CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI QUY MÔ VỪA VÀ NHỎ. Lý luận chung về bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại 1. Khái niệm, ý nghĩa của công tác bán hàng và xác định kinh doanh 1. Khái niệm bán hàng Bán hàng (hay còn gọi là tiêu thụ hàng hóa) là việc chuyển quyền sở hữu sản phẩm, hàng hoá gắn với phần lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng, đồng thời được khách hàng thanh toán hay chấp nhận thanh toán.
Bán hàng là giai đoạn cuối cùng của quá trình sản xuất kinh doanh, đây là quá trình chuyển hóa vốn từ hình thái vốn sản phẩm, hàng hóa sang hình thái vốn tiền tệ hoặc vốn trong thanh toán.Vì vậy, đẩy nhanh quá trình bán hàng đồng nghĩa với việc rút ngắn chu kỳ sản xuất kinh doanh, tăng nhanh vòng quay của vốn, tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. Đối với doanh nghiệp thương mại thì hoạt động trên lĩnh vực lưu thông phân phối, thực hiện chức năng lưu thông hàng hóa thông qua hoạt động mua bán và dự trữ hàng hóa. Trong doanh nghiệp thương mại lưu chuyển hàng hóa là hoạt động kinh doanh chính, chi phối các chỉ tiêu kinh tế tài chính khác của doanh nghiệp. Bán hàng là giai đoạn cuối cùng của quá trình sản xuất kinh doanh, là quá trình chuyển hóa vốn từ hình thái vốn sản phẩm, hàng hóa sang hình thái tiền tệ hay vốn trong thanh toán.
Bản chất của quá trình bán hàng được thể hiện bởi những đặc điểm sau đây: + Có sự thỏa thuận giữa người mua và người bán: thuận mua vừa bán, người mua trả tiền hoặc chấp nhận trả tiền (thanh toán chậm). + Có sự chuyển quyền sở hữu sản phẩm hàng hóa gắn với phần lớn lợi ích hoặc rủi ro từ người bán chuyển sang người mua. SV:Nguyễn Văn Tuyến-509KTK Kế toán-Kiểm toán + Trong quá trình bán hàng, các doanh nghiệp cung cấp cho khách hàng một lượng hàng và nhận lại của khách hàng một khoản tiền gọi là doanh thu bán hàng. Số doanh thu này là cơ sở để doanh nghiệp xác định kết quả kinh doanh.
Tóm lại, bán hàng giống như “cầu nối” gắn doanh nghiệp với thị trường, giúp doanh nghiệp có thể phát hiện nắm bắt được nhu cầu thị trường, từ đó tìm được cơ hội kinh doanh để mở rộng và phát triển. Ý nghĩa công tác bán hàng Bán hàng là khâu quyết định đến sự sống còn của doanh nghiệp. Vì vậy để thực hiện được quá trình bán hàng và cung cấp dịch vụ các doanh nghiệp phải bỏ ra khoản chi phí để tiến hành sản xuất, chế tạo sản phẩm, mua các loại vật tư hàng hóa để thực hiện các lao vụ, dịch vụ cho khách hàng. Thông qua quá trình trao đổi, bán hàng những sản phẩm, hàng hóa, công việc lao vụ, dịch vụ đã hoàn thành, doanh nghiệp thu được tiền theo giá bán đó là doanh thu bán hàng bao gồm doanh thu bán hàng hóa, doanh thu bán sản phẩm, doanh thu cung cấp lao vụ, dịch vụ.
Sau một quá trình hoạt động, doanh nghiệp xác định được kết quả của từng hoạt động trên cơ sở so sánh doanh thu bán hàng hóa và chi phí của từng hoạt động. Kết quả kinh doanh của doanh nghiệp phải được phân phối và sử dụng theo đúng mục đích phù hợp với cơ chế tài chính quy định cho từng loại hình doanh nghiệp. Thông qua hoạt động bán hàng mới thúc đẩy được quá sản xuất phát triển, góp phần nâng cao năng suất lao động, cung cấp nhiều sản phẩm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng cao của xã hội, góp phần cân đối giữa sản xuất và tiêu dùng. Mặt khác thông qua hoạt động bán hàng nhằm giải quyết quan hệ hàng hóa- tiền tệ là tiền đề cân đối giữa tiền hàng trong lưu thông.
Không những thế nó còn đảm bảo sự cân đối giữa các ngành, các khu vực trong nền kinh tế. Đối với, doanh nghiệp bán hàng là điều kiện để sản xuất phát triển, mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh, tăng nhanh tốc độ vòng quay vốn và tăng lợi nhuận của doanh nghiệp. Bán hàng là tiền đề cho việc xác định kết quả kinh doanh. SV:Nguyễn Văn Tuyến-509KTK Kế toán-Kiểm toán 1.
Khái niệm và ý nghĩa của việc xác định kết quả kinh doanh 1. Khái niệm kết quả hoạt động kinh doanh Kết quả hoạt động kinh doanh là kết quả cuối cùng của các hoạt động kinh doanh thông thường và hoạt động khác của doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định, biểu hiện bằng số tiền lãi hay lỗ. Xác định kết quả kinh doanh thực chất là việc so sánh chí phí bỏ ra và thu nhập đạt được trong quá trình kinh doanh. Nếu thu nhập lớn hơn chi phí thì gọi là lãi, ngược lại thì gọi là lỗ.
Thời điểm xác định kết quả kinh doanh thường diễn ra vào cuối mỗi tháng, quý, năm tuỳ vào đặc điểm sản xuất kinh doanh và yêu cầu quản lý của doanh nghiệp. Ý nghĩa của việc xác định kết quả kinh doanh Việc tính toán và xác định đúng kết quả kinh doanh có một ý nghĩa vô cùng to lớn đối mỗi doanh nghiệp. Có như vậy doanh nghiệp mới có thể tính toán, bù đắp được đầy đủ các chi phí bỏ ra và đảm bảo có lãi. Đây chính là nguồn tích lũy cơ bản để tái sản xuất, mở rộng, đồng thời là cơ sở để doanh nghiệp phân tích đưa ra những biện pháp tài chính hợp lý, đảm bảo hiệu quả sản xuất kinh doanh.
Quá trình bán hàng và xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp thương mại quy mô vừa và nhỏ 1.1 Quá trình bán hàng Bán hàng là khâu cuối cùng trong quá trình hoạt động kinh doanh của một doanh nghiệp thương mại. Đó chính là quá trình nhận quyền sở hữu về tiền tệ thông qua hình thức chuyển giao quyền sở hữu về hàng hóa từ người bán sang người mua. Trong doanh nghiệp thương mại, quá trình bán hàng có thể được thực hiện theo các phương thức sau: Xét theo thời điểm hàng hóa được coi là tiêu thụ: Hoạt động bán hàng bao gồm 2 phương thức: Bán hàng theo phương thức giao hàng trực tiếp. SV:Nguyễn Văn Tuyến-509KTK Kế toán-Kiểm toán Theo phương thức này, khi doanh nghiệp giao hàng hóa, thành phẩm hoặc dịch vụ cho khách hàng, đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán ngay, có nghĩa là quá trình chuyển giao hàng và ghi nhận doanh thu diễn ra đồng thời với nhau, tức là bảo đảm các điều kiện ghi nhận doanh thu chính ngay tại thời điểm bán.
Bán hàng theo phương thức gửi hàng. Theo phương pháp này, định kỳ doanh nghiệp sẽ gửi hàng theo những thỏa thuận trong hợp đồng. Khách hàng có thể là những đơn vị nhận bán hàng đại lý hoặc những khách hàng thường xuyên theo hợp đồng kinh tế. Khi xuất kho hàng hóa giao cho khách hàng thì số hàng hóa đó vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, bời vì chưa thỏa mãn các điều kiện ghi nhận doanh thu.
Đến khi khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán, kế toán ghi nhận doanh thu, do doanh nghiệp đã chuyển các lợi ích gắn với quyền sở hữu hàng hóa cho khách hàng. Xét theo thời điểm thanh toán tiền hàng: bao gồm Bán hàng thu tiền ngay Bán hàng thu tiền trước Bán hàng thu tiền chậm Đối với khâu bán buôn: Thường sử dụng các phương thức bán hàng: Bán buôn qua kho: Hàng hóa xuất từ kho doanh nghiệp để bán cho người mua. Trong phương thức này lại chia thành: Bán trực tiếp qua kho: Doanh nghiệp xuất hàng từ kho giao trực tiếp cho người mua. Hàng hóa được coi là bán khi người mua đã nhận hàng, còn việc thanh toán tiền hàng tùy thuộc vào hợp đồng đã ký giữa 2 bên.
Bán qua kho theo hình thức chuyển hàng: Doanh nghiệp xuất hàng từ kho chuyển cho người mua bằng phương thức vận tải có hoặc thuê ngoài. Hàng hóa gửi đi vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp. Chỉ khi nào người mua xác nhận đã nhận được hàng hoặc chấp nhận thanh toán thì hàng hóa mới chuyển quyền sở hữu và được coi là tiêu thụ. Bán buôn vận chuyển thẳng: Doanh nghiệp mua hàng của bên cung cấp chuyển thẳng cho người mua.
Phương thức này được chia thành hai hình thức: SV:Nguyễn Văn Tuyến-509KTK Kế toán-Kiểm toán Bán vận chuyển thẳng trực tiếp: Doanh nghiệp mua hàng của bên cung cấp để giao bán thẳng cho người mua do bên mua ủy nhiệm đến nhận hàng trực tiếp ở bên cung cấp hàng cho doanh nghiệp. Hàng hóa chỉ được coi là bán khi người mua đã nhận đủ hàng và ký xác nhận trên chứng từ bán hàng của doanh nghiệp. Việc thanh toán tiền bán hàng tùy thuộc vào hợp đồng đã ký kết. Bán vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng: Doanh nghiệp mua hàng của bên cung cấp và chuyển hàng đi bán thẳng cho bên mua bằng phương tiện vận tải tự có hoặc mua ngoài.
Hàng hóa gửi đi vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp. Khi nào bên mua xác nhận đã nhận được hàng hoặc chấp nhận thanh toán thì doanh nghiệp mới coi là thời điểm bán hàng. Đối với khâu bán lẻ: Thường sử dụng ba phương pháp bán hàng sau: Phương thức bán hàng thu tiền trực tiếp: Theo hình thức bán hàng này, nghiệp vụ bán hàng hoàn thành trực tiếp với người mua. Khách hàng trả tiền, người bán hàng giao hàng.
Cuối ngày người bán hàng lập báo cáo bán hàng và giấy nộp tiền để làm cơ sở cho việc ghi sổ kế toán. Phương thức bán hàng thu tiền tập trung: Nghiệp vụ giao hàng và thu tiền khách hàng tách rời nhau. Nhân viên thu ngân thu tiền khách hàng, viết hóa đơn để khách hàng nhận hàng ở quầy do nhân viên bán hàng giao. Cuối ngày nhân viên thu ngân làm giấy nộp tiền bán hàng để nhân viên bán hàng căn cứ vào hóa đơn kiểm kê hàng còn lại.
Từ đó xác định được lượng hàng đã bán rồi lập báo cáo. Phương thức bán hàng thu tiền tự động: Là hình thức bán hàng mà khách hàng lựa chọn hàng hóa cần mua và thanh toán tập trung. Phương thức này thường được thực hiện ở các siêu thị. Kế toán căn cứ vào phiếu bán hàng để ghi nhận doanh thu.
Phương thức bán hàng trả góp, trả chậm Bán hàng trả góp, trả chậm là phương thức bán hàng thu tiền nhiều lần. Người mua sẽ thanh toán lần đầu ngay tại thời điểm mua, số tiền còn lại người mua chấp nhận trả dần ở các kỳ tiếp theo và phải chịu một tỷ lệ lãi suất nhất định. SV:Nguyễn Văn Tuyến-509KTK Kế toán-Kiểm toán 1.