CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ THƯƠNG HIỆU VÀ HỆ THỐNG NHẬN DIỆN THƯƠNG HIỆU 1. Lý luận chung về thương hiệu 1. Khái niệm về thương hiệu 1.1 Các tiếp cận thương hiệu Hiện nay, thuật ngữ thương hiệu đang được sử dụng rất rộng rãi ở Việt Nam. Tuy nhiên, vẫn đang tồn tại nhiều cách giải thích khác nhau xoay quanh thuật ngữ này.
Thương hiệu - theo định nghĩa của Tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO): là một dấu hiệu (hữu hình và vô hình) đặc biệt để nhận biết một sản phẩm hàng hoá hay một dịch vụ nào đó được sản xuất hay được cung cấp bởi một cá nhân hay một tổ chức. Theo David Ogilvy- tác giả cuốn On Advertising: Thương hiệu là “tổng tài sản phi vật thể của sản phẩm: Tê, bao bì, giá cả, lịch sử phát triển, danh tiếng của sản phẩm, và cách nó được quảng cáo”. Theo Hiệp hội Marketing Hoa Kỳ: Thương hiệu là “Một tên, thiết kế, biểu tượng, hoặc bất kỳ tính năng khác để phân biệt sản phẩm, dịch vụ của người bán này với sản phẩm và dịch vụ của người bán khác. Một thương hiệu có thể xác định một sản phẩm, một chuỗi các sản phẩm, hoặc tất cả các mặt hàng của người bán”.
Trong phạm vi đề tài này, khái niệm được lựa chọn làm cơ sở nghiên cứu là “Thương hiệu là một hoặc một tập hợp các dấu hiệu để nhận biết và phân biệt sản phẩm, doanh nghiệp; là hình tượng về sản phẩm, doanh nghiệp trong tâm trí công chúng”. Các loại thương hiệu Thương hiệu cá biệt Thương hiệu cá biệt là thương hiệu của từng chủng loại hoặc từng tên hàng hóa, dịch vụ cụ thể. Đặc điểm của loại thương hiệu này là thường mang những thông điệp về những hàng hóa cụ thể và được thể hiện trên bao bì hoặc chính là sự cá biệt của bao bì hàng hóa. Nó có cá tính riêng biệt, luôn tạo cho người tiêu dùng cơ hội lựa chọn cao.
Một số thương hiệu cá biệt: + Future, Dream, Wave là những thương hiệu cá biệt của công ty Honda 5 + C2, trà thảo mộc Dr. Thanh, nước tăng lực Redbull,… là những thương hiệu cá biệt của công ty Tân Hiệp Phát. Thương hiệu gia đình Thương hiệu gia đình là thương hiệu chung cho tất cả các hàng hóa, dịch vụ của một doanh nghiệp, mọi hàng hóa thuộc các chủng loại khác nhau của doanh nghiệp đều mang thương hiệu như nhau. Đặc điểm của thương hiệu gia đình là tính khái quát rất cao và phải có tính đại diện cho tất cả các chủng loại hàng hóa của doanh nghiệp.
thương hiệu gia đình có thể xuất hiện độc lập trên hàng hóa và có thể đi kèm cùng thương hiệu cá biệt hay thương hiệu quốc gia. Một số thương hiệu gia đình: + Vinamilk gán cho tất cả các sản phẩm của Vinamilk + Thương hiệu Samsung được gán cho tất cả hàng hóa của công ty Samsung- từ thiết bị gia dụng như Tivi, điều hòa, tủ lạnh, máy giặt… đến các thiết bị điện thoại. Thương hiệu tập thể Thương hiệu tập thể là thương hiệu chung cho hàng hóa của nhiều doanh nghiệp trong cùng một liên kết nào đấy. Liên kết về kinh tế : Vinaconex, Vinashin, Vinacafe… Liên kết trong cùng một hiệp hội ngành nghề: Hiệp hội Dệt may Việt Nam ( VITAS), Hiệp hội Chè Việt Nam ( CHEVIET)… Liên kết trong cùng một khu vực địa lý: Nước mắm Phú Quốc, kẹo dừa Bến Tre… Liên kết giữa các doanh nghiệp khác nhau trong một làng nghề: Gốm Bát Tràng… Thương hiệu quốc gia Thương hiệu quốc gia là thương hiệu chung cho hàng hóa, dịch vụ, hình ảnh của một quốc gia.
Đặc điểm của thương hiệu quốc gia là thường có tính khái quát và trừu tượng rất cao và không bao giờ đứng độc lập, luôn phải gắn liền với các thương hiệu cá biệt hay thương hiệu nhóm, thương hiệu gia đình. Nhiều người vẫn cho rằng thương hiệu quốc gia là một loại dấu hiệu chứng nhận. Thực tế thì thương hiệu quốc gia luôn được định hình như là một chỉ dẫn địa lý đa dạng dựa trên uy tín của nhiều chủng loại hàng hóa với những thương hiệu riêng khác nhau theo những định vị khác nhau. 6 Có thể kể đến một số thương hiệu quốc gia: Thai’s Brand là thương hiệu quốc gia của Thái Lan, Vietnam Value là tên gọi Chương trình thương hiệu quốc gia của Việt Nam.
Các thành tố thương hiệu 1. Tên thương hiệu Tên thương hiệu thường là phần phát âm được của thương hiệu ( từ hoặc cụm từ, tập hợp các chữ cái…) Tên thương hiệu là phần quan trọng nhất trong thương hiệu, do thể hiện bằng ngôn ngữ nên được sử dụng rộng rãi và thường xuyên. Thực tế có rất ít thương hiệu được phân biệt, nhận dạng hoàn toàn thông qua các dấu hiệu như logo, dáng cá biệt của bao bì và hàng hóa mà đại bộ phận được nhận diện, phân biệt qua tên thương hiệu hoặc kết hợp giữa tên thương hiệu và các dấu hiệu khác. Tên thương hiệu có khả năng truyền thông rất cao, rất ít khi thiếu vắng trong các thương hiệu 1.
Logo Logo là hình đồ họa hoặc hình, dấu hiệu bất kỳ để phân biệt thương hiệu. Logo không chỉ là hình ảnh đại diện của một công ty, một tổ chức, mà nó còn là một thông điệp mà chủ nhân của nó muốn gửi đến cộng đồng. Đôi khi logo không chỉ đơn giản là những chữ cái hoặc hình vẽ mà chúng còn là một thực thể không thể tách rời trong việc liên tưởng đến thương hiệu – brand association. Logo làm nổi bật hơn các yếu tố thương hiệu, nó tạo ra một sự nhận biết rất mạnh bằng thị giác, đặc biệt trong điều kiện khi mà người 1.
Slogan Khẩu hiệu ( slogan) là một câu, cụm từ mang một thông điệp nhất định mà doanh nghiệp muốn truyền tải. Đó có thể là thông điệp định vị, định hướng hoạt động hoặc lợi ích cho người tiêu dùng. Bao bì Bao bì xét ở góc độ đơn thuần là vật dụng chứa đựng, bảo vệ hàng hóa tránh khỏi những tác động có hại từ môi trường bên ngoài như tác động của thời tiết, khí hậu… và những tác động cơ học khác. Sự ngăn cản những tác động này đến hàng hóa sẽ góp phần duy trì chất lượng hàng hóa.
Cùng với chức năng bảo vệ, bao bì còn có tác dụng cực kỳ quan trọng, là đặc điểm nhận dạng của hàng hóa, là vật dụng quan trọng để nhà 7 sản xuất dựa vào đó đưa ra các thông tin quan trọng liên quan đến hàng hóa ( ghi nhãn hàng, thể hiện thương hiệu, tạo sự cá biệt cho hàng hóa). Sự đa dạng của bao bì là cơ hội tốt để người tiêu dùng phân biệt, có ấn tượng về hàng hóa. Nhạc hiệu Nhạc hiệu là đoạn nhạc ( giai điệu) gắn với thương hiệu trong các hoạt động truyền thông. Nhạc hiệu có sức thu hút và lôi cuốn người nghe làm cho quảng cáo trở nên sinh động và hấp dẫn.
Chức năng và vai trò của thương hiệu 1. Chức năng của thương hiệu - Chức năng nhận biết và phân biệt. Đây là chức năng rất đặc trưng và quan trọng của thương hiệu. Tập hợp các dấu hiệu của thương hiệu (tên hiệu, biểu trưng, biểu tượng, khẩu hiệu hoặc kiểu dáng đặc biệt của hàng hóa và bao bì …) chính là căn cứ để nhận biết và phân biệt.
Thương hiệu cũng đóng vai trò tích cực trong phân doạn thị trường của doanh nghiệp. Một thương hiệu được thiết lập, nhưng thiếu vắng chức năng phân biệt và nhận biết sẽ không được công nhận dưới góc độ pháp lý và có thể dẫn đến sự thất bại trong chiến lược của doanh nghiệp. - Chức năng thông tin và chỉ dẫn Chức năng này thể hiện ở chỗ thông qua những hình ảnh, ngôn ngữ hoặc các dấu hiệu khác cũng như khẩu hiệu của thương hiệu, người tiêu dùng có thể nhận biết được phần nào về giá trị sử dụng của hàng hóa, những công dụng đích thực mà hàng hóa đó mang lại cho người tiêu dùng trong hiện tại và tương lai. Những thông tin về nơi sản xuất, đẳng cấp của hàng hóa… cũng có thể phần nào được thể hiện thông qua thương hiệu.
Không phải tất cả mọi thương hiệu đang tồn tại trên thị trường đều có chức năng này. Tuy nhiên, khi thương hiệu thể hiện rõ được chức năng thông tin và chi dẫn sẽ là những cơ hội thuận lợi để người tiêu dùng tìm hiểu và đi đến chấp nhận thương hiệu. - Chức năng tạo sự cảm nhận và tin cậy Thương hiệu còn có chức năng tạo sự cảm nhận. Đó là cảm nhận của người tiêu dùng về sự sang trọng, sự khác biệt, một cảm nhận yên tâm, thoải mái và tin tưởng khi tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ đó và sự tin tưởng khi lựa chọn tiêu dùng hàng hóa đó.
Sự cảm nhận của khách hàng không phải tự nhiên mà có mà nó được hình thành do tổng 8 hợp của các yếu tố của thương hiệu như màu sắc, tên gọi, biểu tượng, biểu trưng, âm thanh, khẩu hiệu, giá trị khác biệt,… và cả sự trải nghiệm của người tiêu dùng. Chức năng tạo sự cảm nhận và tin cậy chỉ được thể hiện khi một thương hiệu đã được chấp nhận trên thị trường. Một thương hiệu mới xuất hiện lần đầu sẽ không thể hiện được chức năng này. - Chức năng kinh tế Thương hiệu mang trong nó một giá trị hiện tại và tiềm năng.
Giá trị đó được thể hiện rõ nhất khi sang nhượng thương hiệu. Thương hiệu được coi là tài sản vô hình và rất có giá của doanh nghiệp. Mặc dù giá trị của thương hiệu rất khó định đoạt, nhưng nhờ những lợi thế mà những thương hiệu nổi tiếng mang lại, hàng hóa sẽ bán được nhiều hơn, thậm chí với giá cao hơn, dễ thâm nhập thị trường hơn. Vai trò của thương hiệu - Vai trò đối với người tiêu dùng Thương hiệu giúp người tiêu dùng phân biệt nhanh chóng hàng hóa cần mua trong muôn vàn hàng hóa cùng loại khác.
Mỗi hàng hóa do một nhà cung cấp khác nhau sẽ mang một tên gọi hay các dấu hiệu khác nhau, vì thế người tiêu dùng có thể nhận dạng dễ dàng hàng hóa hoặc dịch vụ của từng nhà cung cấp Thương hiệu góp phần tạo ra một giá trị cá nhân của người tiêu dùng, một cảm giác sang trọng và được tôn vinh. Có thể thấy rằng, chính doanh nghiệp với chiến lược định vị của mình tạo ra một hình tượng về hàng hóa trong tâm trí khách hàng nhưng chính khách hàng lại là người đưa hình tượng đó trở nên có ý nghĩa, khác biệt hơn. Ngoài ra, thương hiệu còn tạo một tâm lý yên tâm về chất lượng, giảm thiểu rủi ro trong tiêu dùng.