Khóa luận kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty Nhã Nam

Khóa luận phân tích công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty cổ phần văn hóa và truyền thông Nhã Nam.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Hoàn Thiện Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Và Tính Giá Thành Tại Công Ty Nhã Nam
• Loại tài liệu: Đồ Án Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT
• 1.1. Những vấn đề chung về chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
• 1.2. Kế toán tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất
• 1.2.1. Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 1.2.2. Kế toán chi phí nhân công trực tiếp
• 1.3. Sản phẩm dở dang và phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang
• 1.3.1. Khái niệm sản phẩm dở dang cuối kỳ
• 1.3.2. Phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ
• 1.4. Tổ chức tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm
• 1.4.1. Tổ chức tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm theo quá trình sản xuất
• 1.4.2. Tổ chức tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm theo công việc
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN VĂN HÓA VÀ TRUYỀN THÔNG NHÃ NAM
• 2.1. Giới thiệu tổng quát về công ty Cổ phần Văn Hóa và Truyền thông Nhã Nam
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của công ty
• 2.1.2. Đặc điểm hoạt động và cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của công ty
• 2.2. Thực trạng về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành tại công ty
• 2.3. Đánh giá thực trạng kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty
• 2.3.1. Những thành tựu trong công tác kế toán
• 2.3.2. Những hạn chế trong công tác kế toán
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN VĂN HÓA VÀ TRUYỀN THÔNG NHÃ NAM
• 3.1. Sự cần thiết phải hoàn thiện công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành
• 3.2. Yêu cầu của việc hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành
• 3.3. Một số biện pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành
• 3.4. Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH ẢNH
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Nền tảng hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất tại Nhã Nam

Trong môi trường cạnh tranh của ngành xuất bản, việc kiểm soát chặt chẽ các yếu tố đầu vào là yêu cầu sống còn. Hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm không chỉ là một nghiệp vụ kế toán đơn thuần, mà còn là công cụ chiến lược giúp ban lãnh đạo đưa ra quyết định kinh doanh chính xác. Đối với một đơn vị chuyên về sách văn hóa và truyền thông như Công ty Nhã Nam, giá thành đơn vị sản phẩm là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp, phản ánh hiệu quả của toàn bộ quy trình từ khâu mua bản quyền, dịch thuật, biên tập cho đến in ấn. Một hệ thống kế toán chi phí hiệu quả phải đảm bảo ba mục tiêu chính: cung cấp thông tin chính xác để tính giá thành, phục vụ công tác kiểm soát chi phí và cung cấp dữ liệu cho việc lập kế hoạch và ra quyết định. Quá trình này đòi hỏi một quy trình kế toán chi phí rõ ràng, từ việc xác định đối tượng tập hợp chi phí sản xuất cho đến lựa chọn phương pháp tính giá thành phù hợp. Mỗi đầu sách tại Nhã Nam là một dự án riêng biệt, với các khoản mục chi phí đặc thù như chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (giấy in, bìa), chi phí nhân công trực tiếp (lương biên tập, dịch thuật, thiết kế), và chi phí sản xuất chung. Việc tập hợp chi phí sản xuất một cách đầy đủ và phân bổ hợp lý sẽ quyết định trực tiếp đến độ chính xác của giá thành, từ đó ảnh hưởng đến chính sách giá bán và lợi nhuận của công ty. Do đó, việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống này không chỉ giúp Nhã Nam tuân thủ các chuẩn mực kế toán mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

1.1. Tầm quan trọng của kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp

Kế toán quản trị chi phí đóng vai trò trung tâm trong việc cung cấp thông tin cho các nhà quản lý nội bộ. Khác với kế toán tài chính, mục tiêu của nó không chỉ dừng lại ở việc ghi chép mà còn là phân tích, kiểm soát và tối ưu hóa chi phí. Thông qua các báo cáo chi tiết, ban lãnh đạo có thể nhận diện những khâu gây lãng phí, từ đó đưa ra các giải pháp hoàn thiện kế toán chi phí kịp thời. Việc thiết lập định mức chi phí cho từng công đoạn (ví dụ: định mức giấy in cho 1000 cuốn sách, định mức giờ công biên tập) là cơ sở để so sánh giữa thực tế và kế hoạch, giúp kiểm soát chi phí sản xuất một cách chủ động thay vì bị động. Đây là nền tảng để xây dựng một văn hóa tiết kiệm và hiệu quả trong toàn bộ tổ chức.

1.2. Đặc thù ngành xuất bản và quy trình kế toán chi phí liên quan

Ngành xuất bản có những đặc thù riêng biệt ảnh hưởng trực tiếp đến công tác kế toán chi phí. Mỗi đầu sách là một đối tượng tính giá thành độc lập. Chi phí không chỉ bao gồm các yếu tố hữu hình như giấy in mà còn có các chi phí vô hình giá trị lớn như bản quyền, dịch thuật, nhuận bút. Quy trình kế toán chi phí tại Nhã Nam bắt đầu từ khi ký hợp đồng bản quyền, trải qua các giai đoạn biên tập, thiết kế, xin giấy phép, và kết thúc khi nhập kho thành phẩm. Các chi phí phát sinh cần được tập hợp chính xác cho từng đầu sách. Việc này đòi hỏi hệ thống sổ sách kế toán chi phí phải được thiết kế chi tiết, có khả năng theo dõi từng khoản mục chi phí cho từng sản phẩm cụ thể, đảm bảo không có sự nhầm lẫn hay bỏ sót.

II. Phân tích thực trạng kế toán chi phí sản xuất tại Nhã Nam

Qua phân tích tài liệu nghiên cứu thực tế tại Công ty Nhã Nam, cụ thể là khóa luận của Trần Phương Thảo (2017), công tác kế toán chi phí tại đây đã đạt được một số thành tựu nhất định nhưng vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế cần khắc phục. Thực trạng kế toán chi phí cho thấy công ty đã xác định đúng đối tượng tập hợp chi phí sản xuất là từng đầu sách, giúp việc theo dõi chi phí trực tiếp trở nên thuận lợi. Tuy nhiên, một vấn đề lớn là hệ thống tài khoản sử dụng chưa tuân thủ đầy đủ theo Thông tư 200. Cụ thể, công ty không sử dụng các tài khoản chi phí sản xuất chuyên dụng như 621, 622, 627 mà hạch toán trực tiếp các chi phí phát sinh vào tài khoản 154. Cách làm này tuy có vẻ đơn giản nhưng lại làm mất đi khả năng phân tích chi tiết từng yếu tố chi phí, gây khó khăn cho kế toán quản trị chi phí và việc lập báo cáo phân tích. Hơn nữa, việc tập hợp chi phí sản xuất, đặc biệt là chi phí nhân công trực tiếp, chưa được thực hiện một cách toàn diện, dẫn đến giá thành sản phẩm bị phản ánh thấp hơn so với thực tế. Những hạn chế này không chỉ ảnh hưởng đến tính chính xác của số liệu kế toán mà còn làm giảm hiệu quả của công tác quản trị và ra quyết định kinh doanh.

2.1. Bỏ qua các tài khoản chi phí sản xuất theo quy định TK 621 622 627

Theo tài liệu nghiên cứu, Nhã Nam đang hạch toán toàn bộ chi phí phát sinh liên quan đến sản xuất sách thẳng vào bên Nợ của TK 154 (Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang). Việc không sử dụng các tài khoản đầu 6 (TK 621 - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, TK 622 - Chi phí nhân công trực tiếp, TK 627 - Chi phí sản xuất chung) là một thiếu sót nghiêm trọng so với quy định. Điều này làm cho việc theo dõi, phân tích và kiểm soát chi phí sản xuất theo từng khoản mục trở nên cực kỳ khó khăn. Ban lãnh đạo sẽ không có cái nhìn rõ ràng về cơ cấu chi phí, ví dụ như tỷ trọng của chi phí biên tập, chi phí in ấn trong tổng giá thành là bao nhiêu, từ đó hạn chế khả năng tìm ra các điểm cần tối ưu.

2.2. Thiếu sót trong việc tập hợp chi phí nhân công trực tiếp

Một hạn chế lớn khác trong thực trạng kế toán chi phí tại Nhã Nam là việc tính toán chi phí nhân công trực tiếp chưa đầy đủ. Chi phí này hiện chỉ bao gồm lương tính theo sản phẩm (lương biên tập, thiết kế, morat) mà bỏ qua phần lương cứng và quan trọng hơn là các khoản trích theo lương (BHXH, BHYT, KPCĐ) của nhân viên trực tiếp sản xuất. Theo quy định, các khoản trích theo lương do doanh nghiệp chịu phải được tính vào chi phí. Việc bỏ sót các khoản này làm cho giá thành đơn vị sản phẩm bị tính thiếu, dẫn đến việc định giá bán có thể không bù đắp đủ chi phí và ảnh hưởng đến lợi nhuận thực tế.

2.3. Chưa xử lý sản phẩm hỏng và thiếu hệ thống dự toán chi phí

Trong quá trình in ấn, việc phát sinh sản phẩm hỏng (in lỗi, đóng xén sai) là khó tránh khỏi. Tuy nhiên, công ty chưa có quy trình rõ ràng để hạch toán và xử lý giá trị sản phẩm hỏng. Việc này có thể làm giá thành của các sản phẩm đạt chất lượng bị đẩy lên cao một cách không hợp lý. Bên cạnh đó, việc sản xuất còn mang tính tự phát, thiếu một hệ thống lập dự toán chi phí và sản lượng. Không có định mức chi phí và kế hoạch sản xuất rõ ràng khiến cho việc kiểm soát chi phí sản xuất trở nên bị động, khó lường trước được các biến động và không tối ưu hóa được nguồn lực.

III. Giải pháp hoàn thiện kế toán chi phí Tái cấu trúc quy trình

Để khắc phục những hạn chế đã nêu, giải pháp hoàn thiện kế toán chi phí tại Nhã Nam cần bắt đầu từ việc tái cấu trúc lại toàn bộ quy trình hạch toán. Đây là bước nền tảng để đảm bảo tính tuân thủ, minh bạch và hiệu quả của hệ thống. Giải pháp cốt lõi là phải tổ chức lại hệ thống tài khoản kế toán theo đúng chuẩn mực và chế độ hiện hành, đặc biệt là Thông tư 200. Việc đưa vào sử dụng các tài khoản 621, 622, 627 không chỉ là để tuân thủ quy định mà còn là công cụ mạnh mẽ để phân loại và theo dõi chi phí. Khi mỗi loại chi phí được ghi nhận vào một tài khoản riêng, việc tập hợp chi phí sản xuất vào cuối kỳ sẽ trở nên rõ ràng và có hệ thống. Kế toán có thể dễ dàng lập các báo cáo phân tích chi tiết về cơ cấu giá thành, so sánh chi phí giữa các kỳ, giữa các đầu sách khác nhau. Song song với việc thay đổi hệ thống tài khoản, quy trình kế toán chi phí cũng cần được chuẩn hóa lại, từ khâu luân chuyển chứng từ đến việc ghi nhận và kết chuyển số liệu. Việc này sẽ giúp giảm thiểu sai sót, tăng cường tính kiểm soát nội bộ và cung cấp thông tin kịp thời, đáng tin cậy cho ban lãnh đạo.

3.1. Áp dụng chuẩn các tài khoản tập hợp chi phí sản xuất

Giải pháp đầu tiên và cấp thiết nhất là ngưng hạch toán trực tiếp vào TK 154. Thay vào đó, mọi chi phí phát sinh phải được tập hợp trên các tài khoản chi phí tương ứng. Ví dụ, chi phí lương biên tập viên sẽ được hạch toán vào Nợ TK 622, chi phí in ấn vào Nợ TK 621. Cuối kỳ, kế toán sẽ thực hiện bút toán kết chuyển toàn bộ số dư của các tài khoản này sang Nợ TK 154. Quy trình này giúp tách bạch rõ ràng giữa chi phí phát sinh trong kỳ và giá trị sản phẩm dở dang, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ và tính toán giá thành một cách chính xác.

3.2. Tối ưu hóa sổ sách kế toán chi phí và luồng chứng từ

Việc áp dụng hệ thống tài khoản mới đòi hỏi phải tổ chức lại hệ thống sổ sách kế toán chi phí. Công ty cần mở các sổ chi tiết cho TK 621, 622, 627 theo từng đối tượng tập hợp chi phí sản xuất (từng đầu sách). Luồng chứng từ cũng cần được chuẩn hóa: mọi chứng từ (phiếu xuất kho giấy, bảng chấm công, hóa đơn dịch vụ...) phải được kiểm tra, phân loại và làm cơ sở để hạch toán vào đúng tài khoản chi phí liên quan. Việc số hóa và lưu trữ chứng từ một cách khoa học cũng là một phần quan trọng của giải pháp này, giúp giảm rủi ro mất mát và dễ dàng truy xuất khi cần thiết.

IV. Cách kiểm soát chi phí sản xuất và tính giá thành hiệu quả

Sau khi tái cấu trúc quy trình, bước tiếp theo là triển khai các phương pháp để kiểm soát chi phí sản xuất và tính giá thành một cách hiệu quả hơn. Mục tiêu không chỉ là tính đúng, tính đủ mà còn là quản trị và tối ưu chi phí. Một trong những giải pháp hoàn thiện kế toán chi phí quan trọng nhất là phải tính toán đầy đủ các yếu tố cấu thành chi phí, đặc biệt là chi phí nhân công trực tiếp. Việc đưa toàn bộ lương và các khoản trích theo lương vào giá thành sản phẩm là yêu cầu bắt buộc để phản ánh đúng chi phí thực tế. Bên cạnh đó, để quản trị chi phí một cách chủ động, Nhã Nam cần xây dựng hệ thống định mức chi phí cho các hoạt động chính như biên tập, thiết kế, in ấn. Các định mức này sẽ là thước đo để đánh giá hiệu quả hoạt động và là cơ sở cho việc lập dự toán. Cuối cùng, một phương pháp tính giá thành khoa học cần phải tính đến cả việc xử lý các sản phẩm hỏng, tách bạch chi phí hợp lý và chi phí bất thường, từ đó đảm bảo giá thành đơn vị sản phẩm không bị bóp méo bởi các yếu tố ngoài sản xuất.

4.1. Phương pháp phân bổ chi phí nhân công trực tiếp toàn diện

Để hạch toán đầy đủ chi phí nhân công trực tiếp, công ty cần tập hợp cả lương sản phẩm, lương cứng và các khoản trích theo lương (phần doanh nghiệp đóng). Đối với lương cứng của nhân viên biên tập, thiết kế (những người làm việc cho nhiều đầu sách cùng lúc), cần xây dựng tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung một cách hợp lý. Tiêu thức có thể dựa trên số giờ làm việc thực tế cho từng đầu sách (thông qua bảng chấm công theo dự án) hoặc dựa trên một tỷ lệ ước tính hợp lý. Việc này đảm bảo mọi chi phí liên quan đến người lao động trực tiếp đều được tính vào giá thành sản phẩm tương ứng.

4.2. Xây dựng định mức chi phí và xử lý sản phẩm hỏng hợp lý

Xây dựng định mức chi phí là một công cụ quản trị hiệu quả. Công ty nên xây dựng định mức cho chi phí giấy in trên mỗi trang sách, định mức giờ công cho việc biên tập một trang bản thảo... Dựa trên định mức này, kế toán có thể tính toán được giá thành kế hoạch và so sánh với giá thành thực tế để phân tích biến động. Về sản phẩm hỏng, cần phân loại rõ: sản phẩm hỏng trong định mức và ngoài định mức. Giá trị sản phẩm hỏng trong định mức được tính vào giá thành. Giá trị sản phẩm hỏng ngoài định mức cần được xác định nguyên nhân, quy trách nhiệm và hạch toán vào chi phí khác, không tính vào giá thành sản phẩm hoàn thành để tránh làm sai lệch chi phí.

V. Ứng dụng phương pháp tính giá thành chính xác tại Nhã Nam

Việc áp dụng các giải pháp trên sẽ dẫn đến một phương pháp tính giá thành toàn diện và chính xác hơn tại Công ty Nhã Nam. Quy trình tính giá thành sẽ bắt đầu bằng việc tập hợp chi phí sản xuất trong kỳ vào các tài khoản 621, 622, 627, chi tiết cho từng đầu sách. Cuối kỳ, các chi phí này được kết chuyển vào TK 154. Sau đó, kế toán sẽ thực hiện bước đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ. Đối với ngành xuất bản, sản phẩm dở dang có thể là các bản thảo đang trong quá trình biên tập hoặc thiết kế. Giá trị dở dang được xác định và phần chi phí còn lại sẽ được dùng để tính tổng giá thành cho các sản phẩm đã hoàn thành nhập kho. Việc tính toán chính xác giá thành đơn vị sản phẩm mang lại ý nghĩa vô cùng quan trọng. Nó không chỉ là cơ sở để định giá bán cạnh tranh và đảm bảo lợi nhuận, mà còn là thông tin đầu vào quan trọng cho các quyết định chiến lược, như quyết định có nên tái bản một đầu sách hay không, hoặc đầu tư vào dòng sách nào sẽ mang lại hiệu quả cao nhất. Một hệ thống tính giá thành minh bạch và đáng tin cậy chính là nền tảng cho sự phát triển bền vững.

5.1. Mô hình tính giá thành đơn vị sản phẩm sau khi hoàn thiện

Sau khi hoàn thiện, công thức tính tổng giá thành (Z) cho một lần in sách sẽ là: Z = Chi phí dở dang đầu kỳ + (Tổng chi phí NVLTT + NCTT + SXC phát sinh trong kỳ) - Giá trị sản phẩm hỏng ngoài định mức có thể thu hồi - Chi phí dở dang cuối kỳ. Từ đó, giá thành đơn vị sản phẩm = Z / Số lượng thành phẩm nhập kho. Mô hình này đảm bảo giá thành chỉ bao gồm những chi phí hợp lý, cần thiết để tạo ra sản phẩm, cung cấp một con số chính xác để làm cơ sở cho mọi quyết định liên quan đến sản phẩm đó.

5.2. Tác động của việc tính giá thành đúng đến quyết định kinh doanh

Khi giá thành đơn vị sản phẩm được tính toán chính xác, ban lãnh đạo Nhã Nam sẽ có một công cụ mạnh mẽ để điều hành. Dựa trên giá thành, công ty có thể xây dựng chính sách giá bán linh hoạt, đưa ra các chương trình khuyến mãi phù hợp mà không sợ bị lỗ. Hơn nữa, việc phân tích cơ cấu giá thành của từng đầu sách giúp nhận diện đâu là sách có biên lợi nhuận cao, đâu là sách có chi phí sản xuất lớn. Thông tin này là cơ sở để định hướng chiến lược nội dung, quyết định đầu tư vào các tác giả, thể loại sách tiềm năng, và tối ưu hóa danh mục sản phẩm của công ty.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường mở cửa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, các rào cản thuế quan dần được gỡ bỏ khiến mức độ cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong nước và quốc tế ngày càng khốc liệt. Đối với các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực văn hóa và xuất bản phẩm, việc tự chủ năng lực tài chính, quản lý hiệu quả nguồn vốn và kiểm soát tốt quy trình từ khâu tổ chức sản xuất đến phát hành sản phẩm ra thị trường là điều kiện tiên quyết để tồn tại. Một trong những giải pháp trực tiếp và hữu hiệu nhất để nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa là tiết kiệm chi phí sản xuất nhằm hạ giá thành sản phẩm nhưng vẫn bảo đảm chất lượng thành phẩm hoàn thành. Công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp thông tin kịp thời, chuẩn xác phục vụ các quyết định quản trị kinh doanh và cắt giảm hao phí lãng phí.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó tại Công ty Cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam, tác giả xác định mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu gồm ba nội dung chính:

1. Nghiên cứu và hệ thống hóa những vấn đề cơ bản về lý luận trong công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại doanh nghiệp.
2. Phân tích, phản ánh và đánh giá thực trạng tổ chức công tác kế toán chi phí và tính giá thành tại Công ty Cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam nhằm nhận diện các ưu điểm cũng như những mặt còn hạn chế trong kiểm soát chi phí.
3. Vận dụng kiến thức chuyên môn kết hợp thực tế khảo sát để đề xuất các giải pháp khả thi, hoàn thiện quy trình hạch toán, nâng cao hiệu quả quản lý chi phí và tính giá thành tại đơn vị.

Nội dung nghiên cứu tập trung vào hai vấn đề trọng tâm: tổng hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm; xác định định mức chi phí phục vụ các quyết định điều hành sản xuất.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu được xác lập như sau:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm.
• Phạm vi không gian: Phòng Kế toán - Công ty Cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam (địa chỉ trụ sở chính: 59 Đỗ Quang, Khu đô thị Trung Hòa - Nhân Chính, Cầu Giấy, Hà Nội).
• Phạm vi thời gian: Đợt thực tập và khảo sát thực tế từ ngày 20/02/2017 đến ngày 14/04/2017; dữ liệu kế toán tập trung phân tích chuyên sâu vào tháng 3 năm 2017, kết hợp số liệu báo cáo tài chính giai đoạn 2015 - 2016 và hồ sơ hạch toán các đầu sách xuất bản trong quý III - quý IV năm 2016.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên hệ thống chuẩn mực và chế độ kế toán doanh nghiệp hiện hành của Việt Nam:

• Chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo Thông tư số 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính (tham chiếu các quy định tại Quyết định số 48/2006/QĐ-BTC và Thông tư số 133/2016/TT-BTC).
• Hệ thống 26 Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS).
• Giáo trình Kế toán quản trị - Học viện Ngân hàng.
• Khung lý luận về chi phí và giá thành: phân loại chi phí theo nội dung kinh tế (nguyên vật liệu, nhân công, khấu hao tài sản cố định, dịch vụ mua ngoài, chi phí bằng tiền khác); phân loại theo mục đích và công dụng kinh tế (khoản mục chi phí nguyên vật liệu trực tiếp - TK 621, chi phí nhân công trực tiếp - TK 622, chi phí sản xuất chung - TK 627); phân loại theo mối quan hệ với mức độ hoạt động (định phí, biến phí); phân loại theo mối quan hệ với thời kỳ tính kết quả (chi phí sản phẩm và chi phí thời kỳ). Cùng với đó là các mô hình đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ (theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, theo mức độ hoàn thành tương đương bình quân hoặc nhập trước - xuất trước) và phương pháp tính giá thành (giản đơn, tỷ lệ, hệ số, loại trừ sản phẩm phụ, phân bước).

Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm:

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Thu thập tài liệu thực tế từ phòng Kế toán, bao gồm chứng từ gốc (hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu chi, giấy đề nghị thanh toán, phiếu nhập kho), bảng thanh toán lương nhân công, biểu giá in ấn gia công, sổ chi tiết các tài khoản và báo cáo tài chính.
• Phương pháp hạch toán kế toán: Áp dụng phương pháp chứng từ kế toán, phương pháp tài khoản - ghi kép, phương pháp tính giá và phương pháp tổng hợp - cân đối kế toán.
• Phương pháp phân tích hoạt động kinh doanh: Sử dụng phương pháp so sánh (so sánh tuyệt đối, tương đối kết quả kinh doanh giai đoạn 2015 - 2016, so sánh giữa định mức dự toán và thực tế) và phương pháp tỷ lệ.
• Phương pháp nghiên cứu tài liệu, điều tra, phỏng vấn trực tiếp nhân viên và Kế toán trưởng tại đơn vị thực tập.

Nguồn dữ liệu sử dụng: Dữ liệu thứ cấp trích xuất từ hệ thống phần mềm kế toán Vietsun của công ty, sổ cái, sổ chi tiết TK 154, hồ sơ kế toán của cuốn sách "Công lý thảo nguyên" và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh năm 2015 - 2016.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất

Chương này khái quát bản chất của chi phí sản xuất như biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hóa phát sinh trong kỳ phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh. Tác giả phân tích mối quan hệ biện chứng giữa đối tượng tập hợp chi phí sản xuất (nơi phát sinh hoặc đối tượng chịu chi phí) và đối tượng tính giá thành (sản phẩm, công việc, lao vụ đã hoàn thành).

Chương 1 hệ thống hóa quy trình hạch toán chi phí sản xuất theo hai phương pháp kế toán hàng tồn kho:

• Phương pháp Kê khai thường xuyên (KKTX): Tập hợp chi phí phát sinh qua các tài khoản chi phí riêng biệt gồm TK 621 (Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp), TK 622 (Chi phí nhân công trực tiếp), TK 627 (Chi phí sản xuất chung) trước khi kết chuyển sang TK 154 (Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang).
• Phương pháp Kiểm kê định kỳ (KKĐK): Sử dụng TK 611 (Mua hàng) và kết chuyển chi phí dở dang, chi phí phát sinh vào TK 631 (Giá thành sản xuất).

Tác giả đi sâu vào kỹ thuật đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (phương pháp bình quân và FIFO) hoặc theo mức độ hoàn thành tương đương; đồng thời trình bày các phương pháp tính giá thành phổ biến trong doanh nghiệp sản xuất: phương pháp giản đơn, phương pháp tỷ lệ, phương pháp hệ số, phương pháp loại trừ chi phí sản phẩm phụ và phương pháp phân bước (có hoặc không tính giá thành nửa thành phẩm).

Chương II: Thực trạng kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam

Tác giả giới thiệu khái quát về Công ty Cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam, thành lập tháng 2/2005 theo Giấy chứng nhận Đăng ký Kinh doanh số 0101603420 do Sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Nội cấp. Sau mốc xuất bản tác phẩm Nhật ký Đặng Thùy Trâm với gần 500.000 bản phát hành, công ty mở rộng mạnh sang mảng sách văn học dịch, sách phi hư cấu (lịch sử, triết học, khoa học). Bộ máy kế toán của công ty được tổ chức theo mô hình tập trung gồm 6 vị trí: Kế toán trưởng, Kế toán tiền lương và bảo hiểm, Kế toán tổng hợp, Kế toán thanh toán, Kế toán doanh thu, Kế toán kho - Thủ quỹ; sử dụng phần mềm kế toán Vietsun theo hình thức sổ Nhật ký chung.

Bảng tổng hợp kết quả hoạt động kinh doanh của công ty trong giai đoạn 2015 - 2016:

Chỉ tiêu	Năm 2015 (VND)	Năm 2016 (VND)	Chênh lệch (VND)
1. Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ	44.764.872.812	60.079.733.643	+15.314.860.831
2. Các khoản giảm trừ doanh thu	535.904.197	299.866.898	-236.037.299
3. Doanh thu thuần	44.228.986.615	59.779.866.745	+15.550.880.130
4. Giá vốn hàng bán	26.102.433.286	33.311.446.773	+7.209.013.487
5. Lợi nhuận gộp	18.126.535.329	26.468.419.972	+8.341.884.643
6. Chi phí tài chính (lãi vay)	1.925.324.368	2.291.187.294	+365.862.926
7. Chi phí bán hàng	3.688.763.812	6.450.431.008	+2.761.667.196
8. Chi phí quản lý doanh nghiệp	12.273.632.171	16.073.826.934	+3.800.194.763
9. Lợi nhuận thuần từ HĐKD	241.793.836	1.658.890.594	+1.417.096.758
10. Tổng lợi nhuận kế toán trước thuế	598.659.667	2.121.689.245	+1.523.029.578
11. Chi phí thuế TNDN hiện hành	176.596.370	204.669.535	+28.073.165
12. Lợi nhuận sau thuế TNDN	422.063.297	1.917.019.710	+1.494.956.413

Quy trình sản xuất sách tại Nhã Nam trải qua 6 giai đoạn:

1. Hoàn thiện nội dung sách (dịch thuật, minh họa nếu có).
2. Xin giấy phép xuất bản (liên kết với các Nhà xuất bản).
3. Thiết kế bìa sách và dàn trang.
4. Ký hợp đồng gia công in ấn, đóng gói hoàn thiện với các nhà in đối tác.
5. Nhập kho thành phẩm, tập hợp chi phí và tính giá thành.
6. Phát hành sách ra thị trường.

Tại Nhã Nam, đối tượng tập hợp chi phí và đối tượng tính giá thành được xác định theo từng đầu sách và từng lần in. Doanh nghiệp áp dụng phương pháp tập hợp chi phí trực tiếp và tính giá thành theo phương pháp giản đơn.

Số liệu minh họa thực tế cho quy trình hạch toán chi phí xuất bản cuốn "Công lý thảo nguyên" (tác giả Ian Manook, Nhà xuất bản Lao Động, dung lượng 201.066 chữ, số trang 534, khổ sách 14,5 x 20,5 cm, số lượng in 2.492 cuốn):

Khoản mục chi phí cấu thành	Đối tác / Bộ phận thực hiện	Số tiền (VND)	Tỷ trọng
Chi phí in ấn (ruột 13.120, bìa 2.150, cán GLP)	Nhà in Viễn Đông	73.077.900	52,16%
Tiền dịch thuật tác phẩm	Người dịch theo hợp đồng	28.724.000	20,50%
Tiền bản quyền sách (HĐBĐ Yeruldelgger)	Chủ sở hữu bản quyền nước ngoài	16.799.640	11,99%
Tiền lương biên tập (Bậc B1)	Ban Nội dung (biên tập viên)	13.296.000	9,49%
Tiền vẽ bìa sách	Cộng tác viên thiết kế bìa	3.000.000	2,14%
Quản lý phí xuất bản	Nhà xuất bản Lao Động	2.727.273	1,95%
Tiền dàn trang ruột sách	Nhân viên dàn trang	1.068.000	0,76%
Tiền rà soát lỗi morat	Nhân viên morat	862.000	0,62%
Tổng chi phí sản xuất thực tế	Tập hợp trên TK 154	140.094.813	100,00%

Theo phiếu nhập kho số 0054/k2 ngày 12/10/2016, tổng giá trị nhập kho của 2.492 cuốn sách là 140.094.813 đồng, giá thành sản xuất đơn vị bình quân thực tế được xác định là 56.217,82 đồng/cuốn (trên phiếu nhập kho ghi nhận 56.094,813 đồng/cuốn).

Đánh giá thực trạng công tác kế toán:

• Ưu điểm: Bộ máy kế toán gọn nhẹ, vận hành theo hình thức Nhật ký chung trên phần mềm Vietsun; hệ thống chứng từ thu thập đầy đủ, hợp pháp; việc tập hợp chi phí trực tiếp theo từng đầu sách giúp theo dõi sát tiến độ từng lần xuất bản.
• Tồn tại và sai phạm chế độ:
  1. Doanh nghiệp không sử dụng các tài khoản chi phí theo Thông tư 200/2014/TT-BTC (TK 621, 622, 627) mà hạch toán trực tiếp mọi khoản chi phí sản xuất vào bên Nợ TK 154 đối ứng với TK 3341, TK 331, TK 111.
  2. Kế toán chi phí nhân công trực tiếp chỉ tính tiền lương sản phẩm, bỏ qua phần lương cứng hàng tháng của nhân viên biên tập, dàn trang, morat, làm sai lệch giá thành thực tế. Toàn bộ các khoản trích theo lương (BHXH, BHYT, KPCĐ, BHTN) lại bị hạch toán nhầm sang TK 6428 (Chi phí bằng tiền khác).
  3. Phương pháp tính giá thành không tách và loại trừ giá trị sản phẩm hỏng; nếu tỷ lệ hỏng phát sinh lớn sẽ làm tăng giá thành đơn vị.
  4. Phần mềm kế toán chưa tích hợp tính giá thành và tiền lương, kế toán vẫn xử lý thủ công trên bảng tính Excel rồi mới nhập liệu vào phần mềm.
  5. Doanh nghiệp sản xuất còn mang tính tự phát, hoàn toàn chưa lập dự toán sản lượng tiêu thụ, dự toán sản xuất và dự toán dự trữ tồn kho cuối kỳ.

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty Cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam

Tác giả đề xuất các yêu cầu mang tính nguyên tắc cho công tác hoàn thiện: bảo đảm tuân thủ chế độ kế toán của Nhà nước, phù hợp đặc thù xuất bản, nâng cao tính khả thi, cung cấp số liệu kịp thời cho kế toán tài chính và kế toán quản trị với chi phí tiết kiệm.

Các giải pháp cụ thể được xây dựng bao gồm:

1. Hoàn thiện lưu trữ chứng từ: Tổ chức sao lưu toàn bộ dữ liệu chứng từ số hóa, hợp đồng liên kết và file kế toán lên máy chủ bảo mật và dữ liệu đám mây trực tuyến để phòng ngừa rủi ro mất mát dữ liệu giấy.
2. Chuẩn hóa hệ thống tài khoản chi phí: Khôi phục việc sử dụng tài khoản chi phí sản xuất theo quy định Thông tư 200/2014/TT-BTC. Đưa TK 622 vào hạch toán chi phí nhân công trực tiếp:
   • Khi tính lương nhân công trực tiếp: Ghi Nợ TK 622 / Có TK 3341.
   • Cuối kỳ kết chuyển chi phí nhân công: Ghi Nợ TK 154 / Có TK 622.
3. Hoàn thiện kế toán chi phí nhân công và các khoản trích theo lương:
   • Kết hợp giữa tính lương theo sản phẩm hoàn thành với việc phân bổ phần lương cứng hàng tháng của đội ngũ biên tập, morat, dàn trang vào chi phí sản xuất của từng đầu sách.
   • Trích nộp các khoản bảo hiểm và kinh phí công đoàn theo tỷ lệ luật định 34,5% (doanh nghiệp chịu 24% tính vào chi phí, người lao động chịu 10,5% khấu trừ vào lương).

Bảng tỷ lệ trích theo lương theo quy định hiện hành:

Khoản trích nộp	Doanh nghiệp chịu tính vào CPSX (%)	Người lao động chịu trừ lương (%)	Tổng tỷ lệ trích nộp (%)
Kinh phí công đoàn (KPCĐ)	2,0%	-	2,0%
Bảo hiểm xã hội (BHXH)	18,0%	8,0%	26,0%
Bảo hiểm y tế (BHYT)	3,0%	1,5%	4,5%
Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN)	1,0%	1,0%	2,0%
Tổng cộng	24,0%	10,5%	34,5%

4. Xử lý sản phẩm hỏng trong sản xuất: Doanh nghiệp cần xây dựng định mức tỷ lệ hỏng cho phép trong quá trình in và đóng sách.
   • Sản phẩm hỏng trong định mức: Giá trị thiệt hại được tính vào giá thành sản phẩm hoàn thành.
   • Sản phẩm hỏng ngoài định mức: Hạch toán tách biệt qua TK 1381 (Tài sản thiếu chờ xử lý); sau khi xác định nguyên nhân, giá trị bồi thường trừ vào lương hoặc thu hồi ghi Có TK 1381 / Nợ TK 1388, TK 334; phần thiệt hại bất khả kháng còn lại kết chuyển thẳng vào giá vốn hàng bán trong kỳ: Ghi Nợ TK 632 / Có TK 1381.
5. Thiết lập hệ thống dự toán sản xuất 3 bước:
   • Lập dự toán số lượng sản phẩm tiêu thụ dựa trên phân tích số liệu tiêu thụ quá khứ và đơn đặt hàng của hệ thống phân phối (minh họa dự toán tháng 10/2016: sách Để con được ôm dự kiến tiêu thụ 4.000 cuốn; sách Chuyện ngõ nghèo dự kiến 2.000 cuốn).
   • Lập dự toán sản lượng cần sản xuất theo công thức: $$\text{Sản lượng sản xuất dự kiến} = \text{Sản lượng tiêu thụ dự kiến} + \text{Sản lượng tồn kho cuối kỳ dự kiến} - \text{Sản lượng tồn kho đầu kỳ}$$
   • Lập dự toán tồn kho thành phẩm cuối kỳ nhằm bảo đảm hoạt động phát hành diễn ra liên tục, không bị đứt gãy chuỗi cung ứng.
6. Kiến nghị quản lý: Kiến nghị Nhà nước ổn định chính sách vĩ mô, hỗ trợ nguồn vốn vay ưu đãi; kiến nghị Bộ Tài chính cập nhật chế độ kế toán đồng bộ chuẩn mực quốc tế và ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết; kiến nghị lãnh đạo Nhã Nam chú trọng tổ chức kế toán quản trị, lập báo cáo chi phí định kỳ và nâng cao năng lực ứng dụng phần mềm kế toán cho đội ngũ nhân viên.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đạt được các kết quả cụ thể gắn với dữ liệu thực tế của doanh nghiệp:

• Hệ thống hóa toàn bộ chu trình chi phí đặc thù của ngành xuất bản - in ấn tại Nhã Nam, minh chứng thông qua số liệu thực tế về doanh thu thuần năm 2016 đạt 59.779.866.745 đồng (tăng 35,16% so với năm 2015), lợi nhuận sau thuế đạt 1.917.019.710 đồng (tăng gấp 4,54 lần so với năm 2015).
• Định lượng chi tiết cơ cấu giá thành sản xuất của cuốn sách "Công lý thảo nguyên" với tổng chi phí sản xuất là 140.094.813 đồng cho 2.492 bản in (giá thành đơn vị 56.217,82 đồng/cuốn); trong đó chi phí gia công in ấn chiếm tỷ trọng cao nhất (52,16%), tiếp đến là tiền dịch thuật (20,50%) và tiền bản quyền tác phẩm (11,99%).
• Phát hiện các sai lệch trọng yếu trong phương pháp hạch toán của doanh nghiệp: việc bỏ qua các tài khoản loại 6 (TK 621, 622, 627) để tập hợp thẳng vào TK 154 là không tuân thủ Thông tư 200/2014/TT-BTC; việc hạch toán 24% các khoản trích theo lương của lao động trực tiếp vào TK 6428 làm sai lệch bản chất chi phí nhân công và giá thành sản phẩm.
• Đóng góp giải pháp hoàn thiện mang tính đồng bộ: thiết lập mô hình dự toán sản xuất ba cấp số lượng (tiêu thụ - sản xuất - tồn trữ); chuẩn hóa bảng phân bổ lương và trích nộp bảo hiểm 34,5%; ban hành quy trình kế toán kiểm soát và hạch toán sản phẩm hỏng ngoài định mức sang TK 632.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tự nhận diện các hạn chế xuất phát từ phạm vi nghiên cứu và điều kiện thực tế:

• Do thời gian thực tập tại đơn vị có giới hạn (từ 20/02/2017 đến 14/04/2017) và nhận thức chuyên môn còn ở mức sinh viên thực tập, tác giả chưa thể tiếp cận và nghiên cứu toàn diện mọi phần hành kế toán trong mối liên hệ tổng thể với hệ thống kiểm soát nội bộ của doanh nghiệp.
• Mẫu khảo sát dữ liệu chi phí và tính giá thành chi tiết mới dừng lại ở một số đầu sách văn học dịch xuất bản trong quý III và quý IV năm 2016, chưa bao quát được toàn bộ các dòng sản phẩm đa dạng khác của công ty như sách giáo dục, văn học trong nước, truyện tranh thiếu nhi và văn phòng phẩm.
• Về hướng phát triển, đề tài gợi mở việc nghiên cứu sâu hơn về mô hình kế toán quản trị chi phí chiến lược, ứng dụng các phương pháp phân bổ chi phí gián tiếp hiện đại (như chi phí dựa trên hoạt động - ABC) và tích hợp tự động hóa quy trình tính giá thành trên hệ thống phần mềm quản trị doanh nghiệp (ERP).

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo thiết thực cho:

• Giảng viên và sinh viên chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp: Cung cấp mô hình phân tích kế toán chi phí và tính giá thành thực tế trong loại hình doanh nghiệp sản xuất liên kết gia công, nơi doanh nghiệp nắm giữ bản quyền, biên tập nội dung nhưng thuê ngoài công đoạn in ấn.
• Cán bộ kế toán và nhà quản lý tại các nhà xuất bản, công ty truyền thông và công ty phát hành sách: Cung cấp case study thực chứng về phương pháp cấu thành giá thành sách (bản quyền, dịch, biên tập, morat, dàn trang, vẽ bìa, quản lý phí xuất bản, gia công in), các mẫu biểu dự toán tiêu thụ - sản xuất và phương pháp xử lý kế toán đối với hao hụt, hư hỏng sản phẩm in ấn.

Câu hỏi thường gặp

Tại Công ty Cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam, đối tượng tập hợp chi phí sản xuất và đối tượng tính giá thành được xác định như thế nào? Công ty xác định đối tượng tập hợp chi phí sản xuất là từng sản phẩm sách cụ thể theo từng lần xuất bản hoặc tái bản (ví dụ: sách Công lý thảo nguyên, Để con được ôm, Café đợi một người...). Đối tượng tính giá thành trùng khớp với đối tượng tập hợp chi phí sản xuất, giá thành được tính riêng cho từng sản phẩm sách hoàn thành theo phương pháp giản đơn.

Điểm không phù hợp lớn nhất trong việc vận dụng tài khoản kế toán chi phí tại Nhã Nam so với Thông tư 200/2014/TT-BTC là gì? Doanh nghiệp không mở và sử dụng các tài khoản chi phí sản xuất trung gian theo quy định của Thông tư 200/2014/TT-BTC (gồm TK 621 - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, TK 622 - Chi phí nhân công trực tiếp, TK 627 - Chi phí sản xuất chung). Thay vào đó, khi phát sinh bất kỳ khoản chi phí sản xuất nào cho từng đầu sách, kế toán đều định khoản tập hợp trực tiếp vào bên Nợ TK 154 (đối ứng với các TK 3341, 331, 111...).

Tổng chi phí sản xuất và giá thành đơn vị của cuốn sách "Công lý thảo nguyên" trong đợt in tháng 9 - tháng 10/2016 là bao nhiêu? Theo hồ sơ kế toán của công ty, đợt xuất bản cuốn sách "Công lý thảo nguyên" in 2.492 cuốn với tổng chi phí sản xuất tập hợp được là 140.094.813 đồng. Giá thành sản xuất đơn vị bình quân thực tế là 56.217,82 đồng/cuốn (phiếu nhập kho thành phẩm số 0054/k2 ngày 12/10/2016 ghi nhận đơn giá 56.094,813 đồng/cuốn).

Khoản trích theo lương của nhân công trực tiếp đang được công ty xử lý ra sao và tác giả đề xuất điều chỉnh thế nào? Thực tế công ty đang hạch toán toàn bộ các khoản trích theo lương của nhân viên trực tiếp sản xuất vào TK 6428 (Chi phí bằng tiền khác), đồng thời không tính phân bổ lương cứng vào chi phí sản xuất. Tác giả đề xuất phải kết hợp lương sản phẩm và phân bổ lương cứng vào chi phí nhân công; trích đầy đủ 34,5% các khoản theo lương (doanh nghiệp đóng 24% tính vào chi phí nhân công trực tiếp TK 622, người lao động đóng 10,5% khấu trừ lương qua TK 3341).

Tác giả đề xuất công thức tính sản lượng sản xuất dự kiến cho từng đầu sách tại Nhã Nam như thế nào? Công thức lập dự toán sản lượng sản xuất được xác định dựa trên mối quan hệ cân đối: $$\text{Sản lượng sản xuất dự kiến} = \text{Sản lượng tiêu thụ dự kiến} + \text{Sản lượng tồn kho cuối kỳ dự kiến} - \text{Sản lượng tồn kho đầu kỳ}$$ Trong đó, sản lượng tiêu thụ dự kiến căn cứ vào dữ liệu tiêu thụ quá khứ của các đầu sách tương đồng kết hợp với đơn đặt hàng từ các đại lý và hệ thống bán lẻ.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Phương Thảo đã phản ánh chân thực, chi tiết thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty Cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam. Nghiên cứu đã làm rõ những điểm bất cập nổi cộm của doanh nghiệp trong việc hạch toán vượt cấp vào TK 154, bỏ sót các tài khoản chi phí theo Thông tư 200/2014/TT-BTC và ghi nhận sai lệch các khoản trích theo lương của nhân công trực tiếp. Hệ thống giải pháp đề xuất về chuẩn hóa tài khoản, kiểm soát chi phí sản phẩm hỏng và xây dựng mô hình dự toán sản xuất mang tính ứng dụng cao, giúp hoàn thiện công tác kế toán và nâng cao hiệu quả quản lý chi phí cho các doanh nghiệp hoạt động trong ngành xuất bản sách.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tinh giá thành sản phẩm. e Chương 2: Thực trạng kế toán tập hợp chi phí sản suất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam. ¢ Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam. Trần Phương Thảo Láp: K16 KTDN D Khóa luận tốt nghiệp 3 Học viện Ngân hàng CHUONG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE KE TOÁN CHI PHÍ SAN XUAT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SAN PHAM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SAN XUẤT 1.

Những vấn đề chung về chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm. Chi phí sản xuất. Sự phát sinh và phát triển của xã hội loài người gắn liền với quá trình sản xuất. Nền sản xuất của bất kỳ phương thức sản xuất nào cũng gắn liền với sự vận động và tiêu hao các yếu tố cơ bản tạo nên quá trình sản xuất và đó là sự kết tỉnh của 3 yếu tố: tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động, đồng thời quá trình sản xuất hàng hoá cũng chính là quá trình tiêu hao các yêu tô trên.

Dé sản xuất ra hàng hóa thì phải tiêu hao cả về lao động và đối tượng lao động. Do vậy có thé kết luận rằng: chi phí sản xuất kinh doanh là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí mà doanh nghiệp phải tiêu dùng trong một kỳ để thực hiện quá trình sản xuất, tiêu thụ sản phẩm và thực chất chỉ phi là sự dịch chuyén vốn, sự dịch chuyên các yêu tô sản xuât vào các đôi tượng tính giá thành sản phâm. Khi tiến hành sản xuất không phải tat cả các khoản chi phí đều liên quan đến hoạt động sản xuất sản phẩm mà còn có những khoản chỉ phí khác có tính chất sản xuất như chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp. Do đó chỉ những chi phí để tiến hành các hoạt động sản xuất mới được coi là chỉ phí sản xuất.

Phân loại Chỉ phí sản xuất của các doanh nghiệp bao gồm nhiều loại có nội dung kinh tế khác nhau, mục đích và công dụng trong quá trình sản xuất cũng khác nhau. Để phục vụ cho công tác quản lý chỉ phí sản xuất và kế toán tập hợp chỉ phí sản xuất nhằm nhận biệt và động viên mọi kha năng tiêm tàng hạ giá thành sản phâm, nâng cao hiệu quả Trần Phương Thảo Lóp: K16 KTDN D Khóa luận tốt nghiệp 4 Học viện Ngân hàng sản xuất của doanh nghiệp, có thé tiến hành phân loại chi phí sản xuất theo các tiêu thức khác nhau. Phân loại chỉ phí sản xuất theo nội dung, tính chất kinh tế của chỉ phí. Căn cứ vào nội dung, tính chất kinh tế ban đầu của chỉ phí sản xuất để sắp xếp các chỉ phí phát sinh có cùng nội dung, tính chất kinh tế ban đầu vào một yếu tố chỉ phi, không phân biệt công dụng kinh tế của chi phí đã phát sinh.

Căn cứ vào tiêu thức trên, chỉ phí sản xuất được phân chia thành các yếu tố chỉ phí cơ bản sau: > Chi phí nguyên liệu, vật liệu: Bao gồm toàn bộ giá trị (gồm giá mua, chi phí mua) của các loại nguyên liệu, vật liệu chính, vật liệu phụ. nhiên liệu, phụ tùng thay thế, công cụ dụng cụ xuất dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ báo cáo. > Chi phí nhân công: Là các khoản chi phí về tiền lương phải trả cho người lao động, các khoản trích BHXH, BHYT, KPCD theo tiền lương của người lao động. > Chỉ phí khấu hao tài sản cố định: Bao gồm chỉ phí khấu hao toàn bộ tài sản cố định dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ của đoanh nghiệp.

> Chi phí dich vụ mua ngoài: Bao gồm toàn bộ chi phí đoanh nghiệp đã chi trả về các loại dịch vụ mua từ bên ngoài như tiền điện, nước, điện thoại, vệ sinh và các dịch vụ khác phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của đoanh nghiệp trong kỳ báo cáo. > Chỉ phí khác bằng tiền: Bao gồm toàn bộ chi phí khác dùng cho hoạt động sản xuất kinh doanh chưa dược phản ánh ở các chỉ tiêu trên, đã chỉ bằng tiền trong kỳ báo cáo như: tiếp khách, hội họp, thuê quảng cáo. Phân loại chi phí sản xuất theo mục đích va công dụng kinh tế của chi phí (theo khoản mục chỉ phí). Trần Phương Thảo Lóp: K16 KTDN D Khóa luận tốt nghiệp 5 Học viện Ngân hàng Căn cứ vào tiêu thức phân loại này, chỉ phí sản xuất trong doanh nghiệp sản xuất công nghiệp được chia thành ba khoản mục chỉ phí sau: > Khoản mục chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp: Bao gồm chi phí về nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ sử dụng trực tiếp cho hoạt động sản xuất sản phẩm.

> Khoản mục chỉ phí nhân công trực tiếp: Bao gồm các khoản phải trả cho người lao động trực tiếp sản xuất sản phẩm, dịch vụ như: lương, các khoản phụ cấp lương, tiền ăn giữa ca và các khoản trích theo lương (BHXH, BHYT, KPCĐ) > Khoản mục chỉ phí sản xuất chung: Gồm những chỉ phí phát sinh tại bộ phận sản xuất (phân xưởng, đội, trại sản xuat.), ngoài hai khoản mục trên. - Theo mối quan hệ với sản lượng sản xuất, khoản mục Chỉ phí sản xuất chung bao gồm chi phí sản xuất chung (CPSXC) cố định và chi phí sản xuất chung biến đổi: o CPSXC cố định là những chi phí sản xuất gián tiếp, thường không thay đổi theo số lượng sản phẩm sản xuất, như chỉ phí khấu hao theo phương pháp bình quân, chi phí bảo dưỡng máy móc thiết bị, nhà xưởng, .và chỉ phí hành chính ở các phân xưởng sản xuất. o CPSXC biến đổi là những chi phí sản xuất gián tiếp thường thay đổi trực tiếp hoặc gần như trực tiếp theo số lượng sản phẩm sản xuât như chỉ phí nguyên vật liệu gián tiếp, chi phí nhân công gián tiếp. - Theo nội dung kinh tế, khoản mục CPSXC bao gồm các nội dung sau: o Chi phí nhân viên phân xưởng: Gồm các khoản tiền lương, các khoản phụ cấp, các khoản trích theo lương, tiền ăn giữa ca của nhân viên quản ly phân xưởng, đội, bộ phận sản xuất.

o Chỉ phí vật liệu: Gồm những chi phí vật liệu dùng cho phân xưởng, như vật liệu dùng dé sửa chữa, bảo dưỡng tài sản cố định (TSCD), vật liệu văn phòng phân xưởng và những vật liệu dùng cho nhu cầu quản lý chung ở phân xưởng. Trần Phương Thảo Lóp: K16 KTDN D Khóa luận tốt nghiệp 6 Học viện Ngân hàng o Chi phi dụng cụ sản xuất: Gồm những chi phí về công cụ, dụng cụ xuất dùng cho hoạt động quản lý của phân xưởng như khuôn mẫu, dụng cụ gá lắp, dụng cụ cầm tay, dụng cụ bảo hộ lao động. o Chi phí khấu hao TSCD: Gồm toàn bộ số tiền trích khấu hao TSCD sử dụng trong phân xưởng như máy móc thiết bị sản xuất, phương tiện vận tải, truyền dẫn, nhà xưởng. o_ Chi phi dich vụ mua ngoài: Gồm các chi phí dịch vụ mua ngoài phục vụ cho hoạt động của phân xưởng, bộ phận sản xuất như chỉ phí sửa chữa TSCD thuê ngoài, chi phí điện nước, điện thoại, các khoản chi mua và sử dụng các tài liệu kỹ thuật, bằng sáng chế, giấy phép chuyên giao công nghệ, nhãn hiệu thương mại.không đủ điều kiện ghi nhận TSCD.

o Chỉ phi bằng tiền khác: Gồm các chi phí bằng tiền ngoài các chi phi đã kể trên phục vụ cho hoạt động của phân xưởng. Phân loại chỉ phí sản xuất theo công dụng kinh tế của chi phí có tác dụng phục vụ cho việc quản lý CPSX theo định mức, dự toán chi phí, cung cấp số liệu cho việc tính giá thành sản xuất sản phẩm và phân tích tình hình thực hiện kế hoạch giá thành, là tài liệu tham khảo để lập định mức CPSX và lập kế hoạch giá thành sản phẩm cho kỳ sau. Phân loại chỉ phí sản xuất theo mối quan hệ với khối lượng sản phẩm, công .^ 2 & ` việc, lao vụ sản xuât trong kỳ. Theo cách phân loại này toàn bộ CPSX chia làm 2 loại: > Chi phí biến đồi (biến phí): Là những chi phí có sự thay đổi về lượng tương quan tỉ lệ thuận với sự thay đổi của khối lượng sản phẩm sản xuất trong kỳ như: chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp.

Trần Phương Thảo Lớp: K16 KTDN D Khóa luận tot nghiệp 7 Học viện Ngân hàng > Chỉ phí có định (định phi): Là những chi phí không thay đổi về tổng số khi có sự thay đổi khối lượng sản pham sản xuất trong mức độ nhất định như chỉ phí khấu hao TSCD theo phương pháp bình quân, chi phí điện thắp sáng. Cách phân loại này có tác dụng lớn trong công tác quản tri kinh doanh, phân tích điểm hoà vốn và phục vụ cho việc ra quyết định quản lý cần thiết để hạ giá thành sản phẩm, tăng hiệu quả kinh doanh. Phân loại chỉ phí sản xuất theo phương pháp tập hợp chỉ phí sản xuất và mối quan hệ với đối tượng chịu chỉ phí. Theo cách phân loại này CPSX chia làm 2 loại: > Chi phí trực tiếp: Là những khoản chi phí sản xuất quan hệ trực tiếp đến việc sản xuất ra một loại sản phẩm, dịch vụ nhất định.

Kế toán có thể căn cứ vào số liệu của chứng từ kế toán để ghi trực tiếp cho từng đối tượng chịu chỉ phí. > Chỉ phí gián tiếp: Là những khoản chỉ phí có liên quan đến nhiều loại sản phẩm, dịch vụ. Kế toán phải tập hợp chung sau đó tiến hành phân bổ cho các đối tượng có liên quan theo một tiêu chuẩn thích hợp. Phân loại chi phí sản xuất theo cách này có tác dụng đối với việc xác định phương pháp kế toán tập hợp và phân bổ chi phí cho các đối tượng chịu chi phí một cách đúng đắn, hợp lý.

Phân loại chi phí theo mối quan hệ với thời kỳ tính kết quả. > Chỉ phí thời kp: Chi phí thời kỳ là những chi phí phát sinh và ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận trong cùng một kỳ kế toán. - Chi phí thời kỳ bao gồm: + Chi phi bán hàng Trần Phương Thảo Lớp: K16 KTDN D Khóa luận tốt nghiệp 8 Hoc viện Ngân hang + Chi phí quan lý doanh nghiệp > Chi phí sản phẩm: Chi phí sản phẩm là những chi phí gắn liền với sản pham được sản xuât ra hoặc được mua vào trong kỳ.