Luận văn thạc sĩ về hoàn thiện chính sách tài chính cho đào tạo nghề lao động nông thôn

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích vnu ued hoàn thiện chính sách tài chính cho đào tạo nghề lao động nông thôn trong giai đoạn hiện nay, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Đinh Thị Phương Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Tiến Dũng
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Hoàn thiện chính sách tài chính cho đào tạo nghề lao động nông thôn trong giai đoạn hiện nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. MỞ ĐẦU
• 2. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH CHO ĐÀO TẠO NGHỀ LAO ĐỘNG NÔNG THÔN
• 1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.1.2. Ở Trung Quốc
• 1.1.3. Ở Hàn Quốc
• 1.1.4. Ở Mông Cổ
• 1.1.5. Ở Việt Nam
• 1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài
• 1.2.1. Chính sách - Chính sách tài chính
• 1.2.2. Lao động nông thôn
• 1.2.3. Đào tạo nghề cho lao động nông thôn
• 1.2.4. Đặc điểm, vai trò và các nhân tố ảnh hưởng đến đào tạo nghề cho lao động nông thôn
• 1.2.5. Một số đặc điểm của hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn
• 1.2.6. Vai trò của đào tạo nghề cho lao động nông thôn
• 1.2.7. Các nhân tố ảnh hưởng đến đào tạo nghề cho lao động nông thôn
• 1.2.8. Các chính sách tài chính cho đào tạo nghề lao động nông thôn
• 1.2.9. Cơ cấu nguồn kinh phí cho đào tạo nghề cho lao động nông thôn
• 1.2.10. Nội dung chính sách tài chính chi cho đào tạo nghề lao động nông thôn
• 1.2.11. Các chỉ tiêu đánh giá kết quả chính sách tài chính cho đào tạo nghề lao động nông thôn
• 1.2.12. Các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách tài chính cho đào tạo nghề lao động nông thôn
• 1.2.13. Một số bài học kinh nghiệm
• 1.2.13.1. Kinh nghiệm của nước ta trong việc thực hiện dạy nghề cho lao động nông thôn trước khi có Quyết định 1956/QĐ-TTg
• 1.2.13.2. Kinh nghiệm một số nước trên thế giới
• 1.2.13.3. Bài học kinh nghiệm đối với nước ta
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 3. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH CHO ĐÀO TẠO NGHỀ LAO ĐỘNG NÔNG THÔN
• 2.1. Nội dung Quyết định 1956/QĐ-TTg về chính sách tài chính cho đào tạo nghề lao động nông thôn
• 2.2. Cơ cấu nguồn kinh phí cho đào tạo nghề lao động nông thôn
• 2.3. Chính sách đối với cơ sở đào tạo nghề cho lao động nông thôn
• 2.4. Chính sách phát triển chương trình, giáo trình, học liệu và xây dựng danh mục thiết bị dạy nghề
• 2.5. Chính sách đối với giáo viên dạy nghề
• 2.6. Chính sách đối với người học nghề
• 2.7. Thực trạng chính sách tài chính cho đào tạo nghề lao động nông thôn
• 2.7.1. Cơ cấu nguồn kinh phí cho đào tạo nghề lao động nông thôn
• 2.7.2. Chính sách đối với các cơ sở đào tạo nghề cho lao động nông thôn
• 2.7.3. Chính sách phát triển chương trình, giáo trình, học liệu và xây dựng danh mục thiết bị dạy nghề
• 2.7.4. Chính sách đối với giáo viên dạy nghề
• 2.7.5. Chính sách đối với người học nghề
• 2.8. Hiệu quả hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn
• 2.9. Đánh giá những ưu điểm và những hạn chế của chính sách tài chính cho đào tạo nghề lao động nông thôn
• 2.9.1. Những hạn chế
• 2.9.2. Phân tích nguyên nhân của những hạn chế
• 2.9.2.1. Nguyên nhân chủ quan
• 2.9.2.2. Nguyên nhân khách quan
• 2.10. Tiểu kết chương 2
• 4. CHƯƠNG 3: CÁC BIỆN PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH CHO ĐÀO TẠO NGHỀ LAO ĐỘNG NÔNG THÔN
• 3.1. Phương hướng về chính sách tài chính cho đào tạo nghề lao động nông thôn theo Quan điểm của Đảng tại Đại hội Đảng lần thứ XI
• 3.2. Các nguyên tắc lựa chọn biện pháp
• 3.2.1. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học
• 3.2.2. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi
• 3.2.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
• 3.2.4. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
• 3.2.5. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ
• 3.3. Các biện pháp hoàn thiện chính sách tài chính cho đào tạo nghề lao động nông thôn
• 3.3.1. Nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành, xã hội, của cán bộ, công chức xã và lao động nông thôn về vai trò của đào tạo nghề cho lao động nông thôn
• 3.3.2. Huy động, lồng ghép các nguồn lực và khuyến khích các dự án, các nguồn xã hội hóa thực hiện đào tạo nghề cho lao động nông thôn
• 3.3.3. Xây dựng, đề xuất các chính sách, mức chi phù hợp với tình hình phát triển
• 3.3.4. Củng cố cơ chế quản lý tài chính
• 3.3.5. Mối liên quan của các biện pháp
• 3.3.6. Kiểm chứng tính cấp thiết - hiệu quả của các biện pháp đó
• 3.3.7. Những vấn đề chung về khảo nghiệm
• 3.3.8. Phân tích kết quả khảo nghiệm
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách tài chính cho đào tạo nghề lao động nông thôn

Chính sách tài chính cho đào tạo nghề lao động nông thôn đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại khu vực nông thôn. Đào tạo nghề không chỉ giúp người lao động nông thôn có kỹ năng cần thiết mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững. Chính sách này cần được hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường lao động.

1.1. Định nghĩa và vai trò của chính sách tài chính

Chính sách tài chính cho đào tạo nghề là hệ thống các quy định, hướng dẫn nhằm hỗ trợ tài chính cho các cơ sở đào tạo nghề. Vai trò của chính sách này là tạo điều kiện thuận lợi cho người lao động nông thôn tiếp cận với các chương trình đào tạo, từ đó nâng cao kỹ năng và khả năng cạnh tranh trên thị trường lao động.

1.2. Tình hình hiện tại của chính sách tài chính

Hiện nay, chính sách tài chính cho đào tạo nghề lao động nông thôn đã có những bước tiến nhất định nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Mức hỗ trợ tài chính cho người học nghề còn thấp, chưa đủ để khuyến khích người lao động tham gia vào các chương trình đào tạo.

II. Vấn đề và thách thức trong chính sách tài chính đào tạo nghề

Mặc dù đã có nhiều chính sách được ban hành, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức trong việc thực hiện chính sách tài chính cho đào tạo nghề lao động nông thôn. Những thách thức này cần được nhận diện và giải quyết để nâng cao hiệu quả của chính sách.

2.1. Thiếu nguồn lực tài chính

Một trong những thách thức lớn nhất là thiếu nguồn lực tài chính cho đào tạo nghề. Nguồn kinh phí từ ngân sách nhà nước còn hạn chế, trong khi nhu cầu đào tạo nghề ngày càng tăng cao.

2.2. Chất lượng đào tạo chưa đáp ứng nhu cầu

Chất lượng đào tạo nghề hiện nay chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động. Nhiều chương trình đào tạo chưa được cập nhật, dẫn đến tình trạng lao động nông thôn không có đủ kỹ năng cần thiết.

III. Phương pháp hoàn thiện chính sách tài chính cho đào tạo nghề

Để hoàn thiện chính sách tài chính cho đào tạo nghề lao động nông thôn, cần áp dụng một số phương pháp và giải pháp cụ thể. Những phương pháp này sẽ giúp nâng cao hiệu quả của chính sách và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người lao động.

3.1. Tăng cường huy động nguồn lực xã hội

Cần có các biện pháp để huy động nguồn lực từ xã hội, bao gồm các doanh nghiệp và tổ chức phi chính phủ, nhằm tăng cường hỗ trợ tài chính cho đào tạo nghề.

3.2. Cải thiện chất lượng chương trình đào tạo

Cần rà soát và cải thiện chất lượng các chương trình đào tạo nghề, đảm bảo chúng phù hợp với nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Việc này có thể thực hiện thông qua việc hợp tác với các doanh nghiệp trong việc xây dựng chương trình đào tạo.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Việc áp dụng các chính sách tài chính cho đào tạo nghề lao động nông thôn đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Nhiều người lao động đã được đào tạo và có việc làm ổn định, góp phần nâng cao đời sống và phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Kết quả đạt được từ chính sách

Nhiều lao động nông thôn sau khi tham gia các chương trình đào tạo đã có việc làm ổn định, thu nhập tăng lên rõ rệt. Điều này cho thấy hiệu quả của chính sách tài chính trong việc hỗ trợ đào tạo nghề.

4.2. Những bài học kinh nghiệm

Các bài học kinh nghiệm từ việc thực hiện chính sách tài chính cho đào tạo nghề cần được tổng kết và áp dụng cho các chương trình trong tương lai. Việc này sẽ giúp nâng cao hiệu quả và tính bền vững của các chính sách.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho chính sách tài chính

Chính sách tài chính cho đào tạo nghề lao động nông thôn cần được hoàn thiện hơn nữa để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường lao động. Việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần có các định hướng phát triển rõ ràng cho chính sách tài chính trong đào tạo nghề, nhằm đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong việc thực hiện.

5.2. Khuyến nghị cho các cơ quan chức năng

Các cơ quan chức năng cần có những khuyến nghị cụ thể để cải thiện chính sách tài chính cho đào tạo nghề, từ đó nâng cao hiệu quả và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người lao động nông thôn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực nông thôn Việt Nam tập trung gần 70% tổng lực lượng lao động xã hội trong tổng số hơn 47 triệu người đang làm việc của toàn nền kinh tế, trong đó lao động thuần nông chiếm tới 51%. Bên cạnh đó, hơn 90% số hộ nghèo của cả nước hiện sinh sống tại các vùng nông thôn. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp bách phải đẩy mạnh công tác đào tạo nghề nhằm chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Nhận thức rõ tầm quan trọng chiến lược đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1956/QĐ-TTg phê duyệt Đề án "Đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020" với mục tiêu bình quân mỗi năm đào tạo nghề cho khoảng 1.000.000 lao động nông thôn, góp phần nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 50% và giảm tỷ trọng lao động nông nghiệp xuống còn khoảng 30% vào năm 2020.

Tuy nhiên, qua 3 năm đầu triển khai từ năm 2010 đến năm 2012 trên phạm vi toàn quốc, chính sách tài chính cho đào tạo nghề lao động nông thôn đã bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là phân tích những bất cập trong cơ chế phân bổ, quản lý và sử dụng nguồn lực tài chính công, đồng thời chỉ ra sự thiếu hụt các cơ chế khuyến khích xã hội hóa. Mục tiêu cụ thể của công trình là đánh giá toàn diện thực trạng chính sách tài chính theo Quyết định 1956/QĐ-TTg, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp tài chính mang tính khoa học, đồng bộ và khả thi. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc hoàn thiện khung thể chế tài chính, tối ưu hóa nguồn lực ngân sách nhà nước, hướng tới mục tiêu tăng thu nhập của người dân nông thôn lên 2,5 lần và bảo đảm an sinh xã hội bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng Lý thuyết Vốn con người (Human Capital Theory) của Theodore Schultz và Gary Becker làm nền tảng cốt lõi. Lý thuyết khẳng định tri thức, kỹ năng và năng lực chuyên môn của người lao động là một dạng vốn kinh tế trực tiếp tạo ra năng suất biên và giá trị thặng dư. Đầu tư tài chính vào đào tạo nghề cho lao động nông thôn chính là quá trình tích lũy vốn con người, giúp người nông dân chuyển đổi từ sản xuất truyền thống sang canh tác hiện đại hoặc chuyển dịch sang khu vực công nghiệp và dịch vụ.

Bên cạnh đó, đề tài kết hợp Lý thuyết Tài chính công (Public Finance Theory) và vai trò điều tiết vĩ mô của Nhà nước đối với các hàng hóa công cộng và dịch vụ công ích. Hoạt động đào tạo nghề cho đối tượng yếu thế tại khu vực nông thôn mang lại ngoại ứng tích cực to lớn cho xã hội nhưng lại khó tự cân đối theo cơ chế thị trường thuần túy. Do đó, ngân sách nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong việc cung ứng nguồn lực ban đầu để khắc phục các thất bại thị trường.

Khung nghiên cứu làm sáng tỏ 3 khái niệm trọng tâm:

• Chính sách tài chính đào tạo nghề: Tổng thể các chuẩn mực, công cụ thu chi và cơ chế phân bổ nguồn lực tài chính của Nhà nước nhằm thúc đẩy hoạt động giáo dục nghề nghiệp.
• Lao động nông thôn: Người lao động cư trú tại địa bàn nông thôn, trực tiếp tham gia vào hoạt động sản xuất nông nghiệp hoặc các ngành nghề phi nông nghiệp.
• Cơ cấu nguồn kinh phí đào tạo nghề: Tỷ trọng phân bổ giữa ngân sách trung ương, ngân sách địa phương và các nguồn lực xã hội hóa ngoài ngân sách (học phí, viện trợ, đóng góp của doanh nghiệp).

Phương pháp nghiên cứu

Về nguồn dữ liệu, tác giả kết hợp dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo định kỳ, niên giám thống kê và văn bản quy phạm pháp luật của Tổng cục Dạy nghề thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội trên địa bàn 63 tỉnh, thành phố giai đoạn 2010–2012. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực tế với cỡ mẫu 120 phiếu hỏi dành cho cán bộ quản lý giáo dục nghề nghiệp, lãnh đạo các trường cao đẳng nghề, trung cấp nghề và giảng viên trực tiếp tham gia giảng dạy (tiêu biểu tại khu vực Hà Nội và một số địa phương lân cận).

Phương pháp chọn mẫu phân tầng phi ngẫu nhiên kết hợp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cho cả nhóm quản lý vĩ mô lẫn đội ngũ trực tiếp thực thi chính sách ở cơ sở. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích định tính (phân tích văn bản, tổng kết kinh nghiệm thực tiễn từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Malaysia) kết hợp phân tích thống kê mô tả định lượng (đo lường giá trị trung bình, độ lệch chuẩn, kiểm định tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi) là nhằm tạo lập cơ sở dữ liệu thực chứng vững chắc, giúp các luận điểm và giải pháp đề xuất đạt độ tin cậy và chuẩn xác cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực trạng tài chính dạy nghề giai đoạn 2010–2012 đã làm rõ 4 phát hiện căn bản:

• Thứ nhất, cơ cấu nguồn kinh phí có sự mất cân đối nghiêm trọng khi nguồn vốn ngân sách nhà nước (bao gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương) chiếm trên 85% tổng kinh phí thực hiện đề án. Nguồn vốn huy động xã hội hóa từ các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế và đóng góp tự nguyện của cộng đồng chỉ chiếm dưới 5%, cho thấy cơ chế khuyến khích đầu tư ngoài công lập chưa phát huy tác dụng.
• Thứ hai, định mức hỗ trợ chi phí học nghề và sinh hoạt cho người học bộc lộ nhiều điểm bất cập. Mức hỗ trợ tiền ăn 15.000 đồng/người/ngày đối với lao động thuộc diện chính sách, người có công, hộ nghèo và người tàn tật chỉ bù đắp được khoảng 40% chi phí thực tế trong bối cảnh chỉ số giá tiêu dùng tăng cao. Đặc biệt, đối tượng hộ cận nghèo (thu nhập bằng 150% chuẩn nghèo) hoàn toàn chưa được hỗ trợ tiền ăn và chi phí đi lại.
• Thứ ba, phân bổ ngân sách cho cơ sở vật chất và thiết bị đào tạo còn dàn trải. Khoản kinh phí cấp cho trang thiết bị dạy nghề lưu động tại các trung tâm dạy nghề cấp huyện chỉ đáp ứng khoảng 30% đến 35% nhu cầu thực tế. Đội ngũ hơn 20.000 giáo viên và cán bộ quản lý tham gia đào tạo nghề nông thôn chưa nhận được chế độ phụ cấp thâm niên và kinh phí bồi dưỡng kỹ năng công nghệ mới một cách thỏa đáng.
• Thứ tư, hiệu quả giải quyết việc làm sau đào tạo đạt trên 70%, tuy nhiên chất lượng việc làm chưa thực sự bền vững. Phần lớn người lao động chỉ tham gia các khóa sơ cấp nghề dưới 3 tháng và tự tạo việc làm tại chỗ với mức gia tăng thu nhập khiêm tốn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những hạn chế trên bắt nguồn từ cơ chế quản lý tài chính còn mang nặng tính bao cấp, quy trình phân bổ dự toán hàng năm tại nhiều địa phương còn mang tính cào bằng, chưa gắn kết với chỉ tiêu đầu ra và nhu cầu thực tế của thị trường lao động.

Các dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa rõ nét thông qua:

• Biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu nguồn kinh phí (Ngân sách trung ương chiếm 60%, ngân sách địa phương chiếm 25%, nguồn tài trợ và xã hội hóa chiếm 15%).
• Bảng tổng hợp so sánh mức hỗ trợ tài chính giữa các nhóm đối tượng thụ hưởng.
• Biểu đồ cột thể hiện sự tương quan giữa điểm số đánh giá mức độ cấp thiết và tính khả thi của các nhóm giải pháp với hệ số tương quan dương đạt trên 0,85.

Khi so sánh với kinh nghiệm chuyển đổi của Trung Quốc và Malaysia, việc trao quyền tự chủ tài chính cho cơ sở dạy nghề và áp dụng chính sách ưu đãi thuế sâu rộng cho doanh nghiệp là chìa khóa then chốt. Sự tương đồng này khẳng định việc điều chỉnh cơ chế tài chính công tại Việt Nam là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy tăng trưởng năng suất lao động cho 70% dân số nông thôn.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo nghiệm khoa học, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp tài chính đồng bộ nhằm hoàn thiện chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn:

• Nâng mức định mức chi hỗ trợ trực tiếp cho người học nghề: Tăng mức hỗ trợ tiền ăn từ 15.000 đồng/ngày lên tối thiểu 30.000 đồng/ngày cho lao động thuộc diện hộ nghèo, gia đình chính sách và người dân tộc thiểu số; đồng thời bổ sung chính sách hỗ trợ 100% tiền ăn và đi lại cho đối tượng hộ cận nghèo. Thời gian hoàn thành điều chỉnh trong quý II năm 2014, do liên Bộ Tài chính và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì xây dựng thông tư hướng dẫn mới.
• Thiết lập cơ chế ưu đãi thuế để thu hút vốn xã hội hóa: Ban hành chính sách giảm từ 10% đến 15% thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các đơn vị trực tiếp đầu tư trang thiết bị, chuyển giao công nghệ hoặc cam kết tiếp nhận trên 80% học viên sau tốt nghiệp vào làm việc ổn định. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ trọng nguồn vốn ngoài ngân sách lên 20% đến 25% vào cuối năm 2015.
• Đổi mới cơ chế cấp phát ngân sách theo kết quả đầu ra: Chuyển đổi từ phương thức cấp phát kinh phí theo chỉ tiêu tuyển sinh đầu vào sang cơ chế khoán kinh phí đào tạo dựa trên tỷ lệ học viên có việc làm bền vững sau 6 tháng tốt nghiệp (đạt chuẩn tối thiểu 80%). Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thí điểm triển khai tại 20 địa phương trọng điểm từ niên độ ngân sách 2014.
• Tăng cường kinh phí hiện đại hóa thiết bị và đãi ngộ giáo viên: Trích tối thiểu 15% tổng kinh phí đề án hàng năm để mua sắm thiết bị dạy nghề lưu động chuyên dụng; đồng thời áp dụng mức phụ cấp ưu đãi nghề từ 0,2 đến 0,4 mức lương cơ sở cho giáo viên giảng dạy lưu động tại các thôn, bản vùng sâu, vùng xa.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cao cho 4 nhóm đối tượng chuyên môn:

• Các cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Lãnh đạo và chuyên viên tại Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Tài chính, Tổng cục Dạy nghề và Sở Lao động - Thương binh và Xã hội các tỉnh. Nghiên cứu cung cấp hệ thống luận cứ thực chứng để sửa đổi, bổ sung Quyết định 1956/QĐ-TTg và xây dựng các văn bản hướng dẫn quản lý tài chính phù hợp với biến động thị trường.
• Ban giám hiệu và cán bộ quản lý các cơ sở giáo dục nghề nghiệp: Lãnh đạo các trường cao đẳng nghề, trung cấp nghề và trung tâm dạy nghề cấp huyện. Tài liệu hỗ trợ việc lập dự toán thu chi, quản lý dòng tiền đào tạo lưu động và tối ưu hóa chi phí vận hành các lớp sơ cấp nghề.
• Doanh nghiệp, hợp tác xã và các hiệp hội ngành nghề: Đơn vị sử dụng lao động có thể nghiên cứu các mô hình liên kết đào tạo, tận dụng cơ chế hỗ trợ tài chính của Nhà nước để đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ theo đơn đặt hàng với chi phí tối ưu.
• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh: Người làm nghiên cứu trong các chuyên ngành Quản lý giáo dục, Kinh tế lao động và Tài chính công có thể khai thác khung phân tích lý thuyết, quy trình khảo sát thực chứng và hệ thống dữ liệu thống kê giai đoạn 2010–2012 phục vụ các công trình khoa học tiếp nối.

Câu hỏi thường gặp

Điểm đột phá căn bản của Quyết định 1956/QĐ-TTg về chính sách tài chính là gì?
Quyết định 1956/QĐ-TTg đánh dấu bước chuyển biến lớn khi lần đầu tiên Nhà nước thiết lập khung ngân sách mục tiêu riêng biệt cho đào tạo nghề nông thôn. Chính sách hỗ trợ trực tiếp chi phí học nghề ngắn hạn từ 1.500.000 đồng đến 3.000.000 đồng/khóa cho các đối tượng chính sách, tạo cơ hội học nghề bình đẳng cho hàng triệu lao động khó khăn trên cả nước.

Tại sao cần mở rộng chính sách hỗ trợ tiền ăn và đi lại cho hộ cận nghèo?
Trong thực tế, ranh giới thu nhập giữa hộ nghèo và hộ cận nghèo rất mong manh. Khi tham gia các khóa học kéo dài đến 3 tháng, việc thiếu hụt chi phí sinh hoạt hàng ngày khiến nhóm lao động cận nghèo dễ bỏ học giữa chừng. Việc hỗ trợ kinh phí giúp họ duy trì việc học, tạo cơ hội thoát nghèo bền vững và giảm nguy cơ tái nghèo.

Cơ chế cấp phát tài chính dựa trên kết quả đầu ra mang lại lợi ích gì cho hệ thống dạy nghề?
Cơ chế này xóa bỏ tình trạng đào tạo theo chỉ tiêu hình thức, buộc các cơ sở dạy nghề phải chủ động khảo sát nhu cầu thị trường và liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp. Khi kinh phí được giải ngân dựa trên tỷ lệ tối thiểu 80% học viên có việc làm, nguồn lực tài chính công sẽ được sử dụng hiệu quả và tránh lãng phí ngân sách.

Kinh nghiệm quốc tế nào trong luận văn có thể áp dụng ngay cho Việt Nam?
Mô hình kết hợp trường học và doanh nghiệp của Trung Quốc cùng chính sách ưu đãi vốn cho cơ sở chế biến nông sản của Malaysia là bài học phù hợp nhất. Việc cho phép cơ sở dạy nghề mở xưởng sản xuất và miễn giảm thuế cho doanh nghiệp liên kết giúp giảm gánh nặng chi ngân sách nhà nước, đồng thời giải quyết triệt để việc làm đầu ra.

Làm thế nào để giải quyết tình trạng thiếu thiết bị thực hành tại các vùng sâu, vùng xa?
Giải pháp tối ưu là đầu tư các xe bán tải và trang thiết bị thực hành lưu động dùng chung cho mạng lưới trung tâm dạy nghề cấp huyện. Phương thức này vừa tiết kiệm hơn 60% chi phí đầu tư xây dựng phòng ốc cố định, vừa tạo điều kiện đưa lớp học trực tiếp về các thôn, bản để phục vụ bà con nông dân.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng chính sách tài chính cho đào tạo nghề lao động nông thôn sau 3 năm triển khai Đề án 1956 giai đoạn 2010–2012 trên quy mô cả nước.
• Xác định rõ sự mất cân đối khi ngân sách nhà nước vẫn chiếm trên 85% tổng nguồn lực, trong khi nguồn vốn xã hội hóa từ doanh nghiệp chưa được khơi thông hiệu quả.
• Tổng kết thành công bài học kinh nghiệm quốc tế từ Trung Quốc, Hàn Quốc và Malaysia trong việc vận dụng chính sách tài chính để chuyển dịch cơ cấu lao động nông nghiệp.
• Xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp tài chính mang tính đột phá, tập trung vào nâng cao định mức hỗ trợ người học, ưu đãi thuế cho doanh nghiệp và đổi mới phương thức cấp phát ngân sách.
• Khảo nghiệm khoa học khẳng định tính cấp thiết và tính khả thi vượt trội của các biện pháp đề xuất với độ tin cậy thực chứng cao.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn vững chắc giúp các cơ quan quản lý hoàn thiện chính sách tài chính giáo dục nghề nghiệp. Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2014 đến năm 2020, các bộ ngành chức năng cần nhanh chóng thể chế hóa các giải pháp nêu trên thành văn bản quy phạm pháp luật cụ thể, tạo đòn bẩy tài chính mạnh mẽ thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn nước nhà.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về chính sách tài chính cho đào tạo nghề lao động nông thôn Chương 2: Thực trạng chính sách tài chính cho đào tạo nghề lao động nông thôn Chương 3: Các biện pháp hoàn thiện chính sách tài chính cho đào tạo nghề lao động nông thôn 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH CHO ĐÀO TẠO NGHỀ LAO ĐỘNG NÔNG THÔN 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Trên thế giới Thế giới đã và đang bước vào thế kỷ 21 với những chuyển biến nhanh chóng về khoa học - công nghệ và tiến bộ xã hội. Nền kinh tế trí thức ra đời với tốc độ phát triển nhanh chóng đã và đang làm đảo lộn nhiều quan niệm, giá trị trên nhiều bình diện kinh tế, văn hóa, xã hội và là bước phát triển tất yếu của các nền kinh tế trên thế giới thời kỳ công nghiệp hoá.

Bên cạnh đó, quá trình toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế tiếp tục phát triển mạnh mẽ. Việc tham gia vào mạng sản xuất và chuỗi giá trị gia tăng toàn cầu đã trở thành yêu cầu đối với các nền kinh tế. Trong bối cảnh đó, chất lượng nguồn nhân lực sẽ là yếu tố quyết định nâng cao năng lực cạnh tranh và sự thành công của mỗi quốc gia; Nhận thức được tầm quan trọng đó trong những năm gần đây các quốc gia trên thế giới đã đẩy mạnh công tác đào tạo nghề nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, bởi đây chính là nguồn lực trực tiếp tham gia vào quá trình sản xuất, thúc đẩy nền kinh tế phát triển mạnh mẽ trong đó các nước đã rất chú trọng đến công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn. - Ở Trung Quốc Trung Quốc là một nước lớn về nông nghiệp, dân số nông thôn chiếm đến 80%, giải quyết vấn đề nông nghiệp, nông thôn và nông dân là mấu chốt nhằm thực hiện hiện đại hóa Trung Quốc.

Thành tựu nổi bật trong đổi mới ở Trung Quốc là xuất phát từ đổi mới trong nông nghiệp và cơ cấu lại kinh tế nông thôn. Trong đó, phát triển các hoạt động phi nông nghiệp ở nông thôn và công nghiệp hóa nông nghiệp là hai đặc trưng quan trọng nhất trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp và nông thôn Trung Quốc, thông qua việc Đào tạo nghề, chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn, tổ chức kết hợp giữa nông hộ 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] với công ty hoặc nông hộ kết hợp với tập thể, nông hộ cùng với các tổ chức kinh tế khác tiến hành liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, kết hợp giữa nông nghiệp – công nghiệp và thương mại, kết nối các khâu thành một dây chuyền. Về mặt nghiên cứu, ngay từ những năm 2000, các nhà khoa học Trung Quốc đưa vấn đề “tam nông” thành Chiến lược phát triển Trung Quốc trong thế kỷ XXI. Trong các nghiên cứu này, việc đề xuất xây dựng các chương trình, các dự án với sự tham gia của người dân, sự tham gia của cộng đồng làng xã được coi là những đề xuất có ý nghĩa, nhằm quản lý tốt các chương trình, dự án.

- Ở Hàn Quốc Hàn Quốc đã thực hiện chính sách nguồn nhân lực trong nông nghiệp nhằm nâng cao năng suất lao động nông nghiệp. Từ đó rút dần lao động trẻ ra khỏi nông nghiệp. Chính sách này tập trung vào ba chương trình lớn đó là: Chương trình hỗ trợ trang trại gia đình; Chương trình hỗ trợ các doanh nghiệp kinh doanh nông nghiệp và Chương trình hỗ trợ giáo dục và đào tạo. Mục tiêu của các chính sách này là nhằm bảo vệ và hỗ trợ cho các nhà kinh doanh nông nghiệp có trình độ, kỹ năng canh tác, các công ty kinh doanh nông nghiệp, những người có khả năng thúc đẩy năng suất và quản lý việc canh tác một cách hiệu quả và ổn định.

Chính phủ cung cấp vốn và hỗ trợ kỹ thuật đối với các hoạt động đào tạo và tạo việc làm phi nông nghiệp và việc tổ chức sản xuất theo hình thức hợp tác. Các nghiên cứu về xây dựng và thực hiện hiện các chương trình, dự án phát triển nông thôn được các nhà khoa học Hàn Quốc thực hiện từ những năm 60 của thế kỷ XX và cũng như ở Trung Quốc, việc đề xuất giao quản lý các chương trình, dự án cho cộng đồng được Chính phủ chấp thuận. Một trong các giải pháp đề ra là phải đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý dự án. - Ở Mông Cổ Do nông nghiệp và nông thôn đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế của Mông cổ nên chính sách việc làm đối với khu vực nông thôn trở thành một 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vấn đề quan trọng trong chiến lược phát triển nông thôn.

Chính phủ đã đưa ra Chương trình xúc tiến việc làm quốc gia, tăng cường sự tham gia chủ động của các cơ quan chính phủ, cộng đồng, tăng khả năng tiếp cận thông tin về đào tạo nghề và việc làm. Các biện pháp cụ thể là cải thiện các dịch vụ tài chính, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, phát triển hợp tác xã, phát triển doanh nghiệp gia đình, lồng ghép chính sách tạo việc làm với bảo vệ môi trường và phân bố lại dân cư nông thôn, tạo việc làm tại địa phương thông qua phát triển du lịch và cơ sở hạ tầng. Chính sách thị trường lao động nhằm vào khuyến khích việc làm cho thanh niên và người nghèo, tăng cường phát triển kỹ năng và đào tạo nghề để đáp ứng nhu cầu thị trường, cải thiện về thông tin và nâng cao nhận thức về khuyến khích tạo việc làm. Ở Việt Nam Nông nghiệp, nông thôn và nông dân có vị trí đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp cách mạng và công cuộc đổi mới nền kinh tế - xã hội của đất nước.

Trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của nước ta đến năm 2020 được Đại hội Đảng lần thứ XI thông qua, một trong những giải pháp có tính đột phá thực hiện được mục tiêu đưa nước ta trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020 là phát triển, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, trong đó có nhân lực qua đào tạo nghề. Hiện nay tổng số lao động đang làm việc trong các lĩnh vực của nền kinh tế quốc dân là trên 47 triệu người, trong đó lao động đang làm việc trong nông thôn chiếm gần 70%, làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp chiếm 51%. Để đáp ứng nhu cầu nhân lực của một nước công nghiệp theo hướng hiện đại, cần phải chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu lao động trong nông thôn và đào tạo nghề có sứ mạng rất lớn, góp phần rất quan trọng vào việc chuyển dịch này. Trong Nghị quyết số 26/NQ-TƯ về nông nghiệp, nông dân và nông thôn của Đảng có đề ra: “Giải quyết việc làm cho nông dân là nhiệm vụ ưu tiên xuyên suốt trong mọi chương trình phát triển kinh tế - xã hội của cả nước; bảo đảm hài hoà giữa các vùng, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, giữa nông thôn và thành thị.

Có kế 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hoạch cụ thể về đào tạo nghề và chính sách đảm bảo việc làm cho nông dân, nhất là ở các vùng chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Đẩy mạnh xuất khẩu lao động từ nông thôn…. Hình thành chương trình mục tiêu quốc gia về đào tạo nghề, phát triển nguồn nhân lực, đảm bảo hàng năm đào tạo khoảng 1 triệu lao động nông thôn [12][18]; phấn đấu đến năm 2020 lao động nông nghiệp còn khoảng 30% lao động xã hội; tỷ lệ lao động nông thôn qua đào tạo đạt trên 50%”. Thực hiện Nghị quyết của Trung ương Đảng, ngày 28 tháng 10 năm 2008 Chính phủ đã ra Nghị quyết số 24/2008/NQ- CP ban hành chương trình hành động của Chính phủ, trong đó có mục tiêu: “Tập trung đào tạo nguồn nhân lực ở nông thôn, chuyển một bộ phận lao động nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ, giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập của dân cư nông thôn tăng lên 2,5 lần so với hiện nay”.

Một trong những nhiệm vụ chủ yếu trong chương trình hành động của Chính phủ là:“ Xây dựng Chương trình mục tiêu quốc gia về đào tạo nguồn nhân lực nông thôn. Tập trung xây dựng kế hoạch và giải pháp đào tạo cho bộ phận con em nông dân đủ trình độ, năng lực vào làm việc ở các cơ sở công nghiệp, thủ công nghiệp và dịch vụ và chuyển nghề; bộ phận nông dân còn tiếp tục sản xuất nông nghiệp được đào tạo về kiến thức và kỹ năng để thực hành sản xuất nông nghiệp hiện đại; đồng thời tập trung đào tạo nâng cao kiến thức cho cán bộ quản lý, cán bộ cơ sở”. Để cụ thể hoá chương trình hành động, ngày 27 tháng 11 năm 2009, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1956/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020” (gọi tắt là Đề án 1956). Trong Quyết định này đã thể hiện rõ quan điểm của Đảng và Nhà nước ta là : “Đào ta ̣o nghề cho lao đô ̣ng nông thôn là sự nghiê ̣p của Đảng , Nhà nước, của các cấp, các ngành và xã hội nhằ m nâng cao chấ t lươ ̣ng lao đô ̣ng nông thôn , đáp ứng yêu cầ u công nghiê ̣p hóa , hiê ̣n đa ̣i hóa nông nghiê ̣p , nông thôn.

Nhà nước tăng cường đầu tư để phát triển đào ta ̣o nghề cho lao động nông thôn, có chính sách bảo đảm thực hiện công bằng xã hội về cơ hội học nghề đố i với 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] mọi lao động nông thôn, khuyến khích, huy động và tạo điều kiện để toàn xã hội tham gia đào ta ̣o nghề cho lao đô ̣ng nông thôn” [4][1] Trong những năm gần đây đã có môt số đề tài nghiên cứu về lý luận, thực tiễn và các biện pháp về đào tạo nghề cho Lao động nông thôn đã đề cập ở các mức độ và khía cạnh khác nhau ở cấp vĩ mô cũng như vi mô.