Khóa luận: Hoàn thiện công tác kế toán thuế GTGT tại Forvis Mazars Việt Nam

Khóa luận phân tích thực trạng công tác kế toán thuế GTGT tại Forvis Mazars Hà Nội, đề xuất các giải pháp hoàn thiện hiệu quả và thực tiễn.

• Tác giả: Đoàn Lan Hương
• Người hướng dẫn: TS. Ngô Thị Thu Hương
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Kế toán - Kiểm toán
• Đề tài: Hoàn thiện công tác kế toán thuế GTGT tại Chi nhánh Công ty TNHH Forvis Mazars Việt Nam tại Hà Nội
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về kế toán thuế GTGT

Kế toán thuế giá trị gia tăng (GTGT) là một trong những lĩnh vực quan trọng nhất trong công tác kế toán doanh nghiệp hiện đại. Thuế GTGT được áp dụng rộng rãi tại Việt Nam nhằm tạo doanh thu cho nhà nước và đảm bảo sự công bằng trong hoạt động kinh doanh. Nguyên tắc kế toán thuế GTGT dựa trên các quy định pháp luật hiện hành, yêu cầu các doanh nghiệp phải ghi chép, phân loại và báo cáo chính xác các khoản thuế đầu vào và đầu ra. Các chứng từ kế toán phải được lập đầy đủ, hợp pháp và được bảo quản theo quy định. Kế toán thuế GTGT đòi hỏi sự chính xác cao, tuân thủ đúng quy trình và có kiến thức chuyên sâu về pháp luật thuế. Đây là nền tảng cơ bản để các doanh nghiệp hoàn thành tốt công tác này.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của thuế GTGT

Thuế GTGT là loại thuế gián tiếp áp dụng trên giá trị gia tăng của hàng hóa, dịch vụ. Đặc điểm nổi bật bao gồm: khấu trừ được thường xuyên, áp dụng lũy tiến, minh bạch và công bằng trong nền kinh tế. Nguyên tắc hoạt động của thuế GTGT giúp tránh tình trạng đánh thuế cascading, đảm bảo sức cạnh tranh cho doanh nghiệp xuất khẩu.

1.2. Nội dung cơ bản của Luật thuế GTGT tại Việt Nam

Luật thuế GTGT Việt Nam quy định rõ về đối tượng chịu thuế, người nộp thuế, căn cứ tính thuế và phương pháp tính toán. Doanh nghiệp phải kê khai và nộp thuế đúng hạn, sử dụng hóa đơn điện tử hợp pháp, và lưu giữ chứng từ theo quy định pháp luật.

II. Thực trạng kế toán thuế GTGT tại Forvis Mazars Hà Nội

Công ty TNHH Forvis Mazars Việt Nam là một công ty kiểm toán và tư vấn kế toán hàng đầu tại Hà Nội, cung cấp các dịch vụ chuyên môn cao cho doanh nghiệp. Hoạt động kế toán thuế GTGT tại chi nhánh này được thực hiện theo những quy trình chuyên nghiệp và tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật. Phòng Kế toán nội bộ của công ty được tổ chức khoa học, với bộ máy nhân sự có trình độ chuyên môn cao. Hệ thống kế toán tại Forvis Mazars áp dụng các công nghệ hiện đại, giúp quản lý và xử lý dữ liệu kế toán thuế GTGT một cách hiệu quả. Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số lĩnh vực cần phải hoàn thiện để nâng cao chất lượng công tác kế toán.

2.1. Giới thiệu tổng quát về công ty Forvis Mazars

Forvis Mazars Việt Nam được thành lập với mục đích cung cấp dịch vụ kiểm toán, kế toán và tư vấn thuế chuyên nghiệp. Cơ cấu tổ chức của công ty được thiết kế để đảm bảo hiệu quả hoạt động và chất lượng dịch vụ. Chi nhánh tại Hà Nội là một trong những điểm hoạt động chính, phục vụ nhiều doanh nghiệp lớn.

2.2. Đặc điểm kế toán thuế GTGT tại chi nhánh

Kế toán thuế GTGT tại Forvis Mazars được thực hiện theo những quy trình chuẩn mực, với sự phân công rõ ràng giữa các kế toán viên. Hóa đơn điện tử được quản lý chặt chẽ, chứng từ được phân loại và lưu trữ hệ thống. Công ty sử dụng phần mềm kế toán hiện đại để đảm bảo tính chính xác và kịp thời trong kê khai thuế GTGT.

III. Các vấn đề và thách thức hiện tại

Mặc dù công tác kế toán thuế GTGT tại Forvis Mazars được thực hiện tương đối tốt, nhưng vẫn tồn tại một số thách thức cần giải quyết. Việc quản lý hóa đơn điện tử đôi khi gặp khó khăn do những thay đổi trong quy định pháp luật. Khấu trừ thuế GTGT cần được kiểm soát chặt chẽ để tránh sai sót. Nhân sự kế toán cần được cập nhật liên tục về các quy định mới nhất của Luật thuế GTGT. Hệ thống quản lý dữ liệu có thể được tối ưu hóa hơn nữa để nâng cao hiệu quả. Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa các phòng ban trong công ty đôi khi chưa đạt mức tối ưu. Những vấn đề về tuân thủ pháp luật và báo cáo thuế cần được xử lý một cách chuyên nghiệp và kịp thời.

3.1. Thách thức trong quản lý hóa đơn điện tử

Hóa đơn điện tử là một phần quan trọng trong kế toán thuế GTGT, nhưng quản lý chúng đôi khi gặp khó khăn. Các thay đổi trong quy định về hóa đơn điện tử từ Cục Thuế yêu cầu các doanh nghiệp phải cập nhật liên tục hệ thống. Lỗi kỹ thuật và độ trễ trong cập nhật thông tin có thể ảnh hưởng đến báo cáo thuế GTGT chính xác.

3.2. Vấn đề trong khấu trừ và kê khai thuế GTGT

Khấu trừ thuế GTGT là quá trình phức tạp đòi hỏi sự chính xác cao. Một số khoản thuế đầu vào có thể bị bỏ sót hoặc tính toán sai, dẫn đến kê khai thuế GTGT không chính xác. Việc nộp thuế đúng hạn và đúng số tiền cũng là một thách thức cần được quản lý tốt.

IV. Giải pháp hoàn thiện kế toán thuế GTGT

Để hoàn thiện công tác kế toán thuế GTGT tại Forvis Mazars Hà Nội, cần áp dụng nhiều giải pháp toàn diện. Thứ nhất, cần nâng cao chất lượng đào tạo cho nhân viên kế toán về các quy định pháp luật mới nhất. Thứ hai, phải cập nhật và nâng cấp hệ thống phần mềm kế toán để tự động hóa các quy trình, giảm sai sót. Thứ ba, cần xây dựng các quy trình kiểm soát nội bộ chặt chẽ để đảm bảo tính chính xác của dữ liệu kế toán thuế GTGT. Thứ tư, phải tăng cường phối hợp giữa các phòng ban trong công ty để đạt sự thống nhất. Thứ năm, cần rà soát và cập nhật quy trình kê khai, khấu trừ, nộp thuế GTGT định kỳ. Cuối cùng, nên thiết lập một đội ngũ chuyên trách để theo dõi các thay đổi pháp luật và điều chỉnh kịp thời.

4.1. Nâng cao chất lượng đội ngũ kế toán

Đào tạo liên tục cho nhân viên kế toán về kế toán thuế GTGT là giải pháp quan trọng. Nên tổ chức các khóa học, hội thảo về những quy định pháp luật mới nhất. Cấp chứng chỉ chuyên môn cho nhân viên sẽ nâng cao năng lực. Xây dựng quy trình làm việc chuẩn hóa giúp nhân viên mới nhanh chóng thích ứng.

4.2. Cải tiến hệ thống công nghệ và kiểm soát nội bộ

Nâng cấp phần mềm kế toán để tự động hóa các quy trình kế toán thuế GTGT và giảm sai sót. Xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ mạnh mẽ với các điểm kiểm tra định kỳ. Sử dụng công nghệ cloud để bảo quản dữ liệu an toàn. Tạo dashboard quản lý để theo dõi kê khai, khấu trừ, nộp thuế GTGT.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THUẾ GTGT VÀ KẾ TOÁN THUẾ GTGT 1. Lý luận chung về thuế GTGT 1. Lịch sử hình thành và phát triển của thuế GTGT Thuế GTGT bắt nguồn từ nhà kinh tế học người Pháp, Mauríe Lauré khi ông làm giám đốc cơ quan thuế của Pháp. Ngay sau đó vào ngày 10/04/1954, Chính phủ Pháp đã cho áp dụng thuế GTGT tại các doanh nghiệp lớn ở nơi đây.

Trong giai đoạn đầu áp dụng, với sự đóng góp tích cực trong nguồn thu Ngân sách quốc gia, thuế GTGT đã được sự chấp nhận của xã hội lúc bấy giò và dần lan rộng sang các quốc gia khác. Tại Việt Nam, thuế GTGT lần đầu được nhắc đến trong các cuộc họp hội nghị trong giai đoạn 1955 - 1963 do đại biểu Trần Lệ Xuân đề cập, tuy nhiên do đây là khái niệm mới nên luật thuế GTGT không được quốc hội biểu quyết áp dụng. Mãi đến năm 1970, luật về GTGT mới được ban hành chính thức theo sắc lệnh của Tổng thống, mặc dù quốc hội vẫn chưa thông qua. Sau khi 2 miền Nam - Bắc thống nhất vào năm 1975, Việt Nam áp dụng thuế doanh thu, tiền thân của thuế GTGT.

Mặc dù thuế doanh thu là loại thuế đơn giản, dễ tính toán nhưng nhược điểm là trùng lặp. Do đó, năm 1977 luật thuế GTGT chính thức ra đời và bắt đầu thực thi từ ngày 01/01/1999 thay thế cho luật thuế doanh thu tại nước ta. Khái niệm về thuế GTGT Theo Điều 2 Luật thuế GTGT số 48/2024/QH15: “Thuế GTGT là thuế tính trên giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng”. Từ đó, có thể hiểu thuế GTGT là loại thuế được cộng vào giá bán của HH, DV và người tiêu dùng cuối cùng sẽ chịu khoản tăng thêm đó khi sử dụng HH, DV (Luật số 48/2024/QH15, 2024).

Đặc điểm về thuế GTGT Thuế GTGT là một loại thuế gián thu: Thuế GTGT là một sắc thuế gián thu, có nghĩa là thuế này không thu trực tiếp từ người tiêu dùng mà được doanh nghiệp thu hộ và nộp vào ngân sách Nhà nước. Khi mua HH hoặc sử dụng DV, người tiêu dùng 6 thanh toán thuế GTGT thông qua giá bán, nhưng nghĩa vụ kê khai và nộp thuế thuộc về doanh nghiệp. Điều này giúp Nhà nước đảm bảo nguồn thu một cách hiệu quả mà không gây áp lực thuế trực tiếp lên người tiêu dùng. Thuế GTGT là thuế tiêu dùng nhiều giai đoạn nhưng không trùng lặp: Thuế GTGT được áp dụng ở tất cả các giai đoạn của chuỗi cung ứng, từ sản xuất, phân phối đến tiêu dùng cuối cùng.

Tuy nhiên, thuế chỉ tính trên phần giá trị gia tăng ở từng giai đoạn, tránh tình trạng đánh thuế hai lần lên cùng một giá trị. Tổng số thuế GTGT thu được trên một sản phẩm hoặc dịch vụ bằng với số thuế tính trên giá bán cuối cùng cho người tiêu dùng. Chính đặc điểm này giúp thuế GTGT trở thành một sắc thuế tiêu dùng hiệu quả, minh bạch và tránh chồng thuế. Thuế GTGT áp dụng theo nguyên tắc điểm đến: Một trong những nguyên tắc quan trọng của thuế GTGT là nguyên tắc điểm đến, tức là thuế được thu tại nơi hàng hóa và dịch vụ được tiêu dùng, bất kể chúng được sản xuất trong nước hay nhập khẩu.

Điều này đảm bảo rằng HH, DV tiêu thụ trong nước đều chịu mức thuế như nhau, tạo môi trường cạnh tranh công bằng giữa hàng hóa nội địa và hàng nhập khẩu, đồng thời giúp Nhà nước kiểm soát nguồn thu thuế một cách hiệu quả. Thuế GTGT có phạm vi điều tiết rộng: Là một sắc thuế tiêu dùng phổ biến, thuế GTGT áp dụng cho hầu hết các loại hàng hóa và dịch vụ trong nền kinh tế. Phạm vi điều tiết rộng của thuế GTGT giúp Nhà nước duy trì nguồn thu ổn định để phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, hệ thống thuế GTGT linh hoạt, có thể điều chỉnh thuế suất để phù hợp với chính sách kinh tế từng thời kỳ, góp phần thúc đẩy sản xuất, tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế bền vững.

Thuế GTGT mang tính lũy thoái (tính chất thoái lui): Thuế GTGT có đặc điểm lũy thoái, tức là ảnh hưởng tương đối nhiều hơn đến người có thu nhập thấp so với người có thu nhập cao. Do thuế GTGT được tính trên giá trị HH, DV tiêu dùng mà không phân biệt thu nhập của từng cá nhân, nên những người có thu nhập thấp phải chi phần lớn thu nhập của mình cho tiêu dùng, đồng nghĩa với việc chịu thuế GTGT với tỷ trọng cao hơn. Ngược lại, người có thu nhập cao có xu hướng tiết kiệm hoặc đầu tư nhiều hơn, nên phần thu nhập chịu thuế GTGT của họ thường thấp hơn so với tổng thu nhập. Đây là một trong những hạn chế của thuế GTGT, đòi hỏi chính sách thuế cần có 7 sự điều chỉnh hợp lý để giảm tác động bất lợi đối với nhóm thu nhập thấp, chẳng hạn như áp dụng thuế suất ưu đãi cho một số hàng hóa thiết yếu.

Vai trò về thuế GTGT Thuế giá trị gia tăng (GTGT) không chỉ là một nguồn thu quan trọng cho ngân sách Nhà nước mà còn là công cụ hiệu quả trong việc quản lý, điều tiết thị trường nền kinh tế và thúc đẩy sự phát triển bền vững, cụ thể: Trước hết, thuế GTGT giúp tăng thu nguồn Ngân sách nhà nước. là một sắc thuế gián thu phổ biến, thuế GTGT không chỉ giúp tăng nguồn thu mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý và điều tiết nền kinh tế. Chính phủ khi xây dựng chính sách thuế không chỉ nhằm tăng thu cho NSNN mà còn phải cân nhắc đến yếu tố tăng trưởng kinh tế và điều chỉnh thu nhập, đảm bảo sự hài hòa giữa động viên nguồn lực và thúc đẩy phát triển sản xuất, kinh doanh. Trong nhiều năm qua, thuế GTGT luôn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu thu NSNN.

Theo thống kê, thuế gián thu đóng góp hơn 60% tổng thu thuế vào năm 2016, trong đó thuế GTGT chiếm từ 50% đến 60% tổng thu thuế gián thu trong giai đoạn 2006 – 2019. Giai đoạn 2022 – 2023, tỷ trọng thu từ thuế GTGT (trừ hoàn thuế) chiếm khoảng 23,8% tổng thu NSNN (Tạp chí Tài chính, 2024). Hai, thuế GTGT đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sản xuất, mở rộng lưu thông hàng hóa và gia tăng xuất khẩu. Việc áp dụng Luật thuế GTGT giúp giảm chi phí đầu tư xây dựng cơ bản khoảng 10% nhờ việc hạch toán thuế GTGT riêng, không tính vào giá thành công trình.

Điều này giúp doanh nghiệp không phải khấu hao tài sản sau này mà có thể khấu trừ hoặc hoàn thuế ngay từ đầu. Ngoài ra, thuế GTGT còn tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp khi nhập khẩu thiết bị máy móc, phương tiện vận tải chuyên dụng chưa được sản xuất trong nước để đầu tư tài sản cố định, do các đối tượng này không thuộc diện chịu thuế. Đặc biệt, việc giảm 50% thuế suất đối với các sản phẩm xây dựng cơ bản đã giúp mức thuế thực tế phải nộp sau khấu trừ đầu vào chỉ còn khoảng 1%, thấp hơn nhiều so với mức 4% theo thuế doanh thu trước đây, qua đó khuyến khích mạnh mẽ hoạt động đầu tư (Nguyễn Phương Thanh, 2022). 8 Ba, thuế GTGT còn khuyến khích xuất - nhập khẩu.

Thuế GTGT giữ vai trò quan trọng trong việc khuyến khích xuất khẩu, bảo hộ sản xuất trong nước và tái cơ cấu nền kinh tế. Theo quy định của Luật thuế GTGT, hàng hóa xuất khẩu được áp dụng thuế suất 0%, đồng nghĩa với việc toàn bộ thuế GTGT đầu vào sẽ được hoàn lại. Thực chất, việc hoàn thuế này là một hình thức trợ giá từ Nhà nước, giúp doanh nghiệp xuất khẩu có điều kiện tập trung nguồn hàng trong nước để đẩy mạnh xuất khẩu và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Ngoài ra, Luật thuế GTGT cũng tạo động lực thúc đẩy sản xuất hàng xuất khẩu thay thế nhập khẩu.

Đặc biệt, chính sách thuế này khuyến khích phát triển các ngành hàng mà Việt Nam có thế mạnh như nông sản, lâm sản, hải sản và thủ công mỹ nghệ, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp nội địa phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Bốn, vai trò thuế GTGTkhông chỉ ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mà còn góp phần tăng cường công tác hạch toán, kế toán, sử dụng hóa đơn, chứng từ và thanh toán qua ngân hàng. Việc kê khai, khấu trừ thuế GTGT đầu vào và xác định chính xác thu nhập doanh nghiệp đòi hỏi các doanh nghiệp phải chú trọng đến việc mở sổ kế toán, ghi chép đầy đủ, quản lý và sử dụng hóa đơn, chứng từ một cách minh bạch. Ngoài ra, thông qua quá trình kê khai, hoàn thuế và quyết toán thuế, cơ quan chức năng và cơ quan thuế có thể kiểm tra, giám sát hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, góp phần hạn chế gian lận thuế và tăng cường tính minh bạch trong nền kinh tế.

Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp vận hành chuyên nghiệp hơn mà còn đảm bảo công tác quản lý thuế của Nhà nước được thực hiện chặt chẽ và hiệu quả hơn. Nội dung cơ bản của Luật thuế GTGT tại Việt Nam Tại Việt Nam, doanh nghiệp áp dụng Luật Thuế GTGT số 13/2008/QH12 (được sửa đổi và bổ sung 3 lần tại Luật số 31/2023/QH13, Luật số 71/2014/QH13. Luật số 106/2016/QH13) qua 15 năm thực hiện đã đem lại nhiều mặt tích cực đối với người nộp thuế, cơ quan thu thuế, giúp giảm bớt thủ tục hành chính và đem lại nguồn lực cho xã hội và NSNN (Kim Chung, Trần Tuyết, 2024). 9 Tuy nhiên, trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập kinh tế quốc tế thì chính sách thuế GTGT đã bộc lộ một số hạn chế cần phải sửa đổi cho phù hợp.

Vì thế, Luật thuế GTGT số 48/2024/QH15 được xây dựng với mục đích hoàn thiện quy định về chính sách thuế GTGT đối với mọt đối tượng. Các quy định này giúp thúc đẩy sản xuất, xuất khẩu, hạn chế gian lận thuế, bảo vệ quyền lợi của người nộp thuế và đảm bảo nguồn thu ngân sách, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập kinh tế.