CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH 1. Các vấn đề chung về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 1. Các khái niệm cơ bản Bán hàng a, Khái niệm về bán hàng Bán hàng là một trong những chức năng kinh doanh quan trọng của tổ chức vì nó giúp thúc đẩy doanh thu; là quá trình chuyển giao quyền sở hữu từ người bán sang người mua, đồng thời thực hiện chuyển đổi hình thái từ hàng sang tiền, trong đó người bán tìm hiểu nhu cầu người mua để đưa ra lời tư vấn đáp ứng mong muốn của người mua nhằm thỏa mãn lợi ích tiêu dùng từ người mua và thỏa mãn mục tiêu lợi nhuận từ người bán. Nói cách khác, bán hàng là tập hợp các hoạt động (tìm kiếm khách hàng, tiếp thị sản phẩm, đàm phán giá cả, giao dịch.) được thực hiện để thúc đẩy quá trình mua hàng của khách hàng đối với các sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp.
b, Đặc điểm của bán hàng Là việc mua bán diễn ra giữa hai hoặc nhiều bên (bao gồm người bán và người mua) Hàng hóa và dịch vụ được trao đổi lấy tài sản và tiền Là hoạt động được coi như một thỏa thuận trên thị trường tài chính Diễn ra trong môi trường cạnh tranh, đòi hỏi người bán đưa ra chiến lược bán hàng hiệu quả và thu hút khách hàng; từ đó xây dựng mối quan hệ với khách hàng. Tạo doanh thu, lợi nhuận cho doanh nghiệp Phục vụ nhu cầu xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế c, Chu trình bán hàng Chu trình bán hàng thu tiền bao gồm 4 hoạt động xử lý chính: Xử lý đơn đặt hàng; Xuất kho giao hàng; Lập hóa đơn, theo dõi công nợ và Thu tiền. 6 Hoạt động xử lý đơn đặt hàng: Bộ phận xử lý đơn đặt hàng tiếp nhận yêu cầu của khách, thông qua tình trạng nợ của KH và tình trạng tồn kho của HH sẽ tiến hành xét duyệt và lập lệnh bán hàng, thông tin cho KH kết quả xử lý đơn đặt hàng của KH. Hoạt động xuất kho giao hàng: Bộ phận giao hàng sau khi tiếp nhận lệnh bán hàng từ bộ phận xử lý đơn đặt hàng tiến hành xác nhận xuất kho và giao hàng cho khách.
Hoạt động lập hóa đơn, theo dõi công nợ: Sau khi nhận được bộ chứng từ gốc cho việc xử lý đơn đặt hàng và xác nhận giao hàng, bộ phận kế toán tiến hành lập hóa đơn và ghi nhận nghiệp vụ bán hàng nhằm xác nhận theo dõi và quản lý quá trình bán hàng cho KH. Hoạt động thu tiền: Dựa trên quá trình xét duyệt bán hàng, giao hàng và quản lý công nợ phải thu đối với khách hàng, bộ phận thu tiền xác nhận và xét duyệt thanh toán của KH, đồng thời phản ánh kịp thời giảm khoản phải thu KH, đồng thời cần trích lập khoản phải thu trong trường hợp khoản thu khó đòi và xóa sổ các khoản không thu hồi được. Xác định kết quả kinh doanh Xác định KQKD là xác định kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất, đầu tư tài chính và các hoạt động khác của doanh nghiệp; phản ánh tình hình lãi/lỗ trong quá trình kinh doanh trong một kỳ nhất định. KQKD (Lợi nhuận = Kết quả hoạt động sản + Kết quả hoạt + Kết quả trước thuế TNDN xuất kinh doanh động tài hoạt động hoặc lỗ) chính chính khác Kết quả các hoạt động kinh doanh được xác định bằng các công thức dưới đây: a, Kết quả hoạt = Doanh thu bán - Các khoản - Giá vốn - Chi phí động sản xuất hàng và cung giảm trừ hàng quản lý kinh doanh cấp dịch vụ doanh thu bán kinh doanh chính 7 Trong đó, Chi phí quản lý kinh doanh = Chi phí + Chí phí quản lý bán hàng doanh nghiệp b, Kết quả hoạt động tài chính = Doanh thu tài chính - Chi phí tài chính c, Kết quả hoạt động khác = Thu nhập khác - Chi phí khác 1.
Phương thức bán hàng Hiện nay, có rất nhiều hình thức vận hành bán hàng trong các hoạt động thương mại nội địa, như: bán buôn, bán lẻ, bán hàng qua các sàn thương mại điện tử, hàng đổi hàng, bán hàng B2B, bán hàng B2C… Trong đó, nổi bật và phổ biến nhất là 3 hình thức bán hàng là bán buôn, bán lẻ và bán hàng qua các sàn thương mại điện tử. Bán hàng qua các sàn thương mại điện tử Đây là phương thức bán hàng thông qua các nền tảng mua bán trực tuyến thông qua hệ thống Internet (Online). Trong thời đại công nghệ số phát triển, người tiêu dùng có xu hướng mua hàng Online nhiều hơn, bởi sự tiện lợi trong lựa chọn và sự tiết kiệm về thời gian, giá cả. Mô hình bán hàng thông qua sàn TMĐT được áp dụng cho cả cá nhân và tổ chức kinh doanh với đa dạng các mặt hàng từ thiết yếu đến xa xỉ.
Một số sàn TMĐT phổ biến hiện nay có thể kể đến như: Shopee, Lazada, Tiki, Tiktok.Theo đó, các sản phẩm được trưng bày trên không gian ảo, và việc thực hiện thanh toán cũng được giao dịch trực tuyến sau khi cả bên bán và bên mua xác nhận việc mua-bán hàng và thanh toán. Ngoài ra, việc mua bán trên sàn TMĐT giúp người bán và người mua có thể dễ dàng trao đổi và chia sẻ thông tin từ xa, đưa ra feedback hay yêu cầu hỗ trợ ngay mà không cần tốn thời gian và công sức đến tận cửa hàng; từ đó 8 giúp tăng khả năng liên kết giữa nhà cung cấp và KH, góp phần nâng cao hiệu quả bán hàng, hiệu quả hoạt động kinh doanh. Bán buôn Phương thức bán buôn là hình thức bán hàng theo lô với số lượng lớn, đối tượng mua hàng chủ yếu là các đại lý, nhà phân phối lớn… Hàng hóa được trao đổi trong hình thức bán buôn chưa đến tay người tiêu dùng trực tiếp. Bán buôn có thể tồn tại dưới 2 hình thức là bán buôn qua kho (Hàng hóa được chuyển giao tại kho người bán) và bán buôn chuyển thẳng (Hàng hóa mua về không được nhập kho mà chuyển bán thẳng cho bên mua).
Bán lẻ Phương thức bán lẻ là hình thức bán hàng với số lượng nhỏ, giá bán ổn định và thường cao hơn so với bán buôn, hàng hóa được bán trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc tổ chức với tính chất tiêu dùng nội bộ. Bán lẻ có thể được thực hiện theo các hình thức sau: Bán lẻ thu tiền tập trung: là hình thức bán hàng mà nghiệp vụ giao hàng và thu tiền được tách rời. Nhân viên thu ngân làm nhiệm vụ thu tiền của khách, viết hóa đơn cho khách để nhận hàng. Cuối ngày, nhân viên bán hàng căn cứ vào hóa đơn để kiểm kê hàng tồn, từ đó xác định số lượng hàng bán trong ngày và lập báo cáo bán hàng.
Nhân viên thu ngân làm giấy nộp tiền và nộp tiền cho thủ quỹ. Bán lẻ thu tiền trực tiếp: là hình thức bán hàng mà nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền và giao hàng cho KH. Hết ngày, nhân viên bán hàng nộp tiền cho thủ quỹ, đồng thời kiểm kê hàng hóa tồn để xác định số lượng bán ra và lập báo cáo bán hàng. Bán lẻ tự động: là hình thức bán hàng mà hàng hóa được cung cấp cho người tiêu dùng thông qua các máy bán hàng tự động sau khi người tiêu dùng bỏ tiền vào máy.
Phương thức thanh toán Phương thức thanh toán là phương thức thực hiện các nghĩa vụ về tài sản. Trong lĩnh vực thương mại có thể hiểu một cách đơn giản là quá trình chuyển đổi từ 9 tiền sang hiện vật đối với người mua và từ hiện vật sang tiền đối với người bán. Hiện nay, các phương thức thanh toán chủ yếu bao gồm: thanh toán ngay (sự vận động của hàng hóa gắn liền với sự vận động của dòng tiền), thanh toán trả chậm (sự vận động của hàng hóa và tiền tệ có khoảng cách về không gian và thời gian). Hiện nay, các doanh nghiệp thường sử dụng 2 hình thức thanh toán: bằng tiền mặt và không dùng tiền mặt.
Thanh toán bằng tiền mặt: là việc tổ chức, cá nhân sử dụng tiền mặt trực tiếp để chi trả hoặc thực hiện các nghĩa vụ trong giao dịch thanh toán. Theo quy định hiện hành, việc thanh toán bằng tiền mặt là bắt buộc đối với các hóa đơn dưới 20 triệu đồng. Thanh toán không dùng tiền mặt: là hình thức thanh toán chủ yếu và phổ biến trong các giao dịch thanh toán hiện nay. Đây là hình thức thanh toán sử dụng các phương tiện thanh toán điện tử ứng dụng công nghệ số.
So với hình thức thanh toán tiền mặt thì hình thức thanh toán không dùng tiền mặt giúp giảm thiểu các rủi ro về mất tiền, tiền giả; giao dịch nhanh chóng, không bị giới hạn về khoảng cách địa lý; tính chính xác cao. Vai trò, nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 1. Vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh là chức năng quan trọng trong các doanh nghiệp có hoạt động liên quan đến bán hàng và đánh giá kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Kế toán bán hàng và xác định KQKD bao gồm các chức năng như: Kiểm tra hàng bán theo từng bộ phận; Theo dõi tổng hợp hóa đơn bán hàng; Theo dõi khoản phải thu, tình trạng công nợ của KH; Cập nhật hóa đơn bán hàng hóa và dịch vụ; Cập nhật thông tin liên quan đến sản phẩm vào phần mềm; Ghi chép và cập nhật báo cáo bán hàng; Cập nhật tình hình kinh doanh của DN; Lập Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh để BGD có thể đưa ra các quyết định kinh tế kịp thời.
Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh là việc quản lý, ghi nhận các sự kiện phát sinh liên quan đến bán hàng giúp ban lãnh đạo có cái nhìn tổng 10 quát và chi tiết về hoạt động bán hàng của doanh nghiệp, và là căn cứ để đưa ra quyết định cũng như chiến lược về kế hoạch bán hàng nói riêng và kế hoạch phát triển doanh nghiệp nói chung, từ đó hạn chế thất thoát hàng hóa, thúc đẩy quá trình luân chuyển hàng hóa nhằm đạt được lợi nhuận cao nhất.