phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận án kết cấu thành 4 chương, 12 tiết. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án Chương 2.Hồ Chí Minh với cuộc đấu tranh hòa bình thống nhất đất nước từ năm 1954 đến năm 1960 Chương 3. Hồ Chí Minh với cuộc kháng chiến vì mục tiêu thống nhất đất nước từ năm 1961 đến năm 1975 Chương 4.Một số nhận xét, kinh nghiệm và liên hệ 5 z Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾNĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu ở Việt Nam.
Đã có nhiều công trình đề cập gián tiếp đến các khía cạnh khác nhau của sự nghiệp thống nhất đất nước do Hồ Chí Minh và ĐLĐVN lãnh đạo từ năm 1954 đến năm 1975, có thể tạm phân chia thành các nhóm như sau: 1.Nhóm các công trình nghiên cứu về lịch sử Đảng, lịch sử dân tộc và hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp vàchống đế quốc Mỹ xâm lược. Cuốn Tìm về cội nguồn của GS. Phan Huy Lê, Nhà xuất bản Thế giới, Hà Nội, 2011, là một công trình đồ sộ, tập hợp nhiều bài nghiên cứu trong cuộc đời làm khoa học của ông. Phần II của cuốn sách về “mấy vấn đề tổng quan” đã trình bày các cơ sở kinh tế, văn hóa, lịch sử, quá trình hình thành, phát triển của dân tộc Việt Nam, tính thống nhất trong đa dạng của lịch sử Việt Nam.
Cuốn sách tuy không liên quan trực tiếp đến đề tài, nhưng gợi mở cho tác giả hướng nghiên cứu đề tài. Cụ thể là giúp tác giả nhìn nhận vấn đề thống nhất đất nước cơ bản nhất chính là thống nhất lãnh thổ, nhưng phải đặt nó trong quan hệ tổng hòa các nội dung dân tộc, thể chế, kinh tế, văn hóa, xã hội. Cuốn Nước Việt Nam là một dân tộc Việt Nam là một của tập thể tác giả do Viện Sử học chủ trì, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội, 1976, đã trình bày khái quát quá trình hình thành đất nước, dân tộc Việt Nam; nêu lên mối quan tâm, ý chí thống nhất đất nước, những lời căn dặn toàn Đảng, toàn dân về thống nhất đất nước của Hồ Chí Minh; chỉ ra tính thống nhất lâu đời bền vững của lịch sử Việt Nam; nêu lên sự thất bại của chính sách “chia để trị” của thực dân Pháp; trình bày khái quát bài học lịch sử của “Nam Kỳ tự trị” và số phận của những kẻ đi ngược lại ý chí thống nhất của dân tộc Việt Nam; nêu lên những cơ sở kinh tế, văn hóa, pháp lý của sự nghiệp thống nhất đất nước. Công trình này đã trình bày khá sâu yếu tố văn hóa, ngôn ngữ và lịch sử đấu tranh thống nhất Việt Nam, nhưng chủ đề Hồ Chí Minh và ĐLĐVN với sự nghiệp thống nhất đất nước từ năm 1954đến năm 1975 chưa được thể hiện một cách có hệ thống, toàn diện và sâu sắc.
Mặc dù vậy, công trình đã cung cấp cho tác giả cách tiếp cận và nhiều tư liệu cần thiết cho việc nghiên cứu đề tài luận án. 6 z Các cuốn Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỷ XX của GS. Lê Thành Khôi, Nhã Nam xuất bản, Thành phố Hồ Chí Minh, 2014; Lịch sử Việt Nam, tập IV, từ năm 1945 đến năm 2005 do Lê Mậu Hãn chủ biên cùng các tác giả Nguyễn Đình Lê, Trương Thị Tiến, Nhà xuất bản giáo dục, Hà Nội, 2012; Lịch sử Việt Nam 1954 - 1975 của tác giả Nguyễn Đình Lê, Nhà xuất bản giáo dục, Hà Nội, 2010; Nhất là bộ Lịch sử Việt Nam (15 tập) do Viện Sử học biên soạn, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội, 2014, trong đó có các tập 9 - 13 có nhiều nội dung liên quan đề tài luận án; v.v… Qua các công trình này, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ vì độc lập, thống nhất của nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo và ảnh hưởng của Hồ Chí Minh từ năm 1954 đến năm 1975 đã được làm sáng rõ trên tất cả các nội dung chính trị, quân sự, ngoại giao, kinh tế, văn hóa, xã hội. Viết về cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược có các cuốn; Lịch sử Nam Bộ kháng chiến, tập II (1954 - 1975) của Hội đồng chỉ đạo biên soạn Lịch sử Nam Bộ kháng chiến, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2012; Lịch sử kháng chiến chống Mỹ, cứu nước 1954 - 1975 của tập thể tác giả Hoàng Phương, Hoàng Dũng, Trần Bưởi, Nguyễn Văn Minh, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1996; Lịch sử quân sự Việt Nam, tập 11: Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954 - 1975) do Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam biên soạn, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2005; Tổng kết cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước - thắng lợi và bài học của Ban Chỉ đạo tổng kết chiến tranh trực thuộc Bộ Chính trị, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1995;v.v… Nội dung các công trình này đã bàn sâu đến khía cạnh chính trị - quân sự của cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước (1954- 1975).
Các khía cạnh khác như kinh tế, văn hóa, xã hội, ngoại giao được đề cập dưới góc độ hỗ trợ cho cuộc kháng chiến trên lĩnh vực chính trị - quân sự. Các tư tưởng chỉ đạo chiến lược và sự động viên kịp thời của Hồ Chí Minhqua các giai đoạn của các cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, trong các chiến dịch, các trận đánh lớn có tính cách tạo dựng nền tảng tư tưởng thống nhất trong quân đội, giữa quân đội và nhân dân, trong các hoạt động quân sự, giữa các hoạt động quân sự với các nhiệm vụ chính trị chung của đất nước từ năm 1954 đến năm 1975 đã được thể hiện đầy đủ nhưng xen lẫn giữa nhiều sự kiện, bài học lịch sử quân sự và chưa được hệ thống hóa. 7 z Các cuốn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, tập II (1954 - 1975) của Viện Nghiên cứu Chủ nghĩa Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1995; Tìm hiểu Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam qua các đại hội và hội nghị trung ương do Nguyễn Trọng Phúc chủ biên, Nhà xuất bản Lao động, Hà Nội, 2003; 80 năm Đảng Cộng sản Việt Nam 1930 - 2010 những chặng đường lịch sử vẻ vang của Vũ Như Khôi, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2010; Đảng Cộng sản Việt Nam 80 năm xây dựng và phát triển do Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia biên soạn, Nhà xuất bản chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2010; v.v… Sự lãnh đạo của Hồ Chí Minh và ĐLĐVN từ năm 1954đến năm 1975 trên tất cả các lĩnh vực chính trị, quân sự, ngoại giao, kinh tế, văn hóa, xã hội, từ việc hoạch định những tư tưởng, đường lối chiến lược, sách lược đến việc tổ chức thực hiện đã được làm sáng rõ trong các công trình này. Vai trò của Hồ Chí Minh với sự nghiệp thống nhất đất nước chủ yếu được thể hiện gián tiếp qua các nghị quyết đại hội Đảng, hội nghị BCHTƯĐ do Hồ Chí Minh chủ trì hoặc dưới ảnh hưởng tư tưởng của Hồ Chí Minh và việc Hồ Chí Minh điều hành Chính phủ triển khai các nghị quyết của Đảng.
Các tác phẩm Miền Nam giữ vững thành đồng của Trần Văn Giàu, gồm 5 tập, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội, ấn hành các năm 1964, 1966, 1970, 1978; Sức mạnh Việt Nam, Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, Hà Nội, 1976; Hậu phương chiến tranh nhân dân Việt Nam, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1997; Lịch sử Mặt trận dân tộc thống nhất Việt Nam, 3 tập, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2006, 2007; Sức mạnh chiến thắng của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội, 1985; Chung một bóng cờ: về Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam do Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh chỉ đạo biên soạn, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1993; Lịch sử Quốc hội Việt Nam 1946 - 1960 của Văn phòng Quốc hội, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1994; Hồi ký Đại biểu Quốc hội khóa I do Văn phòng Quốc hội biên soạn, Nhà xuất bản chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2000; v.v… Các tác phẩm này đã chỉ ra sức mạnh Việt Nam quyết định thắng lợi cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước chính là sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân được tổ chức trong Mặt trận dân tộc thống nhất, theo ngọn cờ tư tưởng Hồ Chí Minh, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự điều hành của nhà nước VNDCCH, hướng tới mục tiêu chung: hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và 8 z giàu mạnh. Trong các tác phẩm này, Hồ Chí Minh được thể hiện là lãnh tụ của khối đại đoàn kết dân tộc, hiện thân của ý chí thống nhất đất nước, những quan điểm, tư tưởng về đoàn kết của Hồ Chí Minh đặt nền tảng cho việc xây dựng Mặt trận dân tộc thống nhất, phát huy sức mạnh dân tộc, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, từng bước đưa sự nghiệp thống nhất đất nước đến thắng lợi hoàn toàn. Nhóm các công trình nghiên cứu về Hồ Chí Minh Chủ tịch Hồ Chí Minh tiểu sử và sự nghiệp của Ban Nghiên cứu Lịch sử Đảng Trung ương, Nhà xuất bản Sự thật, Hà Nội, 1980, Hồ Chí Minh tiểu sử do Bảo tàng Hồ Chí Minh biên soạn, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2012, là những cuốn tiểu sử ghi lại và phân tích tương đối đầy đủ những sự kiện chính gắn liền với bối cảnh của chúng trong cuộc đời của Hồ Chí Minh, trong đó có tóm lược và phân tích những bài nói, bài viết quan trọng theo diễn tiến cuộc đời của Hồ Chí Minh. Qua đó, giúp người đọc hiểu biết một cách khái quát quá trình hình thành, phát triển sự nghiệp và tư tưởng của Hồ Chí Minh, vai trò của Hồ Chí Minh đối với lịch sử Việt Nam và thế giới.
Sự nghiệp thống nhất đất nước của nhân dân Việt Nam do Hồ Chí Minhlãnh đạo từ năm 1954đến năm 1969 và dưới tầm ảnh hưởng của Hồ Chí minh từ năm 1969 đến 1975 cũng đã được thể hiện một cách sơ lược nhưng bao quát trong các công trình này.