Luận văn hiệu quả kinh tế chăn nuôi lợn thịt của các hộ nông dân phường hợp minh thành phố yên bái

Luận văn phân tích hiệu quả kinh tế chăn nuôi lợn thịt tại phường Hợp Minh, Yên Bái, giúp nông dân nâng cao năng suất và lợi nhuận.

• Tác giả: Đặng Việt Thắng
• Người hướng dẫn: CN. Đỗ Trung Hiếu
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Hiệu Quả Kinh Tế Chăn Nuôi Lợn Thịt Tại Phường Hợp Minh, Yên Bái: Phân Tích Từ Hộ Nông Dân
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN THỰC TIỄN
• 1.1. Phương pháp chung xác định HQKT chăn nuôi lợn thịt trong các nông hộ
• 1.2. Đặc điểm kinh tế kĩ thuật chăn nuôi lợn thịt trong nông hộ
• 1.3. Vai trò của việc phát triển chăn nuôi lợn thịt
• 1.4. Nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế chăn nuôi lợn thịt trong nông hộ
• 1.5. Cơ sở thực tiễn
• 1.5.1. Tổng quan tài liệu về chăn nuôi lợn thịt của các nước trên thế giới
• 1.5.2. Tình hình chăn nuôi lợn thịt ở Việt Nam
• 1.5.3. Những bài học kinh nghiệm về phát triển chăn nuôi lợn thịt
• 1.5.4. Một số chính sách của Đảng và Nhà nước đối với vấn đề chăn nuôi lợn thịt
• 1.5.5. Một số nghiên cứu về hiệu quả kinh tế chăn nuôi lợn thịt
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.6. Phương pháp tổng hợp thông tin
• 2.7. Phương pháp phân tích thông tin
• 2.8. Hệ thống các chỉ tiêu dùng trong đề tài nghiên cứu
• 2.8.1. Chỉ tiêu phản ánh các yếu tố sản xuất của hộ
• 2.8.2. Chỉ tiêu phản ánh quy mô chăn nuôi
• 2.8.3. Chỉ tiêu phản ánh kết quả và hiệu quả
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Đặc điểm đất đai
• 3.1.3. Thủy lợi, nguồn nước
• 3.2. Điều kiện kinh tế phường hội
• 3.3. Tình hình chăn nuôi trên địa bàn phường (2011-2013)
• 3.3.1. Tình hình chăn nuôi của phường
• 3.3.2. Kết quả chăn nuôi lợn thịt tại phường
• 3.4. Kết quả và hiệu quả chăn nuôi lợn thịt tại hộ điều tra
• 3.5. Thị trường tiêu thụ thịt lợn của các hộ điều tra
• 3.6. Chủ hộ và các yếu tố ảnh hưởng tới kết quả và hiệu quả chăn nuôi lợn thịt
• 3.7. Ảnh hưởng của dịch bệnh trong chăn nuôi lợn thịt
• 3.8. Phương thức xác định giá bán của các hộ điều tra
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG CHĂN NUÔI LỢN
• 4.1. Một số định hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi lợn thịt
• 4.2. Định hướng chung về phát triển chăn nuôi lợn thịt của phường Hợp Minh
• 4.3. Căn cứ để đưa ra giải pháp
• 4.4. Các giải pháp chính
• PHẦN KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu và tính cấp thiết của đề tài

Chăn nuôi lợn thịt là một ngành kinh tế quan trọng tại phường Hợp Minh, Yên Bái, đóng góp đáng kể vào tăng trưởng kinh tế và giải quyết việc làm cho hộ nông dân. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế của ngành này vẫn còn hạn chế do nhiều yếu tố như chi phí chăn nuôi cao, kỹ thuật chăn nuôi lạc hậu, và thị trường lợn không ổn định. Đề tài này nhằm phân tích kinh tế và đánh giá hiệu quả kinh tế của chăn nuôi lợn thịt tại địa phương, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả.

1.1. Vai trò của chăn nuôi lợn thịt

Chăn nuôi lợn thịt không chỉ cung cấp thực phẩm giàu dinh dưỡng mà còn tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho hộ nông dân. Ngoài ra, ngành này còn góp phần tận dụng lao động dư thừa và cung cấp phân bón cho trồng trọt. Tuy nhiên, đầu tư chăn nuôi cần được cải thiện để tối ưu hóa doanh thu từ chăn nuôi.

1.2. Thách thức trong chăn nuôi lợn thịt

Các thách thức chính bao gồm chi phí chăn nuôi cao, dịch bệnh thường xuyên, và kỹ thuật chăn nuôi chưa hiện đại. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh tế và khả năng cạnh tranh của các hộ nông dân trên thị trường lợn.

II. Mục tiêu và ý nghĩa của đề tài

Đề tài nhằm đánh giá hiệu quả kinh tế của chăn nuôi lợn thịt tại phường Hợp Minh, Yên Bái, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả. Nghiên cứu này có ý nghĩa cả về mặt lý luận và thực tiễn, giúp các hộ nông dân cải thiện mô hình chăn nuôi và tăng doanh thu từ chăn nuôi.

2.1. Mục tiêu chung

Đề tài tập trung vào việc đánh giá hiệu quả kinh tế của chăn nuôi lợn thịt và đề xuất các giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả cho các hộ nông dân tại phường Hợp Minh.

2.2. Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở để các cấp chính quyền địa phương xây dựng chính sách hỗ trợ chăn nuôi lợn thịt, đồng thời giúp các hộ nông dân áp dụng kỹ thuật chăn nuôi hiện đại và giảm chi phí chăn nuôi.

III. Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng các phương pháp phân tích kinh tế, thu thập số liệu từ các hộ nông dân tại phường Hợp Minh, và đánh giá hiệu quả kinh tế dựa trên các chỉ tiêu như doanh thu từ chăn nuôi, chi phí chăn nuôi, và kỹ thuật chăn nuôi.

3.1. Thu thập số liệu

Số liệu được thu thập từ 50 hộ nông dân tham gia chăn nuôi lợn thịt tại phường Hợp Minh, bao gồm thông tin về đầu tư chăn nuôi, chi phí chăn nuôi, và doanh thu từ chăn nuôi.

3.2. Phân tích số liệu

Các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế được tính toán dựa trên tỷ lệ giữa doanh thu từ chăn nuôi và chi phí chăn nuôi, đồng thời đánh giá ảnh hưởng của kỹ thuật chăn nuôi đến tăng trưởng kinh tế.

IV. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy hiệu quả kinh tế của chăn nuôi lợn thịt tại phường Hợp Minh còn thấp do chi phí chăn nuôi cao và kỹ thuật chăn nuôi chưa hiện đại. Tuy nhiên, các hộ nông dân có tiềm năng cải thiện doanh thu từ chăn nuôi nếu áp dụng các mô hình chăn nuôi hiệu quả hơn.

4.1. Hiệu quả kinh tế của chăn nuôi lợn thịt

Hiệu quả kinh tế được đánh giá dựa trên tỷ lệ giữa doanh thu từ chăn nuôi và chi phí chăn nuôi. Kết quả cho thấy, các hộ nông dân có kỹ thuật chăn nuôi hiện đại đạt hiệu quả kinh tế cao hơn.

4.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả

Các giải pháp bao gồm cải thiện kỹ thuật chăn nuôi, giảm chi phí chăn nuôi, và mở rộng thị trường lợn. Đồng thời, các hộ nông dân cần được hỗ trợ về vốn và đào tạo kỹ thuật chăn nuôi hiện đại.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Chăn nuôi lợn giữ vai trò thiết yếu trong cơ cấu nông nghiệp Việt Nam, đảm nhiệm việc cung ứng nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng cho xã hội, cung cấp phân bón hữu cơ cho ngành trồng trọt, đồng thời tận dụng hiệu quả các phụ phẩm sinh hoạt và giải quyết việc làm cho lao động nông nhàn. Theo số liệu trong văn bản, tăng trưởng ngành chăn nuôi cả nước năm 2012 đạt khoảng 4,3 triệu tấn sản phẩm (tăng 2,3% so với năm 2011), đóng góp khoảng 30,28% vào tổng giá trị sản xuất nông nghiệp. Từ khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào ngày 07/01/2006, thị trường nông sản mở rộng nhưng cũng đặt ra yêu cầu cạnh tranh gay gắt về giá thành và an toàn vệ sinh thực phẩm. Mặc dù vậy, chăn nuôi lợn tại nhiều địa phương vẫn mang tính nhỏ lẻ, phân tán, chịu ảnh hưởng lớn từ biến động giá thức ăn công nghiệp và nguy cơ dịch bệnh.

Tại phường Hợp Minh (thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái), nông nghiệp vẫn giữ vị trí then chốt đối với đời sống kinh tế của các hộ dân nông thôn. Nhờ lợi thế về diện tích đất đai rộng rãi, nguồn phụ phẩm trồng trọt sẵn có và nguồn nhân lực dồi dào, chăn nuôi lợn thịt được xác định là hướng sản xuất hàng hóa chủ lực. Tuy nhiên, trước thời điểm tác giả Đặng Việt Thắng thực hiện khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp (Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên, năm 2014), tại địa phương chưa có công trình nào đánh giá có hệ thống về hiệu quả kinh tế của các hộ chăn nuôi lợn thịt theo từng quy mô.

Mục tiêu nghiên cứu được xác định rõ:

1. Mục tiêu chung: Đánh giá thực trạng hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi lợn thịt của các hộ nông dân trên địa bàn phường Hợp Minh, thành phố Yên Bái; từ đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế chăn nuôi lợn thịt cho các nông hộ.
2. Mục tiêu cụ thể:

• Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về hiệu quả kinh tế nói chung và hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi lợn nói riêng.
• Đánh giá thực trạng kết quả và hiệu quả kinh tế chăn nuôi lợn thịt của các hộ nông dân tại phường Hợp Minh giai đoạn 2011 - 2013.
• Đề xuất hệ thống giải pháp kinh tế và kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả chăn nuôi lợn thịt của các nông hộ tại địa bàn trong thời gian tới.

Nhiệm vụ nghiên cứu gắn liền với 4 câu hỏi nghiên cứu cụ thể:

• Tình hình chăn nuôi lợn thịt trong nông hộ của phường Hợp Minh hiện nay như thế nào?
• Các hộ chăn nuôi lợn thịt tại phường đã đạt được hiệu quả kinh tế như thế nào?
• Để đánh giá được hiệu quả kinh tế đó cần phải sử dụng hệ thống chỉ tiêu và phương pháp nào?
• Cần thực hiện những giải pháp gì để nâng cao hiệu quả kinh tế chăn nuôi lợn thịt tại địa phương trong thời gian tới?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các hộ chăn nuôi lợn thịt, các cơ sở thu mua tiêu thụ, các vấn đề kinh tế - kỹ thuật và tổ chức sản xuất gắn liền với quá trình chăn nuôi lợn thịt tại địa phương.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào kết quả sản xuất, chi phí đầu tư, các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế và các nhân tố ảnh hưởng đến chăn nuôi lợn thịt.
• Phạm vi không gian: Địa bàn phường Hợp Minh, thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái (khảo sát chuyên sâu tại 3 xóm đại diện: Cầu Phao, Phúc Khánh và Giếng).
• Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp thu thập trong giai đoạn 3 năm 2011 - 2013; số liệu sơ cấp điều tra nông hộ thực hiện trong năm 2013.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên nền tảng lý luận kinh tế nông nghiệp và phương pháp hạch toán kinh tế hộ nông dân:

• Khung lý thuyết và khái niệm: Tác giả tiếp cận khái niệm hộ nông dân và kinh tế hộ thông qua các công trình của A.V. Tchayanov (coi hộ nông dân là đơn vị sản xuất cơ bản và ổn định), Matsludal & Tommy Bengtson, Frank Ellis (1988, 1993 - kinh tế hộ nông dân tham gia một phần vào các thị trường), Đào Thế Tuấn (1997), Lê Đình Thắng (1993) và quan điểm tại Nghị quyết số 06/NQ ngày 10/11/1998 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế hộ. Về hiệu quả kinh tế, tác giả dựa vào lý thuyết của M.J. Farrell (1957), xác định hiệu quả kinh tế là tích số của hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả phân bổ (hiệu quả giá). Đề tài tổng thuật các công thức xác định hiệu quả: tỷ số giữa kết quả và chi phí ($H = Q/C$), hiệu số giữa kết quả và chi phí theo Nguyễn Đình Hợi, tỷ suất kết quả bổ sung ($H = \Delta Q / \Delta C$), và quan điểm phân bổ tối ưu nguồn lực của Samuelson & Nordhaus.
• Khung chính sách pháp lý: Nghị quyết số 09/2000/NQ-CP ngày 15/06/2000 của Chính phủ về chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp; Pháp lệnh Thú y; Quyết định số 125-CT ngày 18/04/1989 về tái thiết lập, duy trì chất lượng giống gốc; cùng Chương trình nạc hóa đàn lợn (Lean Meat Program) triển khai từ năm 1994 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
• Phương pháp thu thập dữ liệu:
  • Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các niên giám thống kê, báo cáo tổng kết giai đoạn 2011 - 2013 của UBND phường Hợp Minh, Ban Địa chính phường, Phòng Thống kê và Phòng Kinh tế - Kế hoạch và PTNT thành phố Yên Bái; kết hợp số liệu của Tổng cục Thống kê, FAO và USDA.
  • Dữ liệu sơ cấp: Thực hiện điều tra bằng phiếu hỏi cấu trúc sẵn đối với 60 hộ chăn nuôi lợn thịt tại 3 xóm (Cầu Phao, Giếng, Phúc Khánh). Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu phi ngẫu nhiên phân tầng, chia đều 60 hộ thành 3 nhóm quy mô:

Xóm điều tra	Quy mô nhỏ (<8 con/lứa, <24 con/năm)	Quy mô vừa (8-30 con/lứa, 24-90 con/năm)	Quy mô lớn (>30 con/lứa, >90 con/năm)	Tổng số hộ
Cầu Phao	4	10	6	20
Giếng	6	5	9	20
Phúc Khánh	10	5	5	20
Tổng cộng	20	20	20	60

• Phương pháp xử lý và phân tích dữ liệu:
  • Tổng hợp số liệu: Làm sạch, phân loại và nhập liệu vào phần mềm Microsoft Excel để xử lý thống kê.
  • Phương pháp thống kê mô tả và so sánh: Phân tích số tuyệt đối, số tương đối, số bình quân và tốc độ tăng trưởng qua các chuỗi số liệu thời gian để so sánh giữa các năm và giữa các nhóm quy mô.
  • Phương pháp hạch toán kinh tế nông hộ: Công lao động gia đình được quy đổi theo định mức 8 giờ làm việc bằng 1 ngày công, mức giá công lao động tham khảo tại địa phương năm 2013 là 120.000 đồng/công. Các sản phẩm vật tư tự cấp (ngô, sắn, cám gạo) được tính theo giá thị trường tại thời điểm xuất dùng.
• Hệ thống chỉ tiêu kinh tế áp dụng:
  • Giá trị sản xuất ($GO$): Toàn bộ giá trị sản phẩm chính (thịt lợn hơi) và sản phẩm phụ (phân bón), tính bằng công thức $GO = \sum Q_i \cdot P_i$.
  • Chi phí trung gian ($IC$): Toàn bộ chi phí vật chất và dịch vụ thường xuyên (giống, thức ăn, thuốc thú y, điện nước, dịch vụ tín dụng) tính cho 100 kg tăng trọng hoặc tính bình quân trên hộ, không tính khấu hao tài sản cố định.
  • Giá trị tăng thêm ($VA$): $VA = GO - IC$.
  • Thu nhập hỗn hợp ($MI$): $MI = VA - (A + T + W)$, trong đó $A$ là khấu hao tài sản cố định, $T$ là thuế, $W$ là chi phí thuê lao động ngoài.
  • Lợi nhuận sản xuất ($Pr$): $Pr = MI - L \cdot P_i$, trong đó $L$ là số công lao động gia đình và $P_i$ là chi phí cơ hội của lao động gia đình.

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN THỰC TIỄN

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về kinh tế hộ và các tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả kinh tế. Tác giả phân tích các đặc điểm kinh tế - kỹ thuật đặc thù của chăn nuôi lợn thịt: vòng đời sinh trưởng ngắn, khả năng chuyển hóa thức ăn thành thịt cao, tận dụng tốt nguồn thức ăn thô xanh và phế phụ phẩm sinh hoạt. Các nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh tế chăn nuôi lợn thịt nông hộ bao gồm:

• Điều kiện tự nhiên: Nhiệt độ thích hợp nhất cho lợn sinh trưởng là từ 23°C đến 33°C; nhiệt độ và độ ẩm quá cao gây trở ngại bài tiết nhiệt, giảm khả năng tăng trọng; nguồn nước ngọt sạch là điều kiện bắt buộc để tắm rửa, vệ sinh chuồng trại và cấp nước uống nhằm tránh lây lan mầm bệnh.
• Kỹ thuật sản xuất: Con giống quyết định năng suất; giống ngoại thuần hoặc con lai hướng nạc có tốc độ tăng trọng bình quân đạt khoảng 700 g/ngày, trong khi các giống lợn nội địa chỉ đạt khoảng 550 g/ngày. Thức ăn chiếm tỷ trọng chi phí cao nhất trong tổng chi phí sản xuất; công tác tiêm phòng thú y giữ vai trò ngăn ngừa dịch bệnh truyền nhiễm.
• Yếu tố thị trường, giá cả, vốn đầu tư và chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với hệ thống trung tâm giống và chương trình nạc hóa đàn lợn.

Ở phần cơ sở thực tiễn, chương 1 tổng quan tình hình sản xuất và thương mại thịt lợn toàn cầu và trong nước:

• Thế giới: Sản lượng thịt lợn toàn cầu năm 2012 đạt trên 104 triệu tấn. Trung Quốc đứng đầu thế giới với sản lượng 50.003,628 nghìn tấn (chiếm 45,82%), Mỹ đứng thứ hai (17,96%), Việt Nam xếp thứ 8 với 3.160,048 nghìn tấn (theo số liệu FAO). Về thương mại, Mỹ xuất khẩu thịt lợn lớn nhất với 1.402 nghìn tấn năm 2010; Nhật Bản là thị trường nhập khẩu lớn nhất đạt 1.228 nghìn tấn năm 2010; Việt Nam xuất khẩu đạt mức kỷ lục 38 nghìn tấn năm 2010 sang các thị trường Nga, Hồng Kông và Trung Quốc.
• Việt Nam: Quy mô đàn lợn cả nước năm 2009 đạt 26.494 nghìn con, mỗi năm cung cấp khoảng 25 triệu con lợn xuất chuồng. Phân bố theo vùng năm 2009: Đồng bằng sông Hồng dẫn đầu với 7.855,2 nghìn con; Trung du và miền núi Bắc Bộ đạt 6.346,9 nghìn con; Bắc Trung Bộ và duyên hải miền Trung đạt 5.084,9 nghìn con; Đồng bằng sông Cửu Long đạt 3.722,9 nghìn con; Tây Nguyên đạt 1.780,0 nghìn con.
• Đúc kết các nghiên cứu thực nghiệm trước đó của Vũ Thị Thúy (2003 tại Văn Giang, Hưng Yên: 1 đồng IC thu được 1,25 đồng GO, 0,25 đồng VA, 0,24 đồng MI); nghiên cứu tại Yên Phong và Tiên Du (Bắc Ninh); và Đồng Đạo Dũng (2006 tại Hưng Yên: nuôi lợn siêu nạc chi phí 1.317,07 ngàn đồng/100 kg, cho lợi nhuận cao hơn lợn lai 1.290,84 ngàn đồng/100 kg).

CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Chương này trình bày chi tiết phương pháp luận triển khai đề tài:

• Xác định đối tượng khảo sát gồm các nông hộ chăn nuôi và các tư thương thu mua lợn thịt trên địa bàn phường Hợp Minh.
• Thiết kế chọn điểm nghiên cứu: Chọn 3 xóm có phong trào chăn nuôi phát triển nhất phường là xóm Cầu Phao, xóm Giếng và xóm Phúc Khánh.
• Quy chuẩn hóa tiêu chí phân nhóm 60 hộ mẫu: Quy mô nhỏ (<8 con/lứa, nuôi 2-3 lứa/năm, xuất chuồng <24 con/năm); Quy mô vừa (8-30 con/lứa, xuất chuồng 24-90 con/năm); Quy mô lớn (>30 con/lứa, nuôi 3-4 lứa/năm, xuất chuồng >90 con/năm).
• Trình bày cụ thể quy trình thu thập số liệu sơ cấp qua bảng hỏi (nhân khẩu, nguồn vốn, giống, thức ăn, chuồng trại, dịch tễ, kênh tiêu thụ) và phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp từ các cơ quan hành chính địa phương.
• Xác lập chi tiết các công thức toán học tính toán chỉ tiêu $GO, IC, VA, MI, Pr$ và nguyên tắc quy đổi công lao động gia đình theo đơn giá 120.000 đồng/công nhật tại địa bàn năm 2013.

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

Chương 3 là phần thực nghiệm nòng cốt của khóa luận, gồm hai mảng nội dung chính:

1. Tình hình kinh tế - xã hội và chăn nuôi của phường Hợp Minh (2011 - 2013):

• Điều kiện tự nhiên và đất đai: Phường Hợp Minh nằm ở hữu ngạn sông Hồng, diện tích tự nhiên 933,41 ha. Năm 2013, đất nông nghiệp là 221,37 ha (23,96%), đất xây dựng là 255,23 ha (27,34%), đất chưa sử dụng chiếm tới 456,81 ha (48,93%). Toàn phường có 4.072 nhân khẩu thuộc 886 hộ, trong đó người Kinh chiếm 96,88%, người Tày chiếm 2,35%. Hạ tầng giao thông gồm 11 km đường quốc lộ, tỉnh lộ (QL37, QL32C, cao tốc Nội Bài - Lào Cai đi qua 2,5 km) và 12 tuyến đường liên thôn bê tông dài 5,25 km.
• Cơ cấu kinh tế địa phương: Tổng giá trị sản xuất toàn phường năm 2013 đạt 529 tỷ đồng, trong đó ngành thương mại - dịch vụ - vận tải chiếm áp đảo 96,7% (511,9 tỷ đồng), công nghiệp - xây dựng cơ bản chiếm 1,55% (8,2 tỷ đồng), ngành nông nghiệp chiếm 1,68% (8,9 tỷ đồng). Trong sản xuất nông nghiệp thực tế năm 2013 (tổng đạt 9,743 tỷ đồng), trồng trọt đạt 3,955 tỷ đồng (44,39%), chăn nuôi đạt 3,411 tỷ đồng, thủy sản đạt 1,112 tỷ đồng và lâm nghiệp đạt 0,52 tỷ đồng.

Chỉ tiêu chăn nuôi toàn phường Hợp Minh	Năm 2011	Năm 2012	Năm 2013	So sánh 2012/2011 (%)	So sánh 2013/2012 (%)	Bình quân (%)
Tổng đàn trâu, bò (con)	113	96	92	84,95	95,83	90,39
Tổng đàn lợn (con)	5.719	5.966	6.413	104,31	107,49	105,90
- Lợn nái (con)	195	230	285	117,94	123,91	120,92
- Lợn thịt (con)	5.524	5.726	6.128	103,65	107,02	105,33
Tổng đàn gia cầm (con)	14.200	14.070	15.840	99,08	112,57	105,82
GTSX ngành chăn nuôi lợn (Tr. đồng)	2.216	2.418	2.351	109,11	97,22	103,16

Sản lượng thịt lợn luôn chiếm trên 80% tổng sản lượng thịt gia súc, gia cầm toàn địa bàn. Tuy nhiên, tỷ trọng giá trị sản xuất chăn nuôi lợn trong tổng ngành chăn nuôi có chiều hướng giảm (chiếm 59% năm 2012, giảm xuống 54% năm 2013) do giá thức ăn biến động tăng và quá trình đô thị hóa làm thu hẹp đất đai nông nghiệp.

2. Kết quả và hiệu quả chăn nuôi lợn thịt tại 60 hộ điều tra:

• Đặc điểm hộ chăn nuôi: Chủ hộ nhóm quy mô lớn và vừa có độ tuổi trung bình trẻ hơn, trình độ học vấn và mức độ tiếp thu khoa học kỹ thuật cao hơn nhóm quy mô nhỏ.
• Tình hình đầu tư chi phí: Chi phí thức ăn chiếm tỷ trọng lớn nhất (trên 70% tổng chi phí trung gian $IC$), tiếp theo là chi phí con giống và chi phí thuốc thú y. Các hộ quy mô lớn có lợi thế mua thức ăn công nghiệp trực tiếp từ đại lý cấp 1 với giá sỉ, giúp hạ giá thành sản xuất trên 100 kg thịt hơi.
• Hiệu quả kinh tế theo quy mô:
  • Quy mô nhỏ: Chi phí sản xuất trên 100 kg thịt hơi cao do mua thức ăn lẻ giá cao, tỷ lệ hao hụt do dịch bệnh lớn hơn, giá trị gia tăng ($VA$) và lợi nhuận thuần ($Pr$) đạt thấp; nhiều hộ chỉ lấy công làm lãi.
  • Quy mô vừa và lớn: Thể hiện tính kinh tế theo quy mô (economies of scale). Chỉ tiêu $GO, VA, MI$ và $Pr$ tính trên 100 kg thịt hơi cũng như tính bình quân một hộ/năm đều vượt trội. Thời gian nuôi mỗi lứa rút ngắn nhờ đầu tư thức ăn hỗn hợp đầy đủ dinh dưỡng và con giống lai hướng nạc, hệ số chuyển hóa thức ăn tốt hơn.
• Thị trường và phương thức xác định giá: Kênh tiêu thụ chủ yếu là bán lợn hơi trực tiếp cho tư thương thu gom tại chuồng hoặc các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ; các hộ chăn nuôi là người chấp nhận giá hoàn toàn, thường chịu rủi ro khi thị trường bị tư thương ép giá.

CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG CHĂN NUÔI LỢN

Dựa trên kết quả khảo sát thực tế và định hướng chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp của phường Hợp Minh, tác giả đưa ra hệ sinh thái giải pháp gồm:

• Giải pháp về giống: Tiếp tục triển khai chương trình nạc hóa đàn lợn; đưa các giống ngoại có năng suất cao (Yorkshire, Landrace) vào lai tạo thay thế dần đàn lợn nội; liên kết chặt chẽ với các trung tâm giống của Nhà nước và tỉnh Yên Bái để cung ứng con giống sạch bệnh, rõ nguồn gốc.
• Giải pháp về thức ăn và nuôi dưỡng: Hướng dẫn nông hộ kỹ thuật phối trộn khẩu phần dinh dưỡng cân đối giữa thức ăn tinh công nghiệp và phụ phẩm nông nghiệp sẵn có tại gia đình nhằm tiết giảm chi phí trung gian; áp dụng quy trình cho ăn theo từng giai đoạn phát triển.
• Giải pháp về công tác thú y và vệ sinh môi trường: Nâng cao năng lực cho mạng lưới thú y viên cơ sở; thực hiện nghiêm lịch tiêm phòng định kỳ; hướng dẫn người dân xây dựng hầm khí sinh học Biogas để xử lý chất thải chăn nuôi, giảm ô nhiễm môi trường nông thôn và tạo chất đốt sinh hoạt.
• Giải pháp về vốn và tín dụng: Đề nghị chính quyền địa phương và các tổ chức tín dụng (Ngân hàng Nông nghiệp & PTNT, Ngân hàng Chính sách Xã hội) đơn giản hóa thủ tục, tạo điều kiện cho các hộ quy mô vừa và lớn vay vốn trung - dài hạn với lãi suất ưu đãi để nâng cấp chuồng trại kiên cố.
• Giải pháp về tổ chức thị trường và khuyến nông: Thúc đẩy thành lập các tổ hợp tác/hợp tác xã chăn nuôi nhằm chia sẻ kinh nghiệm kỹ thuật, mua chung vật tư đầu vào giá sỉ và nâng cao quyền thương lượng giá bán với tư thương; mở các lớp tập huấn khuyến nông định kỳ tại địa phương.

Kết quả và đóng góp

Về kết quả nghiên cứu cụ thể:

• Khóa luận đã phản ánh bức tranh toàn diện về ngành chăn nuôi phường Hợp Minh giai đoạn 2011 - 2013 với tổng đàn lợn tăng từ 5.719 con lên 6.413 con (trong đó lợn thịt tăng từ 5.524 con lên 6.128 con; lợn nái tăng từ 195 con lên 285 con). Giá trị sản xuất ngành chăn nuôi lợn thịt năm 2013 đạt 2.351 triệu đồng, bình quân mỗi năm cung cấp cho thị trường trên 15 tấn thịt lợn hơi, chiếm trên 80% tổng sản lượng thịt của phường.
• Cung cấp minh chứng định lượng về tính kinh tế theo quy mô thông qua khảo sát 60 hộ: Nhóm hộ chăn nuôi quy mô lớn (>90 con/năm) và quy mô vừa (24-90 con/năm) đạt hiệu quả kinh tế trên một đơn vị chi phí bỏ ra cao hơn rõ rệt so với nhóm quy mô nhỏ (<24 con/năm). Các hộ quy mô lớn tiết kiệm được chi phí mua thức ăn, giảm chi phí ngày công lao động tính trên 100 kg sản phẩm và kiểm soát dịch bệnh tốt hơn.
• Phân tích rõ cấu trúc chi phí chăn nuôi lợn thịt tại địa phương, trong đó thức ăn chăn nuôi chiếm trên 70% tổng chi phí trung gian, khẳng định ngành chăn nuôi lợn phụ thuộc rất lớn vào giá thành thức ăn công nghiệp.

Về đóng góp mới của đề tài:

• Về lý luận: Đề tài đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận về kinh tế hộ và phương pháp xác định hiệu quả kinh tế chăn nuôi nông hộ trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn; tổng kết các bài học kinh nghiệm quốc tế và trong nước có thể vận dụng vào thực tế địa phương.
• Về thực tiễn: Đây là công trình đầu tiên khảo sát chi tiết và đánh giá có hệ thống hiệu quả kinh tế chăn nuôi lợn thịt phân theo 3 cấp độ quy mô tại phường Hợp Minh, thành phố Yên Bái. Kết quả điều tra, bộ số liệu hạch toán thực nghiệm và hệ thống giải pháp đề xuất là luận cứ khoa học trực tiếp phục vụ chính quyền phường Hợp Minh và Trạm Khuyến nông thành phố Yên Bái trong việc định hướng quy hoạch vùng chăn nuôi, chuyển đổi phương thức chăn nuôi phân tán sang quy mô bán công nghiệp gắn với bảo vệ môi trường sinh thái.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của khóa luận:

• Phạm vi khảo sát sơ cấp mới chỉ dừng lại ở quy mô 60 hộ gia đình tại 3 xóm của phường Hợp Minh, chưa bao quát được toàn bộ các hộ chăn nuôi trên địa bàn toàn thành phố Yên Bái.
• Chuỗi số liệu thứ cấp đánh giá sự biến động mới giới hạn trong 3 năm liên tục (2011 - 2013).
• Việc lượng hóa chi phí cơ hội của lao động gia đình và khấu hao tài sản cố định chuồng trại cũ mang tính ước lượng tương đối theo khảo sát thực tế tại thời điểm nghiên cứu (2013), chưa phản ánh hết sự hao mòn thực tế của hệ thống chuồng trại tự chế tại các hộ quy mô nhỏ.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng phạm vi khảo sát điều tra sang các xã, phường lân cận thuộc vùng ven thành phố Yên Bái và các huyện lân cận để có cái nhìn so sánh đối sánh liên vùng.
• Nghiên cứu sâu hơn về chuỗi giá trị thịt lợn từ khâu cung ứng giống, thức ăn, chăn nuôi cho đến khâu giết mổ, chế biến và hệ thống phân phối bán lẻ đến tay người tiêu dùng cuối cùng.
• Bổ sung đánh giá định lượng chi tiết về hiệu quả kinh tế gắn liền với chi phí môi trường và lợi ích của các mô hình hầm Biogas, đệm lót sinh học trong xử lý chất thải chăn nuôi tập trung.

Giá trị tham khảo

Khóa luận của tác giả Đặng Việt Thắng mang lại giá trị tham khảo rõ ràng trong công tác học thuật và thực tiễn quản lý:

• Đối với sinh viên và học viên: Là tài liệu tham khảo cụ thể về phương pháp luận nghiên cứu kinh tế hộ nông nghiệp, phương pháp chọn mẫu phân tầng, thiết kế bảng câu hỏi điều tra nông hộ và phương pháp hạch toán chi phí - thu nhập ($GO, IC, VA, MI, Pr$) cho các đề tài khóa luận, luận văn chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Kinh tế phát triển và Quản trị trang trại.
• Đối với cơ quan quản lý và khuyến nông: Cung cấp nguồn dữ liệu thực chứng tin cậy cho UBND phường Hợp Minh, Phòng Kinh tế và Trạm Khuyến nông thành phố Yên Bái trong việc hoạch định chính sách hỗ trợ con giống, vốn vay ưu đãi, tập huấn kỹ thuật thú y và định hướng chuyển dịch cơ cấu chăn nuôi địa phương.
• Các nội dung có giá trị tham khảo cao nhất: Hệ thống chỉ tiêu hạch toán kinh tế hộ tại Chương 2; phân tích cơ cấu đàn lợn và đánh giá so sánh hiệu quả giữa 3 nhóm quy mô chăn nuôi tại Chương 3; cùng khung giải pháp kỹ thuật - kinh tế tổng hợp tại Chương 4.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận tiến hành khảo sát thực địa với cỡ mẫu bao nhiêu và phân chia quy mô chăn nuôi như thế nào?

Tác giả đã điều tra trực tiếp 60 hộ chăn nuôi lợn thịt tại 3 xóm đại diện của phường Hợp Minh (xóm Cầu Phao 20 hộ, xóm Giếng 20 hộ, xóm Phúc Khánh 20 hộ). Mẫu được phân tầng đồng đều thành 3 nhóm quy mô:

• Nhóm quy mô nhỏ (20 hộ): Nuôi dưới 8 con/lứa, mỗi năm nuôi 2-3 lứa, tổng số lợn thịt xuất chuồng dưới 24 con/năm.
• Nhóm quy mô vừa (20 hộ): Nuôi từ 8 đến 30 con/lứa, tổng số lợn xuất chuồng từ 24 đến 90 con/năm.
• Nhóm quy mô lớn (20 hộ): Nuôi trên 30 con/lứa, mỗi năm nuôi 3-4 lứa, tổng số lợn thịt xuất chuồng trên 90 con/năm.

2. Tác giả áp dụng định mức và nguyên tắc nào để tính công lao động gia đình và vật tư tự túc?

Trong quá trình hạch toán kinh tế:

• Công lao động gia đình được tính theo số giờ làm việc thực tế (chuẩn bị thức ăn, cho lợn ăn, dọn chuồng) và quy đổi theo định mức 8 giờ làm việc bằng 1 ngày công. Mức tiền công ngày lao động tham khảo tại địa phương năm 2013 được tính là 120.000 đồng/ngày công.
• Các khoản vật tư do nông hộ tự sản xuất và tiêu dùng nội bộ (ngô, sắn, cám gạo, lợn giống tự phối) được hạch toán theo giá thị trường tự do tại thời điểm xuất dùng để đảm bảo tính chuẩn xác và thống nhất của chi phí sản xuất.

3. Quy mô đàn lợn và giá trị sản xuất chăn nuôi lợn của phường Hợp Minh biến động như thế nào trong giai đoạn 2011 - 2013?

Giai đoạn 2011 - 2013 ghi nhận sự tăng trưởng ổn định về quy mô đàn:

• Tổng đàn lợn toàn phường tăng từ 5.719 con (năm 2011) lên 5.966 con (năm 2012) và đạt 6.413 con (năm 2013), tốc độ phát triển bình quân đạt 105,90%/năm. Trong đó, đàn lợn thịt tăng từ 5.524 con lên 6.128 con; đàn lợn nái tăng từ 195 con lên 285 con.
• Giá trị sản xuất ngành chăn nuôi lợn đạt 2.216 triệu đồng năm 2011, tăng lên 2.418 triệu đồng năm 2012 và đạt 2.351 triệu đồng năm 2013. Tỷ trọng chăn nuôi lợn chiếm trên 80% tổng sản lượng thịt gia súc, gia cầm toàn phường, nhưng tỷ trọng trong tổng giá trị ngành chăn nuôi giảm từ 59% (2012) xuống 54% (2013) do biến động chi phí đầu vào và giảm quỹ đất nông nghiệp.

4. Tác giả chỉ ra những nhân tố kỹ thuật và thị trường then chốt nào ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của các hộ nuôi lợn thịt?

Khóa luận xác định các nhân tố ảnh hưởng trực tiếp gồm:

• Con giống: Giống lợn ngoại và con lai hướng nạc có tốc độ tăng trưởng đạt khoảng 700 g/ngày, cao hơn nhiều so với giống nội (khoảng 550 g/ngày), giúp rút ngắn thời gian nuôi và tiết kiệm thức ăn.
• Cơ cấu chi phí: Thức ăn chăn nuôi chiếm tỷ trọng lớn nhất (trên 70% tổng chi phí trung gian). Các hộ quy mô lớn mua được thức ăn công nghiệp giá sỉ, trong khi hộ quy mô nhỏ mua lẻ chịu giá cao.
• Kiểm soát dịch tễ: Công tác tiêm phòng và vệ sinh nguồn nước sạch giúp hạn chế tối đa nguy cơ dịch bùng phát.
• Giá cả thị trường: Hộ nông dân hoàn toàn đóng vai trò người chấp nhận giá, sản phẩm tiêu thụ phụ thuộc hoàn toàn vào tư thương thu gom nên thường bị ép giá khi cung vượt cầu.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đặng Việt Thắng đã thực hiện một công trình nghiên cứu thực nghiệm nghiêm túc, bám sát các phương pháp hạch toán kinh tế hộ nông nghiệp để làm rõ thực trạng chăn nuôi lợn thịt tại phường Hợp Minh, thành phố Yên Bái trong giai đoạn 2011 - 2013. Thông qua việc phân tích chuỗi số liệu thứ cấp địa phương và khảo sát chuyên sâu 60 hộ gia đình trên 3 nhóm quy mô, đề tài đã chỉ ra bằng chứng định lượng rõ nét về ưu thế kinh tế của mô hình chăn nuôi quy mô lớn và vừa so với mô hình nhỏ lẻ truyền thống. Hệ thống các giải pháp được xây dựng đồng bộ từ khâu chọn lọc giống nạc hóa, kiểm soát chi phí thức ăn, tiêm phòng thú y, hỗ trợ tín dụng ưu đãi đến liên kết thị trường tiêu thụ, tạo cơ sở thực tiễn hữu ích giúp chính quyền địa phương định hướng phát triển ngành chăn nuôi lợn thịt hàng hóa bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN THỰC TIỄN 1. Khái niệm về hộ nông dân và kinh tế hộ a) Khái niệm hộ nông dân Hộ nông dân là đối tượng nghiên cứu của khoa học nông nghiệp và phát triển nông thôn. Các hoạt động nông nghiệp và phi nông nghiệp ở nông thôn chủ yếu thực hiện qua sự hoạt động của hộ nông dân. Nhà nông học người Nga Tchayanov* cho rằng: “Hộ nông dân là một đơn vị sản xuất ổn định” và ông cũng coi “Hộ nông dân là đơn vị tuyệt vời để tăng trưởng và phát triển nông nghiệp”.

Luận điểm của ông đã được áp dụng rộng rãi trong chính sách nông nghiệp tại nhiều nước trên thế giới, kể cả những nước phát triển. Đồng tình với quan điểm trên của Tchayanov*, hai tác giả Matsludal và Tommy Bengtson bổ sung đồng thời nhấn mạnh thêm “Hộ nông dân là đơn vị sản xuất cơ bản”. Vì vậy các cải cách kinh tế ở một số nước trong những thập kỷ gần đây đã thực sự coi hộ nông dân là đơn vị sản xuất tự chủ và cơ bản, từ đó đã đạt được tốc độ tăng trưởng nhanh trong sản xuất nông nghiệp và phát triển nông thôn. Frank Ellis nhà nông học người Nga* (1998) đã đưa ra định nghĩa: “Hộ nông dân là hộ gia đình làm nông nghiệp, tự kiếm kế sinh nhai trên những mảnh đất của mình, sử dụng chủ yếu sức lao động của gia đình để sản xuất, thường nằm trong hệ thống kinh tế lớn hơn, nhưng chủ yếu đặc trưng bởi sự tham gia cục bộ vào các thị trường và có xu hướng hoạt động với trình độ hoàn chỉnh không cao.

Frank Ellis (1993), Kinh tế hộ nông dân và phát triển nông nghiệp, NXB Nông nghiệp, Hà Nội 5 Ở nước ta cũng có rất nhiều tác giả đề cập tới khía niệm hộ nông dân. Tác giả Lê Đình Thắng (1993) cho rằng: “Nông hộ là tế bào kinh tế phường hội, là hình thức kinh tế cơ sở trong nông nghiệp và nông thôn”. Đào Thế Tuấn (1997) cho rằng: “Hộ nông dân là những hộ chủ yếu hoạt động nông nghiệp theo nghĩa rộng, bao gồm cả nghề rừng, nghề cá và hoạt động phi nông nghiệp ở nông thôn”. Hộ nông dân có những đặc điểm sau: Thứ nhất hộ nông dân là đơn vị kinh tế cơ sở, vừa là đơn vị sản xuất vừa là đơn vị tiêu dùng.

Thứ hai là các hộ nông dân ngoài hoạt động nông nghiệp còn tham gia hoạt động phi nông nghiệp với các mức độ khác nhau. Ba là quan hệ giữa tiêu dùng và sản xuất biểu hiện ở trình độ phát triển của hộ từ tự cấp hoàn toàn đến sản xuất hàng hóa hoàn toàn. Trình độ này quyết định quan hệ giữa hộ nông dân và thị trường. Từ các khái niệm, đặc điểm trên cho thấy hộ nông dân là những hộ sống ở nông thôn, có hoạt động sản xuất nông nghiệp, hộ nông dân còn tha gia hoạt động phi nông nghiệp ở các mức độ khác nhau, hộ nông dân là một đơn vị kinh tế cơ sở, vừa là một đơn vị sản xuất vừa là một đơn vị tiêu dùng b) Khái niệm kinh tế hộ nông dân Tchayanov nhà nông học người Nga vào những năm 20 cho rằng: “Kinh tế hộ nông dân được hiểu là một hình thức tổ chức kinh tế nông nghiệp chủ yếu dựa vào sức lao động gia đình, nhằm thỏa mãn những nhu cầu cụ thể của hộ gia đình như một tổng thể mà không dựa trên chế độ trả công theo lao động với mỗi thành viên của nó”.

Cũng có quan điểm cho rằng: Kinh tế hộ nông dân là một hình thức kinh tế phức tạp xét từ góc độ có quan hệ kinh tế tổ chức, là sự kết hợp những ngành, những công việc khác nhau trong quy mô gia đình nông dân. Có ý kiến khác lại cho rằng kinh tế hộ nông dân bao gồm toàn bộ các khâu của quá trình tái sản xuất mở rộng: sản xuất, phân phối, trao đổi, tiêu dùng. Kinh tế hộ thể hiện được các hoạt động kinh tế trong nông thôn như hộ nông nghiệp, hộ nông – lâm – ngư nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ, thương nghiệp. 6 Theo Frak Ellis (1988): “Kinh tế hộ nông dân là kinh tế của những hộ gia đình có quyền sinh sống trên các mảnh đất đai, sử dụng chủ yếu sức lao động của gia đình.

Sản xuât của họ thường nằm trong hệ thống sản xuất lớn hơn và tham gia ở mức độ không hoàn hảo vào hoạt động của thị trường. Bộ Chính trị, Ban chấp hành TW Đảng cộng sản Việt Nam ban hành Nghị quyết số 06/NQ, ngày 10/11/98 về một số vấn đề phát triển nông nghiệp, nông thôn, trong đó có việc phát triển kinh tế hộ. Nghị quyết chỉ rõ: “ Kinh tế hộ nông dân là loại hình tổ chức sản xuất có hiệu quả về kinh tế phường hội, tồn tại, phát triển lâu dài, có vị trí quan trọng trong sản xuất nông nghiệp và quá trình hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn” Từ các khái niệm trên, chúng tôi nhận thấy: Kinh tế hộ nông dân là hình thức kinh tế cơ sở của phường hội, trong đó có các nguồn lực như đất đai, lao động, tiền vốn và tư liệu sản xuất 1. Khái niệm về hiệu quả a) Hiệu quả kỹ thuật Hiệu quả kỹ thuật rất quan trọng trong sản xuất, đặc biệt là ở những quốc gia đang phát triển và những quốc gia có nguồn lực khan hiếm ít có cơ hội phát triển, hay việc phát triển công nghệ mới là hết sức khó khăn.

Ở những nước này việc nâng cao lợi ích kinh tế được thực hiện bằng cách nâng cao hiệu quả kỹ thuật hơn là phát triển công nghệ mới. Hơn nữa, tất cả các hãng, các trang trại và nông hộ đều mong muốn sản xuất ở mức tốt nhất để đạt sản lượng tối đa hơn là chỉ sản xuất ở mức sản lượng trung bình. Như vậy, hiệu quả kỹ thuật được xác định như là khả năng của người nông dân có thể đạt được mức sản lượng nào đó so với mức sản lượng tối đa với các điều kiện đầu vào và kỹ thuật hiện đại. Có nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng hiệu quả kỹ thuật chịu ảnh hưởng bởi 3 yếu tố chính, đó là sự tiếp cận thông tin, kỹ năng của người lao động và thời gian, phương pháp áp dụng các biện pháp kỹ thuật hiện đại.

Các yếu tố này lại chịu sự tác động của các nhân tố kinh tế, phường hội, thể chế và môi trường mà các hãng, trang trại, nông hộ tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh. Ngoài ra, tuổi, học vấn của chủ hộ, kinh nghiệm sản xuất cũng là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng tới hiệu quả kỹ thuật của nông hộ. 7 b) Hiệu quả phân bổ Hiệu quả phân bổ là chỉ tiêu hiệu quả, trong đó các yếu tố giá sản phẩm và giá đầu vào được tính để xác định giá trị sản phẩm thu thêm trên một đơn vị chi phí tăng thêm về đầu vào. Thực chất của hiệu quả phân bổ là hiệu quả kỹ thuật có tính đến yếu tố giá của đầu vào và giá của đầu ra, vì thế nó còn được gọi là hiệu quả giá.

c) Hiệu quả kinh tế (HQKT) Farell (1957) đã khẳng định rằng: Hiệu quả kinh tế của một hãng bao gồm hai bộ phận cấu thành, đó là hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả phân bổ. Hiệu quả kỹ thuật được xác định như là khả năng của người nông dân có thể đạt được một mức sản lượng nào đó so với mức sản lượng tối đa với điều kiện các đầu vào và kỹ thuật hiện đại. Hiệu quả phân bổ là việc sử dụng các yếu tố đầu vào theo những tỉ lệ nhằm đạt được lợi nhuận tối đa khi biết cụ thể các giá trị đầu vào. Hiệu quả kinh tế = Hiệu quả kỹ thuật * Hiệu quả phân bổ Việc xác định mức hiệu quả kỹ thuật của một hãng hay một hộ nông dân sẽ giúp chúng ta ra quyết định nên thay đổi công nghệ sản xuất hiện đại hay tiếp tục nâng cao hiệu quả kỹ thuật để nâng cao năng suất sản phẩm sản xuất ra.

Nếu hiệu quả kỹ thuật của các đơn vị sản xuất kinh doanh đạt >= 90% thì các đơn vị nên thay đổi công nghệ sản xuất mới để nâng cao sản lượng đầu vào. Ngược lại, nếu hiệu quả kỹ thuật đạt được <90% thì nên nâng cao trình độ kỹ thuật để tăng mức sản lượng đầu ra mà không cần tăng thêm lượng đầu vào cũng như áp dụng những tiến bộ kỹ thuật mới. Hiệu quả kinh tế, hiệu quả phường hội, hiệu quả môi trường. Hiệu quả kinh tế là sự phản ánh mối tương quan giữa kết quả hữu ích về mặt kinh tế và chi phí bỏ ra.

Nó đánh giá chủ yếu về mặt kinh tế và hoạt động sản xuất. Hiệu quả phường hội là sự phản ánh mối tương quan giữa kết quả các lợi ích về mặt phường hội và sản xuất mang lại với chi phí bỏ ra để đạt hiệu quả đó như về việc giải quyết công ăn việc làm,. Hiệu quả môi trường: Hiệu quả đạt được làm tăng độ phì của đất, giải quyết ô nhiễm môi trường. Các quan điểm về hiệu quả kinh tế Có rất nhiều quan điểm khác nhau về hiệu quả kinh tế, sau đây chúng tôi xin trình bày một số quan điểm như sau: a) Quan điểm thứ 1: Hiệu quả kinh tế là quan hệ so sánh giữa hiệu quả sản xuất kinh doanh mà ta thu được với chi phí mà ta sử dụng để sản xuất kinh doanh.

Công thức: H = Q/C Trong đó: H là hiệu quả kinh tế Q là kết quả sản xuất kinh doanh đã đạt được C là chi phí sử dụng trong sản xuất kinh doanh Quan điểm này được sử dụng phổ biến. Hiệu quả sản xuất là chỉ tiêu được tính trên cơ sở so sánh giữa kết quả với chi phí để đạt được kết quả đó (Cụ thể: Khi lấy tổng sản phẩm chia cho vốn sản xuất, ta được hiệu suất vốn. Tổng sản phẩm chia cho số lao động được hiệu suất lao động). b) Quan điểm thứ 2 Theo Nguyễn Đình Hợi, Hiệu quả kinh tế được đo bằng hiệu số giữa giá trị sản xuất đạt được và số lượng chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó.

Hiệu quả kinh tế = Kết quả sản xuất – Chi phí sản xuất Tuy nhiên, trong thực tế có nhiều trường hợp không thực hiện được phép trừ hoặc phép trừ không có ý nghĩa. Mặt khác, quan điểm này không cho thấy khả năng cung cấp vật chất cho phường hội của các cơ sở kinh tế khác nhau là không giống nhau khi có cùng hiệu số giữa kết quả và chi phí.