Khóa luận hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí tại Công ty TNHH Thiết bị Viễn thông ANSV

Tìm hiểu quy trình hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty TNHH thiết bị viễn thông ANSV.

• Tác giả: Nghiêm Hà Vân
• Người hướng dẫn: TS. Lê Văn Luyện
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Kế toán - Kiểm toán
• Đề tài: Hoàn thiện kế toán doanh thu và chi phí tại Công ty TNHH Thiết bị Viễn thông ANSV
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI, DỊCH VỤ
• 1.1. Lý luận chung về doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty thương mại, dịch vụ
• 1.1.1. Hoạt động bán hàng, cung cấp dịch vụ trong doanh nghiệp thương mại, dịch vụ
• 1.2. Các phương thức bán hàng và phương thức thanh toán
• 1.3. Một số khái niệm liên quan trong ghi nhận doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh
• 1.4. Vai trò và nhiệm vụ của kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh
• 1.5. Nội dung kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh
• 1.6. Hình thức kế toán áp dụng trong kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÔNG TY ANSV
• 2.1. Giới thiệu khái quát về công ty TNHH Thiết bị Viễn thông ANSV
• 2.2. Thực trạng kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thiết bị Viễn thông ANSV
• 2.3. Một số nhận xét đánh giá về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÔNG TY TNHH THIẾT BỊ VIỄN THÔNG ANSV
• 3.1. Định hướng phát triển của Công ty TNHH Thiết bị viễn thông ANSV
• 3.2. Sự cần thiết và phương hướng hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty
• 3.3. Một số giải pháp hoàn thiện kế toán bán hàng, cung cấp dịch vụ và xác định kết quả kinh doanh
• 3.4. Một số kiến nghị để thực hiện giải pháp

Tóm tắt

I. Tổng quan về kế toán doanh thu và chi phí tại Công ty TNHH Thiết bị Viễn thông ANSV

Công ty TNHH Thiết bị Viễn thông ANSV hoạt động trong lĩnh vực cung cấp thiết bị viễn thông, đóng vai trò quan trọng trong ngành bưu chính viễn thông. Việc quản lý kế toán doanh thu và chi phí là rất cần thiết để đảm bảo hiệu quả kinh doanh. Kế toán doanh thu và chi phí không chỉ giúp công ty theo dõi tình hình tài chính mà còn hỗ trợ trong việc ra quyết định chiến lược.

1.1. Khái niệm và vai trò của kế toán doanh thu

Kế toán doanh thu là quá trình ghi nhận và báo cáo doanh thu từ hoạt động bán hàng và cung cấp dịch vụ. Vai trò của kế toán doanh thu là cung cấp thông tin chính xác về doanh thu, giúp công ty đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh.

1.2. Khái niệm và vai trò của kế toán chi phí

Kế toán chi phí liên quan đến việc ghi nhận và phân tích các khoản chi phí phát sinh trong quá trình hoạt động. Vai trò của kế toán chi phí là giúp công ty kiểm soát chi phí, từ đó tối ưu hóa lợi nhuận.

II. Vấn đề và thách thức trong kế toán doanh thu và chi phí tại ANSV

Mặc dù Công ty TNHH Thiết bị Viễn thông ANSV đã có những bước tiến trong việc quản lý kế toán doanh thu và chi phí, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết. Các vấn đề như quy trình ghi nhận doanh thu chưa hoàn thiện và việc kiểm soát chi phí còn hạn chế có thể ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh.

2.1. Những vấn đề trong quy trình ghi nhận doanh thu

Quy trình ghi nhận doanh thu tại ANSV chưa được chuẩn hóa, dẫn đến việc ghi nhận không chính xác. Điều này có thể gây ra sai lệch trong báo cáo tài chính và ảnh hưởng đến quyết định quản lý.

2.2. Thách thức trong việc kiểm soát chi phí

Việc kiểm soát chi phí tại ANSV còn gặp khó khăn do thiếu các công cụ phân tích chi phí hiệu quả. Điều này có thể dẫn đến việc chi phí vượt quá ngân sách và ảnh hưởng đến lợi nhuận.

III. Phương pháp hoàn thiện kế toán doanh thu và chi phí tại ANSV

Để cải thiện quy trình kế toán doanh thu và chi phí, Công ty TNHH Thiết bị Viễn thông ANSV cần áp dụng các phương pháp hiện đại và hiệu quả. Việc hoàn thiện quy trình này sẽ giúp công ty nâng cao hiệu quả kinh doanh và tối ưu hóa lợi nhuận.

3.1. Cải tiến quy trình ghi nhận doanh thu

Công ty cần xây dựng quy trình ghi nhận doanh thu rõ ràng và chính xác, bao gồm việc áp dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế để đảm bảo tính minh bạch và chính xác trong báo cáo tài chính.

3.2. Tăng cường kiểm soát chi phí

Công ty nên áp dụng các công cụ phân tích chi phí để theo dõi và kiểm soát chi phí hiệu quả hơn. Việc này sẽ giúp công ty phát hiện sớm các khoản chi phí không cần thiết và tối ưu hóa ngân sách.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại ANSV

Việc áp dụng các phương pháp hoàn thiện kế toán doanh thu và chi phí đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho Công ty TNHH Thiết bị Viễn thông ANSV. Các số liệu tài chính đã cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong hiệu quả kinh doanh.

4.1. Kết quả đạt được từ việc cải tiến kế toán

Sau khi áp dụng các phương pháp mới, ANSV đã ghi nhận sự tăng trưởng doanh thu và giảm chi phí. Điều này cho thấy sự hiệu quả của việc hoàn thiện quy trình kế toán.

4.2. Ảnh hưởng đến quyết định quản lý

Thông tin kế toán chính xác đã giúp ban lãnh đạo ANSV đưa ra các quyết định chiến lược đúng đắn, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

V. Kết luận và tương lai của kế toán doanh thu và chi phí tại ANSV

Kế toán doanh thu và chi phí tại Công ty TNHH Thiết bị Viễn thông ANSV cần tiếp tục được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển trong tương lai. Việc áp dụng công nghệ và các phương pháp hiện đại sẽ là chìa khóa để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính.

5.1. Định hướng phát triển kế toán trong tương lai

Công ty cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ thông tin và đào tạo nhân viên để nâng cao năng lực quản lý kế toán. Điều này sẽ giúp ANSV duy trì vị thế cạnh tranh trong ngành.

5.2. Tầm quan trọng của việc hoàn thiện kế toán

Việc hoàn thiện kế toán doanh thu và chi phí không chỉ giúp công ty tối ưu hóa lợi nhuận mà còn tạo ra nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững trong tương lai.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thiết bị Viễn thông ANSV" được sinh viên Nghiêm Hà Vân thực hiện tại Khoa Kế toán - Kiểm toán, Học viện Ngân hàng dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Lê Văn Luyện vào tháng 5 năm 2013.

Về tính cấp thiết, tác giả nêu rõ bưu chính - viễn thông gắn liền với công nghệ thông tin là ngành kinh tế trọng yếu, đóng vai trò nền tảng hạ tầng kỹ thuật phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Để đáp ứng sự gia tăng về nhu cầu dịch vụ bưu chính viễn thông của xã hội, việc đầu tư đổi mới công nghệ và trang bị cơ sở vật chất kỹ thuật luôn đòi hỏi phải đi trước một bước. Là doanh nghiệp chuyên cung cấp thiết bị và thi công xây lắp hạ tầng mạng lưới viễn thông, Công ty TNHH Thiết bị Viễn thông ANSV phải đối mặt với yêu cầu quản lý chặt chẽ doanh thu và kiểm soát chi phí nhằm bảo đảm hiệu quả hoạt động kinh doanh. Thực tiễn vận hành công tác kế toán tại đơn vị cho thấy còn một số tồn tại trong khâu hạch toán doanh thu, quản lý chi phí và xác định kết quả kinh doanh cần tiếp tục được khảo sát, nghiên cứu để tìm giải pháp khắc phục.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể qua ba nhiệm vụ:

1. Nghiên cứu và hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong các doanh nghiệp kinh doanh thương mại, dịch vụ.
2. Khảo sát, phân tích thực trạng hạch toán kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thiết bị Viễn thông ANSV giai đoạn 2011 - 2012; từ đó chỉ ra những ưu điểm đã đạt được và các hạn chế còn tồn tại.
3. Đề xuất các giải pháp khả thi và kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị khảo sát.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại, dịch vụ. Phạm vi nghiên cứu về không gian được giới hạn tại Công ty TNHH Thiết bị Viễn thông ANSV; phạm vi về thời gian tập trung vào số liệu tài chính, sổ sách kế toán từ năm 2011 đến thời điểm thực hiện khóa luận (năm 2013).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên hệ thống văn bản pháp lý, chuẩn mực kế toán và chế độ kế toán doanh nghiệp hiện hành tại thời điểm nghiên cứu:

• Chuẩn mực kế toán quốc tế IAS 18 về Doanh thu.
• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14) "Doanh thu và thu nhập khác" ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ Tài chính, quy định 5 điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng và 4 điều kiện ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ gắn với nguyên tắc cơ sở dồn tích.
• Chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC ngày 20/03/2006 của Bộ trưởng Bộ Tài chính.

Tác giả hệ thống hóa các khái niệm chuyên ngành bao gồm: hoạt động bán buôn (qua kho, vận chuyển thẳng), bán lẻ (thu tiền trực tiếp, thu tiền tập trung); các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại); các chỉ tiêu chi phí (giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí hoạt động tài chính, chi phí khác, chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành và hoãn lại).

Công thức xác định kết quả hoạt động kinh doanh được tổng hợp như sau:

• Kết quả hoạt động kinh doanh thông thường = Doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ - Giá vốn hàng bán - Chi phí bán hàng - Chi phí quản lý doanh nghiệp.
• Kết quả hoạt động tài chính = Doanh thu hoạt động tài chính - Chi phí hoạt động tài chính.
• Kết quả hoạt động khác = Thu nhập khác - Chi phí khác.
• Tổng kết quả kinh doanh = Kết quả hoạt động kinh doanh thông thường + Kết quả hoạt động tài chính + Kết quả hoạt động khác.

Về mặt lý thuyết ghi sổ, khóa luận đối chiếu đặc điểm tổ chức của 5 hình thức sổ kế toán: Nhật ký - Sổ cái, Nhật ký chung, Chứng từ ghi sổ, Nhật ký chứng từ và Kế toán máy vi tính.

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả vận dụng phương pháp luận của phép duy vật biện chứng kết hợp chủ nghĩa duy vật lịch sử. Trong quá trình khảo sát thực tế, khóa luận sử dụng phương pháp thống kê, tổng hợp, so sánh và phân tích kinh tế để xử lý các số liệu, tài liệu thu thập từ Báo cáo tài chính, chứng từ kế toán, sổ chi tiết và sổ cái các tài khoản tại Công ty TNHH Thiết bị Viễn thông ANSV.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại, dịch vụ

Chương này trình bày toàn diện khung lý thuyết về kế toán bán hàng, cung cấp dịch vụ và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại, dịch vụ:

• Làm rõ bản chất kinh tế của việc tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ; các điều kiện ghi nhận doanh thu theo VAS 14 và thời điểm xác định doanh thu nhằm tuân thủ nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí.
• Phân tích nguyên tắc hạch toán và hệ thống tài khoản sử dụng: TK 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ), TK 512 (Doanh thu nội bộ), các tài khoản giảm trừ doanh thu (TK 521, TK 531, TK 532), TK 3387 (Doanh thu chưa thực hiện).
• Phương pháp hạch toán giá vốn hàng bán (TK 632) theo hai phương pháp kế toán hàng tồn kho: Kê khai thường xuyên và Kiểm kê định kỳ (sử dụng thêm TK 611); 4 phương pháp tính giá trị xuất kho: bình quân gia quyền, nhập trước xuất trước (FIFO), nhập sau xuất trước (LIFO), thực tế đích danh.
• Quy trình hạch toán chi phí bán hàng (TK 641), chi phí quản lý doanh nghiệp (TK 642), doanh thu hoạt động tài chính (TK 515), chi phí hoạt động tài chính (TK 635), thu nhập khác (TK 711), chi phí khác (TK 811), chi phí thuế TNDN hiện hành (TK 8211) và hoãn lại (TK 8212), tài khoản tập hợp và kết chuyển xác định kết quả kinh doanh (TK 911), lợi nhuận sau thuế chưa phân phối (TK 421).
• Trình bày sơ đồ trình tự ghi sổ của 5 hình thức kế toán: Nhật ký - Sổ cái, Nhật ký chung, Chứng từ ghi sổ, Nhật ký chứng từ và Kế toán máy vi tính.

Chương 2: Thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty ANSV

Chương này đi sâu vào khảo sát thực tế tại Công ty TNHH Thiết bị Viễn thông ANSV:

• Lịch sử hình thành và cơ cấu tổ chức: Tiền thân là Công ty Liên doanh Thiết bị Viễn thông (Alcatel Network Systems Vietnam), thành lập ngày 05/07/1993 theo Giấy phép đầu tư số 629/GP giữa Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam VNPT (góp 11.300 FF, chiếm 48,8% vốn pháp định) và Alcatel-Lucent France (góp 12.000 FF, chiếm 51,2% vốn pháp định). Tổng vốn đầu tư đạt 81.300 FF, vốn pháp định là 24.300 FF. Đến tháng 11/2011, VNPT Technology đàm phán mua lại toàn bộ phần vốn góp của Alcatel-Lucent. Doanh nghiệp chuyển đổi thành công ty TNHH hai thành viên trở lên, trong đó VNPT sở hữu 48,8% và VNPT Technology sở hữu 51,2%; Alcatel-Lucent chuyển thành đối tác chiến lược. Trụ sở đặt tại 124 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội; văn phòng đại diện tại số 10 Phổ Quang, Tân Bình, TP. Hồ Chí Minh.
• Bộ máy quản lý và bộ máy kế toán: Tổ chức theo mô hình chức năng gồm Hội đồng quản trị, Ban Giám đốc (1 Tổng Giám đốc, 2 Phó Tổng Giám đốc), các phòng ban chức năng (Ban Hành chính - Tổ chức nhân sự; Ban Kế hoạch, Kinh doanh, Đầu tư; Ban Tài chính - Kế toán) và khối sự nghiệp (Ban Doanh thác; Trung tâm Giải pháp và Phát triển phần mềm; Phòng Quản lý chất lượng). Phòng Kế toán gồm 5 nhân sự: Kế toán trưởng, Kế toán tổng hợp, Kế toán thanh toán ngân hàng, Kế toán TSCĐ, Kế toán nhà cung cấp kiêm kế toán kho, Kế toán công nợ phải thu kiêm kế toán doanh thu, và Thủ quỹ.
• Chính sách kế toán áp dụng: Niên độ kế toán từ 01/01 đến 31/12; nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ; hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kiểm kê định kỳ; hình thức kế toán là Chứng từ ghi sổ; áp dụng phần mềm kế toán Fast Business.
• Kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2011 - 2012: Được tổng hợp qua Báo cáo kết quả kinh doanh tại đơn vị:

Chỉ tiêu (Đơn vị tính: VNĐ)	Năm 2011	Năm 2012	So sánh 2012/2011 (%)
1. Doanh thu bán hàng và CCDV	202.245.731.233	150.967.304.480	74,65%
2. Các khoản giảm trừ doanh thu	0	42.675.411	-
3. Doanh thu thuần về bán hàng và CCDV	202.245.731.233	150.924.629.069	74,62%
4. Giá vốn hàng bán	179.405.400.765	274.462.112.732	152,98%
5. Lợi nhuận gộp về bán hàng và CCDV	22.840.330.468	(123.537.483.663)	-540,00%
6. Doanh thu hoạt động tài chính	5.019.702.459	7.742.451.914	154,54%
7. Chi phí tài chính	8.144.776.263	2.697.751.111	33,00%
8. Chi phí bán hàng	950.433.092	1.680.566.790	176,82%
9. Chi phí quản lý doanh nghiệp	8.036.744.451	33.801.292.837	420,60%
10. Lợi nhuận thuần từ HĐKD	10.728.079.121	(153.974.642.487)	-
11. Thu nhập khác	21.016.493.000	9.182.703.241	43,69%
12. Chi phí khác	13.004.700.327	5.296.364.231	40,73%
13. Lợi nhuận khác	8.011.792.673	3.886.339.010	48,51%
14. Tổng lợi nhuận kế toán trước thuế	18.739.871.794	(150.088.303.477)	-
15. Chi phí thuế TNDN hiện hành	568.250.947	0	0,00%
16. Chi phí thuế TNDN hoãn lại	3.588.576.120	732.882.613	20,42%
17. Lợi nhuận sau thuế TNDN	14.583.044.727	(150.821.186.090)	-

• Quy trình nghiệp vụ và chứng từ thực tế:
  • Công ty phân chia hợp đồng thành hai dạng: Hợp đồng cung cấp hỗ trợ kỹ thuật (thanh toán 100% sau khi hoàn thành và có biên bản nghiệm thu); Hợp đồng cung cấp hàng hóa và dịch vụ kỹ thuật (khách hàng đặt cọc 10% giá trị hợp đồng trước thuế; khi hoàn thành 80% tiến độ và giao hàng kèm Biên bản bàn giao, Biên bản nghiệm thu tạm thời PAC, công ty xuất hóa đơn 100% nhưng chỉ thu 80% trước thuế cùng 100% thuế GTGT; 10% còn lại thanh toán khi có Biên bản nghiệm thu cuối cùng FAC và thanh lý hợp đồng).
  • Phân loại doanh thu: Doanh thu thực tế (phát sinh trong kỳ, hạch toán vào TK 5111, TK 5113) và Doanh thu tính trước (đến 31/12 đã thực hiện 100% hoặc đạt 80% xác nhận tiến độ nhưng chưa ký thanh lý, theo dõi qua TK 13884). Tiền đặt cọc được theo dõi trên TK 13882.
  • Nghiệp vụ điển hình được phân tích: Hợp đồng cung cấp lắp đặt thiết bị mở rộng OLT cho Công ty Điện thoại Hà Nội 1 (trực thuộc Công ty Viễn thông Hà Nội). Giá bán chưa thuế là 504.000.000 VNĐ, thuế GTGT 10% là 50.400.000 VNĐ, tổng giá trị thanh toán là 554.400.000 VNĐ. Khách hàng thực hiện đặt cọc 10% giá trị hợp đồng trước thuế là 50.400.000 VNĐ (chứng từ hạch toán Nợ TK 111 / Có TK 13882). Khi giao hàng và có biên bản nghiệm thu tạm thời PAC, công ty xuất Hóa đơn GTGT Mẫu số 01 GTKT-3LL số GN/2008B ngày 04/12/2012 với tổng thanh toán 554.400.000 VNĐ, sau đó kế toán nhập liệu vào phần mềm Fast Business.
• Đánh giá chung: Bộ máy kế toán hoạt động gọn nhẹ, ứng dụng phần mềm Fast Business giúp lập chứng từ và lên sổ tự động; luân chuyển chứng từ giữa Ban Doanh thác và Phòng Kế toán tương đối chặt chẽ. Tuy nhiên, doanh nghiệp còn tồn tại việc giá vốn và chi phí quản lý tăng vọt trong năm 2012, chưa trích lập dự phòng phải thu khó đòi đầy đủ, và việc quản lý công nợ kéo dài chưa có biện pháp thu hồi triệt để.

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty TNHH Thiết bị Viễn thông ANSV

Trên cơ sở định hướng phát triển của ANSV sau khi chuyển sang đối tác chiến lược với Alcatel-Lucent và yêu cầu nâng cao hiệu quả tài chính, chương 3 đưa ra các định hướng và giải pháp cụ thể:

• Hoàn thiện phương pháp hạch toán kế toán đối với doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh: Chuẩn hóa việc phân loại doanh thu tính trước, ghi nhận doanh thu và giá vốn phù hợp với các biên bản nghiệm thu kỹ thuật từng phần (PAC) và toàn phần (FAC).
• Hoàn thiện công tác trích lập và kế toán dự phòng nợ phải thu khó đòi nhằm phản ánh đúng thực trạng tài chính và giá trị tài sản của doanh nghiệp.
• Hoàn thiện kế toán theo dõi và thu hồi công nợ đối với khách hàng, tăng cường đối chiếu công nợ định kỳ.
• Hoàn thiện hệ thống sổ kế toán và tối ưu hóa quy trình nhập liệu trên phần mềm kế toán Fast Business.
• Hoàn thiện tổ chức bộ máy kế toán theo hướng phân định rõ ràng quyền hạn, trách nhiệm giữa kế toán doanh thu, công nợ và kế toán kho.
• Đề xuất các giải pháp quản trị kinh doanh: Kiểm soát chặt chẽ chi phí phát sinh trong các hợp đồng cung cấp thiết bị và dịch vụ viễn thông, tăng cường đàm phán hợp đồng mới để bù đắp chi phí vận hành.
• Đưa ra các kiến nghị đối với nội bộ Công ty ANSV, đối với Bộ Tài chính (về việc hướng dẫn chi tiết các chuẩn mực kế toán doanh thu, chi phí cho các loại hình dịch vụ kỹ thuật đặc thù) và đối với Nhà nước (về chính sách hỗ trợ phát triển ngành viễn thông).

Kết quả và đóng góp

Về mặt dữ liệu thực tế, nghiên cứu đã phản ánh trung thực tình hình biến động tài chính của Công ty TNHH Thiết bị Viễn thông ANSV trong giai đoạn bản lề 2011 - 2012:

• Doanh thu thuần giảm 25,38% (từ 202,25 tỷ VNĐ năm 2011 xuống 150,92 tỷ VNĐ năm 2012 do sụt giảm các gói thầu, hợp đồng viễn thông lớn).
• Giá vốn hàng bán tăng 52,98% (từ 179,41 tỷ VNĐ lên 274,46 tỷ VNĐ), chi phí bán hàng tăng 76,82% (từ 950,43 triệu VNĐ lên 1,68 tỷ VNĐ), chi phí quản lý doanh nghiệp tăng đột biến 320,60% (từ 8,04 tỷ VNĐ lên 33,80 tỷ VNĐ).
• Sự gia tăng chi phí vượt trội so với doanh thu khiến kết quả kinh doanh chuyển biến tiêu cực: Lợi nhuận sau thuế từ mức lãi 14,58 tỷ VNĐ năm 2011 chuyển sang mức lỗ 150,82 tỷ VNĐ năm 2012.

Về mặt đóng góp chuyên môn, tác giả tự chỉ rõ các đóng góp chính của khóa luận:

• Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí trong doanh nghiệp thương mại - dịch vụ gắn với các văn bản pháp lý hiện hành (VAS 14, Quyết định 15/2006/QĐ-BTC).
• Mô tả chi tiết thực trạng luân chuyển chứng từ và quy trình hạch toán đặc thù của ngành viễn thông, nơi doanh thu gắn liền với các mốc nghiệm thu kỹ thuật (đặt cọc, nghiệm thu tạm thời PAC, nghiệm thu cuối cùng FAC) và việc vận dụng các tài khoản chi tiết như TK 13882 (đặt cọc) và TK 13884 (doanh thu tính trước).
• Đề xuất hệ thống 6 nhóm giải pháp nội bộ và các kiến nghị chính sách nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tái cấu trúc công tác tài chính - kế toán sau khi chuyển đổi sở hữu từ hình thức liên doanh sang công ty trách nhiệm hữu hạn.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tự xác định các hạn chế do điều kiện chủ quan và khách quan:

• Năng lực nghiên cứu của sinh viên bước đầu còn hạn chế, thời gian thực tập tại doanh nghiệp không dài nên việc khảo sát sâu toàn bộ các quy trình kế toán chi tiết của từng hợp đồng viễn thông phức tạp chưa thể bao quát triệt để.
• Phạm vi nghiên cứu chủ yếu tập trung vào dữ liệu tài chính trong hai năm 2011 và 2012, chưa có điều kiện theo dõi chu kỳ kinh doanh dài hơn sau giai đoạn chuyển đổi cơ cấu sở hữu.

Hướng nghiên cứu tiếp được gợi mở dựa trên phạm vi đề tài:

• Mở rộng phân tích kế toán quản trị chi phí theo từng dự án/hợp đồng kỹ thuật công nghệ viễn thông độc lập.
• Nghiên cứu cơ chế kiểm soát rủi ro dòng tiền và tối ưu hóa chính sách tín dụng thương mại đối với các khách hàng là các đơn vị thành viên viễn thông trong các năm tài chính tiếp theo.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp đang nghiên cứu đề tài về kế toán doanh thu, giá vốn, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại và dịch vụ kỹ thuật.
• Nhân viên kế toán tại các doanh nghiệp kinh doanh thiết bị công nghệ, hạ tầng viễn thông có thể tham khảo phương pháp hạch toán doanh thu theo tỷ lệ hoàn thành công việc và tiến độ nghiệm thu hợp đồng (PAC, FAC).
• Phần đáng tham khảo nhất của văn bản là mục phân tích thực trạng hạch toán hợp đồng dịch vụ kỹ thuật tại Chương 2 (với các chứng từ thực tế: Biên bản nghiệm thu tạm thời PAC, Biên bản nghiệm thu cuối cùng FAC, mẫu chứng từ hạch toán đặt cọc 10%, hóa đơn GTGT của Hợp đồng OLT và cách thức theo dõi qua các tài khoản chi tiết 13882, 13884 trên phần mềm Fast Business).

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty ANSV có sự thay đổi về cơ cấu sở hữu và mô hình hoạt động như thế nào vào tháng 11 năm 2011?
Tháng 11/2011, Công ty Cổ phần Công nghệ Công nghiệp Bưu chính Viễn thông (VNPT-Technology) thuộc Tập đoàn VNPT đã mua lại toàn bộ vốn góp của Tập đoàn Alcatel-Lucent France tại Công ty liên doanh ANSV. Sau chuyển nhượng, ANSV chính thức chuyển sang mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên với cơ cấu sở hữu gồm VNPT (nắm 48,8%) và VNPT Technology (nắm 51,2%), đồng thời chuyển quan hệ với Alcatel-Lucent từ liên doanh sang đối tác chiến lược.

2. Nguyên nhân chủ yếu nào dẫn đến việc tổng lợi nhuận kế toán trước thuế năm 2012 của ANSV bị âm hơn 150 tỷ đồng?
Theo số liệu Báo cáo kết quả kinh doanh và phân tích của tác giả, doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ năm 2012 giảm 25,35% do công ty ký kết được ít hợp đồng mới. Ngược lại, các khoản chi phí lại tăng rất cao: Giá vốn hàng bán tăng 52,98% (đạt 274,46 tỷ VNĐ), chi phí bán hàng tăng 76,82% và chi phí quản lý doanh nghiệp tăng đột biến 320,60% (đạt 33,80 tỷ VNĐ) do các chi phí phát sinh cho các hợp đồng lớn trong giai đoạn công ty vừa chuyển đổi mô hình quản lý.

3. Đối với hợp đồng cung cấp hàng hóa kèm dịch vụ kỹ thuật tại ANSV, quy trình thanh toán và phát hành hóa đơn được quy định theo các mốc nào?
Khách hàng đặt cọc theo thỏa thuận (thường là 10% giá trị hợp đồng trước thuế). Khi công ty hoàn thành 80% giá trị hợp đồng, bàn giao hàng hóa và có Biên bản nghiệm thu tạm thời (PAC), công ty sẽ phát hành hóa đơn GTGT 100% nhưng chỉ yêu cầu khách hàng thanh toán 80% giá trị trước thuế và 100% thuế GTGT. Khi có Biên bản nghiệm thu cuối cùng (FAC) và Biên bản thanh lý hợp đồng, công ty mới gửi văn bản yêu cầu thanh toán nốt 10% giá trị còn lại.

4. Khái niệm "Doanh thu tính trước" tại ANSV được hiểu như thế nào và hạch toán vào tài khoản nào?
Doanh thu tính trước là khoản doanh thu đến thời điểm ngày 31/12 đã thực hiện xong 100% hợp đồng nhưng chưa hoàn thiện Biên bản nghiệm thu và thanh lý hợp đồng, hoặc khi đã có xác nhận tiến độ thực hiện đạt 80% giá trị hợp đồng giữa hai bên. Doanh nghiệp sử dụng tài khoản chi tiết TK 13884 (Doanh thu tính trước theo % hợp đồng) để phản ánh khoản doanh thu này.

5. Công ty ANSV áp dụng chế độ kế toán, phương pháp tính thuế và hình thức ghi sổ nào?
Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC ngày 20/03/2006 của Bộ Tài chính; nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ; kế toán hàng tồn kho theo phương pháp kiểm kê định kỳ; áp dụng hình thức kế toán Chứng từ ghi sổ và vận hành trên phần mềm kế toán Fast Business.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nghiêm Hà Vân đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại - dịch vụ theo hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam. Đề tài khảo sát chi tiết thực trạng hạch toán tại Công ty TNHH Thiết bị Viễn thông ANSV trong giai đoạn 2011 - 2012, làm rõ quy trình xử lý chứng từ theo tiến độ nghiệm thu kỹ thuật viễn thông và phản ánh số liệu tài chính phản ánh sự sụt giảm lợi nhuận trong thời kỳ chuyển đổi mô hình sở hữu. Các đề xuất hoàn thiện phương pháp hạch toán, trích lập dự phòng và quản lý công nợ tại Chương 3 bám sát thực tiễn hoạt động của đơn vị, mang lại giá trị tham khảo cụ thể cho công tác kế toán trong ngành cung cấp thiết bị viễn thông.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI, DỊCH VỤ 1.1 Lý luận chung về doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty thương mại, dịch vụ 1.1 Hoạt động bán hàng, cung cấp dịch vụ trong doanh nghiệp thương mại, dịch vụ 1.1 Khái niệm bán hàng và cung cấp dịch vụ: - Bán hàng: Bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu hàng hoá gắn với phần lớn các lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Bán hàng là giai đoạn cuối cùng của hoạt động kinh doanh tại đơn vị, là khâu trung gian nối liền giữa sản xuất và tiêu dùng. - Cung cấp dịch vụ: Dịch vụ là những hoạt động và kết quả mà một bên (người bán) có thể cung cấp cho bên kia (người mua) và chủ yếu là vô hình không mang tính sở hữu. Dịch vụ có thể gắn liền hay không gắn liền với một sản phẩm vật chất.

Dịch vụ có đặc tính mau hỏng, không thể tồn kho, dự trữ và vận chuyển từ khu vực này sang khu vực khác. Tuy nhiên, dịch vụ lại không có tính hoàn trả, thu hồi hay bán lại việc sản xuất và tiêu dùng mang tính đồng thời và không thể tách rời, thiếu mặt này thì không có mặt kia.2 Vai trò của bán hàng và cung cấp dịch vụ Với bất kì một doanh nghiệp nào muốn thu được lợi nhuận cao hoặc thành công trong kinh doanh thì đều phải thông qua hoạt động bán hàng (cung cấp dịch vụ). Chính vì vậy hoạt động bán hàng có vai trò quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của một doanh nghiệp. Hoạt động bán hàng đóng vai trò quyết định việc lưu thông hàng hóa và việc chuyển hàng hóa thành tiền tệ.

Doanh nghiệp muốn tồn tại phải có vốn để thực hiện chu chuyển khi hàng hóa trở thành tiền tệ tức là doanh nghiệp không chỉ thu hồi vốn và có thêm phần lợi nhuận. Nghiêm Hà Vân KTDNG- K12 4 Khóa luận tốt nghiệp Học viện Ngân hàng 1.2 Các phương thức bán hàng và phương thức thanh toán 1.1 Các phương thức bán hàng a. Bán buôn Bán buôn là hoạt động bán hàng hoá cho thương nhân, tổ chức khác; không bao gồm hoạt động bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng cuối cùng. Bán buôn gồm hai phương thức là bán buôn qua kho và bán buôn vận chuyển thẳng.

- Bán buôn qua kho: Là hàng được giao bán từ kho của các xí nghiệp bán buôn, nó được thực hiện dưới hai hình thức: Giao hàng trực tiếp tại kho và chuyển hàng cho bên mua. + Theo hình thức giao hàng trực tiếp tại kho bên bán xuất hàng từ kho và giao hàng trực tiếp cho bên mua. Hàng được ghi nhận là bán khi bên mua đã nhận hàng và ký xác nhận trên hóa đơn bán hàng. + Theo hình thức chuyển hàng thì bên bán xuất hàng từ kho để chuyển đến cho bên mua theo thời gian và địa điểm đã ghi trong hợp đồng.

Hàng được coi là bán khi bên mua đã nhận được hàng và đã trả tiền hoặc chấp nhận trả tiền về số hàng đã nhận. - Bán buôn vận chuyển thẳng: Là hàng được giao bán ngay từ khâu mua không qua kho của xí nghiệp bán buôn. Phương thức bán buôn này cũng được thực hiện dưới hai hình thức, bán buôn vận chuyển thẳng trực tiếp và bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng. + Bán buôn vận chuyển thẳng trực tiếp (còn gọi là giao hàng tay ba).

Doanh nghiệp thương mại nhận hàng ở bên bán và giao trực tiếp cho khách hàng của mình. Khi bên mua nhận đủ hàng và ký nhận trên hóa đơn bán hàng thì hàng được coi là bán. + Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng. Doanh nghiệp thương mại nhận hàng ở bên bán và chuyển số hàng đó cho khách hàng của mình, Khi nào hàng đến tay khách hàng được họ kiểm nhận và trả tiền hoặc chấp nhận trả tiền thì hàng đã được coi là bán.

Bán lẻ Nghiêm Hà Vân KTDNG- K12 5 Khóa luận tốt nghiệp Học viện Ngân hàng Bán lẻ hàng hóa là bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng. Qua khâu bán lẻ hàng hóa vĩnh viễn rời khỏi lĩnh vực lưu thông, giá trị của nó được thực hiện đầy đủ. Có hai phương thức bán lẻ : - Bán hàng thu tiền trực tiếp: Nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền và giao hàng cho khách. Việc thừa, thiếu hàng hóa ở quầy và tiền thu về bán hàng do nhân viên bán hàng hoàn toàn chịu trách nhiệm.

- Bán hàng thu tiền tập trung: Ở quầy có nhân viên thu ngân chuyên làm nhiệm vụ thu tiền và viết hóa đơn. Căn cứ vào hóa đơn đã thu tiền, nhân viên giao hàng cho khách. Ở đây, việc thừa thiếu tiền bán hàng thuộc trách nhiệm của nhân viên thu ngân, thừa thiếu hàng hóa ở quầy thuộc trách nhiệm của nhân viên bán hàng.2 Các phương thức thanh toán - Thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt : Đây là hình thức thanh toán trực tiếp giữa người bán với người mua. Khi đi mua hàng, có thể bên mua sẽ nhận hàng rồi giao tiền ngay hoặc nhận nợ để sau đó tiến hành xuất quỹ tiền mặt thanh toán cho người bán.

- Thanh toán qua ngân hàng: Trong phương thức thanh toán này, ngân hàng sẽ đóng vai trò trung gian thực hiện việc chuyển tiền từ tài khoản của doanh nghiệp này sang tài khoản của doanh nghiệp khác hoặc bù trừ lẫn nhau khi nhận được yêu cầu của các bên tham gia mua bán. Ngoài các hình thức thanh toán trên, các doanh nghiệp còn áp dụng các hình thức thanh toán khác như là: thanh toán bằng thư tín dụng và tài khoản đặc biệt, thanh toán bằng nghiệp vụ ứng trước … 1.3 Một số khái niệm liên quan trong ghi nhận doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh 1.1 Doanh thu và thu nhập khác Theo chuẩn mực quốc tế IAS 18 thì Doanh thu là luồng thu gộp các lợi ích kinh tế trong kỳ; phát sinh trong quá trình hoạt động thông thường và làm tăng Nghiêm Hà Vân KTDNG- K12 6 Khóa luận tốt nghiệp Học viện Ngân hàng vốn chủ sở hữu chứ không phải phần đóng góp của những người tham gia góp vốn cổ phần. Theo chuẩn mực kế toán VAS 14 ban hành và công bố theo QĐ 149/2001/QĐ- BTC ngày 31/12/2001 định nghĩa Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế mà doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất. kinh doanh thông thường, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu.

Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là tổng giá trị các lợi ích kinh tế thu được từ bán hàng và cung cấp dịch vụ trong kỳ, được xác định bằng giá bán chưa bao gồm thuế GTGT (nếu doanh nghiệp nộp thuế theo phương pháp khấu trừ); bằng giá bán bao gồm thuế GTGT (nếu doanh nghiệp nộp thuế theo phương pháp trực tiếp). Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 “ Doanh thu và thu nhập khác” thì doanh thu bán hàng được ghi nhận khi đồng thời thỏa mãn năm điều kiện sau : - Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm và hàng hóa cho người mua; - Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa; - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn; - Doanh thu đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng. - Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng Doanh thu của giao dịch cung cấp dịch vụ được ghi nhận khi kết quả của giao dịch đó được xác định một cách đáng tin cậy. Trường hợp giao dịch về cung cấp dịch vụ liên quan đến nhiều kỳ thì doanh thu được ghi nhận trong kỳ theo kết quả phần công việc đã hoàn thành vào ngày lập BCĐKT của kỳ đó.

Kết quả của giao dịch cung cấp dịch vụ được xác định khi thỏa mãn tất cả bốn điều kiện sau : - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn; - Có khả năng thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch cung cấp dịch vụ đó; Nghiêm Hà Vân KTDNG- K12 7 Khóa luận tốt nghiệp Học viện Ngân hàng - Xác định được phần công việc đã hoàn thành vào ngày lập BCĐKT; - Xác định được chi phí phát sinh cho giao dịch và chi phí để hoàn thành giao dịch cung cấp dịch vụ đó.  Các khoản giảm trừ doanh thu: - Chiết khấu thương mại: Là khoản tiền mà doanh nghiệp đã giảm trừ, hoặc đă thanh toán cho khách hàng do việc người mua đã mua hàng với khối lượng lớn hàng hoá theo thoả thuận, chiết khấu thương mại được ghi trên hợp đồng kinh tế hoặc các cam kết mua hàng. - Giảm giá hàng bán: Là số tiền giảm trừ cho khách hàng ngoài hoá đơn hay các hợp đồng cung cấp dịch vụ do các nguyên nhân đặc biệt như hàng kém phẩm chất, không đúng cách, giao hàng không đúng địa điểm, thời hạn trong hợp đồng…Ngoài ra tính vào khoản giảm giá hàng bán cũng bao gồm khoản thưởng cho khách hàng do trong một thời gian nhất định đã mua một khối lượng hàng hoá lớn. - Hàng bán bị trả lại: Là số hàng đă được coi là tiêu thụ (đã chuyển quyền sở hữu, đã thu tiền hay được người mua chấp nhận nợ) do người bán không tôn trọng hợp đồng kinh tế đă kí kết như hàng không đúng phẩm chất, yêu cầu kỹ thuật, không đúng chủng loại.

Doanh thu hoạt động tài chính là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được từ hoạt đông tài chính hoặc kinh doanh về vốn trong kỳ; phát sinh từ các khoản tiền lãi, tiền bản quyền, cổ tức và lợi nhuận được chia của doanh nghiệp được ghi nhận khi thỏa mãn đồng thời hai điều kiện: - Có khả năng thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch đó; - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn.