CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TUYỂN DỤNG NGUỒN NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1. KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA TUYỂN DỤNG NHÂN LỰC 1. Khái niệm tuyển dụng nhân lực Khi bàn về tuyển dụng nhân lực, các nhà nghiên cứu đưa ra nhiều khái niệm khác nhau. Có người quan niệm: “Tuyển dụng là quá trình thu hút người có trình độ vào tổ chức, lựa chọn người đáp ứng yêu cầu công việc trong những ứng cử viên xin việc rồi sắp xếp hợp lý (đúng việc, đúng thời điểm) nhân viên vào các vị trí khác nhau trong tổ chức.
Lại có ý kiến cho rằng: “Tuyển dụng nhân lực là quá trình tìm kiếm và lựa chọn nhân lực để thỏa mãn nhu cầu sử dụng của tổ chức và bổ sung lực lượng lao động cần thiết để thực hiện các mục tiêu của tổ chức. Có thể thấy, các quan niệm trên đều tiếp cận khái niệm tuyển dụng từ hai nội dung cơ bản của nó là tuyển mộ và tuyển chọn. Trong đó, tuyển mộ là quá trình thu hút các ứng viên (người xin việc) có trình độ từ lực lượng lao động bên ngoài xã hội và bên trong tổ chức. Tuyển chọn là quá trình sàng lọc những ứng viên đủ điều kiện vào làm việc tại một vị trí nào đó trong tổ chức trong số những người đã thu hút trong quá trình tuyển mộ.
Như vậy, có thể tóm gọn khái niệm tuyển dụng là quá trình thu hút các ứng viên và lựa chọn trong số các ứng viên đó những người phù hợp nhất với các vị trí khác nhau trong doanh nghiệp. Khi tuyển dụng, nhà quản lý cần quan tâm đến hiệu quả của công tác tuyển dụng, đảm bảo tuyền đủ nhân lực cho hoạt động của doanh nghiệp và tuyển đúng người có năng lực, phẩm chất đáp ứng yêu cầu công việc và phù hợp với tổ chức. Nguyễn Ngọc Quân, ThS. Nguyễn Vân Điềm, 2012, p.Hoàng Văn Hải, ThS.
74) SV: Nguyễn Ngọc Thuý 4 Lớp: K16QTDNA Khoá luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Phạm Thu Trang 1. Vai trò tuyển dụng nhân lực Tuyển dụng nhân lực đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong công tác QTNNL cũng như trong hoạt động kinh doanh của DN. Công tác tuyển dụng nhân lực hiệu quả là bước khởi đầu và là nền tảng vững chắc cho sự thành công của tổ chức trong tương lai, tránh được những rủi ro không cần thiết.
Cụ thể: Đối với doanh nghiệp Tuyển dụng tốt sẽ giúp tổ chức xây dựng được một lực lượng lao động năng động, sáng tạo, lành nghề, bổ sung cho các vị trí khuyết thiếu một nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu hoạt động kinh doanh của DN. Tuyển dụng có tầm quan trọng rất lớn đối với doanh nghiệp vì nó là một trong những bước khởi đầu của công tác QTNNL, chỉ khi làm tốt khâu tuyển dụng mới có thể hoàn thành tốt các khâu tiếp theo. Công tác tuyển dụng hiệu quả còn góp phần thực hiện tốt các mục tiêu kinh doanh, bởi vì tuyển dụng tốt tức là tìm ra người lao động có năng lực, phẩm chất để hoàn thành công việc được giao. Từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, phát triển đội ngũ, thích ứng tốt trong điều kiện toàn cầu hóa.
Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt, chất lượng của đội ngũ lao động cũng chính là một lợi thế cạnh tranh bền vững cho doanh nghiệp. Công tác tuyển dụng nhân lực tốt góp phần quan trọng vào việc tạo ra “đầu vào” của nguồn nhân lực, quyết định chất lượng, năng lực, trình độ của các cán bộ công nhân viên, đáp ứng đòi hỏi nhân sự của doanh nghiệp. Tuyển dụng nguồn nhân lực tốt có thể tìm ra nhân lực có năng lực cao, giúp tăng năng suất lao động, giảm gánh nặng chi phí kinh doanh và sử dụng có hiệu quả nguồn ngân sách của DN. Giả sử một doanh nghiệp tuyển dụng nhân viên không đủ năng lực cần thiết để thực hiện công việc được giao thì chắc chắn sẽ ảnh hưởng xấu và trực tiếp đến hiệu quả hoạt động quản trị và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Từ đó dẫn đến tình trạng không ổn định về mặt tổ chức, thậm chí gây mất đoàn kết, chia rẽ nội bộ, SV: Nguyễn Ngọc Thuý 5 Lớp: K16QTDNA Khoá luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Phạm Thu Trang gây xáo trộn trong doanh nghiệp, lãng phí ngân sách…Bên cạnh đó, việc tuyển dụng không hiệu quả với những nhân viên không phù hợp, sau đó lại sa thải họ không những gây tốn kém cho tổ chức mà còn gây tâm lý bất an cho các nhân viên khác. Như vậy tuyển dụng nguồn nhân lực có tầm quan trọng rất lớn đối với doanh nghiệp. Đối với người lao động Công tác tuyển dụng nhân lực giúp cho người lao động trong doanh nghiệp hiểu rõ thêm về quan điểm, suy nghĩ của những người quản lý, từ đó sẽ định hướng cho họ phong cách làm việc về lâu dài.
Tuyển dụng nguồn nhân lực góp phần tạo ra bầu không khí thi đua, cạnh tranh trong nội bộ DN, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh. Công tác tuyển dụng của tổ chức tốt sẽ giúp người lao động được đánh giá đúng về năng lực, trình độ, được bố trí vào vị trí phù hợp với khả năng và nguyện vọng, từ đó khiến họ có động lực làm việc, tích cực đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển của doanh nghiệp, mang lại lợi ích cho doanh nghiệp. Đối với xã hội Công tác tuyển dụng nhân lực của doanh nghiệp cũng góp phần thực hiện các mục tiêu kinh tế – xã hội. Cụ thể, khi người lao động có việc làm, có thu nhập sẽ làm giảm bớt gánh nặng xã hội về thất nghiệp và các tệ nạn xã hội khác.
Đồng thời việc tuyển dụng nguồn nhân lực của doanh nghiệp còn giúp cho việc sử dụng nguồn lực của xã hội được thực hiện hiệu quả, tạo nên sự phát triển bền vững cho xã hội trong tương lai. Tóm lại, công tác tuyển dụng nguồn nhân lực ảnh hưởng trực tiếp đến mọi hoạt động của doanh nghiệp, đồng thời còn ảnh hưởng đến cả người lao động và sự phát triển của xã hội, đòi hỏi nhà quản trị và các chủ thể khác phải có sự quan tâm, đầu tư nghiên cứu và thực hiện một cách hợp lý. SV: Nguyễn Ngọc Thuý 6 Lớp: K16QTDNA Khoá luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Phạm Thu Trang 1.
CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TUYỂN DỤNG NHÂN LỰC 1. Các yếu tố bên ngoài doanh nghiệp Yếu tố kinh tế chính trị: Một đất nước có tình hình chính trị ổn định và nền kinh tế phát triển thì thu nhập và mức sống của người lao động sẽ cao hơn. Đây là điều kiện để các doanh nghiệp mở rộng quy mô hoạt động sản xuất kinh doanh đồng thời đưa ra những chính sách tuyển dụng cho phù hợp. Đồng thời, khi ấy, dân trí của người dân sẽ được nâng cao, doanh nghiệp sẽ dễ dàng hơn trong việc tuyển dụng những người lao động chất lượng cao cho mình.
Quan hệ cung cầu trên thị trường lao động: Yếu tố này có ảnh hưởng lớn đến doanh nghiệp và công tác tuyển dụng, nếu trên thị trường lao động đang dư thừa lao động mà doanh nghiệp lại đang có nhu cầu, tức là cung lớn hơn cầu. Điều này sẽ có lợi cho công tác tuyển dụng. Doanh nghiệp sẽ tuyển dụng được lao động phù hợp dễ dàng hơn. Môi trường cạnh tranh của doanh nghiệp: Khi môi trường cạnh tranh gay gắt, các doanh nghiệp thường đưa ra những chế độ đãi ngộ hấp dẫn để mời gọi những người lao động chất lượng cao về mình nhằm gia tăng lợi thế cạnh tranh.
Như vậy, mức độ cạnh tranh hay khả năng trả lương giữa các doanh nghiệp sẽ có tác động mạnh đến khả năng thu hút người xin việc. Hệ thống pháp luật và chính sách của Nhà nước về tuyền dụng: Các chính sách và pháp luật hiện hành của Nhà nước cũng ảnh hưởng tới công tác tuyển dụng. Các doanh nghiệp có các phương pháp tuyển dụng khác nhau, nhưng dù áp dụng phương pháp nào thì cũng phải chấp hành các quy định của pháp luật về chế độ đãi ngộ, điều kiện lao động, chế độ bảo hiểm… Đối với hoạt động tuyển dụng, Nhà nước có chính sách ưu tiên cho một số đối tượng như quân nhân xuất ngũ,… Trình độ khoa học – kỹ thuật: Trong thời đại công nghệ khoa học phát triển vượt bậc, để thích nghi với môi trường thì các công ty phải cải tiến kỹ thuật, trang thiết bị hiện đại và áp dụng chúng một cách hiệu quả trong công tác tuyển dụng. Đồng thời, sự thay đổi này cũng đòi hỏi phải có thêm nhiều lao động mới có năng lực hơn và tuyển dụng được những người này không phải là dễ.
SV: Nguyễn Ngọc Thuý 7 Lớp: K16QTDNA Khoá luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Phạm Thu Trang 1. Các yếu tố bên trong doanh nghiệp Mục tiêu phát triển của doanh nghiệp: Trong thực tế, nhà quản trị phải căn cứ vào mục tiêu phát triển của doanh nghiệp khi tiến hành bất cứ hoạt động nào của doanh nghiệp nói chung hay công tác tuyển dụng nói riêng. Bởi tất cả các hoạt động của doanh nghiệp đều được tiến hành để theo đuổi mục tiêu, sứ mạng riêng của nó.
Doanh nghiệp cần căn cứ vào đó để tuyển được đúng và đủ người sao cho phù hợp. Do vậy, công tác tuyển dụng nhân sự cũng phụ thuộc vào từng loại mục tiêu mà đưa ra kế hoạch và thực hiện kế hoạch tuyển dụng cho hợp lý. Uy tín của tổ chức trên thị trường: Người lao động luôn muốn được làm việc trong các công ty có chế độ đãi ngộ tốt, ổn định, tạo cho họ cảm giác an toàn và có cơ hội thăng tiến, phát triển năng lực của mình. Doanh nghiệp càng có uy tín, thương hiệu tốt càng dễ thu hút nhân viên có trình độ cao vào làm việc Khả năng tài chính: Các doanh nghiệp với nguồn tài chính lớn sẽ có điều kiện tổ chức công tác tuyển dụng nhân sự một cách quy mô và chuyên nghiệp.
Bên cạnh đó, khả năng tài chính còn là nhân tố quyết định một số chính sách nhân lực như trả lương thưởng, đào tạo,. Các hình thức đãi ngộ này sẽ giúp Công ty thu hút được nhiều ứng viên và kích thích đội ngũ lao động tích cực phấn đấu hơn trong công việc. Nhu cầu nhân lực: Việc tuyển dụng các nhân viên cũng ảnh hưởng rất nhiều bởi nhu cầu nhân sự của các bộ phận về số lượng nhân sự cần tuyển và yêu cầu đối với vị trí công việc. Tuỳ từng giai đoạn mà mỗi bộ phận có nhu cầu nhân sự khác nhau và cũng tuỳ từng bộ phận mà có nhu cầu tuyển dụng nhân sự khác nhau.