mở đầu cho bài luận của mình. Đây không chỉ là những câu vọng cổ mà với tôi nó còn là tuổi thơ là hoài niệm gợi nhớ quê hương, xứ sở. Là người con của vùng đất sông nước miền Tây Nam bộ tôi lớn lên bởi tình đất và tình người nơi đây mà đờn ca tài tử là món ăn tinh thần , đi sâu vào tâm hồn tôi từ tấm bé. Với tình yêu bộ môn nghệ thuật này và niềm say mê nghiên cứu đồ gốm tôi quyết định thể hiện đồ án tốt nghiệp của mình bằng bộ sản phẩm gốm ấn tượng đờn ca tài tử nam bộ.
Đề tài mong muốn mang đến một cái nhìn mới lạ dựa trên chất liệu gốm bằng cách lấy cảm hứng từ nhạc cụ đờn ca tài tử thể hiện thành vật dụng. Bởi tôi quan niệm một sản phẩm thiết kế tốt không chỉ thỏa mãn về tính thẩm mỹ mà còn ẩn chứa một giá trị văn hóa , một câu chuyện riêng về chính bản thân nó. Để đạt được điều đó cần trải qua các bước nghiên cứu về đàn ca tài tử , nhu cầu thị trường , xu hướng gốm hiện nay… Để đưa ra phương án hiêu quả nhất cho đề tài đã chon.GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI 1. Lý do chọn đề tài : Gốm thường thấy thông qua các vật dụng, trong xây dựng công trình,…đã hơn 25.000 năm, từ sau khi con người phát minh ra lửa và rời đời sống từ hang núi sang đời sống sử dụng nhà để cư trú, từ việc chuyển môi trường cư trú mà nảy sinh nhu cầu sử dụng đồ vật nhằm sử dụng và trang trí.
Khi cuộc sống ngày càng phát triền, thì nhu cầu về một không gian với đầy đủ tiện nghi đơn thuần phục vụ nhu cầu sống của con người đã không còn đủ. Mà thay vào đó chính là một không gian mang lại cho người sử dụng một cảm giác thư giãn hay gợi lên cảm xúc một hoài niệm nào đó. Trong đó yếu tố quan trọng tạo nên chính là các vật dụng trong chính không gian đó. Nhận ra điều quan trọng đó cùng với niềm say mê nghiên cứu và thiết kế đồ gốm đã đưa đến việc xác định mục tiêu đồ án.
Không là ngẫu nhiên mà quá trình hình thành ý tưởng là sự quan sát và tìm hiểu về nhu cầu cần thiết về một nhóm những sản phẩm đa dạng về chủng loại nhưng thống nhất về mặt ý tưởng, phù hợp cho một góc không gian sử dụng vẫn còn ít được chú ý đến. Bên cạnh đó làm sao để đưa được yếu tố văn hóa dân tộc vào để một sản phẩm thiết kế không chỉ dừng lại ở mặt kiểu dáng mà nó phải có “hồn” và chính nó sẽ kể cho người sử dụng “câu chuyện” về bản thân nó. Với tình yêu đờn ca tài tử Nam bộ cùng với niềm tự hào khi bộ môn nghệ thuật này vừa được UNESCO công nhận vào ngày 5/12/2013, quảng bá bộ môn nghệ thuât này hơn nữa là điều cần thiết. Bên cạnh đó nhận thấy được nhu cầu trang trí cho các nhà hàng khách sạn, khu du lịch hướng về văn hóa dân tộc đang cần những sản phẩm đặc trưng , mang dấu ấn văn hóa đang cấp thiết.
Khai thác du lịch ở khu vực miền Tây nam bộ đang phát triển mạnh mẽ nên nhu cầu qua tặng cho các khu du lịch là điều cần thiết , ngoài các quà tặng thường thấy 7 làm từ các loại trái cây như dừa… thì sản phẩm gốm mang tính chất văn hóa còn ít được khai thác. Vậy điều đó sẽ được nghiên cứu , và thể hiện như thế nào? Những vấn đề đó sẽ được giải quyết thông qua đồ án tốt nghiệp với đề tài thiết kế bộ sản phẩm gốm dành cho không gian nội thất. - Sự cần thiết của đề tài trong cuộc sống. Ngày nay, khi các yếu tố giao lưu văn hóa của thế giới du nhập vào Việt Nam thể hiện rõ nhất ở các thành phố lớn , thông qua các công trình xây đựng theo kiến trúc nước ngoài ngày càng nhiều.
Thì các công trình hay khu vực mang phong cách dân dã, truyền thống , đặc trưng của dân tộc lại nổi bật lên và thu hút sự quan tâm. Có thể thấy sự vân dụng yếu tố dân tộc đó từ không gian sinh hoạt cho đến các khu vực thương mại như : nhà hàng , khách sạn , quán trà đạo , khu du lịch … Để đưa được yếu tố dân tộc vào không chỉ dừng lại ở phần kiến trúc , nội thất bên ngoài mà còn cả những sản phẩm trưng bày , bố trí bên trong. Sản phẩm ở đây có thể vừa trang trí và có thể sử dụng phục vụ cho không gian đó. Nắm được nhu cầu đó đồ án tập trung nghiên cứu cho ra bộ sản phẩm gốm ( BSPG) thỏa mãn nhu cầu trang trí và công năng sử dụng , đa dạng về chủng loại như : bình hoa , bộ ấm trà , bình rượu , đèn trang trí.
8 - Quan hệ của đề tài đối với con người , xã hội , kinh tế , văn hóa , môi trường • Con người sống trong một không gian bao quanh bởi các vật dụng từ nội thất đến ngoại thất , ở đây đề tài tập trung vào con người các vật dụng nội thất. Phục vụ nhu cầu sinh hoạt của người sử dụng như uống trà , rượu , cắm hoa , thắp sáng dựa trên những nhu cầu cơ bản • BSPG tăng thêm sự lựa chọn cho các khu vực thương mại như nhà hàng , khách sạn , trà quán …mang hơi thở truyền xã hội thống nam bộ. Góp phần tạo điểm nhấn cho không gian , hay mang lai sự khác biệt tạo ấn tượng cho người sử dụng • Sử dụng chất liệu gốm góp phần kích thích nhu cầu sử dụng các mặt hàng gốm sứ ở nước mà ngày nay đang có chiều hướng phát triển chậm lại. kinh tế • BSPG được thiết kế gồm nhiều loại sản phẩm khác nhau nên người tiêu dùng có thể mua một bộ hay một món đơn lẻ phù hợp với nhu cầu.
• Dựa trên ý tưởng đờn ca tài tử nam bộ , một loại hình nghệ thuật truyền thống của nước ta, góp phần ca ngợi văn hóa giá trị truyền thống tốt đẹp đó và đưa văn hóa dân tộc vào cuộc sống một cách gần gũi hơn • Lấy chất liệu gốm , sản phẩm thiết kế đảm bảo tuổi thọ bền lâu. Trước sự phát triển của các chất liệu hiện đại môi như nhựa , mica ,. trong quá trình sản xuất ít thải ra trường các chất thải hơn và đảm bảo vấn đền về sức khỏe cho người dùng 9 - Nghiên cứu lịch sử đề tài Để tìm hiểu về đề tài BSPG , trước hết ta tìm hiểu khái quát về lịch sử đồ gốm Viêt Nam thông qua 3 yếu tố sau : + Sự phát triển của gốm từ đất nung đến sứ + Các dòng gốm nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam. + Quy trình sản xuất gốm.
Lịch sử phát triển của gốm từ đất nung đến sứ : sành đất nung sành nâu sành xốp sứ trắng Gốm đất nung : - Nhiều cuộc khai quật trong vòng hai mươi năm trở lại đây cho thấy bộ mặt gốm đất nung cách đây 5.000 năm đến đầu công nguyên thật là phong phú. Có thể nêu lên một số điển hình: Phùng Nguyên , Chu Đậu , Gò Mun Gốm sành nâu : - Bước phát triển cao hơn gốm đất nung là gốm sành nâu. Chủ yếu là các sản phẩm chứa đựng như chum, vại, ang , hũ… - Sản phẩm thường có kích thước lớn, có màu da ngoài màu nâu sẫm, sau này còn được tưới một lớp men. - Tạo dáng sành nâu thường là hình ống,hoặc phình bụng, đơn giản và vững chãi - Trang trí trên gốm sành nâu đơn giản, sau này còn đắp nổi Gốm gành xốp : - Ra đời vào thời kỳ Bắc thuộc và phát triển vào thời nhà Lý, Trần.
10 - Được làm bằng đất sét trắng hoặc cao lanh trắng có tráng men và nung ở nhiệt độ 1200 1250 độ C. - Hội tụ đầy đủ 3 yếu tố: Hình dáng, hoa văn trang trí và men màu - Họa tiết trang trí tự do, chắt lọc đơn giản gần gũi với cuộc sống như: hoa sen, hoa chanh, hoa cúc, chim, gà, cá và số ít có cả hình ảnh con người. Gốm sành trắng : - Xuất hiện vào khoảng thế kỷ thứ XIV và phát triển rực rỡ vào thế kỷ thứ XV, XVI. - Tiêu biểu cho gốm sành trắng thời kỳ này là gốm hoa lam: các sản phẩm được trang trí bằng màu lam (ô xít – cô ban) với lối vẽ phóng khoáng linh hoạt gần với hội họa.
- Sản phẩm có dáng thanh thoát, có xu hướng vươn lên chiều cao - Được nung ở nhiệt độ cao nên xương đất chớm chảy. Gốm sứ : - Ra đời vào những năm 60 thế kỷ XX - Nung ở nhiệt độ cao 1300 độ C - Sản phẩm có đặc điểm là mỏng, nhẹ, trắng trong, họa tiết trang trí phong phú về màu sắc như trong hội họa - Tạo dáng đồ sứ thường thanh thoát trau chuốt, đặc biệt là có sự đồng bộ về sản phẩm phục vụ ăn uống - Phù hợp với mô hình sản xuất công nghiệp 11 Sự hình thành và phát triển của màu men. Buổi sơ Gốm vẽ khai màu trên gốm đất Gốm hoa Gốm men Gốm hoa men và nâu ngọc lam nung gốm men nhiều màu + Gốm đất nung : Nhiều cuộc khai quật trong vòng hai mươi năm trở lại đây cho thấy bộ mặt gốm đất nung cách đây 5.000 năm đến đầu công nguyên thật là phong phú. Có thể nêu lên một số điển hình: Gốm Phùng Nguyên (và gốm nhiều di chỉ cùng loại), cách đây 5.000 năm, tổ tiên ta đã biết sử dụng bàn xoay thành thục, đã biết trang trí lên gốm bằng những nét khắc tinh xảo, chủ yếu là hoa văn răng lược, khắc vạch, làn sóng, một số thiên về lối hình học (như gốm Gò Bông).
Đã biết dùng màu đất trắng và màu đá son tô thắm lên bề mặt hình khắc của gốm trước khi nung; đã biết nung độ lửa già nhất của đất nung (như gốm Việt Tiến). Gốm Đồng Đậu (và gốm nhiều di chỉ cùng loại), cách đây khoảng 3.500 năm, hoa văn càng đa dạng: xoắn ốc, răng cưa, đường chấm song song, hình trám in, v. Đặc biệt, còn tìm thấy tượng bò tót, tượng chim, đầu gà. Gốm Gò Mun (và gốm nhiều di chỉ cùng loại), cách đây trên 3.000 năm, hoa văn hình học chiếm ưu thế.
Nhiều hoa văn rõ ràng bắt chước hoa văn trên đồ đồng (kể cả một số hoa văn thuộc gốm Đồng Đậu).