Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về hiệu quả kinh tế trong sản xuất kinh doanh, khái niệm về sản xuất địa chất và nguồn vốn ngoài ngân sách; Chương 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng hiệu quả kinh tế trong hoạt động sản xuất địa chất từ nguồn vốn ngoài ngân sách ở Liên đoàn Bản đồ Địa chất miền Bắc; Chương 4: Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trong hoạt động sản xuất địa chất từ nguồn vốn ngoài ngân sách ở Liên đoàn Bản đồ Địa chất miền Bắc. 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH, KHÁI NIỆM VỀ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT ĐỊA CHẤT VÀ NGUỒN VỐN NGOÀI NGÂN SÁCH 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Trong những năm gần đây, vấn đề nghiên cứu thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm nâng hiệu quả kinh tế trong hoạt động sản xuất kinh doanh trong các doanh nghiệp đã có nhiều đề tài, công trình nghiên cứu đề cập đến, cụ thể: - Nguyễn Thị Thu (1989), Xây dựng hệ thống chỉ tiêu kinh tế trong các đơn vị sản xuất kinh doanh nông nghiệp, Luận án phó tiến sĩ khoa học kinh tế - Hà Nội. Tác giả đã chỉ ra đƣợc khái niệm chung về hiệu quả trong hoạt động sản xuất kinh doanh: “Hiệu quả kinh tế của một số hiện tượng (hoặc một quá trình) kinh tế là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực để đạt được mục tiêu đã xác định.”; bản chất, các yếu tố cũng nhƣ công thức biểu diễn phạm trù này.
- Nguyễn Đình Đức (2011) Nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty cơ khí 17 – Bộ Quốc Phòng, Luận văn thạc sĩ Viện Quản trị Kinh doanh - trƣờng Đại học Kinh tế quốc dân. Tác giả đã: hệ thống hóa những vấn đề mang tính lý luận về hoạt động sản xuất kinh doanh và xác định đƣợc những nhân tố ảnh hƣởng đến hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp; trình bày sơ lƣợc và đánh giá về hoạt động sản xuất cơ khí tại công ty cơ khí 17 – BQP, qua đó thấy đƣợc những kết quả đã đạt đƣợc cũng nhƣ những hạn chế và nguyên nhân. Trên cơ sở đó tác giả đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh tại doanh nghiệp. 5 - Hà Thị Thúy Quỳnh (2011), Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại công ty cổ phần đầu tư và xây dựng công trình 128 – CIENC01, Luận văn thạc sĩ trƣờng Đại học Xây dựng.
Tác giả đã hệ thống hóa những vấn đề cơ bản về vốn, quản lý và hiệu quả sử dụng vốn tại doanh nghiệp, những nhân tố ảnh hƣởng đến hiệu quả sử dụng vốn tại các Doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trƣờng; phân tích đánh giá thực trạng vốn, quản lý và hiệu quả sử dụng vốn tại công ty cổ phần đầu tƣ và xây dựng công trình 128 – CIENC01 để rút ra những kết quả đạt đƣợc, hạn chế và nguyên nhân dẫn đến hiệu quả sử dụng vốn chƣa cao trong thời gian qua; đề xuất đồng bộ các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại công ty, qua đó kiến nghị thực hiện các giải pháp. - Nguyễn Đỗ Lĩnh (2002), Một số giải pháp nhằm mở rộng và nâng cao hiệu quả kinh tế trong hoạt động sản xuất địa chất từ nguồn vốn ngoài ngân sách ở Liên đoàn địa chất thủy văn – địa chất công trình miền Bắc, Luận văn thạc sĩ Kinh tế trƣờng Đại học Mỏ - Địa chất. Tác giả đã thu thập, tổng hợp và đánh giá thực trạng công tác hoạt động sản xuất địa chất từ nguồn vốn ngoài ngân sách ở Liên đoàn địa chất thủy văn – địa chất công trình miền Bắc trong 5 năm (1996 – 2000) tìm ra các nguyên nhân làm giảm hiệu quả trong hoạt động này, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp thị trƣờng, công tác tổ chức quản lý, tổ chức thi công… hợp lý, nâng cao hiệu quả kinh tế trong hoạt động sản xuất địa chất từ nguồn vốn ngoài ngân sách. Các đề tài trên đã nêu lên thực trạng chung và đƣa ra những giải pháp khái quát nhằm nâng cao chất lƣợng dịch vụ khách hàng tại các tổ chức (doanh nghiệp).
Các giải pháp đƣa ra chỉ có tính chất chung chung áp dụng cho đối tƣợng doanh nghiệp chung chung, chƣa thực sự tập trung đi sâu nghiên cứu đối tƣợng doanh nghiệp cụ thể là các doanh nghiệp đặc thù thuộc ngành địa chất. Đồng thời hiệu quả kinh tế đƣợc đánh giá trên các yếu tố gắn liền giải pháp cụ thể nào thì các tài liệu trƣớc đây cũng chƣa phân tích rõ ràng. 6 Xuất phát từ lý do cần nghiên cứu cụ thể về hiệu quả kinh tế trong hoạt động sản xuất địa chất tại Liên đoàn Bản đồ địa chất miền Bắc nơi tôi đang công tác cùng với sự dẫn dắt của giảng viên hƣớng dẫn, bản thân tôi hình thành ý tƣởng cần nghiên cứu từ thực tiễn để thực hiện đề tài: “Hiệu quả kinh tế trong hoạt động sản xuất địa chất từ nguồn vốn ngoài ngân sách ở Liên đoàn Bản đồ Địa chất miền Bắc. Hiệu quả kinh tế trong sản xuất kinh doanh 1.
Khái niệm về hiệu quả kinh tế trong sản xuất kinh doanh Đối với tất cả các doanh nghiệp, các đơn vị sản xuất kinh doanh hoạt động trong nền kinh tế, với các cơ chế quản lý khác nhau thì có các nhiệm vụ mục tiêu hoạt động khác nhau. Ngay trong mỗi giai đoạn phát triển của doanh nghiệp cũng có các mục tiêu khác nhau. Nhƣng có thể nói rằng trong cơ chế thị trƣờng ở nƣớc ta hiện nay, mọi doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh (doanh nghiệp nhà nƣớc, doanh nghiệp tƣ nhân, Công ty cổ phần, Công ty trách nhiệm hữu hạn.) đều có mục tiêu bao trùm lâu dài là tối đa hoá lợi nhuận. Để đạt đƣợc mục tiêu này mọi doanh nghiệp phải xây dựng cho mình một chiến lƣợc kinh doanh và phát triển doanh nghiệp thích ứng với các biến động của thị trƣờng, phải thực hiện việc xây dựng các kế hoạch kinh doanh, các phƣơng án kinh doanh, phải kế hoạch hoá các hoạt động của doanh nghiệp và đồng thời phải tổ chức thực hiện chúng một cách có hiệu quả.
Trong quá trình tổ chức xây dựng và thực hiện các hoạt động quản trị trên, các doanh nghiệp phải luôn kiểm tra, đánh giá tính hiệu quả của chúng. Muốn kiểm tra đánh giá các hoạt động sản xuất kinh doanh chung của toàn doanh nghiệp cũng nhƣ từng lĩnh vực, từng bộ phận bên trong doanh nghiệp thì doanh nghiệp không thể không thực hiện việc tính hiệu quả kinh tế của các hoạt động sản xuất kinh doanh đó. Vậy thì hiệu quả kinh tế của các hoạt động sản xuất kinh doanh là gì? Để hiểu đƣợc phạm trù hiệu quả kinh tế của hoạt động sản xuất kinh doanh thì trƣớc tiên chúng ta tìm hiểu xem hiệu quả kinh tế nói 7 chung là gì. Từ trƣớc đến nay có rất nhiều tác giả đƣa ra các quan điểm khác nhau về hiệu quả kinh tế : Một số quan điểm cho rằng hiệu quả kinh tế đƣợc xác định bởi tỷ số giữa kết quả đạt đƣợc và chi phí bỏ ra để có đƣợc kết quả đó.
Điển hình cho quan điểm này là tác giả Manfred Kuhn, theo ông: "Tính hiệu quả đƣợc xác định bằng cách lấy kết quả tính theo đơn vị giá trị chia cho chi phí kinh doanh". Đây là quan điểm đƣợc nhiều nhà kinh tế và quản trị kinh doanh áp dụng vào tính hiệu quả kinh tế của các qúa trình kinh tế. Nordhaus (Trong giáo trình kinh tế do Viện quan hệ quốc tế - Bộ ngoại giao xuất bản, bản dịch Tiếng Việt 1991) thì : "Hiệu quả sản xuất diễn ra khi xã hội không thể tăng sản lƣợng một loạt hàng hoá mà không cắt giảm một loạt sản lƣợng hàng hoá khác. Một nền kinh tế có hiệu quả nằm trên giới hạn khả năng sản xuất của nó".
Thực chất của quan điểm này đã đề cập đến khía cạnh phân bổ có hiệu quả các nguồn lực của nền sản xuất xã hội. Việc phân bổ và sử dụng các nguồn lực sản xuất trên đƣờng giới hạn khả năng sản xuất sẽ làm cho nền kinh tế có hiệu quả cao. Có thể nói mức hiệu quả ở đây mà tác giả đƣa ra là cao nhất, là lý tƣởng và không thể có mức hiệu quả nào cao hơn nữa. Có một số tác giả lại cho rằng: “Hiệu quả kinh tế được xác định bởi quan hệ tỷ lệ giữa sự tăng lên của hai đại lượng kết quả và chi phí.” Công thức biểu diễn phạm trù này: K: Phần gia tăng của kết quả C: Phần gia tăng của chi phí sản xuất H: Hiệu suất sản xuất kinh doanh 8 Các quan điểm này chƣa đầy đủ và trọn vẹn.
Nó mới chỉ đề cập đến hiệu quả của phần tăng thêm chứ không phải của toàn bộ phần tham gia vào quy trình kinh tế. Một khái niệm chung đƣợc nhiều nhà kinh tế trong và ngoài nƣớc quan tâm chú ý và sử dụng phổ biến đó là : “Hiệu quả kinh tế của một số hiện tượng (hoặc một quá trình) kinh tế là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực để đạt được mục tiêu đã xác định.” Công thức biểu diễn phạm trù này: H: Hiệu quả sản xuất kinh doanh K: Kết quả của quá trình sản xuất kinh doanh C: Chi phí của quá trình sản xuất kinh doanh (chi phí bỏ ra để đạt đƣợc kết quả K) Quan điểm này đã đánh giá đƣợc tốt nhất trình độ sử dụng các nguồn lực ở mọi điều kiện “động” của hoạt động kinh tế. Theo quan niệm nhƣ thế hoàn toàn có thể tính toán đƣợc hiệu quả kinh tế trong sự vận động và biến đổi không ngừng của các hoạt động kinh tế, không phụ thuộc vào quy mô và tốc độ biến động khác nhau của chúng. Từ định nghĩa về hiệu quả kinh tế nhƣ đã trình bày ở trên, chúng ta có thể hiểu hiệu quả kinh tế của hoạt động sản xuất kinh doanh là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực (lao động, máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu và tiền vốn) nhằm đạt đƣợc mục tiêu mà doanh nghiệp đã xác định.