Chương I: Cơ sở lý luận về hoạt động tuyển dụng nhân lực trong tổ chức. Chương II: Đánh giá thực trạng hoạt động tuyển dụng nhân lực tại Công ty công nghiệp Hóa chất mỏ - TKV. Chương III: Một số giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện hoạt động tuyển dụng nhân lực tại Công ty công nghiệp Hóa chất mỏ - TKV. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài Luận văn nghiên cứu và đƣa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động tuyển dụng nhân lực tại Công ty công nghiệp Hoá chất mỏ-TKV.
Những kết quả nghiên cứu là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị phục vụ cho hoạt động tuyển dụng nhân lực tại các doanh nghiệp Nhà nƣớc. 11 CHƢƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG TUYỂN DỤNG NHÂN LỰC TRONG TỔ CHỨC 1. Khái niệm và nội dung hoạt động tuyển dụng nhân lực 1. Khái niệm Theo giáo trình quản trị nhân lực 1 “Tuyển dụng là quá trình tìm kiếm, thu hút, động viên, khuyến khích cá nhân trong và ngoài doanh nghiệp có đủ tiêu chuẩn thích hợp đăng ký tham gia dự tuyển và lựa chọn, sàng lọc ra những ứng viên đáp ứng được yêu cầu của doanh nghiệp”.
Nội dung hoạt động tuyển dụng nhân lực Hoạt động tuyển dụng nhân lực trong tổ chức có nhiều nội dung nhƣ: chiến lƣợc, chính sách tuyển dụng nhân lực của tổ chức; xây dựng quy chế tuyển dụng, bộ máy cán bộ làm công tác tuyển dụng. Nhƣng tuyển dụng bao gồm 02 hoạt động chính: Tuyển mộ và tuyển chọn. “Tuyển mộ là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động bên ngoài tổ chức, còn tuyển chọn nhân lực là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc để tìm được những người phù hợp với các yêu cầu đặt ra trong số những người đã thu hút được trong quá trình tuyển mộ”. * Mối quan hệ giữa tuyển mộ và tuyển chọn: Tuyển mộ là khâu đầu tiên và có ý nghĩa quan trọng trong quá trình tuyển dụng, nó cung cấp đầu vào cho tuyển chọn.
Quá trình tuyển mộ sẽ ảnh hƣởng rất lớn đến hiệu quả của quá trình tuyển chọn. Trong thực tế sẽ có ngƣời lao động có trình độ cao nhƣng họ không đƣợc tuyển chọn và họ không đƣợc biết các thông tin tuyển mộ, hoặc không có cơ hội nộp đơn xin việc, chất lƣợng của quá trình 1 Giáo trình quản trị nhân lực – PGS, TS Nguyễn Ngọc Quân, ThS Nguyễn Vân Điềm chủ biên – NXB LĐXH, 2004) 12 lựa chọn sẽ không đạt đƣợc nhƣ các yêu cầu mong muốn hay hiệu quả thấp. Vì vậy, quá trình tuyển mộ phải hợp lý cả về nguồn và số lƣợng tuyển mộ thì mới tạo điều kiện thuận lợi cho tuyển chọn, tiết kiệm đƣợc chi phí của tuyển dụng, chất lƣợng tuyển dụng cao. Quá trình tuyển chọn là khâu quan trọng giúp cho các nhà quản trị nhân lực đƣa ra đƣợc các quyết định tuyển dụng một cách đúng đắn nhất.
Quyết định tuyển chọn có ý nghĩa rất quan trọng đối với chiến lƣợc kinh doanh và đối với các tổ chức, bởi vì quá trình tuyển chọn tốt sẽ giúp cho các tổ chức có đƣợc những ngƣời có kỹ năng phù hợp với sự phát triển của tổ chức trong tƣơng lai. Để tuyển chọn đạt đƣợc kết quả cao thì cần phải có các bƣớc tuyển chọn phù hợp, các phƣơng pháp thu thập thông tin chính xác và đánh giá các thông tin một cách khoa học. Tuyển mộ và tuyển chọn có mối quan hệ chặt chẽ với nhau là một quá trình liên tục không tách rời, không có tuyển mộ thì tuyển chọn không thành công dẫn tới công tác tuyển dụng của doanh nghiệp cũng thất bại. Tuyển mộ là điều kiện cần còn tuyển chọn là điều kiện đủ trong tiến trình tuyển dụng nhân lực của tổ chức.
Do vậy, để công tác tuyển dụng nhân lực trong tổ chức đạt hiệu quả phải thực hiện tốt cả hai giai đoạn tuyển mộ và tuyển chọn. Căn cứ tuyển dụng nhân lực 1. Kế hoạch hóa nguồn nhân lực (nhu cầu nhân lực) Theo giáo trình Kế hoạch nhân lực2: “Kế hoạch nhân lực là quá trình nghiên cứu, xác định (dự báo có tính chất hệ thống) nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp trong tƣơng lai cũng nhƣ khả năng cung ứng nhân lực nhằm đảm bảo cho doanh nghiệp có đủ nhân lực với các phẩm chất, kỹ năng phù hợp đƣợc bố trí đúng lúc và đúng chỗ”. Mặt khác cũng có thể định nghĩa3: “Là quá trình đánh giá, xác định nhu 2 Giáo trình kế hoạch nhân lực – PGS, TS Nguyễn Tiệp, NXB LĐXH, 2006) 3 Giáo trình quản trị nhân lực – PGS, TS Nguyễn Ngọc Quân, ThS Nguyễn Vân Điềm chủ biên – NXB LĐXH, 2004) 13 cầu về nguồn nhân lực để đáp ứng mục tiêu công việc của tổ chức và xây dựng các kế hoạch lao động để đáp ứng nhu cầu đó”.
Kế hoạch hóa nguồn nhân lực nhằm xác định: Cầu nhân lực: Ƣớc tính xem có bao nhiêu ngƣời có trình độ lành nghề thích ứng để thực hiện công việc đặt ra để từ đó xác định đƣợc nhu cầu bổ sung thêm nhân lực của tổ chức Cung nhân lực: Ƣớc tính có bao nhiêu ngƣời sẽ làm việc cho tổ chức. Đây là một yếu tố quan trọng, vì nếu doanh nghiệp xác định nguồn cung nhân lực sai sẽ không tìm đƣợc đủ số lƣợng lao động cũng nhƣ chất lƣợng lao động mà doanh nghiệp mong muốn. Cân đối cung – cầu nhân lực: Lựa chọn các giải pháp để cân đối cung và cầu nhân lực của tổ chức tại thời điểm thích ứng trong tƣơng lai. Vai trò của kế hoạch hóa nguồn nhân lực: Giữ vai trò trung tâm trong quản lý chiến lƣợc nguồn nhân lực; có ảnh hƣởng lớn đến hiệu quả của tổ chức; là cơ sở cho các hoạt động biên chế nguồn nhân lực, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực; Nhằm điều hòa các hoạt động nguồn nhân lực.
Quá trình kế hoạch hóa nguồn nhân lực gồm các bước Cầu sản phẩm Năng suất lao Thị trƣờng lao Thị trƣờng lao động động bên trong động bên ngoài Cầu lao động Cung lao động Những điều kiện và giải pháp lựa chọn Hình 1.1: Quá trình kế hoạch hóa nguồn nhân lực Nguồn: Giáo trình quản trị nhân lực- PGS, TS Nguyễn Ngọc Quân, ThS Nguyễn Vân Điềm, NXB LĐXH, 2004, trang 70 14 Bƣớc 1: Dự đoán cầu nhân lực Cầu nhân lực là số lƣợng cơ cấu nhân lực cần thiết để hoàn thành số lƣợng sản phẩm, dịch vụ hoặc khối lƣợng công việc của tổ chức trong một thời kỳ nhất định. Khi xác định cầu nhân lực phải xem xét và tính đến ảnh hƣởng của các yếu tố nhƣ: tình hình kinh tế, luật pháp, thay đổi công nghệ kỹ thuật.Các nhân tố bên trong tổ chức: gồm hạn chế về ngân sách chi tiêu, sản lƣợng năm kế hoạch, số loại sản phẩm, dịch vụ, cơ cấu tổ chức. Tùy theo nhu cầu bổ sung nhân lực của tổ chức mà nhà quản trị sẽ xem xét và dự đoán cầu nhân lực trong ngắn hạn hay dài hạn. Dự đoán cung nhân lực Sau khi dự đoán cầu nhân lực, cần tiến hành dự đoán cung nhân lực của tổ chức thời kỳ kế hoạch.
Cần phải đánh giá, phân tích và dự đoán lại khả năng có bao nhiêu ngƣời sẵn sàng làm việc cho tổ chức để có biện pháp thu hút, sử dụng và khai thác tiềm năng của ngƣời lao động, nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức. Dự đoán cung nhân lực gồm 02 nguồn: bên trong tổ chức và bên ngoài tổ chức. Trong nội bộ tổ chức: Kế hoạch hóa nguồn nhân lực yêu cầu phân tích kỹ lực lƣợng lao động hiện có của tổ chức về số lƣợng và cơ cấu lao động Phân loại lao động hiện có trong tổ chức theo các tiêu thức: giới tính, tuổi, theo nghề, trình độ lành nghề, sức khỏe, thâm niên công tác, tình trạng gia đình, theo chức năng, tiềm năng phát triển và đề bạt. làm cơ sở cho phân tích.
Căn cứ vào việc phân loại lao động theo các tiêu thức mà phân tích nhân lực hiện có trong tổ chức để từ đó đề xuất các kế hoạch thích ứng cho tuyển mộ, tuyển chọn, đào tạo phát triển để thỏa mãn nhu cầu thay thế và phát triển mở rộng sản xuất kinh doanh của tổ chức. Từ bên ngoài tổ chức: Đây là công việc rất quan trọng bởi vì nhân lực của tổ chức thƣờng bị biến động do một số ngƣời đang làm việc trong tổ chức nhƣng 15 lại có nhu cầu thuyên chuyển công tác, về hƣu, ốm đau, chết, tai nạn, bị kỷ luật thôi việc. Vì vậy, nhu cầu bổ sung nhân lực xuất hiện và nguồn bổ sung cho số này phải tìm từ thị trƣờng lao động bên ngoài. Mặt khác, do nhu cầu mở rộng sản xuất nên doanh nghiệp cần có thêm nhân lực để hoàn thành nhiệm vụ sản xuất.
Do đó, dự đoán cung nhân lực từ thị trƣờng lao động cho phép tổ chức thấy rõ tiềm năng lao động, các nguồn nhân lực có thể cung cấp cho tổ chức và có biện pháp thu hút nhân lực phù hợp với yêu cầu của tổ chức khi cần thiết. Dự đoán cung nhân lực từ bên ngoài tổ chức cần phải xem xét và phân tích ở tầm vĩ mô vì nó phụ thuộc vào nguồn nhân lực của xã hội, quy mô và cơ cấu nhân lực trong xã hội lại phụ thuộc vào quy mô, cơ cấu và sự gia tăng dân số. Khi đánh giá và dự đoán cung nhân lực thì cần tập trung vào các nội dung: Biến động mức sinh, mức chết, quy mô và cơ cấu dân số; Phân tích quy mô và cơ cấu lực lƣợng lao động xã hội; phân tích chất lƣợng nguồn nhân lực; phân tích tình hình di dân; dự đoán nguồn nhân lực từ nƣớc ngoài về. Sau khi phân tích cung nhân lực từ nguồn bên trong và bên ngoài, cần đƣa ra dự đoán số lƣợng lao động sẵn sàng cung cấp cho tổ chức là bao nhiêu? Để từ đó xác định cân đối cung-cầu nhân lực của tổ chức.
Cân đối cung cầu lao động và các giải pháp khắc phục mất cân đối giữa cung và cầu. Sau khi dự đoán đƣợc cầu và cung nhân lực cho thời kỳ kế hoạch của tổ chức, tiến hành cân đối cung và cầu về nhân lực. Kết quả so sánh cung và cầu nhân lực của tổ chức sẽ xảy ra 03 trƣờng hợp sau: Cầu nhân lực lớn hơn cung nhân lực (Thiếu lao động): Tổ chức cần tìm kiếm các biện pháp khai thác và huy động lực lƣợng lao động từ bên trong và bên ngoài tổ chức.