Hình Phạt Tử Hình Trong Luật Hình Sự Việt Nam

Chuyên khảo luật học phân tích Hình phạt tử hình trong luật hình sự việt nam, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Vũ Thị Thúy
• Người hướng dẫn: Ts. Trần Thị Quang Vinh
• Trường học: Trường Đại Học Luật Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật hình sự
• Đề tài: Hình Phạt Tử Hình Trong Luật Hình Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hình Phạt Tử Hình Khái Niệm và Bản Chất

Hình phạt tử hình là một trong những hình phạt nghiêm khắc nhất trong lịch sử luật hình sự. Nó tước đi quyền sống của người bị kết án. Trong bối cảnh xã hội ngày càng phát triển, quyền sống của con người được coi trọng, việc duy trì hay bãi bỏ hình phạt tử hình là vấn đề được quan tâm ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Việt Nam đã từng bước giảm số tội phạm quy định hình phạt tử hình trong Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, việc xác định hành vi nào thuộc loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng để duy trì hình phạt tử hình vẫn là một thách thức. Nghiên cứu này nhằm làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc duy trì hay bãi bỏ hình phạt tử hình ở Việt Nam.

1.1. Định Nghĩa và Đặc Điểm Của Hình Phạt Tử Hình

Theo Từ điển Giải thích Thuật ngữ Luật học, tử hình là hình phạt tước bỏ quyền sống của người bị kết án. Điều 35 Bộ luật Hình sự quy định: “Tử hình là hình phạt đặc biệt chỉ áp dụng đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng”. Hình phạt tử hình có đầy đủ các đặc điểm chung của hình phạt, đồng thời có các đặc điểm riêng như là hình phạt nghiêm khắc nhất, chỉ áp dụng đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng và trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng. Tính “đặc biệt” còn thể hiện ở thẩm quyền áp dụng: chỉ có Tòa án nhân dân cấp tỉnh và Tòa án quân sự cấp quân khu mới có quyền xét xử sơ thẩm các vụ án hình sự về những tội phạm có quy định hình phạt tử hình.

1.2. Bản Chất Của Hình Phạt Tử Hình Trong Xã Hội

Mác viết: “Hình phạt không phải là một cái gì khác ngoài phương tiện để bảo vệ mình của xã hội chống lại sự vi phạm các điều kiện tồn tại của nó”. Bản chất của hình phạt tử hình do các điều kiện kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, hệ tư tưởng, đạo đức, lối sống của hình thái kinh tế - xã hội đó quyết định. Hình phạt tử hình là sự phản ứng của nhà nước đối với hành vi phạm tội nhằm bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị, của xã hội. Trong bất kỳ xã hội nào, hình phạt tử hình cũng chỉ là cách thức mà giai cấp thống trị sử dụng để chống lại những hành vi nguy hiểm cho sự tồn tại và phát triển của chế độ xã hội đó.

1.3. Mục Đích Của Hình Phạt Tử Hình Quan Điểm Đa Chiều

Mục đích của hình phạt tử hình là kết quả thực tế cuối cùng mà Nhà nước đặt ra và mong muốn đạt được khi quy định hình phạt đối với tội phạm và áp dụng hình phạt đối với cá nhân người phạm tội đó. Có nhiều quan điểm khác nhau về mục đích của hình phạt: trừng trị, cải tạo giáo dục người phạm tội, hay thiết lập lại công bằng xã hội. Theo quy định Điều 27 Bộ luật Hình sự Việt Nam, “hình phạt không chỉ nhằm trừng trị người phạm tội mà còn giáo dục họ trở thành người có ích cho xã hội, có ý thức tuân theo pháp luật và các quy tắc của cuộc sống”.

II. Cơ Sở Áp Dụng Hình Phạt Tử Hình Trong Luật Hình Sự

Việc quy định và áp dụng hình phạt tử hình phải dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn vững chắc. Cơ sở lý luận bao gồm các học thuyết về hình phạt, mục đích của hình phạt, và các nguyên tắc của luật hình sự. Cơ sở thực tiễn bao gồm tình hình tội phạm, điều kiện kinh tế - xã hội, và các yếu tố khác ảnh hưởng đến hiệu quả của hình phạt tử hình. Việc đánh giá đúng đắn các cơ sở này là rất quan trọng để đảm bảo tính hợp lý và công bằng của việc áp dụng hình phạt tử hình.

2.1. Cơ Sở Lý Luận Của Việc Áp Dụng Hình Phạt Tử Hình

Cơ sở lý luận của việc quy định và áp dụng hình phạt tử hình dựa trên các học thuyết về hình phạt, mục đích của hình phạt, và các nguyên tắc của luật hình sự. Các học thuyết này giải thích tại sao nhà nước có quyền trừng phạt người phạm tội, và hình phạt nào là phù hợp với từng loại tội phạm. Các nguyên tắc của luật hình sự, như nguyên tắc nhân đạo, nguyên tắc công bằng, và nguyên tắc pháp chế, cũng cần được xem xét khi quy định và áp dụng hình phạt tử hình.

2.2. Cơ Sở Thực Tiễn Của Việc Áp Dụng Hình Phạt Tử Hình

Cơ sở thực tiễn của việc quy định và áp dụng hình phạt tử hình dựa trên tình hình tội phạm, điều kiện kinh tế - xã hội, và các yếu tố khác ảnh hưởng đến hiệu quả của hình phạt tử hình. Tình hình tội phạm cần được đánh giá một cách khách quan và toàn diện, bao gồm số lượng tội phạm, tính chất và mức độ nguy hiểm của tội phạm, và xu hướng phát triển của tội phạm. Điều kiện kinh tế - xã hội cũng cần được xem xét, vì nó có thể ảnh hưởng đến nguyên nhân và điều kiện phát sinh tội phạm.

2.3. Hình Phạt Tử Hình Trong Luật Hình Sự Việt Nam Qua Các Thời Kỳ

Hình phạt tử hình đã tồn tại trong luật hình sự Việt Nam qua nhiều thời kỳ lịch sử. Trước năm 1945, hình phạt tử hình được quy định trong các bộ luật của chế độ phong kiến. Từ năm 1945 đến nay, hình phạt tử hình tiếp tục được quy định trong các bộ luật hình sự của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Tuy nhiên, phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đã dần được thu hẹp, và các quy định về hình phạt tử hình ngày càng được hoàn thiện.

III. Thực Trạng Tử Hình Trong BLHS 1999 Phân Tích và Đánh Giá

Bộ luật Hình sự năm 1999 quy định về hình phạt tử hình trong cả Phần chung và Phần các tội phạm. Phần chung quy định về điều kiện áp dụng, căn cứ quyết định, và các quy định khác liên quan đến hình phạt tử hình. Phần các tội phạm quy định về hình phạt tử hình đối với từng loại tội phạm cụ thể. Việc áp dụng hình phạt tử hình trong thực tiễn còn nhiều vấn đề cần được phân tích và đánh giá, như tính minh bạch, tính công bằng, và hiệu quả của hình phạt tử hình.

3.1. Điều Kiện Áp Dụng Hình Phạt Tử Hình Theo BLHS 1999

Điều kiện áp dụng hình phạt tử hình được quy định cụ thể trong Bộ luật Hình sự năm 1999. Theo đó, hình phạt tử hình chỉ được áp dụng đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng và trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng. Các yếu tố như tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội, nhân thân người phạm tội, và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cần được xem xét khi quyết định áp dụng hình phạt tử hình.

3.2. Căn Cứ Quyết Định Hình Phạt Tử Hình Trong Thực Tế

Căn cứ quyết định hình phạt tử hình bao gồm các quy định của pháp luật và các chứng cứ thu thập được trong quá trình điều tra, truy tố, và xét xử. Tòa án phải xem xét một cách toàn diện và khách quan các chứng cứ này để đưa ra quyết định đúng đắn và công bằng. Việc xác định đúng tội danh, định khung hình phạt, và đánh giá các tình tiết liên quan là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác của bản án.

3.3. Hình Phạt Tử Hình Trong Phần Các Tội Phạm BLHS 1999

Hình phạt tử hình được quy định trong nhiều điều luật của Phần các tội phạm BLHS 1999, bao gồm các tội xâm phạm an ninh quốc gia, các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự con người, các tội xâm phạm sở hữu, các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, các tội phạm về ma túy, các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng, các tội phạm về chức vụ, các tội xâm phạm nghĩa vụ, trách nhiệm của quân nhân, và các tội phá hoại hòa bình, tội chống loài người và tội phạm chiến tranh.

IV. Định Hướng Hoàn Thiện Tử Hình Giải Pháp Cải Cách Luật

Việc hoàn thiện các quy định về hình phạt tử hình trong luật hình sự Việt Nam là một quá trình liên tục và cần thiết. Các giải pháp cải cách cần tập trung vào việc thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, tăng cường tính minh bạch và công bằng trong quá trình tố tụng, và đảm bảo quyền con người của người bị kết án. Đồng thời, cần nghiên cứu kinh nghiệm của các nước trên thế giới để đưa ra các giải pháp phù hợp với điều kiện của Việt Nam.

4.1. Hoàn Thiện Quy Định Phần Chung BLHS Về Tử Hình

Cần hoàn thiện các quy định của Phần chung BLHS về hình phạt tử hình, đặc biệt là các quy định về điều kiện áp dụng, căn cứ quyết định, và các quy định khác liên quan đến hình phạt tử hình. Các quy định này cần được sửa đổi theo hướng thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, tăng cường tính minh bạch và công bằng trong quá trình tố tụng, và đảm bảo quyền con người của người bị kết án.

4.2. Hoàn Thiện Quy Định Phần Các Tội Phạm BLHS Về Tử Hình

Cần hoàn thiện các quy định của Phần các tội phạm BLHS về hình phạt tử hình, đặc biệt là các quy định về hình phạt tử hình đối với từng loại tội phạm cụ thể. Các quy định này cần được sửa đổi theo hướng loại bỏ hình phạt tử hình đối với các tội phạm không đặc biệt nghiêm trọng, và quy định rõ ràng các yếu tố cấu thành tội phạm để tránh oan sai.

4.3. Nghiên Cứu Kinh Nghiệm Quốc Tế Về Hình Phạt Tử Hình

Cần nghiên cứu kinh nghiệm của các nước trên thế giới về hình phạt tử hình, đặc biệt là các nước đã bãi bỏ hình phạt tử hình hoặc thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình. Việc nghiên cứu này sẽ giúp Việt Nam có thêm thông tin và kinh nghiệm để đưa ra các giải pháp cải cách phù hợp với điều kiện của Việt Nam.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Nghiên Cứu Về Hình Phạt Tử Hình

Nghiên cứu về hình phạt tử hình không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn cần được ứng dụng vào thực tiễn. Các kết quả nghiên cứu cần được sử dụng để đánh giá hiệu quả của hình phạt tử hình, đề xuất các giải pháp cải cách, và nâng cao nhận thức của cộng đồng về vấn đề này. Đồng thời, cần tăng cường giám sát việc thi hành án tử hình để đảm bảo tính minh bạch và công bằng.

5.1. Thống Kê và Xu Hướng Áp Dụng Hình Phạt Tử Hình

Việc thống kê và phân tích xu hướng áp dụng hình phạt tử hình là rất quan trọng để đánh giá hiệu quả của hình phạt tử hình và đề xuất các giải pháp cải cách. Các số liệu thống kê cần được thu thập một cách đầy đủ và chính xác, bao gồm số lượng người bị kết án tử hình, số lượng người bị thi hành án tử hình, và các thông tin khác liên quan đến hình phạt tử hình.

5.2. Tử Hình và Phòng Chống Tội Phạm Mối Liên Hệ

Mối liên hệ giữa hình phạt tử hình và phòng chống tội phạm là một vấn đề phức tạp và gây tranh cãi. Một số người cho rằng hình phạt tử hình có tác dụng răn đe và ngăn ngừa tội phạm, trong khi những người khác cho rằng hình phạt tử hình không có tác dụng răn đe và có thể dẫn đến oan sai. Cần có các nghiên cứu khoa học để đánh giá một cách khách quan và toàn diện mối liên hệ này.

5.3. Tử Hình và Công Lý Đảm Bảo Quyền Con Người

Việc áp dụng hình phạt tử hình cần đảm bảo công lý và quyền con người. Cần có các quy trình tố tụng chặt chẽ và minh bạch để tránh oan sai. Đồng thời, cần đảm bảo quyền được bào chữa, quyền được kháng cáo, và các quyền khác của người bị kết án tử hình. Việc thi hành án tử hình cần được thực hiện một cách nhân đạo và tôn trọng nhân phẩm của người bị kết án.

VI. Kết Luận Tương Lai Của Hình Phạt Tử Hình Tại Việt Nam

Hình phạt tử hình là một vấn đề phức tạp và nhạy cảm, liên quan đến nhiều khía cạnh khác nhau của đời sống xã hội. Việc duy trì hay bãi bỏ hình phạt tử hình cần được xem xét một cách thận trọng và toàn diện, dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn vững chắc. Đồng thời, cần tôn trọng các giá trị nhân đạo và quyền con người, và phù hợp với xu hướng phát triển của thế giới.

6.1. Xu Hướng Áp Dụng Hình Phạt Tử Hình Trên Thế Giới

Xu hướng áp dụng hình phạt tử hình trên thế giới đang có sự thay đổi. Nhiều nước đã bãi bỏ hình phạt tử hình hoặc thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình. Các nước này cho rằng hình phạt tử hình là một hình phạt tàn bạo và vô nhân đạo, và không có tác dụng răn đe tội phạm.

6.2. Tử Hình và Đạo Đức Quan Điểm Xã Hội

Quan điểm của xã hội về hình phạt tử hình là một yếu tố quan trọng cần được xem xét khi quyết định duy trì hay bãi bỏ hình phạt tử hình. Một số người cho rằng hình phạt tử hình là cần thiết để trừng trị những kẻ phạm tội ác, trong khi những người khác cho rằng hình phạt tử hình là vi phạm quyền sống của con người.

6.3. Cải Cách Hình Phạt Tử Hình Hướng Đến Tương Lai

Việc cải cách hình phạt tử hình là một quá trình liên tục và cần thiết. Cần có các giải pháp cải cách phù hợp với điều kiện của Việt Nam, nhằm thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, tăng cường tính minh bạch và công bằng trong quá trình tố tụng, và đảm bảo quyền con người của người bị kết án.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho cuộc tranh luận về việc duy trì hay xoá bỏ hình phạt tử hình. Hưởng ứng quan điểm xoá bỏ hình phạt tử hình, từ giữa thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX, một số quốc gia đã tiến hành xoá bỏ hình phạt này như Venezuela (1863), San Marino (1865), Costa Rica (1877), Ecuador (1906), Uruguay (1907), Colombia (1910) và Iceland (1928)2. Tuy nhiên, cuộc tranh luận liên quan đến hình phạt tử hình và phong trào xoá bỏ án tử hình trên thế giới chỉ thực sự gay gắt và thu hút được sự quan tâm của mọi người kể từ sau Chiến tranh Thế giới thứ Hai 3 – khi người ta nhận thấy quá nhiều người dân vô tội bị phát-xít kết án tử hình và quyền sống của con người cần được quan tâm thích đáng. Ngày nay, cuộc vận động xoá bỏ hình phạt tử hình không còn là vấn đề nội bộ của mỗi quốc gia mà rất sôi nổi trên các diễn đàn quốc tế như: Uỷ ban nhân quyền, Hội đồng kinh tế - xã hội và Đại hội đồng Liên hiệp quốc… Tiêu biểu cho các quốc gia vận động xoá bỏ hình phạt tử hình là Liên minh Châu Âu, với các lập luận sau: - Về mặt pháp lý, quyền sống là quyền tự nhiên, thiêng liêng và bất khả xâm phạm của con người; không ai được phép tước đi quyền sống của người khác, cho dù đó là Nhà nước.

Việc duy trì án tử hình đã vi phạm quyền cơ bản và quan trọng nhất của con người là quyền được sống. Các văn bản pháp lý quốc tế đã quy định rất rõ quyền này. Để bảo vệ quan điểm của mình, họ đưa ra các căn cứ pháp lý như: Tuyên ngôn thế giới về nhân quyền 1948 (“Mọi người đều có quyền sống, quyền tự do và an ninh cá nhân” - Điều 3), “Không ai có thể bị tra tấn hoặc nhục hình, bị đối xử hoặc chịu hình phạt tàn nhẫn, vô nhân đạo” (Điều 5); Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị 1966 (“Mỗi người đều có quyền được sống. Quyền này được pháp luật bảo vệ” – Điều 6.1); Nghị định thư không bắt buộc thứ hai về huỷ bỏ án tử hình của Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị; Công ước về quyền trẻ em 1989 (“Các quốc gia thành viên công nhận rằng mọi trẻ em đều có 2 Xem Phụ lục 3, Bảng 1.

3 Từ sau Chiến tranh Thế giới thứ Hai đến nay, có ít nhất 72 quốc gia xóa bỏ án tử hình trong luật, 10 quốc gia xóa bỏ hình phạt tử hình đối với các tội phạm thường và 28 quốc gia không áp dụng hình phạt tử hình trên thực tế (Xem Phụ lục 3). 13 quyền cố hữu được sống” – Điều 6.1); Nghị định thư số 6 và số 13 của Công ước Châu Âu về quyền con người… - Về mặt đạo lý, xoá bỏ án tử hình sẽ làm tăng phẩm giá của con người, nó thể hiện sự tôn trọng giá trị căn bản nhất của con người là quyền sống. Việc áp dụng hình phạt tử hình là một sự tàn ác không cần thiết đối với con người; nhất là trong những trường hợp xử oan người vô tội4 (chúng ta không thể khắc phục được hậu quả). Án tử hình không những ảnh hưởng đến bản thân người bị kết án, mà còn tác động nặng nề lên tâm lý gia đình, thân nhân người phạm tội và người thi hành án tử hình – những người không phạm tội và không đáng phải chịu áp lực tâm lý này.

Những người theo quan điểm xoá bỏ án tử hình thường đưa ra khẩu hiệu: “Tại sao chúng ta lại giết những kẻ sát nhân để cho mọi người thấy rằng giết người là sai?” [18]; hoặc theo quan niệm của đạo Phật: “lấy oán trả oán thì oán chồng chất”. - Xét về hiệu quả, việc áp dụng hình phạt tử hình không góp phần làm giảm tội ác. Thậm chí, ở một số quốc gia, xoá bỏ hình phạt tử hình còn làm giảm tỷ lệ tội phạm đặc biệt nghiêm trọng5; ở các quốc gia duy trì hình phạt tử hình nhưng tình hình tội phạm vẫn gia tăng với diễn biến ngày càng phức tạp. Điều đó đã bác bỏ lập luận hình phạt tử hình có tác dụng ngăn ngừa tội phạm.

Hơn nữa, hình phạt tù chung thân ngoài tác dụng ngăn ngừa người bị kết án phạm tội mới, còn tạo cơ hội cho người bị kết án sửa chữa những sai lầm mà họ đã gây ra [58; tr. Theo nghiên cứu của Ts. Radelet công bố tại Hội thảo “Liên Minh châu Âu – Việt Nam về án tử hình”, khi khảo sát 70 cựu giám đốc và giám đốc đương chức của ba hiệp hội các nhà nghiên cứu tội phạm học chuyên nghiệp tại Mỹ cho thấy: 85% ý kiến các chuyên gia cho rằng các nghiên cứu thực tế cho thấy án tử hình chưa bao giờ và sẽ không bao giờ là biện pháp răn đe hiệu quả đối với tội phạm hình sự hơn mức án tù lâu năm. Tương tự như vậy, kết quả thăm dò dư luận đối với 400 cảnh sát trưởng và cảnh sát ở các hạt được chọn một cách ngẫu nhiên trên khắp nước Mỹ, 2/3 trong số đó tin rằng án tử hình không có tác dụng làm giảm đáng kể số tội phạm giết người.

Với người dân Mỹ, vào năm 2004, 62% số người được hỏi cho rằng án tử 4 Theo thống kê ở Mỹ, số án tử hình sai chiếm 7% số người bị kết án tử hình [32; tr. 5 Theo thống kê ở Mỹ, một số bang đang áp dụng hình phạt tử hình, tỷ lệ vụ án giết người là 93/1.000 dân; ở những bang bãi bỏ hình phạt tử hình, tỷ lệ này là 90/1. 14 hình không phải là một biện pháp răn đe. Ngoài ra, một số nghiên cứu còn chỉ ra rằng việc thi hành án tử hình còn kích động bạo lực nhiều hơn là giảm tình hình tội phạm.

Theo đó, việc chính phủ giết một người sẽ gửi thông điệp đến toàn thể mọi người rằng: trong một hoàn cảnh nào đó, một số người đáng phải chết và việc giết người đó là xác đáng. Điều đó làm giảm giá trị của con người. - Cuối cùng, việc xoá bỏ hình phạt tử hình là xu thế tất yếu của thời đại, các quốc gia, dù muốn hay không, dù sớm hay muộn, cũng không thể đi ngược lại xu thế này. Điều đó được chứng minh thông qua con số các quốc gia xoá bỏ hình phạt tử hình trong gần 150 năm qua và sự gia tăng số lượng các quốc gia xoá bỏ hình phạt tử hình trong những năm gần đây.

Nếu tính từ thời điểm quốc gia đầu tiên trên thế giới xoá bỏ hình phạt tử hình năm 1863 (Venezuela) đến năm 1980, trải qua 118 năm, chỉ có 18 quốc gia xoá bỏ án tử hình. Nhưng chỉ tính riêng từ năm 1981 đến tháng 10.2006 (26 năm), trên thế giới đã có 60 quốc gia xoá bỏ hình phạt tử hình. Một số quốc gia khác tuy chưa hoàn toàn xoá bỏ hình phạt tử hình nhưng đã không áp dụng hình phạt tử hình trên thực tế (30 quốc gia) hoặc xoá bỏ hình phạt tử hình đối với các tội phạm thường (11 quốc gia)6. Đối với các quốc gia còn duy trì hình phạt tử hình thì phạm vi áp dụng hình phạt này ngày càng thu hẹp (trừ một vài nước như Trung Quốc, Iran…).

* Quan điểm ủng hộ việc duy trì hình phạt tử hình Những người theo quan điểm ủng hộ việc duy trì án tử hình cho rằng các nước ủng hộ quan điểm xoá bỏ án tử hình đưa ra các lập luận trên là phiến diện, chủ quan, duy ý chí và chưa thuyết phục. Đồng thời họ cũng đưa ra các quan điểm của mình để lần lượt phản bác từng lập luận của phe đòi huỷ bỏ án tử hình như sau: - Thứ nhất, về mặt pháp lý, hình phạt tử hình không vi phạm quyền sống của con người. Bởi vì con người là tổng hoà của các mối quan hệ xã hội, nên một người được thực hiện quyền tự do của mình trong khuôn khổ không vi phạm quyền tự do của người khác, theo quy định của pháp luật. Nếu một người vi phạm quyền tự do của người khác, đồng nghĩa với việc họ đã tự tước đi quyền tự do của mình.

Điều 6 Xem Phụ lục 3. 15 đó đã được pháp luật cảnh báo trước và việc gánh chịu hậu quả là không thể tránh khỏi. Vì vậy, nếu một người thực hiện hành vi giết người khác, tức là họ đã mang quyền sống của mình ra đánh đổi. Trong trường hợp này, không ai vi phạm quyền sống của người phạm tội, mà chính họ đã tự khước từ quyền sống của mình [2; tr.

Duy trì hình phạt tử hình có nghĩa là chúng ta không còn cách nào khác phải từ chối quyền sống của một người để bảo vệ quyền sống cho mọi người. Hơn nữa, việc duy trì hình phạt tử hình không vi phạm các pháp luật quốc tế. Bởi lẽ, trong Tuyên ngôn thế giới về nhân quyền khẳng định: “Mọi người đều có quyền sống, quyền tự do và an ninh cá nhân” nhưng các quyền này chỉ được đảm bảo với điều kiện họ không được xâm phạm quyền sống, tự do và an ninh cá nhân của người khác. Nếu trên cơ sở quy định này, ai đó cho rằng hình phạt tử hình là xâm phạm quyền sống, thì hình phạt tù cũng xâm phạm quyền tự do của người khác.

Ngay trong Công ước quốc tế về các quyền dân sự, chính trị 1966 cũng không cấm việc áp dụng hình phạt tử hình.2 của Công ước này quy định: “Ở những nước mà hình phạt tử hình chưa được xoá bỏ thì chỉ được phép áp dụng hình phạt tử hình đối với tội nghiêm trọng nhất căn cứ vào luật pháp hiện hành ở thời điểm thực hiện tội ác và không được trái với quy định của Công ước này và Công ước ngăn ngừa tội diệt chủng”. Nếu xoá bỏ hình phạt tử hình có nghĩa là chúng ta tự tước bỏ công cụ pháp lý hình sự cần thiết để ngăn chặn, trừng trị những tội “nghiêm trọng nhất” [42; tr. Việc viện dẫn Nghị định thư thứ hai của Công ước quốc tế về các quyền dân sự, chính trị về xoá bỏ án tử hình là không hợp lý. Bởi đây là Nghị định thư không bắt buộc, nên các quốc gia có toàn quyền lựa chọn tham gia hoặc không.

Nếu tìm mọi cách để các quốc gia thông qua Nghị định thư này, có nghĩa là đã xâm phạm quyền tự quyết dân tộc – một trong những nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế. Hiện nay, số lượng các quốc gia tham gia Nghị định thư này chỉ là thiểu số7.