Giáo trình Vận hành Máy ủi: Nghề thi công Mặt đường Trình độ Trung cấp

Giáo trình vận hành máy ủi cung cấp kiến thức cần thiết cho nghề thi công mặt đường trình độ trung cấp, giúp nâng cao kỹ năng và hiệu quả công việc.

• Trường học: Trường Cao Đẳng Nghề
• Chuyên ngành: Vận Hành Máy Thi Công
• Đề tài: Giáo Trình Vận Hành Máy Ủi Nghề Vận Hành Máy Thi Công Mặt Đường Trình Độ Trung Cấp
• Loại tài liệu: Giáo Trình

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• CÔNG DỤNG, PHÂN LOẠI MÁY ỦI
• prefix.1. Công dụng
• prefix.2. Phân loại
• 1. BÀI 1: THAO TÁC NGUỘI
• 1.1. Kiểm tra trước khi lên máy
• 1.2. Lên, xuống cabin
• 1.3. Thao tác nguội khởi động động cơ
• 1.4. Làm thao tác nguội điều khiển máy chạy tiến lùi, thay đổi hướng và quay đầu
• 1.5. Thực hiện thao tác nguội điều khiển thiết bị công tác
• 1.6. Chú ý an toàn khi thực hiện thao tác
• 2. BÀI 2: ĐIỀU KHIỂN THIẾT BỊ CÔNG TÁC
• 2.1. Khởi động và tắt động cơ
• 2.2. Nâng hạ ben ủi
• 2.3. Nghiêng ben ủi qua phải, qua trái
• 2.4. Xoay ben ủi qua trái, qua phải
• 2.5. Xoay độ mở của ben
• 2.6. Chú ý an toàn khi thực hiện thao tác
• 3. BÀI 3: VẬN HÀNH MÁY ỦI TIẾN VÀ LÙI
• 3.1. Vận hành máy ủi chạy tiến
• 3.1.1. Vận hành máy ủi chạy tiến thẳng
• 3.1.2. Vận hành máy ủi chạy tiến rẽ phải
• 3.1.3. Vận hành máy ủi chạy tiến rẽ trái
• 3.1.4. Vận hành máy ủi chạy tiến, quay đầu
• 3.1.5. Dừng máy
• 3.2. Vận hành máy ủi chạy lùi
• 3.2.1. Vận hành máy ủi chạy lùi thẳng
• 3.2.2. Vận hành máy ủi chạy lùi rẽ phải
• 3.2.3. Vận hành máy ủi chạy lùi rẽ trái
• 3.2.4. Vận hành máy ủi chạy lùi quay đầu
• 3.3. Chú ý an toàn khi vận hành
• 4. BÀI 4: VẬN HÀNH MÁY ỦI LÊN VÀ XUỐNG DỐC
• 4.1. Chọn hướng di chuyển của máy
• 5. BÀI 5: ỦI PHÁ
• 6. BÀI 6: ỦI SAN
• 7. BÀI 7: ỦI GOM
• 8. BÀI 8: ỦI BÓC MẶT BẰNG
• 9. BÀI 9: ỦI CẮT RÃNH
• 10. BÀI 10: LÁI MÁY ỦI LÊN XUỐNG XE CHỞ MÁY CHUYÊN DÙNG

Tóm tắt

I. Tổng quan giáo trình vận hành máy ủi cho người mới bắt đầu

Giáo trình vận hành máy ủi là tài liệu cốt lõi trong chương trình đào tạo nghề vận hành máy thi công mặt đường trình độ trung cấp. Mục tiêu của giáo trình là trang bị kiến thức và kỹ năng nền tảng, chuẩn hóa quy trình giảng dạy và học tập. Trước đây, nhiều cơ sở đào tạo sử dụng tài liệu tự biên soạn, dẫn đến thiếu tính thống nhất. Sự ra đời của giáo trình chuẩn này, theo Quyết định số 1955/QĐ-CĐGTVTTW I, đã giải quyết vấn đề thiếu hụt tài liệu tham khảo chất lượng cho cả giáo viên và học viên. Nội dung được biên soạn dựa trên kinh nghiệm giảng dạy thực tế và các tài liệu chuyên ngành, bao gồm từ các thao tác cơ bản như thao tác nguội, điều khiển thiết bị, đến các kỹ năng phức tạp như ủi phá, ủi san, và di chuyển máy lên xe chuyên dùng. Việc nắm vững kiến thức từ giáo trình vận hành máy ủi là bước khởi đầu quan trọng để trở thành một người vận hành chuyên nghiệp, đảm bảo an toàn và hiệu quả trong công việc.

1.1. Tầm quan trọng của chương trình đào tạo vận hành máy ủi

Chương trình đào tạo vận hành máy ủi đóng vai trò then chốt trong việc hình thành một đội ngũ lao động có tay nghề cao cho ngành xây dựng hạ tầng giao thông. Tài liệu gốc nhấn mạnh, "các cơ sở dạy nghề đều đang sử dụng tài liệu giảng dạy theo nội dung tự biên soạn, chưa được có giáo trình giảng dạy chuẩn ban hành thống nhất". Tình trạng này tạo ra sự không đồng đều về chất lượng đào tạo, ảnh hưởng đến khả năng làm việc thực tế của học viên. Một giáo trình chuẩn giúp thống nhất kiến thức, từ lý thuyết về công dụng, phân loại máy đến các quy trình thực hành cụ thể. Điều này không chỉ đảm bảo người học nắm vững kỹ năng mà còn hiểu rõ các nguyên tắc an toàn lao động và bảo dưỡng ca định kỳ, giảm thiểu rủi ro tai nạn và hư hỏng thiết bị. Chương trình đào tạo bài bản giúp người vận hành tự tin xử lý các tình huống thi công đa dạng.

1.2. Công dụng và phân loại máy ủi trong thi công mặt đường

Máy ủi là loại máy chủ đạo trong nhóm máy đào và vận chuyển đất ở cự ly ngắn (hiệu quả nhất từ 10-70m). Công dụng chính của máy ủi bao gồm: đào và vận chuyển đất cấp I, II, III; san lấp mặt bằng, tạo nền móng công trình; đắp đất; san rải vật liệu như đá dăm, cát, sỏi. Ngoài ra, máy còn thực hiện các công việc chuẩn bị như bóc lớp phủ, hạ cây, dọn dẹp mặt bằng thi công. Việc phân loại máy ủi giúp lựa chọn thiết bị phù hợp với từng điều kiện công việc. Dựa vào hình thức di chuyển, có máy ủi bánh xích và máy ủi bánh lốp. Máy ủi bánh xích có độ bám và ổn định cao, phù hợp với địa hình đồi núi, dốc. Dựa vào cấu tạo lưỡi ủi, có loại máy ủi thường (lưỡi cố định) và máy ủi vạn năng (lưỡi có thể điều chỉnh). Phân loại theo công suất động cơ giúp xác định năng lực của máy, từ loại rất nhẹ đến rất nặng.

II. Các thách thức chính khi học vận hành máy ủi và cách xử lý

Việc học vận hành máy ủi không chỉ đòi hỏi kỹ năng điều khiển mà còn yêu cầu người học đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là về an toàn và kỹ thuật. Một trong những khó khăn lớn nhất là nắm vững quy trình kiểm tra và bảo dưỡng thiết bị trước mỗi ca làm việc. Tài liệu gốc liệt kê chi tiết các bước kiểm tra từ dầu động cơ, nhiên liệu, nước làm mát đến dầu thủy lực. Bỏ qua các bước này có thể dẫn đến hỏng hóc nghiêm trọng và gây mất an toàn. Thêm vào đó, việc điều khiển thiết bị công tác như lưỡi ủi đòi hỏi sự chính xác cao. Người mới học thường gặp lỗi cắt đất quá sâu gây quá tải, hoặc quá nông làm giảm hiệu suất. Vận hành máy trên địa hình phức tạp như dốc cao hay nền đất yếu cũng là một thử thách lớn, yêu cầu kinh nghiệm và khả năng phán đoán tốt. Giáo trình này cung cấp các bài học cụ thể để giải quyết từng vấn đề, từ đó giúp người học vượt qua thách thức một cách có hệ thống.

2.1. Yêu cầu về an toàn lao động và bảo dưỡng thiết bị định kỳ

An toàn là ưu tiên hàng đầu trong vận hành máy thi công mặt đường. Người vận hành phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn lao động: mặc đầy đủ trang phục bảo hộ (quần áo, giày, mũ), lên xuống cabin đúng thao tác để tránh trượt ngã. Trước khi khởi động, phải kiểm tra xung quanh máy, dọn dẹp chướng ngại vật và không để người khác đứng gần. Công tác bảo dưỡng ca là bắt buộc, bao gồm kiểm tra mức dầu, nhiên liệu, nước làm mát, kiểm tra sự rò rỉ của chất lỏng, và xiết chặt các bu lông bị lỏng. Tài liệu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc này: "Trước khi lên máy người lái máy phải thực hiện đầy đủ các bước bảo dưỡng ca". Việc bảo dưỡng định kỳ không chỉ đảm bảo máy hoạt động ổn định, kéo dài tuổi thọ mà còn là yếu tố cốt lõi để phòng ngừa các sự cố bất ngờ trong quá trình thi công, bảo vệ an toàn cho cả người và thiết bị.

2.2. Các lỗi thường gặp khi điều khiển lưỡi ủi và thiết bị công tác

Việc điều khiển thiết bị công tác, đặc biệt là lưỡi ủi, là kỹ năng quan trọng nhất và cũng là nơi người mới học dễ mắc lỗi. Một lỗi phổ biến là nâng và hạ lưỡi ủi không đúng thời điểm. Tài liệu chỉ rõ: "Nếu ta nâng và hạ lưỡi ben không đúng thời điểm nó sẽ xảy ra các hiện tượng như: Lưỡi ben không cắt được đất... hoặc Lưỡi ben cắt đất quá nhiều máy quá tải". Điều này dẫn đến hiệu quả công việc thấp, tiêu hao nhiên liệu và có thể làm chết máy. Một lỗi khác là không điều chỉnh độ nghiêng của lưỡi ủi phù hợp với địa hình, khiến mặt bằng không phẳng, máy làm việc ở trạng thái nghiêng gây mất an toàn. Ngoài ra, việc điều khiển máy giật cục, ra vào số không dứt khoát cũng ảnh hưởng đến hệ thống truyền động và gây khó chịu. Để khắc phục, người học cần luyện tập thuần thục các thao tác nguội và tuân thủ đúng trình tự kỹ thuật.

III. Hướng dẫn kỹ thuật vận hành máy ủi cơ bản cho người học

Để thành thạo vận hành máy ủi, người học cần bắt đầu từ những kỹ thuật cơ bản nhất. Giáo trình hệ trung cấp tập trung xây dựng một nền tảng vững chắc thông qua các bài học chi tiết. Phần này sẽ đi sâu vào hai nội dung cốt lõi: quy trình kiểm tra an toàn trước khi vận hành, hay còn gọi là thao tác nguội, và phương pháp điều khiển máy di chuyển. Thao tác nguội không chỉ là một danh sách kiểm tra, mà là thói quen chuyên nghiệp giúp đảm bảo máy luôn ở trạng thái tốt nhất. Sau khi hoàn thành kiểm tra, kỹ năng điều khiển máy tiến, lùi, chuyển hướng và quay đầu là bài học thực hành đầu tiên. Việc nắm vững cách phối hợp giữa cần số, tay lái và chân ga sẽ quyết định sự linh hoạt và chính xác khi làm việc. Đây là những kỹ năng nền tảng mà bất kỳ người vận hành máy thi công nào cũng phải thuần thục trước khi chuyển sang các kỹ thuật phức tạp hơn như ủi san hay ủi phá.

3.1. Quy trình thao tác nguội và kiểm tra máy trước khi làm việc

Bài 1 của giáo trình, "Thao tác nguội", đặt nền móng cho mọi hoạt động vận hành. Đây là quy trình kiểm tra toàn diện máy khi động cơ chưa khởi động. Các bước bao gồm: kiểm tra dầu động cơ, mức nhiên liệu, nước làm mát, dầu hộp số, dầu thủy lực, và các đầu cọc ắc quy. Người vận hành cũng cần bơm mỡ vào các vị trí theo quy định và kiểm tra sự rò rỉ chất lỏng xung quanh máy. Sau khi kiểm tra bên ngoài, thao tác lên cabin phải đúng tư thế để đảm bảo an toàn. Khi đã ngồi vào ghế lái, cần điều chỉnh ghế cho phù hợp và nắm rõ vị trí các cần điều khiển. Trình tự khởi động và tắt động cơ cũng được hướng dẫn chi tiết, ví dụ như phải đưa các cần điều khiển về vị trí trung gian trước khi khởi động. Việc thực hiện đầy đủ và chính xác các thao tác nguội giúp phát hiện sớm các vấn đề kỹ thuật, đảm bảo an toàn và hiệu suất làm việc.

3.2. Phương pháp điều khiển máy ủi tiến lùi và chuyển hướng

Sau khi khởi động động cơ, kỹ năng điều khiển di chuyển là bước tiếp theo. Để máy di chuyển tiến, người vận hành gạt cần số sang vị trí (F) và kéo cần xuống số 1, 2, hoặc 3 tùy theo tốc độ mong muốn. Tương tự, để lùi, cần số được gạt sang vị trí (R). Việc chuyển hướng được thực hiện bằng cách sử dụng cần lái. "Nếu muốn rẽ ít thì kéo ngược lại muốn rẽ nhiều thì kéo nhiều, nếu muốn máy quay đầu thì kéo hết cỡ hành trình của thanh lái". Để rẽ phải, kéo cần lái bên phải; để rẽ trái, kéo cần lái bên trái. Kỹ thuật này đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng để máy di chuyển êm ái, không bị giật. Khi lùi, người vận hành phải luôn quay lại quan sát phía sau để đảm bảo an toàn. Dừng máy đúng cách cũng rất quan trọng: chọn vị trí bằng phẳng, đưa cần số về trung gian, hạ lưỡi ủi sát đất và khóa phanh.

IV. Bí quyết ủi đất Kỹ thuật ủi phá san và gom vật liệu

Sau khi nắm vững các thao tác cơ bản, người học sẽ tiến tới các kỹ thuật thi công chuyên sâu, đây là phần cốt lõi của nghề vận hành máy ủi. Các kỹ thuật như ủi phá, ủi san và ủi gom là những công việc phổ biến nhất trên công trường. Mỗi kỹ thuật đều có những yêu cầu và phương pháp thực hiện riêng để đạt hiệu quả cao nhất. Ủi phá là công việc ban đầu để tạo nền móng, đòi hỏi máy có lực đẩy lớn và người vận hành phải biết cách điều khiển lưỡi ủi để phá vỡ kết cấu đất tự nhiên. Ủi san là kỹ thuật san rải vật liệu để tạo ra một mặt phẳng đồng đều, yêu cầu sự khéo léo và kinh nghiệm. Cuối cùng, ủi gom là phương pháp dồn vật liệu lại một chỗ để thuận tiện cho việc vận chuyển. Việc thành thạo các kỹ thuật này không chỉ giúp hoàn thành công việc đúng yêu cầu kỹ thuật mà còn tối ưu hóa thời gian và nhiên liệu.

4.1. Kỹ thuật ủi phá và ủi bóc mặt bằng công trình hiệu quả

Công việc ủi phá và ủi bóc mặt bằng thường là giai đoạn đầu tiên của một dự án xây dựng, nhằm loại bỏ lớp đất hữu cơ, bùn, rác hoặc phá vỡ nền đất cứng ban đầu. Để ủi phá hiệu quả, máy thường được đặt chếch một góc 15-30 độ so với hướng tiến. Người vận hành cho máy tiến ở số 1, hạ lưỡi ủi cắm vào đất và vừa tiến vừa nâng ben từ từ. Thao tác này được lặp lại nhiều lần để phá vỡ đất đá. Đối với ủi bóc mặt bằng, mục tiêu là loại bỏ lớp đất bề mặt không đạt tiêu chuẩn, thường có độ dày từ 20-50cm. Người vận hành cần điều khiển lưỡi ủi cắt một lớp đất có độ dày đồng đều theo yêu cầu kỹ thuật. Đất sau khi bóc sẽ được ủi gom ra khỏi phạm vi thi công. Kỹ thuật này đòi hỏi sự chính xác để không bóc quá sâu hoặc quá nông, ảnh hưởng đến cao độ thiết kế của công trình.

4.2. Phương pháp ủi san và ủi gom vật liệu theo đúng tiêu chuẩn

Ủi san vật liệu được xem là công việc khó nhất, đòi hỏi kinh nghiệm cao. Mục tiêu là san rải các loại vật liệu như đất, đá, cát thành một lớp có độ dày và độ phẳng theo yêu cầu. Quá trình này thường bắt đầu bằng việc san sơ bộ để vật liệu được phân bố đều, sau đó tiến hành san hoàn thiện. Khi san, các đường ủi sau phải chồng lên đường ủi trước khoảng 1/4 đến 1/2 chiều rộng lưỡi ủi để đảm bảo tính liên tục và độ phẳng. Trong khi đó, ủi gom được áp dụng khi cần vận chuyển vật liệu trong cự ly ngắn (dưới 100m). Thay vì đẩy từng lượt nhỏ, người vận hành sẽ ủi gom vật liệu từ 2-3 lần vào một đống lớn, sau đó mới đẩy toàn bộ khối vật liệu đi. Phương pháp này giúp "tiết kiệm được thời gian và nhiên liệu và đảm bảo được số vật liệu cần vận chuyển không bị rơi vãi".

V. Cách vận hành máy ủi trong địa hình dốc và các ứng dụng

Việc vận hành máy ủi không chỉ giới hạn ở mặt bằng phẳng mà còn bao gồm các tình huống phức tạp hơn như di chuyển trên dốc, ủi cắt rãnh hay vận chuyển máy lên xe chuyên dụng. Đây là những kỹ năng nâng cao, đòi hỏi sự cẩn trọng và tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc an toàn. Khi làm việc trên địa hình dốc, việc chọn hướng di chuyển và số phù hợp là yếu tố quyết định để tránh trượt, lật máy. Kỹ thuật ủi cắt rãnh yêu cầu điều chỉnh độ nghiêng của lưỡi ủi, một thao tác chỉ thực hiện được với các rãnh nông. Cuối cùng, việc đưa máy lên và xuống xe kéo chuyên dùng là một quy trình rủi ro cao, cần sự chuẩn bị kỹ lưỡng và thao tác chính xác tuyệt đối. Nắm vững các kỹ thuật này chứng tỏ năng lực toàn diện của một người vận hành máy thi công chuyên nghiệp, sẵn sàng đáp ứng mọi yêu cầu của công trường.

5.1. Hướng dẫn an toàn khi vận hành máy ủi lên và xuống dốc

Làm việc trên địa hình dốc tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn. Nguyên tắc hàng đầu là thi công theo độ dốc dọc, tránh vận hành máy theo độ dốc ngang vì có thể gây trượt hoặc lật máy. Trước khi lên dốc, người vận hành phải chọn số phù hợp (thường là số thấp) và không được chuyển số trong quá trình di chuyển. Khi xuống dốc, tuyệt đối không đưa cần số về vị trí trung gian (số 0) vì sẽ làm máy trôi tự do. Thay vào đó, phải gài số thấp để tận dụng lực hãm của động cơ. "Nếu muốn chuyển hướng của máy thì phải đạp phanh và kết hợp kéo cần lái nhẹ nhàng". Việc kiểm tra kỹ hệ thống phanh và hệ thống di chuyển là bắt buộc trước khi làm việc ở khu vực dốc. Luôn giữ khoảng cách an toàn và tuân thủ các chỉ dẫn kỹ thuật là chìa khóa để vận hành máy ủi an toàn trên địa hình phức tạp.

5.2. Kỹ thuật lái máy ủi lên xuống xe kéo chuyên dùng an toàn

Do sử dụng bánh xích, máy ủi không thể tự di chuyển trên đường công cộng và phải được vận chuyển bằng xe kéo chuyên dùng. Quá trình này đòi hỏi kỹ thuật và sự cẩn trọng cao. Công tác chuẩn bị là quan trọng nhất: xe chuyên dùng phải đỗ ở nơi bằng phẳng, nền đất cứng và được kê chèn chắc chắn. Cầu dẫn phải được đặt thẳng hàng với tâm của hai dải xích. Khi lái máy lên, người vận hành phải đi số 1, di chuyển từ từ, giữ thẳng hướng và hạn chế kéo lái. "Chân luôn đạp vào hai bàn phanh. Nếu cần sử dụng phanh thì phải đạp cân cả 2 bàn phanh". Khi máy đã ở vị trí an toàn trên sàn xe, cần hạ lưỡi ủi, tắt động cơ, khóa các cần điều khiển và chằng buộc máy cẩn thận. Quá trình xuống xe được thực hiện tương tự nhưng theo chiều lùi, đòi hỏi sự quan sát và phối hợp chính xác với người chỉ dẫn.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình mô đun: Vận hành máy ủi là tài liệu đào tạo chuyên môn thuộc nghề "Vận hành máy thi công mặt đường", trình độ Trung cấp trong chương trình dạy nghề dài hạn. Giáo trình do tập thể giáo viên Khoa Công trình thuộc Trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Trung ương I biên soạn và được ban hành chính thức theo Quyết định số 1955/QĐ-CĐ ngày 21/12/2017 của Hiệu trưởng nhà trường tại Hà Nội.

Về vị trí trong chương trình đào tạo, mô đun đóng vai trò trang bị kiến thức chuyên môn và kỹ năng thực hành nghề nghiệp cốt lõi cho học sinh sinh viên chuyên ngành thi công công trình giao thông, xây dựng nền móng và mặt đường. Mục tiêu học tập (learning outcomes) của giáo trình tập trung vào việc giúp người học nắm vững công dụng, phân loại, cấu tạo các cụm chi tiết điều khiển; thực hiện đúng quy trình kiểm tra bảo dưỡng ca; thuần thục các thao tác nguội trên cabin; vận hành máy ủi di chuyển tiến, lùi, quay đầu, lên xuống dốc; và thực hiện chính xác các kỹ thuật thi công thực tế như ủi phá, ủi san, ủi gom, ủi bóc mặt bằng, ủi cắt rãnh cũng như kỹ thuật vận chuyển máy lên xuống phương tiện chuyên dùng.

Cấu trúc giáo trình bao gồm phần mở đầu, tổng quan về công dụng và phân loại máy ủi, tiếp nối bởi 10 bài học thực hành chuyên biệt. Cách tiếp cận của giáo trình đi từ việc trang bị nhận thức thao tác cơ bản tại chỗ (thao tác nguội) đến kỹ thuật điều khiển động lực và triển khai các phương án thi công cơ giới trên hiện trường. Điểm đặc sắc của tài liệu là việc chuẩn hóa toàn bộ các bước thao tác thành bảng quy trình kỹ thuật trực quan (gồm: Thứ tự, Nội dung công việc, Các bước thực hiện, Yêu cầu kỹ thuật), gắn liền với thông số và cấu tạo thực tế của dòng máy ủi Komatsu D65A-2.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được triển khai qua 10 bài học thực hành theo trình tự logic nghiệp vụ:

• Bài 1: Thao tác nguội (Trang 5 - 8): Hướng dẫn quy trình bảo dưỡng ca trước khi vận hành (kiểm tra dầu động cơ, nhiên liệu, nước làm mát, dầu hộp số, dầu thủy lực, cọc ắc quy, xiết ốc); tư thế chuẩn lên/xuống cabin; nhận diện 10 vị trí điều khiển trên máy Komatsu D65A-2 (cần số, cần ga tay, bàn đạp ga, cần khóa số, cần điều khiển lưỡi ben, bàn đạp phanh, cần phanh dừng, khóa phanh, thanh khóa ben); trình tự khởi động/tắt máy nguội và thao tác chuyển số tiến/lùi (số 1, 2, 3), rẽ hướng và quay đầu.
• Bài 2: Điều khiển thiết bị công tác (Trang 9 - 14): Kỹ thuật khởi động động cơ thực tế (không đề quá 10 giây, giãn cách 2 phút nếu đề trượt; nổ cầm chừng 3–5 phút trước khi tắt đối với động cơ có turbo tăng áp); kỹ thuật nâng hạ ben ủi (cách đất 40–50 cm khi di chuyển); kỹ thuật nghiêng ben sang trái/phải, xoay ben và điều chỉnh độ mở góc cắt của ben bằng hệ thống thủy lực hoặc cơ học (qua ống ren càng chữ A và vị trí chốt càng chữ U).
• Bài 3: Vận hành máy ủi tiến và lùi (Trang 15 - 18): Kỹ thuật di chuyển thẳng, rẽ hướng (kéo nửa hành trình tay lái) và quay đầu (kéo hết hành trình tay lái) ở các tay số; quy trình dừng máy an toàn trên nền cứng, hạ ben và khóa phanh.
• Bài 4: Vận hành máy ủi lên và xuống dốc (Trang 19 - 22): Nguyên tắc chọn hướng di chuyển theo dốc dọc; cấm di chuyển ở độ dốc ngang; giữ nguyên tay số thích hợp, không chuyển số và không đưa cần số về vị trí trung gian khi đang trên dốc.
• Bài 5: Ủi phá (Trang 23 - 27): Phương pháp đỗ máy chếch 15–30 độ so với hướng tiến; kỹ thuật vừa tiến số 1 vừa nâng hạ ben để đào phá đất đá cấp I, II, III; chu kỳ đưa đất ra ngoài sau 3–4 lần phá; kỹ thuật ủi hoàn thiện cắt mô đất lồi lấp vào chỗ trũng.
• Bài 6: Ủi san (Trang 28 - 31): Kỹ thuật san rải vật liệu (đất, đá dăm, cát, sỏi) với độ dày cao hơn lớp đắp thiết kế 5 cm; kỹ thuật san đè vệt ủi trước từ 1/4 đến 1/2 chiều rộng lưỡi ben; yêu cầu sử dụng máy ủi có 3 hoặc 5 xi lanh điều khiển.
• Bài 7: Ủi gom (Trang 32 - 36): Kỹ thuật gom vật liệu ở cự ly kinh tế 30–60 m (tối đa 80–100 m); phương pháp phân chia quãng đường gom 2–3 lần để tăng năng suất và tránh rơi vãi vật liệu.
• Bài 8: Ủi bóc mặt bằng (Trang 37 - 40): Quy trình bóc bỏ tầng đất hữu cơ, bùn rác dày từ 20–50 cm; kỹ thuật đặt máy vuông góc với trục mặt bằng (đối với diện tích rộng) hoặc đặt máy dọc theo tuyến (đối với diện tích hẹp).
• Bài 9: Ủi cắt rãnh (Trang 41 - 44): Kỹ thuật điều chỉnh nghiêng ben và xoay ben dồn đất một bên; đào rãnh mồi ban đầu sâu 10–15 cm; hoàn thiện sửa đáy rãnh thoát nước; khuyến nghị dùng máy 5 xi lanh.
• Bài 10: Lái máy ủi lên xuống xe chở máy chuyên dùng (Trang 45 - 48): Kỹ thuật đưa máy lên/xuống sàn rơ-moóc; dừng máy cách cầu dẫn 50 cm để căn chỉnh tâm xích; di chuyển số 1 kết hợp đạp đều hai bàn đạp phanh; kỹ thuật chèn bánh, chằng buộc cố định trên sàn xe và cự ly dừng cách xe 4 m khi xuống sàn.

                            SƠ ĐỒ TIẾN TRÌNH ĐÀO TẠO MÔ ĐUN
                            
  +-------------------------------------------------------------------------+
  | GIAI ĐOẠN 1: BẢO DƯỠNG VÀ THAO TÁC NGUỘI TRÊN CABIN                     |
  | - Bài 1: Bảo dưỡng ca, nhận diện thiết bị Komatsu D65A-2, thao tác nguội |
  +-------------------------------------------------------------------------+
  +-------------------------------------------------------------------------+
  | GIAI ĐOẠN 2: ĐIỀU KHIỂN ĐỘNG LỰC VÀ THIẾT BỊ CÔNG TÁC                   |
  | - Bài 2: Vận hành động cơ, điều chỉnh góc ben, xilanh thủy lực, càng A/U |
  | - Bài 3: Vận hành tiến, lùi, chuyển hướng, quay đầu                     |
  | - Bài 4: Kỹ thuật vận hành máy lên/xuống dốc an toàn                    |
  +-------------------------------------------------------------------------+
  +-------------------------------------------------------------------------+
  | GIAI ĐOẠN 3: KỸ THUẬT THI CÔNG NỀN MẶT ĐƯỜNG CHUYÊN SÂU                 |
  | - Bài 5: Kỹ thuật ủi phá đất đá cấp I, II, III                          |
  | - Bài 6: Kỹ thuật ủi san, rải vật liệu (đá dăm, cát, sỏi)               |
  | - Bài 7: Kỹ thuật ủi gom theo cự ly kinh tế 30-60m                      |
  | - Bài 8: Kỹ thuật ủi bóc tầng đất hữu cơ 20-50cm                        |
  | - Bài 9: Kỹ thuật ủi cắt rãnh và hoàn thiện rãnh thoát nước             |
  +-------------------------------------------------------------------------+
  +-------------------------------------------------------------------------+
  | GIAI ĐOẠN 4: VẬN CHUYỂN VÀ CƠ ĐỘNG THIẾT BỊ                             |
  | - Bài 10: Kỹ thuật lái máy lên/xuống xe kéo chuyên dùng                 |
  +-------------------------------------------------------------------------+

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng hệ thống lý thuyết về phân loại và thông số kỹ thuật của máy ủi:

• Phân loại theo cơ cấu di chuyển: Máy ủi bánh xích (độ bám và ổn định cao trên địa hình đồi núi, dốc cao) và máy ủi bánh lốp (áp suất hơi thấp hoặc điều chỉnh được, phù hợp vùng đồng bằng).
• Phân loại theo cơ cấu lưỡi ủi: Máy ủi thường (lưỡi cố định, chỉ chỉnh góc cắt 5–10 độ quanh trục ngang) và máy ủi vạn năng (lưỡi và khung đẩy không cố định, xoay được góc cắt và hướng ủi).
• Phân loại theo công suất và lực kéo: Rất nặng (>300 mã lực, lực kéo >30 T), Nặng (150–300 mã lực, lực kéo 20–30 T), Trung bình (75–150 mã lực, lực kéo 13,5–20 T), Nhẹ (35–75 mã lực, lực kéo 2,5–13,5 T), Rất nhẹ (<3,5 mã lực, lực kéo <2,5 T).
• Nguyên lý truyền động bộ công tác: Phân tích ưu thế của hệ thống thủy lực (dùng áp lực xi lanh ấn lưỡi ủi vào đất, kết cấu gọn, nhẹ hơn hệ thống cáp cơ học dựa vào trọng lượng bản thân lưỡi).
• Phạm vi kinh tế kỹ thuật: Đào vận chuyển đất hiệu quả trong cự ly 10–70 m (tối đa 100 m) trên đất nhóm I, II, III; khả năng đắp đất cao 1,5–2 m; khả năng hạ cây đường kính tới 30 cm.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Nhận diện lỗi cơ khí, thực hiện đúng 9 bước bảo dưỡng ca; vận hành hệ thống truyền lực từ động cơ qua ly hợp, hộp số, bộ truyền lực trung tâm, truyền lực cuối đến hai dải xích.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích tính chất cơ lý của vật liệu (đất, đá, cát, sỏi); đánh giá độ dốc dọc/ngang của địa hình; xác định sơ đồ di chuyển để tối ưu hóa nhiên liệu và thời gian máy chạy không tải.
• Kỹ năng thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Điều khiển đồng bộ chân ga, phanh, cần số và tay lái; kiểm soát cao độ ben ủi; thi công chính xác nền đường theo độ dốc thiết kế; sửa đáy rãnh; thực hiện an toàn việc lên xuống sàn xe kéo chuyên dùng.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được thiết kế theo phương pháp sư phạm tích hợp (Intergrated Vocational Pedagogy), kết hợp giữa trang bị kiến thức nguyên lý và hướng dẫn thực hành kỹ năng theo quy trình chuẩn hóa.

         CẤU TRÚC PHƯƠNG PHÁP BÀI HỌC THEO BẢNG QUY TRÌNH KỸ THUẬT
         
  +-------------------------------------------------------------------------+
  | BƯỚC 1: CÔNG TÁC CHUẨN BỊ VÀ AN TOÀN                                    |
  | - Trang phục bảo hộ lao động đầy đủ, gọn gàng                           |
  | - Thực hiện 9 hạng mục bảo dưỡng ca; kiểm tra rò rỉ và chướng ngại vật  |
  +-------------------------------------------------------------------------+
  +-------------------------------------------------------------------------+
  | BƯỚC 2: TIẾN TRÌNH THAO TÁC THEO BẢNG BƯỚC CÔNG VIỆC                    |
  | - Cột 1: Thứ tự nội dung công việc (TT)                                 |
  | - Cột 2: Nội dung công việc chi tiết                                    |
  | - Cột 3: Các bước thực hiện thao tác cơ học/thủy lực                    |
  | - Cột 4: Yêu cầu kỹ thuật định lượng (độ cao ben, góc cắt, số truyền)   |
  +-------------------------------------------------------------------------+
  +-------------------------------------------------------------------------+
  | BƯỚC 3: NGUYÊN TẮC AN TOÀN LAO ĐỘNG ĐẶC THÙ                            |
  | - Kiểm soát rung giật, áp lực xilanh, tư thế máy nghiêng                |
  | - Tránh gốc cây, đá tảng, duy trì cự ly với phương tiện phối hợp        |
  +-------------------------------------------------------------------------+

Hệ thống bài tập thực hành được phân chia chi tiết theo từng tình huống thi công cụ thể:

• Tình huống địa hình dốc: Luyện tập chọn hướng thi công theo chiều dốc dọc, cấm thao tác ở độ dốc ngang để tránh trượt dải xích.
• Tình huống san đắp: Luyện tập san sơ bộ và san hoàn thiện mặt bằng đạt độ chặt, khống chế lớp vật liệu đắp dày hơn 5 cm so với thiết kế phục vụ công đoạn lu lèn.
• Tình huống đào bóc: Phân định phương án thi công bóc tầng phủ theo diện tích rộng (đặt máy vuông góc trục) và diện tích nhỏ (đặt máy dọc tuyến).

Phương pháp đánh giá năng lực của người học dựa trực tiếp vào các chỉ số kỹ thuật định lượng quy định trong các bảng thao tác:

• Cự ly giữ lưỡi ben cách mặt đất khi di chuyển không tải: $40 - 50\text{ cm}$.
• Độ sâu đường cắt rãnh ban đầu: $10 - 15\text{ cm}$.
• Cự ly dừng máy trước cầu dẫn xe chuyên dùng: $50\text{ cm}$; cự ly đỗ máy sau khi xuống xe: $4\text{ m}$.
• Góc mở máy khi ủi phá: $15 - 30^\circ$ so với hướng tiến.
• Thời gian đề khởi động động cơ: Không quá $10\text{ giây}$, thời gian chạy không tải làm mát động cơ turbo trước khi tắt: $3 - 5\text{ phút}$.

Về hướng dẫn tự học, giáo trình yêu cầu người học phải hoàn thành việc rèn luyện thuần thục "thao tác nguội" trên buồng lái tĩnh nhằm định hình phản xạ điều khiển các cần gạt và bàn đạp trước khi vận hành nổ máy thực tế.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tính chuẩn hóa chương trình: Giáo trình ra đời nhằm thay thế các tài liệu giảng dạy tự biên soạn phân tán, thiếu tính thống nhất tại các cơ sở đào tạo nghề trước năm 2017. Văn bản được chuẩn hóa theo Quyết định 1955/QĐ-CĐ của Trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Trung ương I, tạo khung chương trình chuẩn cho hệ Trung cấp.
• Minh họa trên thiết bị công nghiệp thực tế: Toàn bộ hệ thống điều khiển được minh họa trực quan trên dòng máy ủi xích Komatsu D65A-2, bao gồm sơ đồ vị trí 10 thiết bị điều khiển trong buồng lái (cần số, ga tay, chân ga, cần ben, khóa phanh, bàn đạp phanh...).
• Phân tích so sánh công nghệ điều khiển: Giáo trình cung cấp dữ liệu đối chiếu kỹ thuật giữa cơ cấu điều khiển bằng thủy lực và cơ cấu cơ học (cáp). Tài liệu chỉ rõ máy điều khiển thủy lực có trọng lượng bộ công tác nhỏ hơn (nhờ lực đẩy xi lanh ấn ben xuống đất thay vì dựa vào khối lượng bản thân như truyền động cáp), điều khiển chính xác, tuổi thọ cao và bảo dưỡng đơn giản hơn.
• Tích hợp giải pháp phối hợp cơ giới: Phân tích vai trò của máy ủi khi làm việc độc lập (san nền, đắp đất 1,5–2 m, bóc phủ, đào rãnh) và khi phối hợp đồng bộ với các máy làm đất khác (trợ lực cho máy cạp, sửa sang khoang đào cho máy xúc, san gạt cho xe lu lèn, mở đường cho ô tô vận tải).
• Quy chuẩn an toàn lao động chi tiết: Tích hợp quy tắc kiểm tra hiện trường công trình ngầm, đường điện, khu dân cư, kỹ thuật lên xuống cabin 3 điểm tiếp xúc và quy trình chằng buộc an toàn cơ giới trên sàn xe rơ-moóc chuyên dụng.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Nhóm đối tượng	Yêu cầu kiến thức nền tảng (Prerequisites)	Mục đích sử dụng
Học sinh, sinh viên Trung cấp nghề	Hiểu biết cơ bản về an toàn lao động, nguyên lý động cơ đốt trong và cơ học máy xây dựng.	Học tập môn học "Vận hành máy ủi" thuộc nghề "Vận hành máy thi công mặt đường"; thực hành rèn luyện thao tác nguội và kỹ năng thi công công trình.
Giảng viên các trường nghề GTVT	Chuyên môn sâu về máy thi công và kỹ thuật thi công đường bộ.	Sử dụng làm giáo trình giảng dạy chuẩn hóa, xây dựng giáo án lý thuyết, bài giảng tích hợp và tổ chức thực hành bãi tập.
Thợ lái máy & Kỹ thuật viên công trường	Đã có kỹ năng lái máy cơ bản hoặc đang thi công thực tế.	Tra cứu quy trình bảo dưỡng ca, kỹ thuật điều chỉnh góc ben cơ học (càng A, càng U), định mức cự ly vận chuyển và an toàn tải máy.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho người học trình độ Trung cấp nghề Vận hành máy thi công mặt đường, giảng viên chuyên ngành Công trình giao thông và công nhân kỹ thuật điều khiển máy cơ giới thi công nền móng.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần có kiến thức cơ sở về cấu tạo máy xây dựng, nguyên lý truyền động cơ khí (động cơ, ly hợp, hộp số, truyền lực trung tâm, dải xích) và các quy định chung về an toàn lao động trên công trường xây dựng.

3. Điểm khác biệt của tài liệu so với các tài liệu khác?

Giáo trình ban hành theo Quyết định số 1955/QĐ-CĐ năm 2017, hệ thống hóa toàn bộ nội dung thành các bảng quy trình thao tác kỹ thuật có yêu cầu kiểm tra định lượng rõ ràng, sử dụng sơ đồ điều khiển chi tiết của máy Komatsu D65A-2.

4. Làm sao để tự học và rèn luyện kỹ năng hiệu quả?

Người học cần tuân thủ quy trình đào tạo: học thuộc vị trí điều khiển và rèn luyện kỹ năng thao tác nguội trên cabin tĩnh; tiếp đó thực hành khởi động/tắt máy theo đúng thời gian quy định; tập lái di chuyển tiến, lùi, quay đầu; sau đó mới thực hành các bài ủi phá, san, gom, bóc mặt bằng và cắt rãnh.

5. Có tài liệu bổ trợ nào được đề cập trong giáo trình?

Giáo trình tích hợp bảng tra cứu 10 vị trí thiết bị buồng lái, bảng phân loại công suất/lực kéo, bảng đối chiếu điều chỉnh ben cơ học (càng chữ A, chốt càng chữ U) và các quy định chuyên chở máy của cơ quan quản lý giao thông.

---

Kết luận

Giáo trình mô đun: Vận hành máy ủi (Trường Cao đẳng GTVT Trung ương I, 2017) là tài liệu đào tạo nghề nghiệp hệ thống, cung cấp đầy đủ nguyên lý phân loại máy ủi và quy trình thực hành 10 bài học kỹ thuật vận hành cơ giới. Tiến trình đào tạo được xây dựng từ khâu bảo dưỡng ca, rèn luyện thao tác nguội trên cabin máy Komatsu D65A-2, điều khiển di chuyển địa hình dốc, đến triển khai các công tác thi công nền đường (ủi phá, ủi san, ủi gom, bóc tầng phủ, cắt rãnh) và kỹ thuật xếp dỡ máy an toàn trên xe chuyên dùng. Người học cần kết hợp nghiên cứu giáo trình với việc đối chiếu bản vẽ thiết kế công trình và thực hành trực tiếp trên thao trường bãi tập để hoàn thiện kỹ năng nghề nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

GIAO THONG VAN TAI GIAO THONG VAN TAI TRUNG UONG I Bạn hành theo Quyết định số 1955/QĐ-CÌ VỀ 21/12/2017 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng GTVT Trung Hế BO GIAO THONG VAN TAI TRUONG CAO DANG GIAO THONG VAN TAI TRUNG UONG | GIAO TRINH MO DUN: VAN HANH MAY UI NGHE: VAN HANH MAY THI CONG MAT DUONG TRINH DO: TRUNG CAP HàNội - 2017 MỞ ĐÀU 'Vận hành máy ủi là mô đun trong chương trình dạy nghề dài hạn, nhằm trang bị cho người học nghề một số kiến thức, kỹ năng cơ bản về vận hành máy ủi. Hiện nay các cơ sở dạy nghề đều đang sử dụng tài liệu giảng dạy theo nội dung tự biên soạn, chưa được có giáo trình giảng dạy chuẩn ban hành thống nhất, vì vậy các giáo viên và học sinh sinh viên đang thiếu tải liệu để giáng dạy và tham khảo, Nhằm đáp ứng yêu cầu giảng dạy và học tập trong giai đoạn mới của nhà trường, tập thể giáo viên khoa Công trình đã biên soạn giáo trình modun vận hành máy ủi hệ Trung cấp giáo trình này gồm những nội dung chính như sau: Bai 1; Thao tác nguội #le|z|¬|z|lz|e|+|l|— Bài 2: Điều khiên thiế bị công tác Bài tiến, 10i3: Vận hành máy ủi Bài 4: Vận hành máy ủi lên xuông đốc Bai 5: Ui phá Bai 6: Uisan Bài 7: Uigom Bài 8: Ủi bóc mặt bằng. Bài 9: Bài 10: Lái máy ủi lên xuỗng xe chờ máy chuyên dùng Trong quá trình biên soạn chúng tôi đã tham khảo các nguồn tài liệu sẵn có, trong nước và với kinh nghiệm giảng dạy thực tế. Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, tuy nhiên không tránh khỏi thiếu sót.

Chúng tôi rất trân trọng và cám ơn những ý kiến đóng của đồng nghiệp và các nhà chuyên môn để giáo trình "Vận hành máy ái" đạt được sự hoàn thiện trong những lần biên soạn sau này. MỤC LỤC: ai 1: Thao tác nguội Trang5 su khiên thiết bị công tác. Trang 9 ‘an hành máy ủi tiên. lùi Trang 15 ận hành máy ủi lên xuống độc Trang 19 i pha Trang 23 isan Trang 28 i gom Trang32.

Trang 37 Bài 9: Ui cắt rãnh Trang 41 Bài 10: Lái máy ủi lên xuông xe chờ máy chuyên đùng _ | Trang 45 CÔNG DỤNG, PHÂN LOẠI MÁY ỦI 1. CONG DUNG: Máy ủi là loại máy chủ đạo trong nhóm máy đào vận chuyển đắt ở cự ly ngắn. Máy ủi có thể làm việc độc lập hay làm việc phối hợp với những máy khác. 'Khi làm việc độc lập rất có hiệu quả đối với các công việc sau: ~ Đào vận chuyển đất trong cự ly 100m, năng xuất cao nhất trong cự ly từ 10-70m.

với các nhóm đất I, II và II. ~ San mặt bằng , ủi những gò đắt cao, lắp hồ và chuyển đắt thừa, tạo nền móng các công trình. ~ Đắp đất lên cao từ 1,5 ~ 2m bằng cách đào lấy đắt từ hai bên. ~ Ủi hoặc san rải vật liệu như đá dăm, cát, sỏi.

Ngoài ra máy còn lam các công việc chuẩn bị mặt nền như; bào cỏ, bóc lớp tầng phủ, đào hố, rãnh thoát nước, hạ cây ( đường kính tới 30cm), nhỗ gốc cây thu dọn mặt thi công.máy ủi làm việc phối hợp với các máy làm đất khác như máy cạp để sửa đường và tăng sức đào cho máy này, san bằng những mô đất mới đỗ dé dim nèn, làm nhiệm vụ sửa sang khoan đào cho máy xúc, làm đường lên xuống cho ô tô, làm nhiệm vụ kéo, đẩy các phương tiện khác v. PHÂN LOẠI: * Phân loại máy ủi theo các hình thức: ~ Dựa vào hình thức di chuyển người ta chia làm hai loại; máy ủi bánh xích và máy. ủi bánh lốp. ~ Dựa vào cơ cấu lưỡi ủi và cách lắp đặt lười ủi trên máy( khả năng thay đổi vị trí của lưỡi ủi) người ta phân ra làm hai I a) Loại máy ủi thường (không quay): Có lưỡi và khung đẫy lắp cỗ định.

Loại này không có khả năng điều chỉnh được. Trong một giới hạn nhỏ (từ 5-10”) góc cắt của lưỡi bằng cách quay lưỡi ủi xung quah trục ngang song song với mép lưỡi ủi. b) Máy ủi vạn năng (hình 1.1): Có cấu tạo lưỡi ủi và khung đây lắp không cổ định. Máy ủi vạn năng lắp lười ủi thẳng góc với hướng chuyển động của máy kéo và điều chỉnh góc cắt của lưỡi được như máy ủi không quay.

~ Dựa theo công suất động cơ vả lực kéo danh nghĩa ở móc kéo của máy cơ sở, người ta phân thành các loại: Rất nặng ( công suất trên 300 mã lực, lực kéo trên 3 30T); nặng (Công suất từ 150-300 mã lực, lực kéo 20-30T); trung bình ( công suất 75-150 mã lực, lực kéo 13,5-20T), nhẹ (công suất từ 35- 75 mã lực, lực kéo 2,5- 13,5T); rất nhẹ( công suất dưới 3,5 mã lực, ;lực kéo dưới 2,5T). Trong quá trình thỉ công, khi lựa chon máy ủi người ta thường ưu tiên chọn loại máy có trang bị điều khiển bằng thủy lực, loại này có ưu điểm hơn so với máy ủi điều khiển bằng cơ học (cáp) là: ~ Trọng lượng bộ công tác nhỏ hơn khi các điều kiện khác như nhau( do lưỡi tủi được ấn xuống đắt bằng lực đây của xi lanh, chứ không nhờ trọng lượng của bản thân lưỡi ủi như ở truyền động cáp). ~ Điều khiển chính xác, nhẹ nhảng. ~ Tuổi thọ cao, kết cấu gọn, đẹp.

~ Chăm sóc kỹ thuật đơn giản. ~ Ở những nơi thì công có bề mặt công trình phức tạp, đa dạng ta nên chọn loại máy ủi vạn năng. Ở những vùng đồi núi có độ dốc cao ta nên chọn máy ủi có bộ phận di chuyển bằng xích, loại này có độ bám và ôn định cao hơn, so với di chuyển bằng bánh lốp. Ngược lại, đối với những vùng đồng bằng ưu tiên chọn loại di chuyển bằng.

bánh lốp có áp suất hơi thấp (hoặc áp suất có thể điều chỉnh được trong phạm vi rộng). BÀI 1: THAO TÁC NGUỘI 1. Kiểm tra trơiớc khi lên máy. + Trước khi in may người lái máy phải thực hiện đầy đủ các bước bảo dưỡng ca như: 'Kiểm tra dầu động cơ.

'Kiểm tra mức nhiên liệu. Kiểm tra nước làm mát. Kiểm tra dầu hộp số. Kiểm tra dầu thủy lực 'Kiểm tra các đầu cọc ắc quy.

'Bơm mỡ, bơm dầu các vị trí theo quy định. Xiét chặt các bu lông, dai ốc nếu bị lỏng. Kiểm tra xung quanh máy xem có sự dò rỉ của chất lỏng. Lên cabin: ~ Tư thế lên cabin: Chân trái bước lên cảng ben, tay trái năm chắc tay vịn cửa cabin, chân phải bước lên dải xích, người hơi cúi, đưa người vào cabin trước rồi bước chân vào sau.

- Ngồi vào ghế lái và điều chỉnh ghế cho. n¬ phù hợp phải thoải mái, an toàn, thất day an toàn (Nếu có). ‘Tu thé len ca bin ~ Tư thế lên cabin: Chân trái bước lên càng ben, tay trái năm chắc tay vịn cửa cabin, chân phải bước lên dải xích, người hơi cúi, đưa người vào cabin trước rồi bước chân vào sau. ~ Ngồi vào ghế lái và điều chỉnh ghế cho phù hợp phải thoải mái, an toàn, thắt dây an toàn (Nếu có) ~ Tư thế xuống cabin: Rời khỏi vị trí ngồi trong cabin, ra phía cửa cần xuống, hơi cúi người đễể đưa ra khỏi cabin, tay phải hoặc tay trái năm chắc tay vịn của cabin, chân phải bước xuống dải xích, chân trái bước xuống cảng ben đồng thời bỏ tay vịn và đi xuống đất.

Thao tác nguội khởi động động cơ. 'Khi người lái bắt mới đi hành một loại thiết bị nào đó thì phải nắm rõ các. vị trí làm việc của các cần điều khiển của máy đó.Từ đó mới vận hành được và đảm bảo an toàn cho người và phương tiện. Dưới đây là vị trí điều khiển thiết bị máy ủi KOMATSU D65A- 2 * Vị trí của các thiết bị điều khién gom: 1.

Cần điều khiển số 2. Cần điều khiển nhiên liệu 7. Bàn đạp phanh 3. Ban dap ga 8.

Cần phanh dừng. Cần khóa số 5. Cần điều khiển lưỡi ben 10.Thanh khóa cần điều chỉnh lưỡi ben Hinh 1-1 Hình 1-3 Cần ĐK nhiên liệu. ‘Ban dap phanh.

Hình I-4 Hinhi-s Bàn đạp ga Khóa phanh. * Trình tự khởi đông: 1. lo ghế lái với tư thế thỏa mái,an toàn. Các cần điều khiển phải đưa về vị trí trung gian.

Kéo cần điều khiển nhiên liệu về phía sau qua nắc hãm. Đạp bàn đạp ga hết cỡ. Đưa chìa khóa vào ỗ khóa điện. Xoay chia khéa vé vi tri (ON) Trình tự tắt động cơ.

Đạp bàn đạp ga hết cỡ. Đây cần điều khiển nhiên liệu qua nắc hãm. Xoay chìa khóa về trí ( OFF) 4, Lim thao tie nguội iều khiển máy chạy tiến lùi, thay đối hơiớng và quay đầu. với tư thể thỏa mái, an toàn.Mở khóa cần số ( Đấy xuống là khóa, kéo lên là mở) 2.Máy di chuyển tiến: ~ Gạt cần số sang bên phải về vị trí (F) ~ Kéo cần số xuống vị trí số 1 ( Máy đi số 1) ~ Kéo cần số xuống vị trí số 2 (Máy đi số 2) ~ Kéo cần số xuống vị trí số 3 (Máy đi số 3) 3.Máy di chuyển lùi: - Gạt cần số sang bên trái về vị trí (R).

- Kéo cần số xuống vị trí số 1 (Máy lùi ~ Kéo cần số xuống vị trí số 2 (Máy lùi số 2) ~ Kéo cần số xuống vị trí số 3(Máy lùi số 3) 4. Rẽ phải: - Kéo cần lái bên phải ( Nếu muốn rẽ ít thì kéo ngược lại muốn rẽ nhiều thì kéo nhiều, nếu muốn máy quay đầu thì kéo hết cỡ hành trình của thanh lái.Ta kéo cần lái bên trái. Thực hiện thao tác nguội điều khiển thiết bị công tác. * Trình tự: + Mở khóa cần nâng hạ lưỡi ben.

~ Nâng ben: Kéo cần điều khiển vẻ phía sau. ~ Hạ ben: Đẩy cần điều khiển về phía trước.,Rèn luyện kỉ năng điều khiển thao tác nguội. Sau khi người học đã thuần thục và nắm chắc vị trí của các cần đi: khiển của máy và các bước thực hiện thì tiến hành rèn luyện ky năng để có được những kỉ xảo trong việc điều khiển thiết bị công tác. Chú ý an toàn khi thực hiện thaot + Đối với người lái máy trước khi lên máy phải mặc trang phục bảo hộ đầy đủ như; quần áo, giày, mũ đầy đủ để đảm bảo an toàn lao động và tác phong làm việc công nghiệp.

+ Lim đầy đủ công việc bảo dưỡng theo qui định. + Lên xuống máy đúng thao tác. + Chỉ thực hiện các thao tác khi đã nị rào nghề lái. + Khởi động động cơ nhẹ nhàng rứt khoát + Điều khiển các cần nhẹ nhàng, không giật cục.

BAI2: DIEU KHIEN THIET B] CONG TAC 1. Khởi động và tắt động cơ.