Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong điều kiện kinh tế thị trường với mức độ cạnh tranh ngày càng gay gắt, nhân lực đóng vai trò là yếu tố sống còn quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Quản trị nhân sự giữ vị trí nền tảng, trong đó tuyển dụng nhân sự là khâu đầu vào trực tiếp cung ứng đội ngũ lao động đảm bảo về số lượng và chất lượng. Thực tiễn tại Công ty TNHH Thương mại Jtrue — một doanh nghiệp thương mại và dịch vụ kỹ thuật được thành lập năm 2016 — cho thấy mặc dù ban lãnh đạo đã chú trọng đến công tác nhân sự, hoạt động tuyển dụng tại đơn vị vẫn bộc lộ nhiều điểm hạn chế khi công ty mở rộng mạng lưới kinh doanh. Xuất phát từ yêu cầu lý luận và thực tiễn đó, tác giả Bùi Thị Anh Đào đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp ngành Quản trị doanh nghiệp với đề tài "Hoàn thiện công tác tuyển dụng tại Công ty TNHH Thương mại Jtrue" dưới sự hướng dẫn của ThS. Lã Thị Thanh Thủy tại Trường Đại học Dân lập Hải Phòng (năm 2019).

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu: Mục đích nghiên cứu của đề tài là đưa ra các giải pháp cụ thể, có tính thực tiễn nhằm hoàn thiện công tác tuyển dụng nhân sự tại Công ty TNHH Thương mại Jtrue. Để đạt được mục đích này, khóa luận xác định 3 nhiệm vụ nghiên cứu chính:

  1. Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về quản trị nhân sự nói chung và công tác tuyển dụng nhân sự nói riêng trong doanh nghiệp.
  2. Phân tích thực trạng nguồn nhân lực và công tác tuyển dụng nhân sự tại Công ty TNHH Thương mại Jtrue trong giai đoạn 2017 – 2018.
  3. Đề xuất một số giải pháp có tính khả thi nhằm hoàn thiện công tác tuyển dụng nhân sự tại Công ty TNHH Thương mại Jtrue trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Công tác tuyển dụng nhân sự tại Công ty TNHH Thương mại Jtrue.
  • Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại Công ty TNHH Thương mại Jtrue, địa chỉ trụ sở tại số 38, phố Thịnh Liệt, phường Thịnh Liệt, quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội, cùng hệ thống showroom trực thuộc.
  • Phạm vi thời gian: Các dữ liệu, số liệu thứ cấp về hoạt động kinh doanh và nhân sự được thu thập, phân tích trong giai đoạn 2 năm (2017 – 2018).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các tài liệu chuyên ngành quản trị nhân lực, nổi bật là giáo trình Quản trị Nguồn nhân lực của PGS.TS. Nguyễn Ngọc Quân (Trường Đại học Kinh tế Quốc dân), cùng các định nghĩa chuẩn mực từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội và Liên Hợp Quốc.

Tác giả phân tích ba nhóm chức năng cốt lõi của quản trị nhân lực:

  • Nhóm chức năng thu hút nguồn nhân sự (hoạch định, phân tích công việc, phỏng vấn, tuyển chọn).
  • Nhóm chức năng đào tạo và phát triển nguồn nhân sự (hướng nghiệp, huấn luyện kỹ năng, bồi dưỡng tay nghề).
  • Nhóm chức năng duy trì nguồn nhân lực (kích thích, động viên qua lương thưởng, đãi ngộ và hoàn thiện quan hệ lao động).

Công tác tuyển dụng được tiếp cận gồm hai giai đoạn liên hoàn là tuyển mộ (thu hút ứng viên) và tuyển chọn (sàng lọc, lựa chọn). Khóa luận hệ thống hóa quy trình tuyển chọn gồm 10 bước:

  1. Tiếp đón ban đầu và phỏng vấn sơ bộ
  2. Sàng lọc qua đơn xin việc
  3. Trắc nghiệm tuyển chọn
  4. Phỏng vấn tuyển chọn
  5. Khám sức khỏe và đánh giá thể lực
  6. Phỏng vấn bởi người quản lý trực tiếp
  7. Thẩm tra các thông tin thu được
  8. Tham gia công việc (thử việc)
  9. Ra quyết định tuyển chọn
  10. Hội nhập nhân viên mới (bao gồm hội nhập với doanh nghiệp và hội nhập với công việc).

Đồng thời, đề tài xác định hai nhóm nhân tố tác động đến tuyển dụng: nhóm bên ngoài (kinh tế - chính trị, văn hóa - xã hội, hệ thống pháp luật, môi trường cạnh tranh, quan hệ cung cầu lao động, tiến bộ khoa học kỹ thuật) và nhóm bên trong (mục tiêu phát triển, hình ảnh - uy tín doanh nghiệp, tiềm lực tài chính, nhu cầu nhân sự của các bộ phận, thái độ của nhà quản trị, văn hóa doanh nghiệp).

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu:

  • Phương pháp nghiên cứu: Tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính, phương pháp suy luận logic, phân tích - tổng hợp, khái quát hóa, thống kê mô tả và phương pháp so sánh số liệu qua các năm.
  • Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của Phòng Tài chính - Kế toán và các báo cáo thống kê lao động, hồ sơ nhân sự do Phòng Tổ chức Hành chính của Công ty TNHH Thương mại Jtrue cung cấp giai đoạn 2017 – 2018.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những vấn đề lý luận chung về công tác tuyển dụng nhân sự trong doanh nghiệp

Chương 1 tập trung làm rõ các khái niệm nền tảng về nhân lực, quản trị nhân lực và vị trí của tuyển dụng trong hoạt động của tổ chức. Tác giả nhấn mạnh tuyển dụng nhân sự đóng vai trò quyết định đầu vào chất lượng lao động, mang lại lợi ích đồng thời cho ba chủ thể:

  • Đối với doanh nghiệp: Bổ sung nhân sự đáp ứng yêu cầu sản xuất kinh doanh, tạo lợi thế cạnh tranh, giảm chi phí rủi ro và đào tạo lại, làm tiền đề cho việc bố trí và đánh giá nhân sự.
  • Đối với người lao động: Tạo cơ hội việc làm, mang lại thu nhập và sự thỏa mãn trong nghề nghiệp khi được bố trí đúng năng lực, sở trường.
  • Đối với xã hội: Góp phần giải quyết vấn đề việc làm, giảm tỷ lệ thất nghiệp, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực xã hội.

Chương này cũng phân tích chi tiết quy trình tuyển mộ (xác định nguồn bên trong và bên ngoài; vùng tuyển mộ; phương pháp thu hút) và quy trình tuyển chọn 10 bước chuẩn mực, cùng các tiêu chí đánh giá hiệu quả tuyển dụng như tỷ lệ tuyển chọn, chi phí tuyển dụng, hệ số đáp ứng công việc và kết quả làm việc của nhân viên mới.

Chương 2: Thực trạng công tác tuyển dụng nhân sự tại Công ty TNHH Thương mại Jtrue

Chương 2 trình bày tổng quan về Công ty TNHH Thương mại Jtrue (thành lập ngày 07/03/2016, mã số thuế 0201715600, người đại diện pháp luật: Phạm Anh Tuấn). Công ty hoạt động trong lĩnh vực phân phối bán buôn, bán lẻ đồ gia dụng, thiết bị nhà bếp, điện tử, điện lạnh cao cấp nhập khẩu từ Nhật Bản (các thương hiệu: Hitachi, Panasonic, Mitsubishi, Sharp, Takara, Toshiba, Toto, Zojirushi) và cung cấp dịch vụ lắp đặt, bảo trì kỹ thuật. Cơ cấu tổ chức gồm Ban Giám đốc, Phó Giám đốc và 4 phòng ban: Phòng Kỹ thuật, Phòng Kinh doanh, Phòng Kế toán và Phòng Hành chính Nhân sự (Tổ chức Hành chính).

Năm 2018, công ty mở rộng hoạt động bằng việc khai trương thêm 3 showroom (1 showroom tại 1191 Giải Phóng, quận Hoàng Mai, Hà Nội; 2 showroom tại TP. Hồ Chí Minh: 79 Trần Tấn, quận Tân Phú và 31 Dương Văn An). Sự mở rộng này tác động trực tiếp đến kết quả kinh doanh và quy mô nhân sự của công ty.

Chỉ tiêu tài chính Năm 2017 Năm 2018 So sánh 2018/2017 (%)
Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ Tăng trưởng cơ sở Tăng mạnh +636,93%
Doanh thu thuần - - +644,38%
Giá vốn hàng bán - - +676,02%
Lợi nhuận gộp về bán hàng và dịch vụ - - +341,14%
Lợi nhuận sau thuế - Âm -1633,46%

(Nguồn: Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh - Phòng Tài chính – Kế toán)

Doanh thu năm 2018 tăng 636,93% nhờ việc mở rộng mạng lưới chi nhánh, tuy nhiên lợi nhuận sau thuế bị giảm sút 1633,46% do các khoản chi phí đầu tư ban đầu cho cơ sở vật chất, phát triển thị trường và chi phí quản lý doanh nghiệp còn ở mức cao.

Về quy mô và cơ cấu lao động, số lượng nhân sự tăng từ 32 người (năm 2017) lên 87 người (năm 2018), tương ứng mức tăng 55 lao động.

Tiêu chí phân loại Năm 2017 (Người) Năm 2017 Tỷ lệ (%) Năm 2018 (Người) Năm 2018 Tỷ lệ (%)
Tổng số lao động 32 100,00 87 100,00
Theo giới tính:
- Nữ 20 62,50 57 65,52
- Nam 12 37,50 30 34,48
Theo độ tuổi:
- Dưới và bằng 40 tuổi 29 90,60 78 89,65
- Trên 40 tuổi 3 9,40 9 10,35
Theo trình độ chuyên môn:
- Đại học 9 28,13 25 28,74
- Cao đẳng 2 6,25 5 5,75
- Trung cấp, Tốt nghiệp THPT 21 65,62 57 65,51

(Nguồn: Phòng Tổ chức Hành chính)

Về thực trạng công tác tuyển dụng, do tính chất là doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa, quy trình tuyển dụng tại Jtrue diễn ra tương đối đơn giản, do Phòng Tổ chức Hành chính chịu trách nhiệm chính. Quy trình bao gồm việc xác định nhu cầu từ các phòng ban, đăng thông báo tuyển dụng, thu nhận và sàng lọc hồ sơ, phỏng vấn ứng viên, thử việc và ký hợp đồng lao động.

Tác giả chỉ ra các ưu điểm và hạn chế:

  • Mặt đạt được: Đáp ứng kịp thời sự gia tăng đột biến về nhu cầu nhân sự khi mở rộng các showroom mới; cơ cấu nhân sự trẻ, linh hoạt, tỷ lệ lao động nữ chiếm trên 62% phù hợp với hoạt động tư vấn bán hàng và chăm sóc khách hàng.
  • Mặt hạn chế: Bản mô tả và tiêu chuẩn tuyển chọn công việc cho từng vị trí chưa được xây dựng chi tiết; nguồn tuyển dụng còn hạn hẹp, chủ yếu dựa vào các mối quan hệ nội bộ hoặc kênh tuyển dụng truyền thống mà chưa khai thác triệt để các nền tảng trực tuyến chuyên nghiệp; công tác định hướng và hội nhập cho nhân viên mới còn mang tính hình thức, dẫn đến tình trạng nhân viên mới còn bỡ ngỡ và tỷ lệ rời bỏ công việc trong giai đoạn thử việc còn tồn tại.

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tuyển dụng nhân sự tại Công ty TNHH Thương mại Jtrue

Dựa trên mục tiêu và phương hướng phát triển của Công ty giai đoạn 2018 – 2020 (tiếp tục củng cố thị phần tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, tối ưu hóa chi phí vận hành), tác giả đề xuất hai nhóm giải pháp trọng tâm:

Giải pháp 1: Hoàn thiện bản tiêu chuẩn tuyển chọn cụ thể hơn cho từng vị trí công việc. Doanh nghiệp cần xây dựng bảng tiêu chuẩn chức danh rõ ràng cho từng nhóm lao động (nhân viên kinh doanh, nhân viên kỹ thuật lắp đặt, nhân viên kế toán - văn phòng). Bản tiêu chuẩn phải quy định chi tiết về trình độ học vấn, kỹ năng chuyên môn, kỹ năng mềm, yêu cầu kinh nghiệm, phẩm chất đạo đức và thể lực. Việc chuẩn hóa này giúp hội đồng tuyển dụng có thước đo khách quan để đánh giá ứng viên, tránh thiên vị và hạn chế rủi ro tuyển sai người.

Giải pháp 2: Mở rộng phạm vi tuyển dụng nhân lực, đa dạng hóa nguồn tuyển dụng. Thay vì phụ thuộc vào các kênh tiếp cận thụ động, công ty cần chủ động khai thác các kênh tuyển dụng trực tuyến, đăng tin trên các trang mạng việc làm chuyên nghiệp (như VietnamWorks, Timviecnhanh, MyWork...), tận dụng mạng xã hội và phát triển trang thông tin tuyển dụng của công ty. Đồng thời, công ty cần thiết lập quan hệ liên kết với các trường đại học, cao đẳng, trường trung cấp nghề để thu hút sinh viên thực tập và tuyển dụng trực tiếp nguồn lao động kỹ thuật và bán hàng có chất lượng.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã phản ánh bức tranh thực tế về công tác quản trị và tuyển dụng nhân lực tại một doanh nghiệp thương mại - kỹ thuật quy mô vừa và nhỏ trong giai đoạn mở rộng mạng lưới kinh doanh:

  • Phân tích chi tiết mối tương quan giữa quy mô kinh doanh và biến động nhân sự: Khi mở thêm 3 showroom trong năm 2018, doanh thu tăng 636,93% và quy mô nhân sự tăng từ 32 lên 87 người.
  • Thống kê, phân loại đầy đủ thực trạng lao động: Nữ giới chiếm 65,52%; lao động trẻ (dưới 40 tuổi) chiếm 89,65%; lao động trình độ trung cấp và THPT chiếm tỷ trọng chủ đạo (65,51%), phản ánh đúng đặc thù kinh doanh bán lẻ và lắp đặt thiết bị gia dụng.
  • Đóng góp giải pháp: Đề xuất các biện pháp hoàn thiện bản mô tả tiêu chuẩn công việc và đa dạng hóa kênh tuyển dụng phù hợp với điều kiện tài chính và năng lực quản lý của Công ty TNHH Thương mại Jtrue.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Số liệu khảo sát thực tế của đề tài mới dừng lại ở phạm vi hai năm (2017 và 2018) tại một doanh nghiệp cụ thể, chưa đối sánh sâu với các doanh nghiệp cùng ngành trên địa bàn. Phương pháp nghiên cứu chủ yếu dựa trên thống kê mô tả và phân tích định tính dữ liệu thứ cấp, chưa triển khai các cuộc khảo sát định lượng diện rộng về mức độ thích ứng hoặc mức độ hài lòng của nhân viên sau tuyển dụng.
  • Hướng nghiên cứu tiếp: Nghiên cứu có thể mở rộng theo dõi hiệu quả làm việc (KPI) và tỷ lệ duy trì công việc của đội ngũ nhân viên mới được tuyển dụng qua các giai đoạn tiếp theo (2018 – 2020), đồng thời tính toán chi tiết hiệu quả chi phí tuyển dụng trên từng kênh tiếp cận.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

  • Sinh viên chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Quản trị nhân lực, Quản trị doanh nghiệp khi thực hiện các đề tài khóa luận về thực trạng tuyển dụng và phân tích cơ cấu lao động tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs).
  • Các nhà quản lý doanh nghiệp thương mại, dịch vụ kỹ thuật trong việc tham khảo mô hình tổ chức bộ máy, phương pháp đánh giá cơ cấu lao động và các bước xây dựng tiêu chuẩn tuyển chọn thực tế cho khối bán lẻ và kỹ thuật lắp đặt.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty TNHH Thương mại Jtrue kinh doanh trong lĩnh vực nào và phân phối sản phẩm của những thương hiệu nào?
Công ty TNHH Thương mại Jtrue chuyên kinh doanh các mặt hàng bếp từ, điện lạnh, đồ gia dụng nhà bếp, thiết bị vệ sinh, tủ rượu, tủ bếp và cung cấp dịch vụ lắp đặt hệ thống điện, cấp thoát nước, điều hòa không khí. Các sản phẩm công ty phân phối chủ yếu đến từ các thương hiệu Nhật Bản như Hitachi, Panasonic, Mitsubishi, Sharp, Takara, Toshiba, Toto và Zojirushi.

2. Tình hình nhân sự của Công ty Jtrue có sự thay đổi như thế nào giữa năm 2017 và năm 2018?
Quy mô nhân sự của công ty tăng từ 32 người (năm 2017) lên 87 người (năm 2018), tăng thêm 55 lao động. Cơ cấu lao động năm 2018 bao gồm 65,52% nữ giới; 89,65% lao động từ 40 tuổi trở xuống; 28,74% có trình độ đại học, 5,75% trình độ cao đẳng và 65,51% trình độ trung cấp hoặc tốt nghiệp THPT.

3. Vì sao năm 2018 doanh thu của Công ty Jtrue tăng hơn 636% nhưng lợi nhuận sau thuế lại giảm mạnh?
Doanh thu năm 2018 tăng 636,93% nhờ việc công ty mở thêm 3 showroom tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, do doanh nghiệp mới thành lập (từ tháng 3/2016) và đang trong giai đoạn đầu tư mở rộng, xây dựng thương hiệu nên các chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí bán hàng và chi phí đầu tư cơ sở vật chất tăng cao, dẫn đến lợi nhuận sau thuế bị sụt giảm.

4. Khóa luận chỉ ra những điểm hạn chế chủ yếu nào trong công tác tuyển dụng tại Công ty Jtrue?
Các hạn chế chính bao gồm: công tác tuyển dụng còn đơn giản, chưa xây dựng được bản tiêu chuẩn tuyển chọn chi tiết cho từng vị trí chức danh; nguồn tuyển mộ còn hạn chế, chưa khai thác mạnh các kênh tuyển dụng trực tuyến; công tác hướng dẫn, định hướng hội nhập nhân viên mới còn sơ sài.

5. Hai giải pháp trọng tâm mà tác giả đề xuất để hoàn thiện công tác tuyển dụng tại Jtrue là gì?
Tác giả đề xuất hai giải pháp: (1) Hoàn thiện bản tiêu chuẩn tuyển chọn cụ thể, rõ ràng cho từng vị trí công việc; (2) Mở rộng phạm vi và đa dạng hóa nguồn tuyển dụng thông qua các website việc làm trực tuyến và liên kết đào tạo với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Bùi Thị Anh Đào đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về quản trị nhân lực và quy trình tuyển dụng trong doanh nghiệp. Thông qua các dữ liệu thực tế giai đoạn 2017 – 2018, đề tài đã phân tích rõ nét những kết quả đạt được cũng như tồn tại trong công tác tuyển dụng tại Công ty TNHH Thương mại Jtrue trong bối cảnh mở rộng mạng lưới bán lẻ. Các giải pháp về chuẩn hóa tiêu chuẩn chức danh và đa dạng hóa kênh tuyển mộ được đề xuất có tính ứng dụng thực tiễn cao, hỗ trợ tích cực cho định hướng phát triển của doanh nghiệp.