công ty con là yêu cầu cấp thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của các tập đoàn kinh tế tại Việt Nam. Nghiên cứu này đi sâu vào phân tích thực trạng, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và tuân thủ pháp luật trong mô hình này.

1.1. Lịch sử hình thành và phát triển mô hình công ty mẹ con

Lịch sử hình thành các tập đoàn kinh tế bắt đầu từ giữa thế kỷ XIX, gắn liền với nhu cầu vốn lớn để xây dựng cơ sở hạ tầng. Đến cuối thế kỷ 19, tại Mỹ, các tập đoàn lớn như Standard Oil xuất hiện. Ở Nhật Bản, chính phủ khuyến khích thành lập công ty cổ phần lớn để khắc phục hạn chế về vốn cá nhân. Sau Thế chiến II, quá trình tích tụ và tập trung vốn tạo nên làn sóng hợp nhất mạnh mẽ hình thành các tập đoàn kinh tế. Thế giới hiện nay có khoảng 67.000 công ty xuyên quốc gia (công ty mẹ) và trên 700.000 công ty chi nhánh (công ty con), kiểm soát phần lớn hoạt động nghiên cứu, thương mại và đầu tư toàn cầu.

1.2. Khái niệm và đặc điểm cơ bản của công ty mẹ công ty con

Mô hình công ty mẹ - công ty con (Holding company và Subsidiary) là hình thức liên kết kinh tế chặt chẽ. Công ty mẹ nắm giữ cổ phần hoặc vốn góp của công ty con, có quyền chi phối hoạt động của công ty con. Công ty con chịu sự chi phối của công ty mẹ thông qua tỷ lệ vốn góp. Một công ty mẹ có thể có nhiều công ty con, và ngược lại, công ty con có thể trở thành công ty mẹ của các công ty khác. Theo Nghị định số 111/2007/NĐ-CP, tổng công ty theo hình thức công ty mẹ - công ty con là hình thức liên kết và chi phối lẫn nhau bằng đầu tư, góp vốn, bí quyết công nghệ, thương hiệu hoặc thị trường.

II. 6 Thách Thức Pháp Lý Mối Quan Hệ Mẹ Con Hiện Nay

Mặc dù mang lại nhiều lợi ích, mô hình công ty mẹ - công ty con cũng tồn tại nhiều thách thức pháp lý. Đó là sự chồng chéo trong quản lý, can thiệp sâu vào hoạt động của công ty con, thiếu nguồn lực tài chính của công ty mẹ, và sự không rõ ràng trong phân chia lợi ích, trách nhiệm giữa công ty mẹ và công ty con. Các vướng mắc về xử lý vốn, tài sản cũng gây ảnh hưởng đến sự phát triển của cả hệ thống. Chính vì vậy, việc nhận diện và giải quyết các vấn đề pháp lý này là vô cùng quan trọng.

2.1. Thực trạng hoạt động thành lập công ty mẹ công ty con

Có nhiều hình thức hình thành mô hình công ty mẹ - công ty con. Thứ nhất, công ty mẹ thành lập công ty con để mở rộng quy mô, thị trường. Thứ hai, công ty mẹ mua lại cổ phần chi phối của công ty khác. Thứ ba, tổ chức lại hệ thống sản xuất kinh doanh. Ngoài ra, cơ quan nhà nước có thẩm quyền cũng có thể quyết định thành lập công ty 100% vốn nhà nước, giao nhiệm vụ đầu tư vào các công ty khác. Quá trình hình thành và hoạt động của mô hình này còn nhiều bất cập, cần có sự điều chỉnh phù hợp.

2.2. Thực trạng quản lý điều hành trong mô hình công ty mẹ con

Quản lý trong mô hình công ty mẹ - công ty con còn nhiều hạn chế. Hoạt động điều hành đôi khi vẫn mang tính mệnh lệnh hành chính. Công ty mẹ can thiệp quá sâu vào hoạt động của công ty con. Việc hoạch định chiến lược kinh doanh dẫm chân lên nhau, làm vô hiệu hóa nhau. Những vướng mắc về xử lý vốn, tài sản và phân chia lợi nhuận, lợi ích, trách nhiệm của công ty mẹ và công ty con chưa rõ ràng. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của cả hệ thống tập đoàn kinh tế.

III. 3 Giải Pháp Hoàn Thiện Pháp Lý Mối Quan Hệ Mẹ Con

Để hoàn thiện mối quan hệ pháp lý giữa công ty mẹ và công ty con, cần có các giải pháp đồng bộ. Đầu tiên, cần xác định phương hướng phát triển của tập đoàn kinh tế trong giai đoạn hiện nay. Tiếp theo, tăng cường công tác giáo dục pháp luật cho cán bộ quản lý doanh nghiệp. Xúc tiến áp dụng loại hình công ty cổ phần cho mô hình công ty mẹ - công ty con. Hoàn thiện những quy định của pháp luật điều chỉnh mối quan hệ giữa công ty mẹ và công ty con.

3.1. Xác định phương hướng phát triển tập đoàn kinh tế

Trong giai đoạn hiện nay, việc xác định rõ phương hướng phát triển của tập đoàn kinh tế là vô cùng quan trọng. Điều này đòi hỏi việc phân tích kỹ lưỡng bối cảnh kinh tế, chính trị, xã hội, cũng như các xu hướng phát triển của ngành. Trên cơ sở đó, tập đoàn kinh tế cần xây dựng chiến lược phát triển dài hạn, phù hợp với mục tiêu và nguồn lực của mình. Việc xác định đúng phương hướng sẽ giúp tập đoàn kinh tế tập trung nguồn lực, nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

3.2. Hoàn thiện quy định pháp luật điều chỉnh mối quan hệ mẹ con

Hệ thống pháp luật điều chỉnh mối quan hệ giữa công ty mẹ và công ty con cần được hoàn thiện một cách toàn diện và đồng bộ. Cần quy định rõ quyền và nghĩa vụ của công ty mẹ trong việc quản lý, điều hành công ty con, đồng thời đảm bảo quyền tự chủ của công ty con trong hoạt động kinh doanh. Các quy định về phân chia lợi nhuận, xử lý rủi ro, giải quyết tranh chấp cũng cần được cụ thể hóa. Việc hoàn thiện pháp luật sẽ tạo ra môi trường pháp lý minh bạch, công bằng, bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan và thúc đẩy sự phát triển bền vững của tập đoàn kinh tế.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Nghiên Cứu Trường Hợp Điển Hình

Nghiên cứu các trường hợp thành công và thất bại của mô hình công ty mẹ - công ty con trên thế giới và tại Việt Nam mang lại bài học quý giá. Phân tích các yếu tố then chốt dẫn đến thành công, như chiến lược quản lý hiệu quả, sự minh bạch trong hoạt động tài chính, và sự tuân thủ pháp luật nghiêm ngặt. Đồng thời, rút ra kinh nghiệm từ các thất bại, như sự can thiệp quá sâu của công ty mẹ, sự thiếu kiểm soát rủi ro, và sự xung đột lợi ích giữa các bên.

4.1. Bài học kinh nghiệm từ các tập đoàn kinh tế lớn trên thế giới

Nghiên cứu các tập đoàn kinh tế lớn trên thế giới như Samsung, Toyota, General Electric giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cách thức vận hành hiệu quả mô hình công ty mẹ - công ty con. Các yếu tố thành công thường bao gồm: chiến lược quản lý tập trung, phân quyền rõ ràng, hệ thống kiểm soát nội bộ chặt chẽ, và văn hóa doanh nghiệp mạnh mẽ. Bên cạnh đó, sự đổi mới liên tục, khả năng thích ứng với thị trường, và trách nhiệm xã hội cũng đóng vai trò quan trọng.

4.2. Phân tích các mô hình công ty mẹ con thành công tại Việt Nam

Tại Việt Nam, một số tập đoàn kinh tế nhà nước như Viettel, PVN, VNPT đã áp dụng thành công mô hình công ty mẹ - công ty con. Phân tích các mô hình này giúp chúng ta xác định các yếu tố đặc thù của Việt Nam ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động. Chẳng hạn, vai trò của nhà nước trong quản lý, mối quan hệ giữa các đơn vị thành viên, và sự thích ứng với môi trường pháp lý còn nhiều thay đổi. Từ đó, đề xuất các giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả quản trị.

V. Bí Quyết Tối Ưu Mối Quan Hệ Pháp Lý Mẹ Con 2024

Tối ưu hóa mối quan hệ pháp lý giữa công ty mẹ và công ty con đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan. Công ty mẹ cần xây dựng quy chế quản lý rõ ràng, minh bạch, đảm bảo quyền tự chủ của công ty con. Công ty con cần chủ động tuân thủ pháp luật, báo cáo đầy đủ và trung thực cho công ty mẹ. Cơ quan nhà nước cần tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động của tập đoàn kinh tế, xử lý nghiêm các vi phạm.

5.1. Thiết lập quy chế quản lý nội bộ minh bạch rõ ràng

Việc xây dựng quy chế quản lý nội bộ minh bạch, rõ ràng là yếu tố then chốt để đảm bảo hoạt động hiệu quả của mô hình công ty mẹ - công ty con. Quy chế này cần quy định rõ quyền và nghĩa vụ của từng đơn vị thành viên, quy trình ra quyết định, cơ chế kiểm soát và giám sát, và các biện pháp xử lý vi phạm. Đồng thời, cần đảm bảo sự tham gia của tất cả các bên liên quan trong quá trình xây dựng và thực thi quy chế.

5.2. Nâng cao năng lực quản trị rủi ro và tuân thủ pháp luật

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy biến động, việc nâng cao năng lực quản trị rủi ro và tuân thủ pháp luật là vô cùng quan trọng. Tập đoàn kinh tế cần xây dựng hệ thống quản trị rủi ro toàn diện, bao gồm việc nhận diện, đánh giá, và ứng phó với các rủi ro tiềm ẩn. Đồng thời, cần đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật, đặc biệt là các quy định về tài chính, kế toán, thuế, và môi trường. Việc tuân thủ pháp luật không chỉ giúp tập đoàn kinh tế tránh khỏi các rủi ro pháp lý, mà còn nâng cao uy tín và thương hiệu trên thị trường.

VI. Hướng Đến Tương Lai Phát Triển Bền Vững Tập Đoàn Kinh Tế

Phát triển bền vững tập đoàn kinh tế là mục tiêu hàng đầu trong bối cảnh hiện nay. Điều này đòi hỏi sự kết hợp hài hòa giữa lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường. Tập đoàn kinh tế cần đầu tư vào công nghệ xanh, tiết kiệm năng lượng, giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Đồng thời, cần quan tâm đến đời sống người lao động, đóng góp tích cực vào cộng đồng, và xây dựng văn hóa doanh nghiệp trách nhiệm.

6.1. Vai trò của công nghệ và đổi mới sáng tạo trong tương lai

Công nghệ và đổi mới sáng tạo đóng vai trò then chốt trong sự phát triển bền vững của tập đoàn kinh tế. Tập đoàn cần đầu tư mạnh vào nghiên cứu và phát triển, ứng dụng các công nghệ mới vào sản xuất và kinh doanh, và khuyến khích đổi mới sáng tạo trong toàn bộ tổ chức. Điều này giúp tập đoàn nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, giảm chi phí, và tạo ra lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

6.2. Tăng cường hợp tác quốc tế và hội nhập kinh tế

Hợp tác quốc tế và hội nhập kinh tế là xu thế tất yếu trong bối cảnh toàn cầu hóa. Tập đoàn kinh tế cần chủ động tham gia vào các chuỗi giá trị toàn cầu, mở rộng thị trường ra nước ngoài, và hợp tác với các đối tác quốc tế để học hỏi kinh nghiệm, chuyển giao công nghệ, và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đồng thời, cần tuân thủ các quy định của luật pháp quốc tế, góp phần xây dựng một môi trường kinh doanh công bằng và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC LUAÄT TP. HOÀ CHÍ MINH VOÕ THÒ HOAØI HOAØN THIEÄN CAÙC MOÁI QUAN HEÄ PHAÙP LYÙGIÖÕA COÂNG TY MEÏ - COÂNG TY CON TRONG CAÙC TAÄP ÑOAØN KINH TEÁ Chuyeân ngaønh: Luaät Kinh teá Maõ soá : 5.15 LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ LUAÄT HOÏC NGÖÔØI HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC: TIEÁN SYÕ CHU HAÛI THANH TP.HOÀ CHÍ MINH – 2007 2 Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan ®©y lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu cña riªng t«i. C¸c sè liÖu, kÕt qu¶ nªu trong luËn v¨n lµ trung thùc vµ ch­a tõng ®­îc ai c«ng bè trong bÊt kú c«ng tr×nh nµo kh¸c. T¸c gi¶ luËn v¨n Vâ ThÞ Hoµi 3 MỤC LỤC Trang PHẦN MỞ ĐẦU………………………………………………………… 1 Ch­¬ng 1 NH÷NG VÊN §Ò Lý LUËN VÒ M¤ H×NH C¤NG TY MÑ - C¤NG 6 TY CON Vµ MèI QUAN HÖ PH¸P Lý GI÷A C¤NG TY MÑ Vµ C¤NG TY CON TRONG TËP §OµN KINH TÕ 1. Qu¸ tr×nh h×nh thµnh, kh¸i niÖm, ®Æc ®iÓm cña m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng 6 ty con.1 Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con 6 trong c¸c tËp ®oµn kinh tÕ………………………….2 Kh¸i niÖm c«ng ty mÑ, c«ng ty con……………………………… 9 1.3 §Æc ®iÓm cña m« h×nh c«ng ty mÑ-c«ng ty con………………….2 Sù cÇn thiÕt chuyÓn ®æi c¸c tæng c«ng ty nhµ n­íc vµ x©y dùng ph¸p luËt ®iÒu chØnh m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con trong c¸c tËp ®oµn kinh tÕ ……………………………….1 T×nh h×nh ho¹t ®éng cña c¸c Tæng c«ng ty nhµ n­íc vµ sù cÇn thiÕt ph¶i ¸p dông m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con trong c¸c Tæng c«ng ty nhµ n­íc……………………………………………………….2 Nh÷ng ®Þnh h­íng cho c«ng t¸c x©y dùng ph¸p luËt ®iÒu chØnh ®èi víi m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con trong c¸c tËp ®oµn kinh tÕ… 18 1.3 Mèi quan hÖ ph¸p lý gi÷a c«ng ty mÑ vµ c«ng ty con………….1 Kh¸i niÖm quan hÖ ph¸p lý gi÷a c«ng ty mÑ vµ c«ng ty con….2 §Þa vÞ ph¸p lý cña c«ng ty mÑ - c«ng ty con…………………….1 §Þa vÞ ph¸p lý cña c«ng ty mÑ…………………………………… 21 1.2 §Þa vÞ ph¸p lý cña c«ng ty con………………………………….3 Kh¸ch thÓ cña quan hÖ ph¸p lý gi÷a c«ng ty mÑ vµ c«ng ty con….4 Néi dung cña mèi quan hÖ ph¸p lý gi÷a c«ng ty mÑ vµ c«ng ty con.1 QuyÒn vµ nghÜa vô cña c«ng ty mÑ trong mèi quan hÖ ph¸p lý víi c«ng ty 25 con……………………………………………………………….2 QuyÒn vµ nghÜa vô cña c«ng ty con………………………………. 29 Ch­¬ng 2 Thùc tr¹ng mèi quan hÖ ph¸p lý gi÷a c«ng ty mÑ - 31 c«ng ty con trong tËp ®oµn kinh tÕ 2.1 Mèi quan hÖ ph¸p lý gi÷a c«ng ty mÑ - c«ng ty con trong qu¸ tr×nh thµnh lËp c«ng ty mÑ - c«ng ty con ë n­íc ta…………………….1 Qu¸ tr×nh h×nh thµnh mèi quan hÖ ph¸p lý gi÷a c«ng ty mÑ vµ c«ng ty con.2 Thùc tiÔn ho¹t ®éng thµnh lËp c«ng ty mÑ - c«ng ty con ë n­íc ta 39 2.2 Thùc tr¹ng qu¶n lý trong m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con……… 45 2.1 Ho¹t ®éng ®iÒu hµnh trong m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con….2 Ho¹t ®éng qu¶n lý tµi chÝnh trong m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con………………………………………………………………………… 57 2.3 Thùc tr¹ng chÝnh s¸ch vÒ lao ®éng trong m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con……………………………………………………………………… 62 2.3 Mèi quan hÖ ph¸p lý trong m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con thÓ hiÖn qua ho¹t ®éng tæ chøc l¹i, gi¶i thÓ c«ng ty mÑ – c«ng ty con……. 64 Ch­¬ng 3 C¸C GI¶I PH¸P NH»M HOµN THIÖN MèI QUAN HÖ GI÷A 71 C¤NG TY MÑ - C¤NG TY CON TRONG C¸C TËP §OµN KINH TÕ 3.1 X¸c ®Þnh ph­¬ng h­íng ph¸t triÓn cña tËp ®oµn kinh tÕ trong giai ®o¹n hiÖn nay……………………………………………………………. TiÕp tôc hoµn thiÖn mèi quan hÖ ph¸p lý gi÷a c«ng ty mÑ vµ c«ng ty con 77 trong tËp ®oµn kinh tÕ…………………………………………… 5 3.1 T¨ng c­êng c«ng t¸c gi¸o dôc ph¸p luËt.2 Xóc tiÕn ¸p dông lo¹i h×nh c«ng ty cæ phÇn cho m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty 79 con trong tËp ®oµn kinh tÕ ………………………………………………………….3 Hoµn thiÖn nh÷ng quy ®Þnh cña ph¸p luËt ®iÒu chØnh mèi quan hÖ gi÷a c«ng ty mÑ vµ c«ng ty con trong tËp ®oµn kinh tÕ…………………………………………….4 TiÕp tôc t¹o ®iÒu kiÖn cho Tæng c«ng ty ®Çu t­ vµ kinh doanh vèn nhµ n­íc (SCIC) ho¹t ®éng…………………………………………………………………… 86 3.5 §Èy m¹nh ho¹t ®éng ®µo t¹o, båi d­ìng c¸n bé qu¶n lý doanh 88 nghiÖp………………………………………………………………………………. Danh môc tµi liÖu tham Kh¶o. 95 6 Lêi më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Trong xu thÕ ph¸t triÓn hiÖn nay, ®Ó n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh, nhãm c«ng ty ®· trë thµnh mét hiÖn t­îng phæ biÕn tån t¹i hÇu hÕt ë c¸c quèc gia vµ cã vai trß chi phèi tíi nÒn kinh tÕ cña thÕ giíi. Víi sù tËp hîp c¸c c«ng ty cã mèi quan hÖ g¾n bã l©u dµi víi nhau vÒ lîi Ých kinh tÕ, c«ng nghÖ, thÞ tr­êng vµ c¸c dÞch vô kinh doanh l¹i víi nhau, nhãm c«ng ty lµ c¬ héi ®Ó c¸c c«ng ty më réng quy m«, ®Þa bµn, ®a d¹ng hãa ngµnh nghÒ kinh doanh, cïng phèi hîp ho¹t ®éng nh»m tíi lîi Ých tèi ®a cña c¶ nhãm. Trªn thÕ giíi ®· cã nhiÒu nhãm c«ng ty ®­îc tæ chøc d­íi h×nh thøc nh­ c«ng ty mÑ - c«ng ty con, tËp ®oµn kinh tÕ cã tiÒm lùc m¹nh mÏ ®ñ søc chi phèi tíi nÒn kinh tÕ cña c¶ quèc gia vµ khu vùc. Víi viÖc chÝnh thøc trë thµnh thµnh viªn thø 150 cña Tæ chøc Th­¬ng m¹i thÕ giíi vµo th¸ng 11/2006, nÒn kinh tÕ ViÖt Nam ®ang ®øng tr­íc nh÷ng vËn héi míi nh­ng còng lµ nh÷ng th¸ch thøc míi. §èi víi nh÷ng doanh nghiÖp võa vµ nhá, gia nhËp WTO sÏ thùc sù gÆp nh÷ng khã kh¨n. Xu h­íng më cöa, héi nhËp, hîp t¸c trong ph¹m vi toµn cÇu ®Æt ra yªu cÇu tÊt yÕu trong viÖc tæ chøc, s¾p xÕp l¹i c¸c doanh nghiÖp nhá, ph©n t¸n vµ manh món thµnh doanh nghiÖp lín ®ñ kh¶ n¨ng lµ ®èi t¸c c¹nh tranh víi c¸c doanh nghiÖp n­íc ngoµi. Xu h­íng ph¸t triÓn vµ ¸p dông khoa häc, c«ng nghÖ vµo s¶n xuÊt, kinh doanh còng ®ßi hái ph¶i cã nh÷ng doanh nghiÖp quy m« ®ñ lín, tiÒm n¨ng ®ñ m¹nh míi cã thÓ ph¸t triÓn ®­îc. Trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ ViÖt Nam, doanh nghiÖp nhµ n­íc vÉn gi÷ vai trß trô cét, lµ nßng cèt dÉn d¾t c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c. §¶ng vµ Nhµ n­íc x¸c ®Þnh doanh nghiÖp nhµ n­íc vÉn gi÷ vai trß chñ ®¹o th× viÖc s¾p xÕp, 7 ®æi míi c¬ cÊu ho¹t ®éng cña c¸c tæng c«ng ty nhµ n­íc theo m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con tiÕn tíi x©y dùng c¸c tËp ®oµn kinh tÕ v÷ng m¹nh lµm nßng cèt cho nÒn kinh tÕ cña ®Êt n­íc lµ yªu cÇu cÊp thiÕt. NghÞ quyÕt Trung ­¬ng 3 khãa IX ®· kh¼ng ®Þnh:”Hoµn thµnh viÖc cñng cè, s¾p xÕp, ®iÒu chØnh c¬ cÊu, ®æi míi vµ n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc hiÖn cã, ®ång thêi ph¸t triÓn thªm c¸c doanh nghiÖp mµ nhµ n­íc cÇn ®Çu t­ 100% vèn hoÆc cæ phÇn chi phèi ë mét sè ngµnh, lÜnh vùc then chèt vµ ®Þa bµn quan träng. X©y dùng mét sè tËp ®oµn kinh tÕ m¹nh trªn c¬ së c¸c Tæng c«ng ty nhµ n­íc, cã sù tham gia cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ. KiÖn toµn tæ chøc, n©ng cao hiÖu qu¶ cña tæng c«ng ty theo m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con, kinh doanh ®a ngµnh, tæng hîp trªn c¬ së chuyªn m«n hãa, gäi vèn thuéc nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ cïng tham gia kinh doanh lµm nßng cèt h×nh thµnh mét sè tËp ®oµn kinh tÕ m¹nh ë mét sè ngµnh vµ lÜnh vùc träng yÕu cña nÒn kinh tÕ quèc d©n nh­ viÔn th«ng, hµng kh«ng, dÇu khÝ v. LuËt Doanh nghiÖp n¨m 2005 còng ®· chÝnh thøc ®­a nhãm c«ng ty vµo néi dung ®iÒu chØnh cña LuËt Doanh nghiÖp. NhiÒu doanh nghiÖp nhµ n­íc ®· chuyÓn sang m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con vµ b­íc ®Çu thu ®­îc nhiÒu kÕt qu¶ kh¶ quan. Mét sè tËp ®oµn kinh tÕ ho¹t ®éng trong nh÷ng lÜnh vùc quan träng cña nÒn kinh tÕ ®· ®­îc thµnh lËp. Tuy nhiªn, bªn c¹nh nh÷ng lîi Ých to lín cña viÖc chuyÓn ®æi c¸c tæng c«ng ty nhµ n­íc theo m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con th× trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña c¸c Tæng c«ng ty, c¸c tËp ®oµn kinh tÕ còng ®· béc lé nhiÒu h¹n chÕ, nh­ viÖc chuyÓn ®æi cßn mang tÝnh h×nh thøc; viÖc ®iÒu hµnh vÉn cßn b»ng mÖnh lÖnh hµnh chÝnh; c«ng ty mÑ can thiÖp qu¸ s©u vµo ho¹t ®éng cña c«ng ty con; c«ng ty mÑ kh«ng ®ñ tiÒm lùc vÒ vèn; viÖc ho¹ch ®Þnh chiÕn l­îc kinh doanh dÉm ch©n lªn nhau, lµm v« hiÖu hãa nhau; nh÷ng v­íng m¾c vÒ xö lý vèn, tµi s¶n vµ ph©n chia lîi nhuËn, lîi Ých, tr¸ch nhiÖm cña c«ng ty mÑ vµ c«ng ty con ch­a râ rµng,…Nh÷ng h¹n chÕ ®ã ®· lµm ¶nh h­ëng tíi sù ph¸t triÓn cña c«ng ty mÑ vµ c¸c c«ng ty con, khiÕn cho 8 hiÖu qu¶ ho¹t ®éng kh«ng ®¸p øng mong muèn ®Æt ra khi chuyÓn ®æi c¸c tæng c«ng ty nhµ n­íc sang m« h×nh ho¹t ®éng c«ng ty mÑ - c«ng ty con. Nh÷ng h¹n chÕ ®ã còng c¶n trë sù ph¸t triÓn cña c¸c tËp ®oµn kinh tÕ ®­îc thµnh lËp trong thêi gian qua. ChÝnh v× vËy, nghiªn cøu thùc tr¹ng cu¶ mèi quan hÖ ph¸p lý gi÷a c«ng ty mÑ vµ c«ng ty con trong c¸c Tæng c«ng ty nhµ n­íc ®Ó t×m ra nh÷ng h¹n chÕ cña m« h×nh nµy trong thùc tiÔn ®iÒu kiÖn kinh tÕ - x· héi cña n­íc ta, tõ ®ã t×m ra nh÷ng gi¶i ph¸p sím kh¾c phôc nh÷ng h¹n chÕ nµy nh»m ®­a m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con ®i ®óng theo ®­êng lèi lý luËn vµ chÝnh s¸ch ®Æt ra lµ viÖc lµm cÇn thiÕt. V× vËy, chóng t«i chän ®Ò tµi:”Hoµn thiÖn c¸c mèi quan hÖ ph¸p lý gi÷a c«ng ty mÑ-c«ng ty con trong c¸c tËp ®oµn kinh tÕ” lµm luËn v¨n tèt nghiÖp. T×nh h×nh nghiªn cøu ®Ò tµi VÒ vÊn ®Ò thùc tr¹ng, gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao ho¹t ®éng cña c¸c tæng c«ng ty nhµ n­íc ®· ®­îc sù quan t©m cña rÊt nhiÒu nhµ nghiªn cøu trªn c¸c lÜnh vùc kh¸c nhau. Mét sè c«ng tr×nh nghiªn cøu còng b¾t ®Çu ®Ò cËp ®Õn nh÷ng néi dung liªn quan ®Õn viÖc x©y dùng m« h×nh ho¹t ®éng c«ng ty mÑ - c«ng ty con cña c¸c c«ng ty nhµ n­íc. Trong sè c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu cã thÓ kÓ ®Õn lµ: - LuËn v¨n th¹c sü: “M« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con vµ vÊn ®Ò s¾p xÕp l¹i c¸c Tæng c«ng ty nhµ n­íc hiÖn nay”; “§Þa vÞ ph¸p lý cña doanh nghiÖp trong Tæng c«ng ty nhµ n­íc theo m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con”; “ ChuyÓn ®æi Tæng c«ng ty B­u chÝnh ViÔn th«ng ViÖt Nam sang m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con”.