Chương 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu Chương 2: Những vấn đề lý luận về công tác đấu thầu mua sắm hàng hóa Chương 3: Thực trạng công tác đấu thầu tại Công ty CP XNK thiết bị công nghệ HTC Chương 4: Giải pháp hoàn thiện công tác đấu thầu mua sắm hàng hóa tại công ty CP XNK khẩu thiết bị công nghệ HTC giai đoạn 2015-2020 8 CHƢƠNG 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC ĐẤU THẦU MUA SẮM HÀNG HÓA 2. Đấu thầu mua sắm hàng hóa 2. Khái niệm Theo Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13, “Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu để ký kết và thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp; lựa chọn nhà đầu tư để ký kết và thực hiện hợp đồng dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư, dự án đầu tư có sử dụng đất trên cơ sở bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế”. “Hàng hoá gồm máy móc, thiết bị, nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu, vật tư, phụ tùng; hàng tiêu dùng; thuốc, vật tư y tế dùng cho các cơ sở y tế” Theo Luật Thương mại, “Đấu thầu hàng hoá là một tiến trình mua bán hàng hóa theo một quy chế riêng biệt, nhằm chọn được nhà cung cấp hàng hóa theo những yêu cầu về kỹ thuật, công nghệ, giá cả và những yêu cầu khác của bên mua hàng” Vậy có thể hiểu đấu thầu mua sắm hàng hoá là quá trình lựa chọn nhà thầu để ký kết và thực hiện hợp đồng cung cấp máy móc, thiết bị, nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu, vật tư, phụ tùng, hàng tiêu dùng, thuốc, vật tư y tế dùng cho các cơ sở y tế.
Nguyên tắc đấu thầu mua sắm hàng hoá Đấu thầu nói chung và đấu thầu mua sắm hàng hoá nói riêng tuân theo một số nguyên tắc sau: * Nguyên tắc công bằng - Nguyên tắc công bằng được thể hiện ở chỗ mọi nhà thầu đều được đối 9 xử như nhau khi tham gia dự thầu để tạo được một môi trường cạnh tranh hoàn hảo nhất. Mọi nhà thầu đều được Bên mời thầu cung cấp những thông tin liên quan một cách đầy đủ nhất và giống nhau, họ đều chịu một cơ chế thẩm định và một thang điểm thống nhất giống nhau, mọi hình thức móc ngoặc, thiên vị đều vi phạm nguyên tắc đấu thầu. Không có nhà thầu nào được hưởng điều kiện thuận lợi hơn những nhà thầu khác, trừ trường hợp có quy định cụ thể. Những quy định này cần được thông báo cho tất cả các nhà thầu biết trong hồ sơ mời thầu.
- Các hồ sơ dự thầu phải được đánh giá một cách không thiên vị theo cùng một chuẩn mực và được đánh giá bởi Hội đồng xét thầu có đủ tư cách và năng lực. Lý do để được chọn hay bị loại phải được giải thích đầy đủ để tránh sự ngờ vực. - Chỉ khi nào đấu thầu thoả mãn nguyên tắc công bằng thì nhà thầu mới có một môi trường cạnh tranh thực sự và mới đem lại lợi ích thực sự cho chủ đầu tư cũng như các nhà thầu. * Nguyên tắc cạnh tranh với điều kiện ngang nhau Mục đích của nguyên tắc là đưa ra cơ hội ngang nhau cho tất cả nhà thầu.
Nội dung của nguyên tắc là yêu cầu mỗi gói thầu phải có sự tham dự của một lượng nhà thầu nhất định có năng lực, đủ đảm bảo sự cạnh tranh giữa các nhà thầu. Những điều kiện đặt ra với các nhà thầu và thông tin cung cấp cho họ phải ngang bằng nhau nhất thiết không có sự phân biệt đối xử hay lồng ghép đưa ra các tiêu chí mang tính định hướng nhằm làm giảm năng lực hay ngăn cản sự tham gia của các nhà thầu. Việc xem xét, đánh giá hồ sơ dự thầu cũng phải được thực hiện trên cơ sở bình đẳng. * Nguyên tắc dữ liệu đầy đủ, công khai Các nhà thầu phải nhận đầy đủ tài liệu đấu thầu với các thông tin chi tiết, và có hệ thống về quy mô, khối lượng, quy cách, yêu cầu chất lượng hàng hoá 10 dịch vụ cần cung ứng, về tiến độ và điều kiện thực hiện (có nghĩa là bên mời thầu phải nghiên cứu, tính toán cân nhắc thấu đáo để tiên liệu rất kỹ và chắc chắn về mọi yếu tố có liên quan, phải cố tránh chuẩn bị sơ sài, tắc trách).
Mọi thông tin về hoạt động đấu thầu như thời gian tổ chức hay kết quả đấu thầu phải thông báo công khai để những người/tổ chức có liên quan được biết. * Nguyên tắc bảo mật thông tin Nguyên tắc bảo mật thông tin đòi hỏi chủ đầu tư, bên mời thầu cũng như nhà thầu phải giữ bí mật về các thông tin trong hồ sơ dự thầu của các nhà thầu như: thông số kỹ thuật sản phẩm chào thầu, model, nhà sản xuất,.Mục đích của nguyên tắc này là tạo ra tính khách quan và sự công bằng giữa các nhà thầu với nhau, đồng thời cũng là biện pháp bảo vệ nhằm tránh thiệt hại cho chủ đầu tư trong trường hợp các nhà thầu bỏ thầu cao hơn giá dự kiến do có sự rò rỉ thông tin. Vai trò của đấu thầu mua sắm hàng hoá Đấu thầu là một hình thức cạnh tranh văn minh trong nền kinh tế thị trường phát triển nhằm lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu kinh tế kỹ thuật của chủ đầu tư. Như vậy đấu thầu ra đời và tồn tại với mục tiêu nhằm thực hiện tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch để lựa chọn ra nhà thầu phù hợp nhất và bảo đảm hiệu quả kinh tế của một dự án đầu tư.
Trên thế giới, hoạt động mua bán hàng hóa thông qua cách thức đấu thầu đã xuất hiện từ rất lâu. Cho đến nay, đấu thầu mua sắm hàng hóa đã khẳng định được những ưu điểm và trở thành một hoạt động phổ biến mang tính chuyên nghiệp cao ở hầu hết các nước trên thế giới. Đấu thầu mua sắm hàng hóa mang lại lợi ích to lớn đối với bên mời thầu – người mua, nhà thầu – người bán và nền kinh tế quốc dân nói chung. Đối với bên mời thầu – người mua thì đấu thầu mua sắm hàng hóa mang lại những lợi ích như sau: 11 - Phát hiện ra sản phẩm thay thế.
Những nhà thầu tham gia đấu thầu có thể đưa ra những sản phẩm khác nhau song vẫn cùng mục đích sử dụng. Như vậy, bên mời thầu sẽ được biết đến các sản phẩm mới này và có quyết định phù hợp cho việc mua sắm của mình. - Giá mua hợp lý nhất. Các nhà thầu khi tham gia đấu thầu đều mong muốn trúng thầu, vì vậy họ cạnh tranh với nhau về cả chất lượng đến giá cả.
Chính sự cạnh tranh này tạo cơ hội cho bên mời thầu lựa chọn được sản phẩm hợp lý nhất xét từ góc độ mối quan hệ giá cả/chất lượng. - Thực hiện đấu thầu là biện pháp quản lý tài chính có hiệu quả và tăng cường các lợi ích kinh tế xã hội khác, hạn chế được các tình trạng như thất thoát lãng phí vốn đầu tư đặc biệt là vốn ngân sách, các hiện tượng tiêu cực phát sinh trong mua bán hàng hóa. - Thông qua đấu thầu, chủ đầu tư cũng sẽ nắm bắt được quyền chủ động, quản lý có hiệu quả và giảm thiểu được các rủi ro phát sinh trong quá trình thực hiện dự án đầu tư do toàn bộ quá trình tổ chức đấu thầu và thực hiện kết quả đấu thầu được tuân thủ chặt chẽ theo quy định của pháp luật và sau khi chủ đầu tư đã có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, đầy đủ về mọi mặt. - Thông qua đấu thầu, các chủ đầu tư, bên mời thầu cũng được tăng cường về năng lực, họ có thêm kiến thức, thông tin và trở thành những người mua ngày một thông thái hơn.
Đối với nhà thầu – người bán thì đấu thầu mua sắm hàng hóa mang lại những lợi ích sau: - Tiếp cận với khách hàng mới. Với việc tham gia đấu thầu thì nhà thầu có cơ hội gặp gỡ với khách hàng mới để tìm hiểu các nhu cầu mua sắm, đây là yếu tố quan trọng trong hoạt động nghiên cứu thị trường của nhà thầu. - Tiếp cận với các đối thủ cạnh tranh. Một cuộc đấu thầu có thể có rất nhiều nhà thầu tham gia và bên cạnh đó, những điều kiện dự thầu của các nhà thầu này lại được thông báo công khai.
Như vậy, đấu thầu đã tạo cơ hội để các 12 nhà thầu có thể gặp gỡ nhau, tìm hiểu về những lợi thế cũng như những hạn chế của các đối thủ cạnh tranh để hoàn thiện mình và tìm kiếm cơ hội hợp tác. - Tiếp cận với những quy định về đấu thầu của các cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức quản lý vốn khác. Đấu thầu là hoạt động mua bán theo những quy định mang tính pháp luật, vì vậy khi tham gia đấu thầu, các nhà thầu phải tìm hiểu và nắm vững những quy định này. - Hoàn thiện sản phẩm.
Đứng trước nhu cầu mua sắm của bên mời thầu về hàng hóa thì nhà thầu sẽ xác định được sản phẩm của mình có đáp ứng được hay không. Qua những lần không trúng thầu, nhà thầu sẽ tìm được ra nguyên nhân thất bại để từ đó hoàn thiện sản phẩm từ các góc độ khác nhau như chất lượng, giá cả, dịch vụ bán hàng,. Thông qua đấu thầu kích thích các nhà thầu nâng cao trình độ kỹ thuật áp dụng công nghệ và các giải pháp để có hàng hoá tốt hơn. Đối với nền kinh tế quốc dân thì đấu thầu mua sắm hàng hóa mang lại những lợi ích sau: - Đấu thầu góp phần nâng cao hiệu quả của công tác quản lý nhà nước về đầu tư, hạn chế và loại trừ được tình trạng thất thoát, lãng phí vốn đầu tư.
- Đấu thầu góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh trong lĩnh vực sản xuất hàng hóa, thương mại nói riêng và toàn nền kinh tế nói chung. - Đấu thầu tạo ra môi trường cạnh tranh bình đẳng và lành mạnh giữa các nhà thầu. Đây là động lực to lớn thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp trong nước và tạo điều kiện ứng dụng khoa học kỹ thuật, đổi mới công nghệ, từng bước hội nhập với khu vực và thế giới. Các hình thức và phương thức lựa chọn nhà thầu trong đấu thầu mua sắm hàng hóa 2.