chương I Nghị định số 14/1998/NĐ-CP của Chính Phủ về quản lý tài sản nhà nước ngày 6/3/1998 có quy định: * Tài sản nhà nước khu vực hành chính sự nghiệp là những tài sản Nhà nước giao cho các cơ quan nhà nước, các đơn vị sự nghiệp, các đơn vị lực lượng vũ trang, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp quản lý và sử dụng gồm: - Đất đai; - Nhà, công trình xây dựng khác gắn liền với đất đai; - Các tài sản khác gắn liền với đất đai; - Các phương tiện giao thông vận tải, trang thiết bị làm việc và các tài sản khác. * Tài sản thuộc kết cấu hạ tầng phục vụ lợi ích công cộng, lợi ích quốc gia bao gồm: - Hệ thống các công trình giao thông vận tải; - Hệ thống các công trình thủy lợi; - Hệ thống chiếu sáng, cấp thoát nước; - Các công trình văn hoá; - Các công trình kết cấu hạ tầng khác. * Tài sản nhà nước tại doanh nghiệp. *Tài sản được xác lập sở hữu của Nhà nước theo qui định của pháp luật, bao gồm: - Tài sản là tang vật, phương tiện vi phạm pháp luật bị tịch thu sung quĩ Nhà nước và tiền phạt do vi phạm pháp luật; - Tài sản bị chôn dấu, chìm đắm được tìm thấy; tài sản bị đánh rơi, bỏ quên, vắng chủ, vô chủ và các tài sản khác theo qui định của pháp luật là tài sản nhà nước; - Tài sản do tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước biếu, tặng, đóng góp và các hình thức chuyển giao quyền sở hữu tài sản khác cho Nhà nước, tài sản viện trợ của Chính phủ, tổ chức phi Chính phủ nước ngoài và các tổ chức quốc tế khác.
* Tài sản dự trữ nhà nước. * Đất đai, rừng, núi, sông, hồ, nguồn nước, tài nguyên trong lòng đất, nguồn lợi ở vùng biển, thềm lục địa và vùng trời (sau đây gọi chung là đất đai, tài nguyên thiên nhiên khác). Luận văn tốt nghiệp ngành Kinh tế 6 1. Các vấn đề cơ bản về thẩm định giá tài sản nhà nước Có thể định nghĩa thẩm định giá (Valuation hay Appraisal) là việc ước tính hay xác định giá trị của một tài sản.
Hoặc đó là cách thức mà giá trị một tài sản được ước tính tại một thời điểm và một địa điểm nhất định. Hay thẩm định giá là một nghệ thuật hay khoa học về ước tính giá trị cho một mục đích cụ thể của một tài sản cụ thể tại một thời điểm, có cân nhắc đến tất cả những đặc điểm của tài sản, cũng như xem xét tất cả các yếu tố kinh tế căn bản của thị trường bao gồm các loại đầu tư lựa chọn. Khái niệm về thẩm định giá tài sản nhà nước Ở các nước, người ta thường sử dụng hai từ tiếng Anh là Appraisal và Valuation để nói đến thẩm định giá. Nguồn gốc từ ngữ của cả hai thuật ngữ này là từ tiếng Pháp.
Valuation xuất hiện vào năm 1529 còn Appraisal từ năm 1817. Hai thuật ngữ đều có chung ý nghĩa, đó là sự ước tính, đánh giá và có hàm ý là cho ý kiến của một nhà chuyên môn về giá trị của một vật phẩm nhất định. Khi nghiên cứu về thẩm định giá, giới nghiên cứu học thuật trên thế giới đã đưa ra nhiều định nghĩa khác nhau: Theo giáo sư W.Seabrooke - Viện đại học Portsmouth, Vương quốc Anh: “Thẩm định giá là sự ước tính giá trị của các quyền sở hữu tài sản cụ thể bằng hình thái tiền tệ cho một mục đích đã được xác định”. [1] Theo Ông Fred Peter Marrone - Giám đốc Marketing của AVO, Úc “Thẩm định giá là việc xác định giá trị của bất động sản tại một thời điểm có tính đến bản chất của bất động sản và mục đích của thẩm định giá.
Do vậy, thẩm định giá là áp dụng các dữ liệu của thị trường so sánh mà các thẩm định viên thu thập được và phân tích chúng, sau đó so sánh với tài sản được yêu cầu thẩm định giá để hình thành giá trị của chúng”. Lim Lan Yuan - Singapore: Thẩm định giá là một nghệ thuật hay khoa học về ước tính giá trị cho một mục đích cụ thể của một tài sản cụ thể tại một thời điểm, có cân nhắc đến tất cả những đặc điểm của tài sản cũng như xem xét tất cả các yếu tố kinh tế căn bản của thị trường bao gồm các loại đầu tư lựa chọn.[1] Luận văn tốt nghiệp ngành Kinh tế 7 Theo điều 4 Luật Giá số 11/2012/QH13 của Quốc Hội năm 2013 (Căn cứ vào Hiến Pháp nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 đã được sửa đổi, có bổ sung một số điều theo Nghị quyết số 51/2001/QH10;Quốc hội ban hành Luật giá) quy định: Thẩm định giá là việc cơ quan, tổ chức có chức năng thẩm định giá xác định giá trị bằng tiền của các loại tài sản theo quy định của Bộ luật dân sự phù hợp với giá thị trường tại một địa điểm, thời điểm nhất định, phục vụ cho mục đích nhất định theo tiêu chuẩn thẩm định giá.[3] Thẩm định giá là việc đánh giá hoặc đánh giá lại giá trị của tài sản phù hợp với thị trường tại một địa điểm, thời điểm nhất định theo tiêu chuẩn của Việt Nam hoặc thông lệ quốc tế Nhìn chung, các khái niệm trên đây khi đề cập đến thẩm định giá đều có chung một số yếu tố là: + Sự ước tính giá trị hiện tại. + Tính bằng tiền tệ + Về tài sản, bất động sản hoặc các quyền sở hữu đối với tài sản, bất động sản. + Theo yêu cầu, mục đích nhất định.
+ Ở địa điểm, thời điểm, thời gian cụ thể. + Trên cơ sở sử dụng các dữ liệu, các yếu tố của thị trường. Do vậy chúng ta có thể hiểu khái niệm về thẩm định giá như sau: “Thẩm định giá là một nghệ thuật hay một khoa học về ước tính giá trị của tài sản ( quyền tài sản )phù hợp với thị trường tại một địa điểm, thời điểm nhất định, cho một mục đích nhất định theo những tiêu chuẩn được công nhận như những thông lệ quốc tế hoặc quốc gia”. Vai trò thẩm định giá tài sản nhà nước Thẩm định giá tài sản nhà nước có vai trò đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế thị trường, nó được biểu hiện như sau: - Đánh giá đúng giá trị thị trường của các tài sản góp phần giảm thiểu thất thoát ngân sách nhà nước.
Hàng năm chi ngân sách nhà nước là một con số rất lớn. Luận văn tốt nghiệp ngành Kinh tế 8 Đặc biệt với Việt Nam, gần như năm nào cũng bị thâm hụt ngân sách. Do đó việc sử dụng đồng vốn ngân sách nhà nước rất cần đúng, đủ và hiệu quả. Hoạt động thẩm định giá nhà nước cần nâng cao vai trò kiểm tra kiểm soát giá cả tài sản làm sao cho sát với thị trường, tính năng sử dụng là cao nhất có thể, từ đó góp phần giảm thất thoát nguồn vốn nhà nước.
- Góp phần tiết kiệm ngân sách nhà nước: Khi chưa có hoạt động thẩm định giá nhà nước thì các đơn vị cơ quan ban ngành mua sắm tài sản bằng nguồn ngân sách nhà nước phải mất một số tiền (trích từ nguồn ngân sách nhà nước) để thuê các công ty tổ chức thẩm định giá chuyên nghiệp thẩm định cho kết quả là chứng thư thẩm định giá hay nói cách khác là cơ quan quản lý nhà nước vừa phải bố trí nguồn vốn cho đơn vị mua sắm tài sản vừa phải bố trí một khoản ngân sách cho chi phí thẩm định giá. Cơ quan ban ngành mua sắm tài sản sử dụng kết quả chứng thư để làm căn cứ kết quả đấu thầu mua sắm. Nhưng từ khi có hoạt động thẩm định giá nhà nước, được thực hiện bởi cơ quan quản lý nhà nước thì các đơn vị cơ quan ban ngành chỉ cần làm công văn đề nghị thẩm định giá tài sản và gửi đến cơ quan quản lý có chức năng làm nhiệm vụ thẩm định giá. Sau đó nhận kết luận kết quả thẩm định giá của cơ quan quản lý có chức năng nhiệm vụ thẩm định giá và thực hiện quy trình đấu thầu, ngân sách nhà nước không phải bố trí vốn cho nội dung chi phí thẩm định giá.
Từ đó góp phần tiết kiệm ngân sách nhà nước. - Làm căn cứ cho phê duyệt các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài, dự án đầu tư công trình sử dụng vốn của Nhà nước, đề án cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước, dự toán cấp phát kinh phí, mua sắm tài sản từ nguồn ngân sách nhà nước, vay nợ của Chính phủ, vay nợ nước ngoài có sự bảo lãnh của Chính phủ,… Kết quả thẩm định giá tài sản nhà nước là một bước trong quy trình phê duyệt dự án. Trong quy trình phê duyệt dự án có bước yêu cầu Kết quả thẩm định thiết kế bản vẽ thi công và dự toán, tổng dự toán. - Làm căn cứ cho đơn vị cơ quan nhà nước tiến hành thực hiện quy trình đấu thầu mua sắm.
Đấu thầu mua sắm có thể dưới hình thức đấu thầu tập trung, chỉ định thầu… nhưng Giá tài sản trong kết quả thẩm định giá nhà nước là mức giá cao nhất Luận văn tốt nghiệp ngành Kinh tế 9 được chấp nhận mua bán trên thị trường. Cơ quan đơn vị mua sắm tài sản lựa chọn nhà thầu có mức giá thấp nhất trong các hồ sơ dự thầu. - Xác định mức giá khởi điểm bán đấu giá tài sản nhà nước tịch thu sung công quỹ do các cơ quan đơn vị thực hiện. Đối các tài sản bị tịch thu tại các cơ quan như Hải quan, Kiểm lâm, Quản lý thị trường, Biên phòng…Hội đồng thẩm định giá nhà nước do cơ quan chủ quan làm chủ tịch Hội đồng, họp đánh giá và đưa ra mức giá khởi điểm để bán đấu giá tại trung tâm đấu giá tài sản.
Mức giá khởi điểm là thường là mức giá thấp nhất được chấp nhận trên thị trường. - Xác định mức giá bán thanh lý tài sản nhà nước. Đối với các tài sản nhà nước như các phương tiện đi lại như ô tô, xe máy khi hết thời hạn sử dụng hoặc vì một lý do nào đó mà muốn thanh lý cũng được đánh giá giá trị tài sản để xác định mức giá thanh lý tài sản trên thị trường. Dựa trên chi phí khấu hao của tài sản Hội đồng định giá tài sản đưa ra mức giá thanh lý hợp lý để có thể thực hiện được thanh lý tài sản trên thị trường.