TR¯âNG THPT ĐÀO S¡N TÂY Tä HÓA HàC Lý thuyÁt & Bài tÁp KHTN Há và tên : &&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&. Tài lißu l°u hành nßi bß Tháng 9/2023 MĂC LĂC A. 1 Ch°¢ng 1: ESTE – LIPIT. 2 Ch°¢ng 2: CACBOHIDRAT.
4 Ch°¢ng 3: AMIN, AMINO AXIT, PROTEIN. 8 BÀI : PEPTIT VÀ PROTEIN. 9 Ch°¢ng 4: POLIME VÀ VÀT LIàU POLIME. 11 Ch°¢ng 5: Đ¾I C¯¡NG KIM LO¾I.
15 BÀI : Vk TR䤃Ā KIM LO¾I TRONG BKNG Hà TH×NG TUÃN HOÀN CÃU T¾O C_A KIM LO¾I. 15 BÀI : T䤃ĀNH CHÃT C_A KIM LO¾I – DCY ĐIàN HOA C_A KIM LO¾I. 15 BÀI : SĀ N MÒN KIM LO¾I. 16 BÀI : ĐIÂU CHÀ KIM LO¾I.
17 Ch°¢ng 6: KIM LO¾I KIÂM – KIÂM THâ - NHÔM. 18 BÀI : KIM LO¾I KIÂM. 18 BÀI : HĀP CHÃT KIM LO¾I KIÂM. 19 BÀI : KIM LO¾I KIÂM THâ.
20 BÀI : HĀP CHÃT KIM LO¾I KIÂM THâ. 20 BÀI : N¯âC CĀNG. 21 BÀI : HĀP CHÃT C_A NHÔM. 23 Ch°¢ng 7: SÂT – CROM – ĐàNG.
23 BÀI : HĀP CHÃT SÂT. 24 BÀI : HĀP KIM C_A SÂT. 26 BÀI : HĀP CHÃT C_A CROM. 26 BÀI : ĐàNG VÀ HĀP CHÃT.
27 Ch°¢ng 8: PHÂN BIàT MàT S× CHÃT VÔ C¡. 28 BÀI : NHÀN BIÀT MàT S× ION TRONG DUNG DkCH. 28 Ch°¢ng 9: HOA HàC VâI CÁC VÃN Đ PHÁT TRIÄN KINH TÀ - XC HàI - MÔI TR¯äNG. 30 CH¯¡NG 1: ESTE – LIPIT.
30 CH¯¡NG 2: CACBOHIDRAT. 40 CH¯¡NG 3: AMIN – AMINOAXIT – PROTEIN. 50 CH¯¡NG 4: POLIME. 60 CH¯¡NG 5: Đ¾I C¯¡NG KIM LO¾I.
65 CH¯¡NG 6: KIM LO¾I KIÂM – KIÂM THâ - NHÔM. 77 CH¯¡NG 7: SÂT – CROM – ĐàNG. 88 CH¯¡NG 8: PHÂN BIàT MàT S× CHÃT VÔ C¡. 97 CH¯¡NG 9: HOA HàC VâI MÔI TR¯äNG.
LÝ THUY¾T Ch°¢ng 1: ESTE – LIPIT BÀI : ESTE I. Khái nißm : Khi thay nhóm OH å nhóm cacboxyl cÿa axit cacboxylic bÁng nhóm OR’ cÿa ancol thì đ°āc este. Este đ¢n chāc: RCOOR’ Trong đó R là gßc hidrocacbon hay H; R’ là gßc hidrocacbon Este no đ¢n chāc m¿ch hç : CnH2nO2 ( vãi n 2) Danh pháp : Tên gßc R’ (ancol) + tên gßc RCOO (axit) (đuôi at) Gác ancol Gác axit CH3- : Metyl HCOO-: fomat C2H5-: Etyl CH3-COO- : axetat CH2=CH- : Vinyl CH3CH2-COO- : propionat CH3-CH2-CH2 -: Propyl CH2=CH-COO-: acrylat CH3-CH(CH3)- : Isopropyl CH2=C(CH3)-COO-: metacrylat C6H5 -: Phenyl C6H5-COO-: benzoat C6H5- CH2-: Benzyl II. Lí tính : - Các este h¿u nh° không tan trong n°ãc, nh°ng tan nhiÃu trong dung môi hÿu c¢.
- Th°ång là ch¿t lßng, nhẹ h¢n n°ãc, dß bay h¢i. - So sánh nhiát đá sôi (đßi vãi nhÿng ptử có cùng khßi l°āng phân tử / cùng sß nguyên tử C) Axit cacboxylic > ancol> este - Các este có mùi th¢m đặc tr°ng: CH3 – COO-CH2-CH2-CH(CH3)2 (isoamyl axetat): Mùi chußi (d¿u chußi) C2H5-COO-C2H5 (etyl propionat) hoặc CH3-CH2-CH2-COO-C2H5 (etyl butyrat): mùi dāa CH3-COO-CH2-C6H5 (benzyl axetat): Mùi hoa nhài. PhÁn āng å nhóm chāc a. PhÁn āng thÿy phân este trong môi tr°ãng axit: ch¿m, thu¿n nghßch to ,H + RCOOR’ + H2O ⎯⎯⎯⎯⎯ ³ RCOOH ⎯ + R’OH Axit Ancol b.
PhÁn āng thÿy phân este trong môi tr°ãng kiÁm (p° xà phòng hóa): nhanh, mßt chiÁu 0 RCOOR’ + NaOH ⎯⎯ t ³ RCOONa + R’OH Muái Ancol THPT Đào Sơn Tây Bài học Hóa 12 - KHTN * L°u ý mát sß tr°ång hāp đặc biát cÿa ph¿n āng thuỷ phân este D¿ng c¿u t¿o este VD R-COO-CH=CH-R’ CH COOCH = CH + KOH ⎯⎯ to ³ CH COOK + CH CHO 3 2 3 3 R-COO-C6H5 HCOOC6 H5 + 2KOH ⎯⎯³ HCOOK + C6 H5OK + H2 O to 2. PhÁn āng å gác hidrocacbon a. PhÁn āng trùng hāp, làm mÃt màu n°ác brom, cßng H2. xÁy ra å các este ch°a no.
CH3 COOCH = CH2 + Br2 ⎯⎯ ³ CH3COOCHBr − CH2 Br C2 H5COOCH2 CH = CH2 + H2 ⎯⎯⎯ ³ C2 H5COOCH2 CH2 − CH3 o Ni, t b. PhÁn āng tráng g°¢ng: x¿y ra ç các este fomat HCOO-R’ khi ph¿n āng vãi dung dßch AgNO3/NH3 3. PhÁn āng cháy: CnH2nO2 + (3n-2)/2 O2 ⎯⎯³ o t nCO2 + nH2O nCO = n H O este no, đ¢n chāc. ĐiÁu ch¿ : + Este cÿa ancol: đun hãi l°u ancol vái axit hÿu c¢, có H2SO4 đ¿c xúc tác, gái là ph¿n āng este hóa.
⎯⎯⎯³ H 2 SO4 d R-COOH + R’-OH ⎯⎯⎯ RCOO–R’ + H2O 0 t + Este cÿa phenol: C6H5OH + (RCO)2O RCOOC6H5 + RCOOH V-ĀNG DĂNG: - NhiÃu este dùng làm dung môi - Các este không no dùng đÅ s¿n xu¿t ch¿t dẻo - Mát sß este dùng làm ch¿t t¿o h°¢ng trong công nghiáp thāc phẩm BÀI : LIPIT I. Khái nißm: Lipit là nhÿng hāp ch¿t hÿu c¢ có trong tÁ bào sßng, không hòa tan trong n°ãc nh°ng tan nhiÃu trong dung môi hÿu c¢ không phân cāc. Khái nißm: Ch¿t béo là trieste cÿa glixerol vãi axit béo gái chung là triglixerit hay triaxylglixerol. Công thāc chung :R1COO-CH2 R1,R2,R3: là gßc hidrocacbon gißng hoặc khác nhau.
R2COO-CH R3COO-CH2 2 THPT Đào Sơn Tây Bài học Hóa 12 - KHTN Các axit béo và chÃt béo th°ãng g¿p : Axit béo ChÃt béo C15H31COOH : Axit panmitic (C15H31COO)3C3H5 hoặc C51H98O6: Tripanmitin (tripanmitoylglixerol ) C17H35COOH : Axit stearic (C17H35COO)3C3H5 hoặc C57H110O6: Tristearin (tristearoylglixerol ) C17H33COOH : Axit oleic (C17H33COO)3C3H5 hoặc C57H104O6 : Triolein (trioleoylglixerol) 2. Tính chÃt v¿t lí: - æ nhiát đá th°ång, ch¿t béo lßng trong phân tử có gßc hidrocacbon không no, ch¿t béo rÃn trong phân tử có gßc hidrocacbon no. - Không tan trong n°ãc , nhẹ h¢n n°ãc. PhÁn āng thÿy phân trong môi tr°ãng axit → axit béo và glixerol + ⎯⎯³ H ⎯⎯ (C17H35COO)3C3H5 + 3 H2O to C17H35COOH + C3H5(OH)3 b.
PhÁn āng thÿy phân trong môi tr°ãng kiÁm - PhÁn āng xà phòng hóa: → mußi cÿa axit béo (xà phòng) và glixerol t0 (C17H35COO)3C3H5 + 3NaOH ⎯⎯ ³ 3 C17H35COONa + C3H5(OH)3 Natristearat (xà phòng) c. PhÁn āng cßng hidro cÿa ch¿t béo lßng thành ch¿t béo rÃn (b¢ nhân t¿o) ⎯⎯⎯⎯ Ni ³ (C17H33COO)3C3H5 + 3 H2 175−1950 C (C17H35COO)3C3H5 lßng rÃn d. PhÁn āng oxi hóa: nßi đôi C=C ç gßc axit không no cÿa ch¿t béo bß oxh chÁm bçi oxy không khí t¿o thành peoxyt, ch¿t này bß phân hÿy thành các s¿n phẩm có mùi khó chßu. Đó là nguyên nhân cÿa hián t°āng d¿u mÿ đÅ lâu bß ôi.
Āng dăng: + Thāc n quan tráng cÿa con ng°åi. + Nguyên liáu tãng hāp mát sß ch¿t khác c¿n thiÁt cho c¢ thÅ. + Trong công nghiáp dùng đÅ s¿n xu¿t xà phòng và glixerol. + Ch¿t béo còn dùng trong s¿n xu¿t thāc phẩm.
3 THPT Đào Sơn Tây Bài học Hóa 12 - KHTN Ch°¢ng 2: CACBOHIDRAT I. Khái nißm : Cacbohiđrat là nhÿng hāp chÃt hÿu c¢ t¿p chāc và th°ång có công thāc chung là Cn(H2O)m. Phân lo¿i : Cacbohiđrat đ°āc phân thành 3 nhóm sau : - Monosaccarit : không thÅ thÿy phân đ°āc, gám glucoz¢ và fructoz¢. - Đisaccarit : khi thÿy phân mßi phân tử sinh ra hai phân tử monosaccarit.
- Polisaccarit : khi thÿy phân đÁn cùng mßi phân tử sinh ra nhiÃu phân tử monosaccarit. Gám: tinh bát và xenluloz¢. MONOSACCARIT ĐISACCARIT POLISACCARIT C6H12O6 = 180 C12H22O11 = 342 (C6H10O5)n = 162n GLUCOZ¡ FRUCTOZ¡ SACCAROZ¡ TINH BÞT XENLULOZ¡ - Ch¿t rÃn, tinh thÅ - Ch¿t rÃn, kÁt - Có trong nhiÃu loài thāc - Là ch¿t rÃn, d¿ng - Là ch¿t rÃn d¿ng sāi, không màu, dß tan trong tinh, không vÁt: cây mía, cÿ c¿i đ°ång bát vô đßnh hình, màu trÃng, không tan n°ãc, vß ngát không màu, dß tan và hoa thßt nßt. màu trÃng, không trong n°ãc và nhiÃu ngát bằng đ°ång mía.
trong n°ãc, có - Là ch¿t rÃn kÁt tinh, tan trong n°ãc dung môi hÿu c¢ - Có h¿u hÁt trong các vß ngát h¢n không màu, không mùi, l¿nh, tan mát ph¿n nh°ng tan trong n°ãc I. bá phÁn cÿa cây nh° lá, đ°ång mía. có vß ngát, tan tßt trong trong n°ãc nóng, Svayde (dung dßch Tính hoa, rß,. và nh¿t là - Đặc biát trong n°ãc t¿o thành dung Cu(OH)2.
chÃt trong qu¿ chín. Có mÁt ong có tãi dßch keo, gái là há - Là thành ph¿n chính v¿t lí nhiÃu trong qu¿ nho 40% fructoz¢ tinh bát. t¿o nên màng tÁ bào nên gái là đ°ång nho. làm cho mÁt thāc vÁt: bông, đay, Trong mÁt ong : kho¿ng ong có vß ngát gai& 30%, trong máu ng°åi : sÃc.
náng đá không đãi kho¿ng 0,1%. * D¿ng m¿ch hå : * D¿ng m¿ch Saccaroz¢ là mát -Là lo¿i -Là mát polisaccarit, gám 5 nhóm OH và hå: gám 5 đisaccarit đ°āc c¿u t¿o từ polisaccarit, phân phân tử gám nhiÃu gßc anđêhit đ¢n chāc. nhóm OH và 1 1 gác α – glucoz¢ và 1 gác tử gám nhiÃu mÃt β – glucoz¢ liên kÁt * D¿ng m¿ch vòng : tán nhóm xeton. β – fructoz¢ liên kÁt vãi xích α – glucoz¢ vãi nhau thành m¿ch t¿i chÿ yÁu ç 2 d¿ng *D¿ng m¿ch nhau qua nguyên tử oxi.
liên kÁt vãi nhau, kéo dài, nhiÃu m¿ch II. m¿ch vòng 6 c¿nh : ³ – vòng : tán t¿i t¿o thành 2 d¿ng: xenluloz¢ ghép l¿i vãi CÃu glucoz¢ và ³ – glucoz¢. chÿ yÁu 2 d¿ng amiloz¢ và nhau thành sāi trúc vòng 5 c¿nh ³ – amilopectin. phân fructoz¢ và ³ – + Amiloz¢: thành - Xenluloz¢ chß có c¿u tÿ fructoz¢.
m¿ch dài, không t¿o m¿ch không phân phân nhánh, nhánh, mßi gßc xoÃn l¿i. C6H10O5 có 3 nhóm + Amilopectin: Có OH, nên có thÅ viÁt: c¿u trúc m¿ch (C6H10O5)n hay phân nhánh [C6H7O2(OH)3]n. + Tính chÃt cÿa ancol + Tác dăng vái + PhÁn āng vái Cu(OH)2 + PhÁn āng thÿy + PhÁn āng thÿy đa chāc : Cu(OH)2 cho : phân : phân : - Tác dăng vái dung dßch màu C12H22O11 + Cu(OH)2 ² (C6H10O5)n + (C6H10O5)n + nH2O Cu(OH)2 : æ nhiát đá xanh lam (C12H21O11)2Cu + 2H2O nH2O + ⎯⎯⎯ ³ 0 H ,t C6H12O6 th°ång, ph¿n āng vãi + cßng hiđro Ph¿n āng x¿y ra ç nhiát đá + ⎯⎯⎯ ³ 0 H ,t (glu) Cu(OH)2 cho dung dßch cho sobitol th°ång, t¿o dd màu xanh màu xanh lam: + Trong môi lam. C6H12O6 (glu) + PhÁn āng vái axit III.
2C6H12O6 + Cu(OH)2 tr°ång baz¢, b. PhÁn āng thÿy phân : + PhÁn āng màu nitric : Tính ² (C6H11O6)2Cu + fructoz¢ C12H22O11 + H2 O vái iot : [C6H7O2(OH)3]n + chÃt Do c¿u t¿o m¿ch ç 3nHNO3 hóa 2H2O chuyÅn hóa + ⎯⎯⎯⎯ ³ C6H12O6 0 H ,t d¿ng xoÃn có lß H SO ñaëc , t0 hác - PhÁn āng t¿o este : thành glucoz¢. hoaëc enzim ⎯⎯⎯⎯⎯ 2 4 ³ rßng, tinh bát h¿p Glucoz¢ có thÅ t¿o este → fructoz¢ bß + C6H12O6 [C6H7O2(ONO2)3]n + chāa 5 gßc axit axetic oxi hóa båi Glu Fruc phÿ iot cho màu 3nH2O AgNO3/NH3 xanh tím. trong phân tử khi tham Xenluloz¢ trinitrat gia ph¿n āng vãi t°¢ng tā là ch¿t dß cháy và nã anhiđrit axetic glucoz¢.
m¿nh không sinh ra khói nên đ°āc dùng 4 THPT Đào Sơn Tây Bài học Hóa 12 - KHTN (CH3CO)2O , có mặt L°u ý: làm thuác súng piriđin. Fructoz¢ không khói.