MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài và lý do chọn đề tài Đầu tƣ phát triển có vai trò quyết định trong việc hình thành cơ sở vật chất kỹ thuật cho xã hội, là nhân tố quyết định làm thay đổi, chuyển dịch cơ cấu kinh tế của mỗi quốc gia, thúc đẩy tăng trƣởng và phát triển kinh tế theo hƣớng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Quyết toán vốn đầu tƣ dự án là khâu cuối cùng của trình tự quản lý dự án (QLDA) đầu tƣ với yêu cầu phải tổng kết, đánh giá đƣợc kết quả thực hiện cả quá trình đầu tƣ, do đó công tác quyết toán vốn đầu tƣ dự án sử dụng vốn NSNN của cơ quan tài chính các cấp trên địa bàn tỉnh luôn nhận đƣợc sự quan tâm và đã phát huy đƣợc những hiệu quả nhất định. Quá trình quyết toán vốn đầu tƣ dự án mang đặc điểm riêng và có nhiều yếu tố ảnh hƣởng nhƣ hệ thống văn bản pháp lý; trách nhiệm của chủ đầu tƣ, nhà thầu; năng lực trình dộ của cán bộ… nên chất lƣợng công tác quyết toán chƣa cao.
Với mong muốn góp phần nâng cao hơn nữa chất lƣợng công tác quyết toán vốn đầu tƣ tại Sở Tài chính tỉnh Nam Định, đề tài: Hoàn thiện công tác quyết toán vốn đầu tư dự án tại Sở Tài chính tỉnh Nam Định” đƣợc tác giả lựa chọn. Tổng quan tình hình nghiên cứu Tác giả đã thực hiện nghiên cứu một số công trình, luận văn thạc sỹ để đƣa ra những góc nhìn khác nhau về quyết toán vốn đầu tƣ dự án từ nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc Điểm mới của luận văn này so với các công trình nghiên cứu trên là việc xem xét và đi sâu vào công tác quyết toán vốn đầu tƣ dự án từ nguồn vốn NSNN với chủ thể là Sở Tài chính tỉnh Nam Định cùng với cơ chế chính sách hiện hành. Luận văn phân tích và đánh giá thực trạng trong giai đoạn 2014-2018. Từ thực trạng tác giả đúc kết lại và rút ra những tồn tại hạn chế trong công tác quyết toán vốn đầu tƣ dự án.
Trên cơ sở nguyên nhân của các tồn tại hạn chế, tác giả đƣa ra gợi ý về phƣơng hƣớng và giải pháp hoàn thiện đến năm 2025. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu tổng quát của luận văn là: Trên cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác quyết toán vốn đầu tƣ dự án từ nguồn vốn NSNN. Đánh giá tình trạng công tác quyết toán dự án đầu tƣ từ nguồn vốn NSNN của Sở Tài chính tỉnh Nam Định, từ đó đƣa ra phƣơng hƣớng và giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quyết toán vốn đầu tƣ dự án từ nguồn vốn NSNN của Sở Tài chính tỉnh Nam Định. Câu hỏi nghiên cứu: Để phục vụ cho đề tài nghiên cứu, cần nghiên cứu cũng nhƣ đặt ra những câu hỏi nhƣ sau: - Có những yếu tố nào ảnh hƣởng đến chất lƣợng công tác quyết toán vốn đầu tƣ dự án từ nguồn vốn NSNN của Sở Tài chính tỉnh Nam Định? - Thực trạng quyết toán vốn đầu tƣ dự án từ nguồn vốn NSNN tại Sở Tài chính tỉnh Nam Định? Còn tồn tại những điểm yếu nào? Nguyên nhân nào dẫn đến những điểm yếu đó? - Cần thực hiện những giải pháp gì để hoàn thiện công tác quyết toán vốn đầu tƣ dự án từ nguồn vốn NSNN tại Sở Tài chính tỉnh Nam Định? 1.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Công tác quyết toán vốn đầu tƣ dự án thuộc nguồn vốn NSNN do Sở Tài chính tỉnh Nam Định thực hiện. Phạm vi nghiên cứu: - Về nội dung: công tác quyết toán vốn đầu tƣ gồm quyết toán vốn đầu tƣ theo niên độ ngân sách và quyết toán vốn đầu tƣ dự án hoàn thành. Công tác quyết toán vốn đầu tƣ dự án là một phần không thể thiếu, là cơ sở để thực hiện tổng quyết toán vốn đầu tƣ dự án hàng năm. Trong đề tài này, tác giả chỉ nghiên cứu những vấn đề liên quan đến công tác quyết toán vốn đầu tƣ dự án thuộc nguồn vốn NSNN do Sở Tài chính tỉnh Nam Định thực hiện.
- Về không gian: Luận văn nghiên cứu trên phạm vi địa bàn tỉnh Nam Định. - Về thời gian: Việc đánh giá và phân tích thực trạng quyết toán vốn đầu tƣ dự án từ nguồn vốn NSNN tại Sở Tài chính tỉnh Nam Định trong giai đoạn từ 2014 iii – 2018; Phƣơng hƣớng và giải pháp hoàn thiện công tác quyết toán vốn đầu tƣ dự án từ nguồn vốn NSNN tại Sở Tài chính tỉnh Nam Định đến năm 2025. Phƣơng pháp nghiên cứu Phƣơng pháp đƣợc tác giả sử dụng trong đề tài bao gồm: Phƣơng pháp thu thập dữ liệu, phƣơng pháp tổng hợp số liệu, phƣơng pháp phân tích thông tin. Đóng góp của luận văn Luận văn phân tích, đánh giá một cách toàn diện thực trạng công tác quyết toán vốn đầu tƣ dự án từ nguồn vốn NSNN của Sở Tài chính tỉnh Nam Định để xác định rõ thành tựu, hạn chế trong vấn đề nghiên cứu.
Trên cơ sở những phân tích, đánh giá trên, đề xuất phƣơng hƣớng và giải pháp hoàn thiện cho công tác quyết toán vốn đầu tƣ dự án từ nguồn vốn NSNN của Sở Tài chính tỉnh Nam Định. Luận văn có thể trở thành tài liệu tham khảo cho những nghiên cứu tiếp theo có liên quan đến đề tài của Luận văn. Kết cấu của luận văn Luận văn bao gồm 4 chƣơng chính Chƣơng 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu Chƣơng 2: Cơ sở lý luận của công tác quyết toán vốn đầu tƣ dự án từ nguồn vốn NSNN Chƣơng 3: Thực trạng công tác quyết toán vốn đầu tƣ dự án sử dụng nguồn vốn NSNN tại Sở Tài chính tỉnh Nam Định giai đoạn 2014 - 2018 Chƣơng 4: Một số giải pháp hoàn thiện công tác quyết toán vốn đầu tƣ dự án từ nguồn vốn NSNN tại Sở Tài chính tỉnh Nam Định đến năm 2025 iv CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÔNG TÁC QUYẾT TOÁN VỐN ĐẦU TƢ DỰ ÁN TỪ NGUỒN VỐN NSNN 2. Tổng quan về chi phí đầu tƣ xây dựng và quản lý chi phí dự án từ nguồn vốn NSNN Trong phần lý thuyết về chi phí đầu tƣ xây dựng và quản lý chi phí dự án từ nguồn vốn NSNN, tác giả đã đƣa ra khái niệm về chi phí đầu tƣ xây dựng và quản lý chi phí dự án từ nguồn vốn NSNN.
Từ đó phân tích vai trò và nguyên tắc của quản lý chi phí dự án từ nguồn vốn NSNN. Bên cạnh đó, tác giả cũng đã đƣa nội dung của quản lý chi phí dự án từ nguồn vốn NSNN.Những vấn đề cơ bản về công tác quyết toán vốn đầu tƣ dự án từ NSNN ở địa phƣơng cấp tỉnh Quyết toán vốn đầu tư dự án là hệ thống các báo cáo đƣợc lập theo chuẩn mực kế toán, chế độ kế toán, quy chế quản lý đầu tƣ hiện hành và các quy định của pháp luật có liên quan, phản ánh các thông tin kinh tế, tài chính và các thông tin quan trọng khác trong quá trình đầu tƣ và thực hiện dự án. Báo cáo quyết toán vốn đầu tƣ dự án là cơ sở bàn giao về hiện vật và giá trị sau đầu tƣ cho đối tƣợng tiếp nhận và sử dụng sau này. Mục tiêu quyết toán vốn đầu tư dự án: nhằm đánh giá kết quả quá trình đầu tƣ, xác định năng lực sản xuất, giá trị tài sản mới tăng thêm do đầu tƣ mang lại; nhằm đánh giá việc thực hiện các quy định của Nhà nƣớc trong quá trình đầu tƣ thực hiện dự án, xác định rõ trách nhiệm của CĐT, các nhà thầu, cơ quan cấp vốn, cho vay, kiểm soát thanh toán, các cơ quan quản lý nhà nƣớc có liên quan; giúp quản lý chi phí đầu tƣ đƣợc hiệu quả, tránh thất thoát, lãng phí xảy ra trong quá trình đầu tƣ, ngăn chặn đƣợc các hành vi trục lợi, tham ô, tham nhũng tại tất cả các giai đoạn của quá trình quản lý dự án; các cơ quan quản lý nhà nƣớc rút kinh nghiệm, hoàn thiện cơ chế chính sách của nhà nƣớc, nâng cao hiệu quả công tác v quản lý vốn đầu tƣ trong cả nƣớc.
Căn cứ thực hiện: Luật Đấu thầu, Luật Đầu tƣ công, Luật Xây dựng. Các cơ quan, đơn vị liên quan: Chủ đầu tƣ, Nhà thầu, Cơ quan kiểm soát, thanh toán cho vay vốn đầu tƣ, cơ quan quyết toán, các cơ quan khác. Nội dung quyết toán vốn đầu tư dự án từ nguồn vốn NSNN: Đối với dự án đã kiểm toán báo cáo quyết toán và đối với dự án chƣa kiểm toán báo cáo quyết toán (Hồ sơ pháp lý, nguồn vốn đầu tƣ của dự án, chi phí đầu tƣ, chi phí đầu tƣ không tính vào giá trị tài sản, giá trị tài sản hình thành qua đầu tƣ, tình hình công nợ, vật tƣ, thiết bị tồn đọng. Các tiêu chí đánh giá: Tỷ lệ các công trình quyết toán đúng thời gian, Tỷ lệ các công trình quyết toán không đúng thời gian, Tỷ lệ giảm trừ quyết toán, Tỷ lệ lập và nộp báo cáo quyết toán chậm, Tỷ lệ công trình quyết toán đƣợc thẩm tra Nhân tố ảnh hƣởng đến công tác quyết toán vốn đầu tƣ dự án từ NSNN: Nhân tố khách quan (Hệ thống cơ chế chính sách, công tác quản lý nhà nƣớc của các cơ quan, tổ chức liên quan đến đầu tƣ và xây dựng, đơn vị thực hiện đầu tƣ), nhân tố chủ quan (Tổ chức bộ máy quyết toán, quy trình quyết toán, cán bộ quyết toán, trang thiết bị cơ sở vật chất kỹ thuật).
vi CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUYẾT TOÁN VỐN ĐẦU TƢ DỰ ÁN TỪ NGUỒN VỐN NSNN TẠI SỞ TÀI CHÍNH TỈNH NAM ĐỊNH Trong chƣơng này, tác giả đã sử dụng những số liệu thu thập đƣợc từ nguồn dữ liệu thứ cấp, từ đó đƣa ra những đánh giá khách quan về thực trạng công tác quyết toán vốn đầu tƣ dự án từ nguồn vốn NSNN tại Sở Tài chính tỉnh Nam Định Tác giả đã chỉ ra đƣợc những điểm mạnh và các điểm yếu, tồn tại trong từng nội dung quyết toán vốn đầu tƣ dự án tại Sở Tài chính tỉnh Nam Định giai đoạn 2014 - 2018; đồng thời cũng đã đƣa ra một số nguyên nhân cơ bản của các điểm yếu và tồn tại trong quyết toán vốn đầu tƣ dự án từ nguồn vốn NSNN tài Sở Tài chính tỉnh Nam Định. - Nguyên nhân khách quan do cơ sở pháp lý, công tác quản lý nhà nƣớc, tại các đơn vị chủ đầu tƣ, ban quản lý dự án, tại các đơn vị nhà thầu. - Nguyên nhân chủ quan do tổ chức bộ máy, quy trình quyết toán, cán bộ quyết toán, trang thiết bị cơ sở vật chất kỹ thuật.