Luận văn kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại các doanh nghiệp FDI linh kiện Hà Nội

Tài liệu nghiên cứu Hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại các doanh nghiệp 100 vốn đầu tư, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Hoàn Thiện Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Và Tính Giá Thành Sản Phẩm Tại Doanh Nghiệp 100% Vốn Đầu Tư Nước Ngoài Ở Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT CÔNG NGHIỆP
• 1.1. Chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp
• 1.1.1. Chi phí sản xuất
• 1.1.2. Bản chất của chi phí
• 1.2. Phân loại chi phí
• 1.2.1. Phân theo lĩnh vực hoạt động
• 1.2.2. Phân theo yếu tố chi phí
• 1.2.3. Phân theo khoản mục chi phí trong giá thành
• 1.2.4. Phân theo cách thức kết chuyển chi phí
• 1.2.5. Phân theo quan hệ của chi phí với khối lượng công việc sản phẩm hoàn thành
• 1.2.6. Phân loại chi phí sản xuất theo phương pháp qui nạp
• 1.2.7. Phân loại chi phí theo cách ứng xử của chi phí
• 1.2.8. Phân loại chi phí nhằm mục đích ra quyết định

Tóm tắt

I. Tổng quan về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là một phần quan trọng trong quản lý tài chính của doanh nghiệp, đặc biệt là tại các doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài ở Hà Nội. Hệ thống kế toán này không chỉ giúp doanh nghiệp theo dõi chi phí mà còn cung cấp thông tin cần thiết để ra quyết định kinh doanh. Việc hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

1.1. Khái niệm và vai trò của kế toán chi phí sản xuất

Kế toán chi phí sản xuất là quá trình ghi chép, phân loại và tổng hợp các chi phí liên quan đến sản xuất hàng hóa. Vai trò của nó không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin tài chính mà còn hỗ trợ doanh nghiệp trong việc quản lý chi phí, từ đó đưa ra các quyết định chiến lược hợp lý.

1.2. Tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp 100 vốn đầu tư nước ngoài

Tính giá thành sản phẩm là một yếu tố quan trọng trong việc xác định giá bán và lợi nhuận của doanh nghiệp. Đối với các doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài, việc tính toán giá thành sản phẩm cần phải chính xác và phù hợp với các quy định pháp luật Việt Nam cũng như tiêu chuẩn quốc tế.

II. Vấn đề và thách thức trong kế toán chi phí sản xuất

Các doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài tại Hà Nội đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý chi phí sản xuất. Những vấn đề này bao gồm việc thiếu thông tin chính xác, quy trình hạch toán chưa hoàn thiện và sự biến động của giá cả nguyên vật liệu. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh mà còn tác động đến lợi nhuận của doanh nghiệp.

2.1. Thiếu thông tin và quy trình hạch toán chưa hoàn thiện

Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc thu thập và xử lý thông tin chi phí sản xuất. Quy trình hạch toán chưa được chuẩn hóa, dẫn đến việc tính toán giá thành sản phẩm không chính xác.

2.2. Biến động giá cả nguyên vật liệu

Sự biến động của giá cả nguyên vật liệu ảnh hưởng lớn đến chi phí sản xuất. Doanh nghiệp cần có các biện pháp quản lý rủi ro để giảm thiểu tác động của biến động này đến giá thành sản phẩm.

III. Phương pháp hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất

Để hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất, doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp hiện đại và hiệu quả. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong quản lý chi phí sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và nâng cao độ chính xác trong hạch toán. Ngoài ra, việc đào tạo nhân viên kế toán cũng là một yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng công tác kế toán.

3.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong kế toán

Công nghệ thông tin giúp tự động hóa quy trình hạch toán, từ đó giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian. Doanh nghiệp nên đầu tư vào phần mềm kế toán chuyên dụng để nâng cao hiệu quả công việc.

3.2. Đào tạo nhân viên kế toán

Đào tạo nhân viên kế toán về các quy định mới và phương pháp hạch toán hiện đại là cần thiết. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng công việc mà còn đảm bảo tính chính xác trong báo cáo tài chính.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu thực trạng kế toán chi phí sản xuất tại các doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài cho thấy nhiều doanh nghiệp đã áp dụng thành công các phương pháp mới trong quản lý chi phí. Kết quả là chi phí sản xuất được kiểm soát tốt hơn, từ đó giá thành sản phẩm giảm và lợi nhuận tăng. Những ứng dụng này cần được nhân rộng để nâng cao hiệu quả sản xuất trong toàn ngành.

4.1. Các doanh nghiệp điển hình áp dụng thành công

Một số doanh nghiệp đã áp dụng thành công các phương pháp kế toán chi phí sản xuất mới, giúp họ tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao lợi nhuận. Những mô hình này có thể được áp dụng cho các doanh nghiệp khác trong ngành.

4.2. Kết quả đạt được từ nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường. Những cải tiến này cần được duy trì và phát triển hơn nữa.

V. Kết luận và tương lai của kế toán chi phí sản xuất

Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là một lĩnh vực quan trọng trong quản lý tài chính của doanh nghiệp. Việc hoàn thiện hệ thống kế toán này sẽ giúp doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài tại Hà Nội nâng cao hiệu quả sản xuất và khả năng cạnh tranh. Tương lai của kế toán chi phí sản xuất sẽ phụ thuộc vào việc áp dụng công nghệ và cải tiến quy trình hạch toán.

5.1. Tầm quan trọng của kế toán chi phí trong tương lai

Kế toán chi phí sẽ ngày càng trở nên quan trọng trong việc ra quyết định kinh doanh. Doanh nghiệp cần chú trọng đến việc cải tiến quy trình và áp dụng công nghệ mới để nâng cao hiệu quả.

5.2. Xu hướng phát triển của kế toán chi phí sản xuất

Xu hướng phát triển của kế toán chi phí sản xuất sẽ tập trung vào việc sử dụng công nghệ thông tin và phân tích dữ liệu lớn. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp có cái nhìn sâu sắc hơn về chi phí và giá thành sản phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Năm 2007, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam đạt mức kỷ lục 20,3 tỷ USD, tăng 69,3% so với năm 2006 và vượt 53,2% kế hoạch năm. Sự gia tăng mạnh mẽ của các tập đoàn sản xuất xe máy và ô tô hàng đầu như Honda, Toyota, Yamaha và Ford đã thúc đẩy ngành công nghiệp phụ trợ phát triển nhanh chóng. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết những bất cập trong việc tập hợp chi phí và tính giá thành thực tế tại các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Mục tiêu cụ thể của đề tài nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng hạch toán và xây dựng các giải pháp hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất, tính giá thành cho các sản phẩm chi tiết nhựa, cao su kỹ thuật. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn thành phố Hà Nội trong giai đoạn 2006 đến 2008, với số liệu phân tích chuyên sâu tại các khu công nghiệp trọng điểm như Khu công nghiệp Thăng Long và Khu công nghiệp Nội Bài.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc đối với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp phụ trợ. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp trong ngành thường chiếm tỷ trọng áp đảo từ 60% đến 70% tổng giá thành. Do đó, việc hoàn thiện mô hình kế toán giá thành giúp doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ hao phí, hạ giá thành sản phẩm từ 5% đến 10%, đồng thời tăng cường tính minh bạch của thông tin tài chính để đáp ứng yêu cầu quản trị từ công ty mẹ ở nước ngoài.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý thuyết kế toán chi phí hiện đại, kết hợp đối chiếu giữa mô hình kế toán tĩnh của Cộng hòa Pháp và mô hình kế toán động của Hoa Kỳ. Mô hình kế toán Pháp thiết lập hệ thống kế toán phân tích độc lập với kế toán tài chính, sử dụng tài khoản loại 9 từ 90 đến 98 để kiểm soát chi phí theo từng trung tâm trách nhiệm. Ngược lại, mô hình kế toán Hoa Kỳ kết hợp kế toán tài chính và kế toán quản trị trong một bộ máy thống nhất, tập trung phân loại chi phí thành biến phí, định phí và phân tích mối quan hệ chi phí - khối lượng - lợi nhuận.

Khung khái niệm cốt lõi của nghiên cứu bao gồm:

• Chi phí sản xuất: Biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hóa phát sinh trong một thời kỳ nhất định phục vụ cho việc chế tạo sản phẩm.
• Giá thành sản phẩm: Thước đo tổng hợp phản ánh toàn bộ chi phí sản xuất tính cho một khối lượng sản phẩm, lao vụ đã hoàn thành.
• Biến phí và định phí: Phân loại chi phí theo mức độ hoạt động để nhận diện ứng xử chi phí phục vụ việc ra quyết định ngắn hạn.
• Đối tượng tập hợp chi phí và đối tượng tính giá thành: Xác định giới hạn không gian, quy trình công nghệ để tập hợp chi phí và tính toán giá thành đơn vị thành phẩm.

Hệ thống tài khoản áp dụng tuân thủ chế độ kế toán theo Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC của Bộ Tài chính, sử dụng các tài khoản 621, 622, 627 và tài khoản tổng hợp 154 để phản ánh chi phí theo phương pháp kê khai thường xuyên.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp phương pháp diễn dịch, quy nạp, thống kê mô tả và so sánh đối chiếu số liệu. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 3 doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài tiêu biểu sản xuất linh kiện ô tô, xe máy tại Hà Nội: Công ty TNHH Yasufuku Việt Nam (vốn đầu tư 2,3 triệu USD), Công ty TNHH Armstrong Việt Nam (vốn đầu tư 3 triệu USD) và Công ty TNHH Nippo Mechatronics Việt Nam (vốn đầu tư 5 triệu USD).

Phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích được áp dụng nhằm chọn lọc các đơn vị có quy trình công nghệ ép phun nhựa và lưu hóa cao su điển hình, đại diện cho chuỗi cung ứng linh kiện xe máy tại Hà Nội. Nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp được trích xuất trực tiếp từ hệ thống chứng từ kho, phiếu xuất kho, bảng phân bổ tiền lương, sổ cái các tài khoản chi phí và báo cáo giá thành trong tháng 11 năm 2007. Lý do lựa chọn các phương pháp phân tích này là để phản ánh chân thực luồng luân chuyển chi phí qua các công đoạn kỹ thuật đặc thù như luyện cán, ép khuôn ở nhiệt độ 142 độ C trong thời gian 3 phút dưới áp lực máy ép từ 100 đến 150 tấn. Timeline nghiên cứu và thu thập số liệu thực địa diễn ra trong 12 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tế tại các doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài sản xuất linh kiện ô tô, xe máy tại Hà Nội đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

• Cơ cấu chi phí nguyên vật liệu trực tiếp chiếm tỷ trọng rất cao, dao động từ 60% đến 70% tổng giá thành đơn vị. Chẳng hạn, nguyên liệu cao su thô CHSO-40T có đơn giá 2,84 USD/kg chiếm phần lớn giá trị đơn hàng. Tuy nhiên, doanh nghiệp phân bổ chi phí nguyên vật liệu trực tiếp theo khối lượng sản phẩm hoàn thành nhập kho thay vì định mức kỹ thuật, tạo ra mức sai lệch giá thành thực tế từ 8% đến 12% giữa các chủng loại chi tiết.
• Chi phí nhân công trực tiếp được theo dõi chi tiết trên tài khoản 622, bao gồm tiền lương và các khoản trích theo lương 19% gồm bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và kinh phí công đoàn. Dù vậy, tiền lương chưa được gắn kết chặt chẽ với năng suất từng công đoạn cắt bavia hay kiểm tra chất lượng sản phẩm.
• Chi phí sản xuất chung trên tài khoản 627 được chia thành 6 tiểu khoản từ 6271 đến 6278, nhưng việc phân bổ cho các mã sản phẩm hoàn toàn dựa trên chi phí nhân công trực tiếp, làm méo mó chi phí khấu hao của hệ thống máy ép tự động trị giá hàng triệu USD.
• Toàn bộ các doanh nghiệp khảo sát đều sử dụng phương pháp tính giá thành giản đơn cho toàn bộ phân xưởng, bỏ qua tính chất nhiều giai đoạn công nghệ phức tạp của hơn 50 mã sản phẩm nhựa và cao su được sản xuất đồng thời.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của các hạn chế trên xuất phát từ việc doanh nghiệp phụ thuộc vào định mức kỹ thuật do công ty mẹ chuyển giao từ Nhật Bản, Malaysia hoặc Thái Lan, trong khi điều kiện vận hành máy móc và tay nghề công nhân tại Việt Nam có sự chênh lệch nhất định. Tỷ lệ hao hụt cao su và phế liệu bavia trong công đoạn lưu hóa ở nhiệt độ 142 độ C chưa được ghi nhận riêng biệt mà bị tính gộp vào chi phí sản phẩm hoàn thành.

So với mô hình kế toán chi phí của Pháp và Mỹ, các doanh nghiệp FDI tại Hà Nội đang áp dụng mô hình hỗn hợp nhưng kế toán tài chính lấn át hoàn toàn kế toán quản trị. Doanh nghiệp chưa thiết lập các trung tâm chi phí độc lập và chưa phân tách định phí bắt buộc với biến phí để phục vụ phân tích điểm hòa vốn.

Dữ liệu nghiên cứu cho thấy sự cần thiết của việc trình bày thông tin chi phí qua các công cụ trực quan. Cụ thể, cơ cấu chi phí sản xuất nên được thể hiện qua biểu đồ tròn với 3 lát cắt chính gồm 65% chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, 15% chi phí nhân công trực tiếp và 20% chi phí sản xuất chung. Đồng thời, bảng đối chiếu định mức và thực tế cho từng mã linh kiện sẽ giúp ban lãnh đạo nhận diện ngay các khoản lãng phí nguyên vật liệu vượt định mức 2% tại từng ca sản xuất.

Đề xuất và khuyến nghị

• Chuẩn hóa hệ thống định mức tiêu hao nguyên vật liệu cho từng mã linh kiện nhựa và cao su, theo dõi chặt chẽ lượng cao su chưa lưu hóa và hạt nhựa PP, PE, ABS nhập khẩu, nhằm giảm tỷ lệ hao hụt vật liệu từ 4% đến 6%. Thời gian triển khai trong 6 tháng, do Phòng Kỹ thuật phối hợp cùng Phòng Kế hoạch Sản xuất thực hiện.
• Tái cấu trúc tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung bằng cách chia tách thành biến phí và định phí, lựa chọn tiêu thức phân bổ theo số giờ máy hoạt động thực tế thay vì tiền lương nhân công, giúp tăng độ chính xác của giá thành lên trên 95%. Thời gian áp dụng trong quý II, do Phòng Kế toán chịu trách nhiệm.
• Áp dụng phương pháp tính giá thành theo hệ số kết hợp phân bước đối với các dây chuyền sản xuất linh kiện cao su qua các công đoạn luyện mềm, cán tấm, lưu hóa nhiệt và hoàn thiện bavia. Mục tiêu rút ngắn thời gian lập bảng tính giá thành 30%, hoàn thành trong vòng 9 tháng dưới sự chỉ đạo của Kế toán trưởng.
• Thiết lập hệ thống báo cáo kế toán quản trị nội bộ định kỳ hàng tuần về biến động chi phí sản xuất và giá thành đơn vị, phục vụ kịp thời các quyết định điều hành giá bán và đàm phán hợp đồng cung ứng. Lộ trình thực hiện trong 12 tháng, do Ban Giám đốc chỉ đạo Phòng Kế toán và các Quản đốc phân xưởng phối hợp vận hành.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Kế toán trưởng và nhân viên kế toán giá thành tại các doanh nghiệp FDI: Nắm vững phương pháp tổ chức chứng từ, hạch toán tài khoản 621, 622, 627, 154 và kỹ thuật phân bổ chi phí để xây dựng bảng tính giá thành chuẩn xác cho hơn 30 dòng sản phẩm phụ tùng.
• Giám đốc sản xuất và nhà quản trị chi phí trong ngành công nghiệp phụ trợ: Nắm bắt cách thức nhận diện lãng phí tại công đoạn ép khuôn, kiểm soát tỷ lệ bavia và tối ưu hóa hiệu suất vận hành của hệ thống máy ép 100 đến 150 tấn nhằm cắt giảm từ 5% đến 7% chi phí ẩn.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán: Sử dụng nguồn dữ liệu khảo sát thực tế phong phú từ các công ty điển hình như Yasufuku, Armstrong và Nippo làm tài liệu tham khảo cho các đề tài về hoàn thiện kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp sản xuất.
• Chuyên viên tư vấn tài chính và phân tích đầu tư: Hiểu rõ đặc thù dòng chi phí, biên lợi nhuận và cơ chế quản lý vốn của các dự án FDI sản xuất công nghiệp phụ trợ quy mô từ 2 đến 5 triệu USD tại Việt Nam để đưa ra các thẩm định đầu tư chuẩn xác.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao chi phí nguyên vật liệu trực tiếp chiếm tới 60-70% giá thành linh kiện xe máy?
Đặc thù ngành đòi hỏi các loại nguyên liệu cao cấp nhập khẩu như cao su kỹ thuật, hạt nhựa PP, ABS nguyên sinh và phụ gia lưu hóa để đảm bảo độ bền kéo, chịu nhiệt theo tiêu chuẩn quốc tế, dẫn đến giá trị vật tư chiếm tỷ trọng chi phối trong tổng hao phí.

Mô hình kế toán chi phí của Pháp và Mỹ khác nhau như thế nào?
Mô hình Pháp tách biệt kế toán tài chính và kế toán phân tích, sử dụng tài khoản loại 9 để theo dõi theo trung tâm chi phí. Mô hình Mỹ tích hợp hai hệ thống trên cùng một danh mục tài khoản, phân loại chi phí theo biến phí - định phí để phân tích mối quan hệ chi phí - khối lượng - lợi nhuận.

Phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang nào tối ưu cho sản xuất linh kiện nhựa?
Phương pháp đánh giá theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp là tối ưu vì chu kỳ ép phun nhựa diễn ra rất nhanh, sản phẩm dở dang tại cuối kỳ có số lượng không đáng kể và chi phí chế biến phân bổ dở dang chiếm tỷ lệ dưới 3%.

Doanh nghiệp FDI tại Hà Nội nên lựa chọn mô hình tổ chức kế toán nào?
Doanh nghiệp vừa và nhỏ nên duy trì mô hình kết hợp để tinh gọn bộ máy và tiết kiệm nhân sự, nhưng cần mở rộng các tài khoản chi tiết cấp 2, cấp 3 cho tài khoản 621, 627 để bóc tách thông tin phục vụ kế toán quản trị.

Tại sao phân bổ chi phí vật liệu theo sản lượng hoàn thành lại gây sai lệch giá thành?
Mỗi chi tiết linh kiện có khối lượng, độ dày và kết cấu kỹ thuật khác nhau. Việc phân bổ cào bằng theo sản lượng hoàn thành mà không nhân hệ số quy đổi định mức khiến các sản phẩm nhỏ chịu gánh nặng chi phí của sản phẩm lớn, làm sai lệch giá thành từ 8% đến 12%.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành trong các doanh nghiệp công nghiệp, làm rõ bản chất các khoản mục chi phí theo chuẩn mực kế toán Việt Nam và quốc tế.
• Khảo sát thực tế tại các doanh nghiệp 100% vốn FDI trên địa bàn Hà Nội đã chứng minh chi phí nguyên vật liệu trực tiếp chiếm tỷ trọng áp đảo từ 60% đến 70%, đồng thời chỉ ra các lỗ hổng trong phân bổ chi phí sản xuất chung.
• Đóng góp khoa học chính của luận văn là đề xuất quy trình tính giá thành theo phương pháp hệ số kết hợp phân bước, gắn liền với các công đoạn ép phun và lưu hóa cao su ở nhiệt độ 142 độ C.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao, hướng tới mục tiêu cắt giảm 5% đến 8% chi phí sản xuất và nâng cao độ chính xác của giá thành lên 95% theo lộ trình 12 tháng.
• Doanh nghiệp sản xuất linh kiện cần nhanh chóng số hóa quy trình tập hợp chi phí, liên kết chặt chẽ dữ liệu giữa phòng kế toán và xưởng sản xuất để tạo dựng lợi thế cạnh tranh bền vững trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT CÔNG NGHIỆP 1.1 Chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp 1.1 Chi phí sản xuất 1.1 Bản chất của chi phí Doanh nghiệp sản xuất là những doanh nghiệp trực tiếp sản xuất ra của cải vật chất để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của xã hội. Để tiến hành hoạt động sản xuất, các doanh nghiệp sản xuất thường xuyên phải bỏ ra các khoản chi phí về các loại đối tượng lao động, tư liệu lao động và lao động của con người, các chi phí dịch vụ mua ngoài và các chi phí bằng tiền khác. Để có thể biết được số chi phí mà doanh nghiệp đã chi ra trong từng kỳ hoạt động là bao nhiêu, nhằm tổng hợp tính toán các chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phục vụ yêu cầu quản lý, mọi chi phí chi ra cuối cùng đều được biểu hiện bằng thước đo tiền tệ và được gọi là chi phí sản xuất. Như vậy: Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ chi phí về lao động sống và lao động vật hoá mà doanh nghiệp đã bỏ ra có liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định ( tháng, quý, năm.) Ở góc độ doanh nghiệp, để tạo ra sản phẩm thì doanh nghiệp phải bỏ ra hai bộ phận chi phí là: lao động vật hoá và lao động sống.

Đó là chi phí sản xuất 6 mà doanh nghiệp phải bỏ ra để chế tạo sản phẩm. Về mặt lượng chi phí sản xuất phải phụ thuộc vào hai nhân tố: - Khối lượng lao động và tư liệu sản xuất tham gia vào quá trình sản xuất trong một thời kỳ nhất định. - Giá cả các tư liệu sản xuất đã tiêu hao trong quá trình sản xuất và tiền lương đơn vị. Điều này cho thấy, trong điều kiện giá cả thường xuyên biến động thì việc đánh giá chính xác các chi phí sản xuất không những là yếu tố khách quan mà còn là một vấn đề trọng yếu nhằm xác định đúng đắn chi phí sản xuất, phù hợp với giá cả thị trường tạo điều kiện cho doanh nghiệp bảo toàn và phát triển vốn theo yêu cầu của chế độ quản lý kinh tế mới hiện nay.

Khi đề cập đến chi phí sản xuất cần phân biệt rõ chi phí sản xuất và chi phí của doanh nghiệp. Chi phí của doanh nghiệp là toàn bộ chi phí mà doanh nghiệp đã bỏ ra trong một thời kỳ nhất định bao gồm cho nhiều mục đích khác nhau trong đó có mục đích là cho sản xuất. Chi phí sản xuất có phạm vi hẹp hơn chi phí của doanh nghiệp và nằm trong chi phí của doanh nghiệp. Ở doanh nghiệp cũng cần phân biệt giữa chi phí và chi tiêu.

Đây là hai khái niệm không hoàn toàn giống nhau, có trường hợp chi phí không phải là chi tiêu và có trường hợp chi tiêu không phải là chi phí. Chi phí sản xuất là những chi phí mà doanh nghiệp bỏ ra để tiến hành hoạt động sản xuất trong kỳ, còn chi tiêu chỉ là sự giảm đi đơn thuần của các loại tài sản, vật tư, tiền vốn trong kỳ của doanh nghiệp không kể nó được dùng vào việc gì. Như vậy, chi tiêu và chi phí có sự khác biệt nhau về lượng và thời gian. Chi phí có phạm vi hẹp hơn chi tiêu, chi tiêu cũng có thể là chi phí (mua NVL đưa ngay vào sản xuất) nhưng chi tiêu không phải là chi phí (mua NVL nhập kho không sử dụng đến).

Mặt khác, cũng có những khoản chi tiêu chưa xảy ra hoặc đã xảy ra ở kỳ trước được đưa vào chi phí kỳ này. 7 Việc phân biệt chi phí và chi tiêu có ý nghĩa rất quan trọng trong việc tìm hiểu bản chất cũng như nội dung, phạm vi và phương pháp hạch toán chi phí sản xuất. Việc làm rõ chi phí sản xuất trong doanh nghiệp giúp chúng ta tính đúng, tính đủ chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm. Từ đó thì chỉ tiêu giá thành mới có tác dụng trong công tác quản lý, kiểm tra và giám sát quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

- Dưới góc độ kế toán tài chính Kế toán tài chính đặt trọng tâm vào việc ghi chép tổng hợp các nghiệp vụ kinh tế phát sinh để phục vụ cho quá trình soạn thảo các báo cáo tài chính theo qui định chung, đồng thời phản ánh sự hình thành và vận động của tài sản trong một đơn vị cụ thể, cung cấp cho quản lý doanh nghiệp và những người bên ngoài có nhu cầu sử dụng các báo cáo đó. Do đó, dưới góc độ kế toán tài chính thì chi phí được nhận thức như những khoản phí tổn thực tế phát sinh gắn liền với hoạt động của doanh nghiệp. Nó được định lượng bằng một lượng tiền chi ra, một mức giảm sút giá trị tài sản, một khoản nợ dịch vụ, thuế. Như vậy, trong lĩnh vực kế toán tài chính chi phí được đặt trong mối quan hệ với tài sản, vốn sở hữu của doanh nghiệp và thường phải đảm bảo bởi những chứng cứ nhất định (chứng từ) chứng minh là phí tổn thực tế trong hoạt động sản xuất kinh doanh.

- Dưới góc độ kế toán quản trị Kế toán quản trị đặt trọng tâm giải quyết các vấn đề quản trị ở doanh nghiệp. Do vậy, kế toán quản trị thiết kế thông tin kế toán nhằm cung cấp cho các nhà quản trị dùng vào việc điều hành, hoạch định và ra các quyết định kinh doanh. Vì vậy, kế toán quản trị không chỉ đơn thuần nhận thức theo phương pháp nhận diện thông tin ra quyết định. Chi phí có thể là những phí tổn thực tế phát sinh trong một hợp đồng sản xuất kinh doanh, những phí tổn mất đi do chọn lựa phương án, hy sinh cơ hội kinh doanh.

Như vậy, trong kế toán quản trị 8 khi xem xét chi phí cần chú ý đến sự lựa chọn so sánh theo mục đích sử dụng, ra quyết định kinh doanh hơn là trú trọng vào chứng cứ.2 Phân loại chi phí a. Phân theo lĩnh vực hoạt động Căn cứ vào việc tham gia của chi phí vào hoạt động kinh doanh, toàn bộ chi phí được chia làm ba loại : + Chi phí sản xuất kinh doanh: Bao gồm những chi phí liên quan đến hoạt động sản xuất, tiêu thụ và quản lý hành chính. + Chi phí hoạt động tài chính: Gồm những chi phí liên quan đến hoạt động về vốn và đầu tư tài chính. + Chi phí khác: Gồm những khoản chi phí ngoài dự kiến có thể do chủ quan hoặc khách quan mang lại.

Cách phân loại này giúp cho việc phân định chi phí được chính xác, phục vụ cho việc tính giá thành, xác định chi phí và kết quả của từng loại hoạt động kinh doanh đúng đắn cũng như lập báo cáo tài chính nhanh chóng kịp thời. Phân theo yếu tố chi phí Đây là cách phân loại dựa vào nội dung kinh tế của chi phí. Theo cách này toàn bộ chi phí sản xuất được chia thành các yếu tố sau: + Chi phí về nguyên vật liệu: Bao gồm toàn bộ giá trị nguyên vật liệu chính, nguyên vật liệu phụ, phụ tùng thay thế, công cụ, dụng cụ… sử dụng vào sản xuất kinh doanh (loại trừ giá trị dùng không hết nhập lại kho và phế liệu thu hồi). + Chi phí về nhiên liệu, động lực: Loại trừ giá trị không sử dụng hết nhập lại kho và phế liệu thu hồi.

+ Tiền lương và các khoản phụ cấp lương: Phản ánh tổng số tiền lương và phụ cấp mang tính chất lương phải trả cho công nhân viên chức. 9 + Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và kinh phí công đoàn: Tính theo tỷ lệ quy định trên tổng số lương và phụ cấp lương phải trả cho công nhân viên chức. + Chi phí khấu hao tài sản cố định: Phản ánh tổng số khấu hao tài sản cố định phải trích trong kỳ của tất cả các tài sản sử dụng trong sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. + Chi phí dịch vụ mua ngoài: Phản ánh toàn bộ chi phí dịch vụ mua ngoài dùng vào sản xuất kinh doanh.

+ Chi phí khác bằng tiền: Phản ánh toàn bộ chi phí khác bằng tiền chưa phản ánh vào các yếu tố trên, dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ. Phân loại theo cách này cho biết tỷ trọng từng loại chi phí, từ đó làm cơ sở để tập hợp chi phí sản xuất theo yếu tố chi phí. Cách phân loại này giúp xây dựng và phân tích định mức vốn lưu động cũng như việc lập, kiểm tra và phân tích dự toán chi phí. Phân theo khoản mục chi phí trong giá thành Đây là cơ sở để kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm theo khoản mục, là cơ sở để phân tích tình hình thực hiện kế hoạch giá thành sản phẩm, dịch vụ và định mức chi phí sản xuất cho kỳ sau.

Theo cách này thì chi phí sản xuất được phân thành 3 khoản mục sau: + Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Bao gồm toàn bộ giá trị nguyên vật liệu liên quan trực tiếp đến việc sản xuất, chế tạo sản phẩm hay thực hiện lao vụ, dịch vụ. + Chi phí nhân công trực tiếp: Bao gồm toàn bộ tiền lương, các khoản phụ cấp mang tính chất lương trả cho công nhân trực tiếp sản xuất, chế tạo sản phẩm hay thực hiện các lao vụ, dịch vụ cùng với các khoản trích theo tỉ lệ quy định trên lương cho các quỹ bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, kinh phí công đoàn (phần tính vào chi phí). 10 + Chi phí sản xuất chung: Toàn bộ chi phí còn lại phát sinh trong phạm vi phân xưởng, bộ phận sản xuất sau khi đã loại trừ chi phí nguyên vật liệu và chi phí nhân công trực tiếp trên. Phân theo cách thức kết chuyển chi phí Toàn bộ chi phí sản xuất kinh doanh được chia thành chi phí sản phẩm và chi phí thời kỳ.

Chi phí sản phẩm là những chi phí gắn liền với các sản phẩm được sản xuất ra hoặc được mua còn chi phí thời kỳ là những chi phí làm giảm lợi tức trong một kỳ nào đó, nó không phải là một phần giá trị sản phẩm được sản xuất hoặc được mua nên được xem là các phí tổn, cần được khấu trừ ra từ lợi tức của thời kỳ mà chúng phát sinh.