O N TỬ TR ỜN O N N Ề NT LỜ Ớ T U i thuật là một trong nh ng m n học c sở c a nghề iện tử công nghiệp được i n soạn d a theo chư ng tr nh khung đ d ng và an hành n m 2017 c a trường Cao đ ng nghề C n Th dành cho nghề iện tử c ng nghiệp hệ Trung cấp. Giáo tr nh được i n soạn làm tài liệu học t p, giảng dạ n n giáo tr nh đ được d ng ở m c độ đ n giản và d hiểu, trong m i ài học đều c thí dụ và ài t p tư ng ng để áp dụng và làm sáng t ph n l thu ết. Khi i n soạn, nh m i n soạn đ d a tr n kinh nghiệm th c tế giảng dạ , tham khảo đồng nghiệp, tham khảo các giáo tr nh hiện c và c p nh t nh ng kiến th c mới có liên quan để phù hợp với nội dung chư ng tr nh đào tạo và phù hợp với mục ti u đào tạo, nội dung được i n soạn gắn với nhu c u th c tế. Nội dung c a môn học gồm c 5 chư ng: Chư ng MH08-01: Tĩnh điện Chư ng MH08-02: Mạch điện một chiều Chư ng MH08-03: Từ trường và cảm ng điện từ Chư ng MH08-04: Dòng điện oa chiều h nh sin Chư ng MH08-05: Mạch điện phi tu ến Giáo tr nh c ng là tài liệu giảng dạ và tham khảo t t cho các nghề điện tử d n dụng, c điện tử, điện c ng nghiệp và điện d n dụng. Mặc dù đ c gắng tổ ch c biên soạn để đáp ng được mục ti u đào tạo nhưng không tránh được nh ng thiếu s t. Rất mong nh n được s đ ng g p kiến c a các th y, cô, bạn đọc để nhóm biên soạn sẽ điều chỉnh hoàn thiện h n. C n Th , ngày tháng 8 n m 2018 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên u ậu 2 Ths Ngu Tu h h 2 O N TỬ TR ỜN O N N Ề NT MỤ LỤ Trang TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN . 1 LỜI GIỚI THIỆU . 3 CHƯƠNG 1: TĨNH IỆN . Khái niệm về điện trường. iện thế - Hiệu điện thế . Tác dụng c a điện trường lên v t dẫn và điện môi . 9 CHƯƠNG 2: MẠCH IỆN MỘT CHIỀU . Khái niệm về mạch điện một chiều . Mô hình mạch điện. Các định lu t và các biểu th c c ản trong mạch điện một chiều. Các phư ng pháp giải mạch một chiều . 18 CHƯƠNG 3: TỪ TRƯỜNG VÀ CẢM ỨNG IỆN TỪ . ại cư ng về từ trường . Từ trường c a dòng điện. Các đại lượng đặc trưng c a từ trường . Hiện tượng cảm ng điện từ . Hiện tượng t cảm và h cảm . 33 CHƯƠNG 4: DÒNG IỆN XOAY CHIỀU HÌNH SIN . Khái niệm về dòng điện xoay chiều . Giải mạch điện xoay chiều không phân nhánh . Mạch xoay chiều 3 pha . Giải mạch xoay chiều phân nhánh . 56 CHƯƠNG 5 : MẠCH IỆN PHI TUYẾN . Mạch điện phi tuyến . Mạch c dòng điện không sin . Mạch lọc điện . 74 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 80 3 O N TỬ TR ỜN O N N Ề NT O TR N MÔN HỌC T họ N KỸ THUẬT M họ M 08 Vị trí, tính ch t, ý ghĩ v vai trò của môn học: - Vị trí c a m n học: Là m n học c sở được trí dạ nga từ đ u kh a học, trước khi học các m n chu n m n nghề - Tính chất c a m n học: Là m n học kỹ thu t c sở - nghĩa c a m n học: Trang ị kiến th c c ản về mạch điện, điện trường, cảm ng điện từ, điện tích… - Vai trò c a m n học: Là c sở để học và nghi n c u các m n học chu n m n nghề. Mục tiêu của môn học: - Về kiến th c: + Tr nh à được định lu t c ản về điện học, ng dụng trong kỹ thu t điện. + Tr nh à được khái niệm c ản về điện áp, dòng điện một chiều, oa chiều, các định lu t c ản trong mạch điện một chiều và oa chiều. + Tr nh à được các khái niệm c ản về từ trường, v t liệu từ, các m i li n hệ gi a từ trường và các đại lượng điện, ng dụng các mạch từ trong kỹ thu t. - Về kỹ n ng: + V n dụng được các iểu th c để tính toán các th ng s kỹ thu t trong mạch điện một chiều, oa chiều, mạch a pha ở trạng thái ác l p. + Ph n tích được s đồ mạch đ n giản, iến đổi được mạch ph c tạp thành các mạch điện đ n giản. - Về n ng l c t ch và trách nhiệm: + C khả n ng t định hướng, chọn l a phư ng pháp tiếp c n thích nghi với các ài học + C n ng l c đánh giá kết quả học t p và nghi n c u c a mình + T học t p, tích l kiến th c, kinh nghiệm để n ng cao tr nh độ chu n m n + Sinh vi n c thái độ nghi m túc, tỉ mỉ, chính ác trong học t p Nội dung của môn học: Thời gian (giờ) Tổng Lý Thực hành, Số T hươ g, ục số thuyết thí nghi m, Kiểm TT thảo luận, tra bài tập 1 hươ g 1 Tĩ h đi n 3 3 1. Khái niệm về điện trường 0. iện thế - hiệu điện thế 1. Tác dụng c a điện trường lên v t 1 dẫn và điện môi 2 hươ g 2 Mạ h đi n một chiều 12 6 6 1.Khái niệm về mạch điện một chiều. Mô hình mạch điện. Các định lu t và biểu th c c ản 2 2 trong mạch điện một chiều. Các phư ng pháp giải mạch điện 3 3 4 O N TỬ TR ỜN O N N Ề NT một chiều. 3 hươ g 3 Từ trường và cảm ứng 6 4 1 1 đi n từ 1. ại cư ng về từ trường. Từ trường c a dòng điện. Các đại lượng đặc trưng c a từ 0. Hiện tượng cảm ng điện từ 1 0. Hiện tượng t cảm và h cảm 1 0.5 4 hươ g 4 Dò g đi n xoay chiều 16 8 8 hình sin 1.Khái niệm về dòng điện xoay chiều 0.Giải mạch xoay chiều không phân 1.Mạch xoay chiều 3 pha 1 2 4. Giải mạch xoay chiều phân nhánh 1 2 5. Ứng dụng c a mạch điện xoay 4 2 chiều trong công nghiệp 5 hươ g 5 Mạ h đi n phi tuyến 8 4 3 1 1. Mạch điện phi tuyến 2 1 2. Mạch điện c dòng điện không sin 1 1 3. Mạch lọc điện 1 1 Cộng 45 25 18 2 5 O N TỬ TR ỜN O N N Ề NT N 1: TĨN N M hươ g MH08-01 Giới thi u: Hiện tượng nhi m điện, dẫn điện và tư ng tác điện từ trường . di n ra trong th c tế khá phổ biến cùng với s ng dụng c a các hiện tượng đ vào th c tế, để hiểu rõ h n về điều này ta nghiên c u về tĩnh điện, điện tích, công c a l c điện trường, tác dụng c a điện trường lên v t dẫn và điện m i… Mục tiêu: - Tr nh à được các khái niệm c ản về điện trường, điện tích, điện thế, hiệu điện thế - Tr nh à được s ảnh hưởng c a điện trường lên v t dẫn và điện môi. - Rèn luyện tính tư du , tinh th n trách nhiệm trong công việc Nội dung chính: 1 hái i về đi trườ g 11 i n tích iện tích là một đại lượng v hướng, đặc trưng cho tính chất c a một v t hay một hạt về mặt tư ng tác điện và gắn liền với hạt hay v t đ . ịnh luật Coulomb: Hình 1.1 l c tư ng tác gi a 2 điện tích điểm q1; q2 đặt cách nhau một khoảng r trong m i trường có hằng s điện m i ε là F12 ; F21 có: - iểm đặt: Tr n 2 điện tích. - Phư ng: ường n i 2 điện tích. - Chiều: + Hướng ra xa nhau nếu q1.q2 > 0 (q1; q2 cùng dấu) + Hướng vào nhau nếu q1.m 2 Trong đ : k là hệ s k = 9.10 9 2 C n vị:q : Coulomb (C) r : mét (m) F : Newton (N) Ý ghĩ ịnh lu t Coulomb là một định lu t c ản c a tĩnh điện học, nó giúp ta hiểu rõ thêm khái niệm điện tích. Nếu các hạt c ản hoặc các v t thế tư ng tác với nhau theo định luạt Coulomb thì ta biết rằng chúng c mang điện tích ịnh luật bảo to đi n tích: Trong 1 hệ cô l p về điện (hệ kh ng trao đổi điện tích với các hệ khác) thì tổng đại s các điện tích trong hệ là 1 hằng s 1. Khái ni m về đi trường + Khái niệm: Là m i trường tồn tại ung quanh điện tích và tác dụng l c lên điện tích khác đặt trong nó. + Cường độ điện trường: Là đại lượng đặc trưng cho điện trường về khả n ng tác dụng l c.E n vị: E(V/m) q q > 0 : F cùng phư ng, cùng chiều với E . q < 0 : F cùng phư ng, ngược chiều với E . 6 O N TỬ TR ỜN O N N Ề NT + Đường sức điện trường: Là đường được vẽ trong điện trường sao cho hướng c a tiếp tư ến tại bất kỳ điểm nào tr n đường c ng trùng với hướng c a véc t cường độ điện trường tại điểm đ . Tính chất của đường sức: - Qua m i điểm trong điện trường ta chỉ có thể vẽ được 1 và chỉ 1 đường s c điện trường. - Các đường s c điện là các đường cong không kín,nó xuất phát từ các điện tích dư ng,t n cùng ở các điện tích âm. - Các đường s c điện không bao giờ cắt nhau. - N i nào c cường độ điện trường lớn h n th các đường s c ở đ vẽ mau và ngược lại Hình 1.1: Đường sức điện trường + i trườ g đều: - C véc t cường độ điện trường tại mọi điểm đều bằng nhau.
