CHƯƠNG 1 MOT SỐ VAN ĐÈ LÝ LUẬN VỀ HẬU QUA PHÁP LY CỦA HÀNH VI CẠNH TRANH KHÔNG LÀNH MẠNH 1.1 Khai quát về hành vi cạnh tranh không lành mạnh 1.1 Khái niệm hành vi cạnh tranh không lành mạnh Khai niêm canh tranh là một thuật ngữ được hiểu một cách rất đa dang và rông rãi. Canh tranh xuất hiền trong hau hết các Tĩnh vực khác nhau cia đời sông, xã hồi, từ các lĩnh vực kinh té, chính trị, văn hóa, thé thao, hoc tập. Tùy vao mỗi hoàn cảnh, điểu kiến thực tế cu thé, trong các mối quan hệ khác nhau thì canh tranh lại được hiểu va ap dung một cách khác nhau._ Căn cứ vào phương thức va tính chat của hảnh vi cạnh tranh, cạnh tranh có thể được chia ra thánh 2 loại lả. cạnh tranh lành mạnh va cạnh tranh không lành mạnh.
Cạnh tranh lảnh mạnh mang tính chất tích cực là hình thức canh tranh công khai, công bằng và bình đẳng giữa các đối thủ cạnh tranh với nhau trong kinh đoanh`, Cạnh tranh không lành manh mang tính chất tiêu cực, được các doanh nghiệp thực hiện bởi cách thức không lành manh nhằm mục dich đã canh tranh lên quá mức, lêm những hành động cạnh tranh thái qua, vượt khối giới han có thé chấp nhận được của thi trường và xã hôi”. Các hành vi cạnh tranh không lành mạnh thường thay và được ghi nhân nhiêu lả- xâm pham thông tin, ‘bi mật trong kinh doanh, ép bude đối tac, khách hang trong kinh doanh; gây rồi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khác, lôi kéo khách hang bat chính. Canh tranh không lảnh manh trong kinh doanh được các chủ thể thực hiện nhắm. dén muc đích gia tăng lợi nhuận là chủ yếu, bên cạnh đó còn có các mục dich khác liên quan đến những hiểm khích giữa các doanh nghiệp với nhau.
‘Theo pháp luật mốt số nước trên thé giới thì hành vi canh tranh không lành. mạnh được quy định có nhiêu điểm chung vẻ mất nhận dién hành vi, nhưng vẻ mặt nôi dung tiêu chỉ đánh giá thi lại có những điểm khác nhau. tiên phải noi đến đó là Công tước Pans vẻ bảo hô sở hữu công nghiệp năm 1883, hành vi canh tranh không lành manh đã được quy đính gén như la đâu tiên tại diéu ước quốc tế nảy. Quy định cu thé tại Khoản 2, Điều 10bis (được bé sung vào Công trớc tử năm 1900 và được sửa đôi lân cuối theo văn bản Stockholm năm 1967) thi canh tranh không lành manh được đính nghĩa như sau: “Bat cứ.
Tành đồng nào trái với tập quản trung thực trong công ngiiệp và thương mat đều bi coi là hành đông cạnh tranh không lành manh, Bến canh do, pháp luật PSG TS Nguyễn Thi Van Anh (chủ biên, 2018), Giáo tỉnh Luật Canh tranh, Trường Đại học Ludt Hà Nội, Neb. Công an nhân dân, trang 21 ˆPhùng Tuyết Chính (2020), Hành w can tranh không lành manh theo Luật Cạnh tranh 2018, Luận văn Thac luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội, tang 8 Giáo tình Luật Cạnh tranh, Trường Đại hoc Luật Ha Nội, Nsb. Công an nhân dân, trang 287 14 của các quốc gia khác cũng đã đưa những nguyên tắc áp dung cu thé để nhận. diện hành vi cạnh tranh không lành mạnh cho từng loại hành vi và đều có sự vận.
dung các tập quán thương mại, án lệ có sẵn, những học thuyết pháp lý chuyên môn cia những người áp dụng pháp luật để trả lời cho câu hoi “hanh vi đó có bị coi lả cạnh tranh không lảnh manh hay không?”. Thực tiến nay được thể hiện trong hệ thống pháp luật ở nhiễu quốc gia và vùng lãnh thổ, tại Bi va Luxembourg các tiêu chi đánh gia được gọi là "thôngi thong mat trưng tiiực”, tại Tây Ban Nha và Thụy Si thi lại sử dụng "zaguôn đắc ngay tinh tại Ÿ là "tính chuyên nghiệp ding đắn", tại Đức, Hy Lap và Ba Lan là “dao đức kinh đoanii"* Nhu vậy, có thể thay là hành vi cạnh tranh không lành manh không được các nước sây dựng cu thé chi tiết định nghĩa ma được ác định dua vào các yêu tổ cầu thành hành vi vi pham dé nhận điện bản chất của hành vi. Bên cạnh đó, các hành vi canh tranh không lành manh cũng không được ting hợp và quy đính cụ thể chỉ iết tại một văn bản pháp luật cụ thé trong Luật Cạnh tranh các nước. Các hành vi nay nằm rãi rác trong những quy định nhỏ hơn tại những vẫn bản pháp luật chuyên ngành khi dé cập đền hành vi cạnh tranh không lành mạnh của từng ngành, lính vực cụ thể Tai Việt Nam, định nghĩa canh tranh không lành manh lẫn đâu tiến được dé cập đến trong Luat Cạnh tranh 2004 ở Khoản 4,Điều 3 như sau: Hành vi cạnh tranh không lành mạnh là lành vì canh tranh của doanh nghiệp trong quả trinh khi đoanh trải với các chuẩn mực thông thường về dao đức kinh doanh, gay thiệthat hoặc có thê gập tiưệt hat đẫn lợi ich Nhà ước, quyên và lợi ích hợp pháp của đoanh nghiệp hoặc người tiên ding’ Trãi qua quá trình áp dụng vào thực tế và bổ sung, định ngiãa vé hảnh vi canh tranh không lành manh đã được kê thừa và hoàn thiện hơn cho phù hợp với điêu kiện thực tế cia xã hội, tại Khoan 6, Điều 3, Luật Cạnh tranh 2018 có quy định như sau Héeth vi cạnh tranh không lành manh là hành vi của doanh nghiệp trái với nguyên tắc thiên chi, tring thuec, tập quán thương mat và các chuẩn muc *hác trong kinh doanh: gây thit hai hoặc có thé gay thiệt hat đồn quyên và lot ich hợp pháp của doanh nghiệp khác® Qua các định nghĩa cia hành vi canh tranh không lảnh manh tại Luật Cạnh tranh 2004 vả Luật Cạnh tranh 2018, chúng ta có thé rút ra được một số đặc điểm chính của quy định pháp luật hiện nay như sau: @) Chủ thé của hành vi canh tranh là doanh nghiệp được hiểu theo ngiấa bao quất nhất bao gôm toàn bô.
‘Chu Lie Hai Yên (2018), Pháp luật về chẳng canh tranh không lành manh trong Bah vực số iu công nghiập ö Tiện Nem lzện nay, Luận văn Thác sĩ tật oc, Trường Đại học Luật Hà Nồi, trang $ SLuit Cạnh tranh 2004 số 27/2004/QHI1 ngày 03 tháng 12 năm 2004 “Luật Cạnh hanh 2018 số 23/2018/QH14 ngày 12 thing 06 năm 2018 15 cá nhân, tổ chức tham gia vào hoạt đông kinh doanh trên thi trường thuộc toàn Đô ngành nghệ. (ii) Mục đích thực hiện hành vi canh tranh không lành mạnh là mục tiêu lợi nhuân, giảnh giật những ưu thế vẻ phía mình nhằm tạo ra sự vững chắc vẻ tai chính trong mỗi trường kinh doanh đây biển động (ii) Cách thức thực hiền hảnh wi trải với chuẩn mực thông thường về dao đức trong kinh doanh. được cụ thé hoa là nghiệp trái với nguyên tắc thiên chí, trung thực, tập quản thương mại vả các chun mực khác trong kinh doanh. (ii) Hậu quả của hành vi canh tranh không lành mạnh co thẻ đã xây ra hoặc có nguy cơ xảy ra trên thực tê và liêu quả nay gây thiệt hại đến với khách hang, các doanh nghiệp doi thủ trên.
thị trường. Như vây, định nghĩa hành vi canh tranh không lảnh manh đã được quy định cụ thể va chỉ tiết trong Luật Cạnh tranh 2004 va Luật Cạnh tranh 2018. Hanh vi canh tranh không lành manh được nhân diện va đánh giá thông qua chủ thé thực "hiện, mục đích thực hiện, tinh chat sai trái và hậu quả của hành vi vi pham Định. nghĩa nay có tinh khái quát cao và có sư phù hợp với các điều ước quốc tế cũng quy định về hành vi cạnh tranh không lảnh mạnh ma Viet Nam la thành viên.12 Những tác đông tiêu cực của hành vi cạnh tranh không lành.
mạnh Canh tranh không lành mạnh lả hành vi mang tính chất phân cạnh tranh, gây ra nhiêu hệ lụy làm ảnh hưởng đến môi trường cạnh tranh trong sạch, lành mạnh. Hanh vi này có tac đồng đông bồ dén toàn bộ các doanh nghiệp trên thị trường, người tiêu ding và nên kinh tê thị trường quốc gia’ Thứ nhất, hành vì cạnh tranh không lành manh lam ảnh hưởng nghiêm. trong đến sự phát triển, hoạt động bình thường của các doanh nghiệp trên thị trường Đôi với các doanh nghiệp, những hảnh vi canh tranh không lảnh manh là cho hoạt đông sẵn xuất, kính doanh bình thường bị đình trệ, hủy hoại, gây ra hau quả vé tai chính và suy giảm thị phân trên thi trường. Khi mốt doanh nghiệp bi trở thành muc tiêu của hành vi canh tranh không lành mạnh thì hậu quả mà doanh nghiệp đó trước mat phải gảnh chịu la những thiệt hai vẻ kinh tế va uy tin Vi mục đích của các chủ thê thực hiện hành vi vi pham lả thu hút khách hang và chiếm lấy lơi nhuận của chủ thể khác một cách bat chính nên day là hậu quả chắc chắn sẽ xảy ra.
Ngoài ra, khi tinh hình kinh tế của mốt doanh nghiệp gấp để thì quá trình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp đó cũng sẽ co the gặp những van dé như: hàng tén không ban được, thiếu vin để duy tỉ hoạt đông kinh đoanh, người lao đồng bö việc vi mắt niêm tin vào doanh nghiệp, mat uy tín với bạn hàng, bi hủy bé hoặc phai đền bù hop đồng. Những hậu quả trên là võ cũng nghiêm trong đối với một doanh nghiệp có thé gấp phải khi bị hảnh vi 2 Gia php lun chễ cạnh tanh kiêng nh man trong nn nh tế tí trường, Bài ast ing tiên Tập chỉ Tạ chính E 1 Thang 1072019 tpr/ip:hibichinh vagina an:cbe-canb-tranh khong lanh manl-ong sen lônh te thí huong him 16 canh tranh không lành mạnh hướng đền. Nếu doanh nghiệp không thể khắc phuc được những hau quả xảy ra để có thé quay lai hoạt động sin xuất, kinh doanh tình thưởng thi sẽ dẫn đền tinh trang bị pha sản, bi doanh nghiệp khác thâu tôm, mua lại. Khi các chủ thé canh tranh trên thị trường suy yêu hoặc bị triết tiếu thi sức cạnh tranh sẽ bi suy giém, không tạo ra đồng lực phát triển cho nên kinh tế.
Thứ hat, tanh vi canh tranh không lành manh tac động sấu dén tư duy của người tiêu dùng, gây cho người tiêu dùng những hoang mang vẻ sản phẩm va dich vụ trên thi trường Đối tương cudi cùng phat chiu những thiệt hại của hành vĩ canh tranh không lành manh chính lả người tiêu ding, vì những doanh nghiếp vi pham dit bằng cách thức nảo thi cốt lõi van là dé khiến người tiêu ding lựa chon sử dung hang hóa và dich vụ cia ho.