Các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo nghề tại Trường Cao đẳng nghề Cần Thơ

Luận văn phân tích thực trạng và đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo nghề tại Trường Cao đẳng nghề Cần Thơ, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp.

• Người hướng dẫn: TS. Lê Đình Hải
• Trường học: Trường Cao đẳng Nghề Cần Thơ
• Chuyên ngành: Đào tạo nghề
• Đề tài: Giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo nghề tại Trường Cao đẳng Nghề Cần Thơ
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, HÌNH
• PHẦN MỞ ĐẦU
• prefix.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• prefix.2. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• prefix.3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• prefix.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• prefix.5. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• prefix.6. KẾT CẤU CHI TIẾT CÁC CHƯƠNG CỦA LUẬN VĂN
• 1. Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về đào tạo nghề và chất lượng đào tạo nghề
• 1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ VÀ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ
• 1.1.1. Đào tạo nghề
• 1.1.2. Chất lượng đào tạo nghề của trường dạy nghề
• 1.1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo nghề của trường dạy nghề
• 1.1.4. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá chất lượng đào tạo nghề của trường dạy nghề
• 1.1.5. Quản lý chất lượng đào tạo nghề của trường dạy nghề
• 1.2. CƠ SỞ THỰC TIỄN ĐÀO TẠO NGHỀ
• 1.2.1. Kinh nghiệm đào tạo nghề các nước trên thế giới
• 1.2.2. Kinh nghiệm thực tiễn ở Việt Nam
• 2. Chương 2: Đặc điểm địa bàn và phương pháp nghiên cứu
• 2.1. ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA THÀNH PHỐ CẦN THƠ
• 2.2. GIỚI THIỆU VỀ TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CẦN THƠ
• 2.2.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.2.2. Mục tiêu, định hướng phát triển và nhiệm vụ Trường Cao đẳng Nghề Cần Thơ
• 2.2.3. Ngành nghề đào tạo
• 2.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.3.1. Sơ đồ khung phân tích đề tài nghiên cứu
• 2.3.2. Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu
• 3. Chương 3: Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 3.1. THỰC TRẠNG ĐÀO TẠO NGHỀ Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CẦN THƠ
• 3.1.1. Học sinh sinh viên
• 3.1.2. Công tác đào tạo và Kết quả kiểm tra, thi, công nhận tốt nghiệp
• 3.1.3. Đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý
• 3.1.4. Chương trình và giáo trình
• 3.1.5. Cơ sở hạ tầng và trang thiết bị
• 3.1.6. Hoạt động dạy và học
• 3.1.7. Môi trường giáo dục
• 3.2. THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ CỦA TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CẦN THƠ
• 3.2.1. Chất lượng đào tạo nghề qua đánh giá đánh giá của các cơ sở sử dụng lao động
• 3.2.2. Chất lượng đào tạo nghề tại Trường Cao đẳng nghề Cần Thơ qua đánh giá của cơ sở đào tạo
• 3.2.3. Chất lượng đào tạo nghề tại Trường Cao đẳng nghề Cần Thơ qua đánh giá của HSSV
• 3.3. CÁC NHÂN TỐ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CẦN THƠ
• 3.3.1. Đánh giá các điều kiện đảm bảo chất lượng đào tạo nghề
• 3.3.2. Đánh giá thang đo (nhân tố) bằng hệ số tin cậy Cronbach Alpha
• 3.3.3. Mô hình nghiên cứu chính thức
• 3.4. CÁC GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CẦN THƠ
• 3.4.1. Giải pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo nghề
• 3.4.1.1. Tăng cường quản lý mục tiêu đào tạo
• 3.4.1.2. Đổi mới nội dung và chương trình đào tạo
• 3.4.1.3. Biên soạn giáo trình và chuẩn bị tài liệu giảng dạy
• 3.4.1.4. Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên dạy nghề
• 3.4.1.5. Đổi mới phương pháp đào tạo nghề
• 3.4.1.6. Nâng cao chất lượng đầu vào
• 3.4.1.7. Giải pháp về tổ chức quá trình đào tạo
• 3.4.1.8. Đổi mới tư duy và tổ chức quản lý
• 3.4.1.9. Nâng cao hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất, nhà xưởng, thư viện, máy móc thiết bị đào tạo nghề
• 3.4.1.10. Xây dựng thí điểm Cơ sở sản xuất - dịch vụ
• 3.4.1.11. Tăng cường mối liên kết giữa Nhà trường và Doanh nghiệp
• 3.4.2. Đối với các cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương
• 3.4.3. Trường Cao đẳng nghề Cần Thơ
• 3.4.4. Các Sở thuộc Uỷ ban nhân dân thành phố
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• appendix.1. Phụ lục số 1: Kết quả xử lý SPSS
• appendix.2. Mẫu phiếu khảo sát, phỏng vấn dùng cho HSSV

Tóm tắt

I. Tổng quan đào tạo nghề Cần Thơ và vai trò chiến lược

Chất lượng nguồn nhân lực là yếu tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh và sức mạnh của mỗi địa phương, quốc gia. Tại Cần Thơ, thành phố trung tâm của Đồng bằng sông Cửu Long, vai trò của đào tạo nghề càng trở nên cấp thiết. Nghị quyết 45-NQ/TW của Bộ Chính trị đã định hướng Cần Thơ trở thành thành phố công nghiệp trước năm 2020. Mục tiêu này đặt ra yêu cầu lớn về việc phát triển một chất lượng nguồn nhân lực Cần Thơ vượt trội, có khả năng đáp ứng thị trường lao động Cần Thơ đang thay đổi nhanh chóng. Đào tạo nghề không chỉ cung cấp lao động kỹ thuật mà còn góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Các trường cao đẳng nghề Cần Thơ và trung tâm giáo dục nghề nghiệp đóng vai trò nòng cốt trong việc hiện thực hóa chiến lược này. Chất lượng đào tạo nghề trực tiếp ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất của doanh nghiệp và sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững của toàn vùng. Do đó, việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng dạy và học nghề là một nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc, góp phần giải quyết bài toán nhân lực cho giai đoạn phát triển mới.

1.1. Tầm quan trọng của nguồn nhân lực tay nghề cao

Nguồn nhân lực có tay nghề cao là nền tảng cho sự phát triển kinh tế. Một lực lượng lao động được đào tạo bài bản, có kỹ năng chuyên môn vững vàng sẽ giúp tăng năng suất, cải tiến công nghệ và nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Đặc biệt trong bối cảnh hội nhập, nhu cầu tuyển dụng tại Cần Thơ ngày càng khắt khe hơn, đòi hỏi người lao động không chỉ giỏi chuyên môn mà còn phải có tác phong công nghiệp và đào tạo kỹ năng mềm. Việc đầu tư vào nâng cao tay nghề người lao động chính là đầu tư cho tương lai, tạo ra giá trị bền vững và thúc đẩy Cần Thơ trở thành một trung tâm kinh tế năng động của khu vực.

1.2. Vai trò của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tại Cần Thơ

Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, tiêu biểu là Trường Cao đẳng nghề Cần Thơ, giữ vai trò trung tâm trong hệ sinh thái phát triển nhân lực. Các cơ sở này có nhiệm vụ đào tạo và cung cấp cho xã hội đội ngũ công nhân kỹ thuật lành nghề ở các cấp độ. Chất lượng hoạt động của các trường này quyết định trực tiếp đến chất lượng đầu ra của lao động. Bên cạnh đào tạo chính quy, các trường còn thực hiện bồi dưỡng, đào tạo lại, đáp ứng nhu cầu học tập suốt đời của người lao động và sự thay đổi liên tục của công nghệ sản xuất. Vì vậy, việc xây dựng các cơ sở này thành những trung tâm đào tạo hiện đại, uy tín là ưu tiên hàng đầu.

II. Cách nhận diện thách thức trong đào tạo nghề tại Cần Thơ

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, công tác đào tạo nghề tại Cần Thơ vẫn đối mặt với không ít thách thức. Thực trạng đào tạo nghề Cần Thơ cho thấy chất lượng và hiệu quả chưa đáp ứng được kỳ vọng của xã hội và doanh nghiệp. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự vênh giữa chương trình đào tạo và yêu cầu thực tế của thị trường. Nhiều sinh viên sau khi tốt nghiệp vẫn phải được doanh nghiệp đào tạo lại, gây lãng phí thời gian và chi phí. Nguyên nhân sâu xa đến từ việc chương trình còn nặng về lý thuyết, thiếu cập nhật công nghệ mới, và sự liên kết doanh nghiệp và trường nghề còn lỏng lẻo. Bên cạnh đó, nhận thức của một bộ phận xã hội về học nghề còn hạn chế, dẫn đến chất lượng đầu vào chưa cao. Cơ sở vật chất, trang thiết bị tại một số cơ sở đào tạo đã xuống cấp, chưa theo kịp sự phát triển của khoa học kỹ thuật. Đây là những rào cản chính cần được phân tích kỹ lưỡng để tìm ra giải pháp đột phá, giúp nâng cao tay nghề người lao động một cách thực chất và hiệu quả.

2.1. Phân tích thực trạng đào tạo nghề Cần Thơ hiện nay

Nghiên cứu tại Trường Cao đẳng nghề Cần Thơ chỉ ra rằng, dù quy mô tuyển sinh tăng, tỷ lệ sinh viên ra trường có việc làm ngay chưa đạt như mong muốn. Báo cáo cho thấy một tỷ lệ đáng kể sinh viên tốt nghiệp bị các nhà tuyển dụng đánh giá là còn yếu về kỹ năng thực hành và khả năng thích ứng với môi trường làm việc công nghiệp. Sự thiếu đồng bộ giữa lý thuyết và thực hành là một tồn tại cố hữu. Thêm vào đó, công tác định hướng nghề nghiệp cho học sinh ở bậc phổ thông chưa được chú trọng, dẫn đến nhiều em chọn ngành học không phù hợp với năng lực và đam mê, ảnh hưởng đến kết quả học tập và động lực tìm việc sau này.

2.2. Sự mất cân đối giữa đào tạo và thị trường lao động

Thị trường lao động Cần Thơ có sự mất cân đối rõ rệt giữa cung và cầu. Nhiều ngành nghề nhà trường đào tạo ồ ạt nhưng doanh nghiệp lại không có nhu cầu tuyển dụng tại Cần Thơ, trong khi các ngành cần nhiều nhân lực thì lại thiếu hụt lao động qua đào tạo. Vấn đề này xuất phát từ việc thiếu các khảo sát, dự báo nhu cầu nhân lực một cách khoa học và thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở đào tạo và hiệp hội doanh nghiệp. Việc đào tạo nghề gắn với việc làm vẫn còn là khẩu hiệu hơn là một chiến lược được thực thi bài bản.

III. Bí quyết liên kết doanh nghiệp để nâng cao đào tạo nghề

Giải pháp đột phá để nâng cao chất lượng đào tạo nghề chính là tăng cường mối quan hệ hợp tác chiến lược giữa nhà trường và doanh nghiệp. Mô hình liên kết doanh nghiệp và trường nghề không chỉ dừng lại ở việc đưa sinh viên đi thực tập. Đây phải là một quá trình hợp tác sâu rộng, từ khâu xây dựng chương trình, đánh giá chuẩn đầu ra đào tạo nghề, đến việc doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình giảng dạy và hướng dẫn thực hành. Kinh nghiệm từ các nước phát triển như Đức với mô hình đào tạo kép cho thấy, khi doanh nghiệp coi đào tạo là một phần trách nhiệm và quyền lợi của mình, chất lượng nhân lực sẽ được cải thiện rõ rệt. Tại Cần Thơ, cần xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ học nghề và khuyến khích doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo. Các trường cao đẳng nghề Cần Thơ cần chủ động tìm kiếm, ký kết các thỏa thuận hợp tác toàn diện để đảm bảo sinh viên được tiếp cận với công nghệ và môi trường làm việc thực tế ngay từ khi còn trên ghế nhà trường.

3.1. Xây dựng mô hình hợp tác đào tạo song hành hiệu quả

Mô hình đào tạo song hành (dual training) cần được nhân rộng. Theo đó, thời gian học tập của sinh viên được phân bổ hợp lý giữa nhà trường và doanh nghiệp. Tại trường, sinh viên được trang bị kiến thức nền tảng. Tại doanh nghiệp, họ được rèn luyện kỹ năng thực tế trên máy móc, thiết bị hiện đại dưới sự hướng dẫn của các kỹ sư, công nhân lành nghề. Mô hình này giúp quá trình đào tạo nghề gắn với việc làm một cách tự nhiên, giảm thiểu thời gian đào tạo lại và đảm bảo sinh viên tốt nghiệp có thể làm việc ngay.

3.2. Vai trò của doanh nghiệp trong việc xây dựng chương trình

Doanh nghiệp phải là một bên tham gia chính trong việc đổi mới chương trình đào tạo. Các chuyên gia từ doanh nghiệp cần được mời tham gia vào hội đồng khoa học của trường để góp ý, phản biện và cập nhật nội dung đào tạo sao cho sát với thực tiễn sản xuất. Các yêu cầu về kiến thức, kỹ năng và thái độ của doanh nghiệp cần được thể hiện rõ trong chuẩn đầu ra đào tạo nghề, làm cơ sở để nhà trường thiết kế môn học và phương pháp đánh giá phù hợp.

IV. Phương pháp đổi mới chương trình và công nghệ đào tạo

Bên cạnh việc liên kết với doanh nghiệp, bản thân các cơ sở đào tạo nghề cũng cần tự làm mới mình. Việc đổi mới chương trình đào tạo là yêu cầu sống còn trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0. Chương trình cần được thiết kế theo hướng module hóa, linh hoạt, cho phép người học tích lũy tín chỉ và liên thông giữa các cấp trình độ. Đặc biệt, cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp. Ứng dụng công nghệ thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR), các hệ thống mô phỏng và phòng thí nghiệm ảo sẽ giúp sinh viên thực hành các kỹ năng phức tạp một cách an toàn và hiệu quả. Ngoài kiến thức chuyên môn, chương trình cần tích hợp mạnh mẽ việc đào tạo kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề và tư duy phản biện. Đây là những kỹ năng quan trọng giúp người lao động thích ứng và phát triển trong môi trường làm việc hiện đại, đáp ứng tốt hơn nhu cầu tuyển dụng tại Cần Thơ.

4.1. Tích hợp chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp

Chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp không chỉ là số hóa bài giảng. Nó bao gồm việc xây dựng hệ thống quản lý học tập trực tuyến (LMS), kho học liệu số phong phú và áp dụng các công nghệ mô phỏng tiên tiến. Điều này cho phép cá nhân hóa lộ trình học tập, giúp sinh viên có thể học mọi lúc, mọi nơi và tiếp cận với những công nghệ mà có thể cơ sở vật chất của trường chưa đáp ứng được. Việc này giúp giảm chi phí đầu tư thiết bị đắt tiền và nâng cao hiệu quả thực hành.

4.2. Chú trọng đào tạo kỹ năng mềm và tác phong công nghiệp

Nhiều doanh nghiệp phản ánh rằng sinh viên mới ra trường thường thiếu kỹ năng mềm và tác phong công nghiệp. Do đó, các trung tâm giáo dục nghề nghiệp cần lồng ghép các hoạt động đào tạo kỹ năng mềm vào chương trình chính khóa. Các hoạt động như dự án nhóm, thuyết trình, câu lạc bộ kỹ năng, và các buổi nói chuyện với chuyên gia từ doanh nghiệp sẽ giúp sinh viên rèn luyện sự tự tin, tính kỷ luật và khả năng hợp tác. Đây là yếu tố quan trọng để nâng cao tay nghề người lao động một cách toàn diện.

V. Case study Kết quả đào tạo tại Trường CĐ Nghề Cần Thơ

Nghiên cứu điển hình tại Trường Cao đẳng nghề Cần Thơ cung cấp những dữ liệu thực tiễn giá trị về chất lượng đào tạo. Khảo sát các doanh nghiệp sử dụng lao động tốt nghiệp từ trường cho thấy nhiều điểm sáng nhưng cũng bộc lộ các hạn chế cần khắc phục. Về điểm mạnh, sinh viên được đánh giá cao về ý thức tổ chức kỷ luật và kiến thức lý thuyết cơ bản. Tuy nhiên, kỹ năng thực hành chuyên môn và khả năng xử lý tình huống phức tạp trong thực tế còn ở mức trung bình. Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp cho biết họ vẫn phải tổ chức các khóa đào tạo bổ sung sau khi tuyển dụng. Kết quả này là minh chứng rõ ràng cho sự cần thiết phải đẩy mạnh các giải pháp đã nêu, đặc biệt là tăng cường thời lượng thực hành và siết chặt liên kết doanh nghiệp và trường nghề. Việc phân tích các chỉ số như tỷ lệ sinh viên có việc làm sau 6 tháng, mức thu nhập khởi điểm, và phản hồi từ nhà tuyển dụng là cơ sở quan trọng để nhà trường điều chỉnh chiến lược đào tạo.

5.1. Đánh giá của doanh nghiệp về chất lượng sinh viên tốt nghiệp

Theo khảo sát được trích dẫn trong tài liệu, các doanh nghiệp đánh giá cao thái độ làm việc của sinh viên từ Trường Cao đẳng nghề Cần Thơ. Tuy nhiên, về năng lực chuyên môn, họ kỳ vọng sinh viên có khả năng vận hành thành thạo các thiết bị mới và thích ứng nhanh hơn với quy trình sản xuất của công ty. Phản hồi này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cập nhật trang thiết bị dạy học và đổi mới chương trình đào tạo để bắt kịp công nghệ của thị trường lao động Cần Thơ.

5.2. Tỷ lệ có việc làm và sự đáp ứng nhu cầu tuyển dụng

Số liệu về tỷ lệ sinh viên có việc làm là một chỉ số đo lường hiệu quả đào tạo. Mặc dù tỷ lệ này ở mức khá, vẫn còn một bộ phận sinh viên gặp khó khăn trong việc tìm kiếm công việc đúng chuyên ngành. Điều này cho thấy công tác đào tạo nghề gắn với việc làm và hoạt động tư vấn, giới thiệu việc làm cần được đầu tư mạnh mẽ hơn nữa. Nhà trường cần xây dựng mạng lưới cựu sinh viên và kết nối thường xuyên với các trung tâm dịch vụ việc làm để hỗ trợ đầu ra cho người học.

VI. Hướng đi tương lai cho đào tạo nghề chất lượng Cần Thơ

Để nâng cao chất lượng đào tạo nghề tại Cần Thơ một cách bền vững, cần có một chiến lược tổng thể và sự chung tay của nhiều bên. Về phía cơ quan quản lý nhà nước, cần hoàn thiện hệ thống chính sách hỗ trợ học nghề, tạo điều kiện thuận lợi cho cả người học và cơ sở đào tạo. Cần tăng cường công tác dự báo nhu cầu nhân lực để định hướng cho các trường xây dựng kế hoạch tuyển sinh và đào tạo phù hợp. Các cơ sở đào tạo cần tiếp tục đổi mới quản trị, nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên, và xem doanh nghiệp là đối tác chiến lược không thể thiếu. Cuối cùng, công tác truyền thông và định hướng nghề nghiệp cho học sinh cần được thực hiện sớm và hiệu quả hơn để thay đổi nhận thức xã hội, thu hút những học sinh giỏi và có đam mê vào con đường học nghề. Tương lai của chất lượng nguồn nhân lực Cần Thơ phụ thuộc rất lớn vào những bước đi chiến lược và quyết liệt trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp hôm nay.

6.1. Xây dựng chính sách hỗ trợ học nghề và khuyến khích doanh nghiệp

Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ học nghề thiết thực như miễn giảm học phí cho các ngành nghề trọng điểm, cung cấp các khoản vay ưu đãi cho sinh viên. Đồng thời, cần có chính sách ưu đãi về thuế, đất đai cho các doanh nghiệp tham gia sâu vào hoạt động đào tạo, nhận sinh viên thực tập và cam kết tuyển dụng sau tốt nghiệp. Điều này sẽ tạo ra một động lực kép, vừa khuyến khích người học, vừa thúc đẩy trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc phát triển nguồn nhân lực chung.

6.2. Tăng cường định hướng nghề nghiệp cho học sinh phổ thông

Công tác định hướng nghề nghiệp cho học sinh không nên chỉ là những hoạt động bề nổi. Cần xây dựng các chương trình bài bản, tích hợp vào hoạt động giáo dục từ cấp THCS. Tổ chức các buổi tham quan thực tế tại doanh nghiệp, các trường cao đẳng nghề Cần Thơ, và các buổi nói chuyện với người thành công trong lĩnh vực nghề nghiệp sẽ giúp các em có cái nhìn thực tế và đưa ra lựa chọn đúng đắn. Việc phân luồng học sinh sau THCS và THPT một cách hiệu quả sẽ giúp tối ưu hóa nguồn lực xã hội và nâng cao chất lượng đầu vào cho hệ thống giáo dục nghề nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi cũng xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc. Tác giả ii LỜI CÁM ƠN Luận văn này được hoàn thành với sự giúp đỡ nhiệt tình của nhiều đồng nghiệp, bạn bè và người thân. Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành về những giúp đỡ to lớn của Ban giám hiệu; các trưởng phó phòng khoa; giáo viên nhà trường; các em HSSV Trường Cao đẳng Nghề Cần Thơ; các cán bộ ở các doanh nghiệp; các thầy cô trực tiếp giảng dạy trong 2 năm học và bạn bè lớp K23A -Cao học Kinh tế nông nghiệp khóa 23 đã cung cấp nhiều thông tin chính xác và tài liệu tham khảo quí giá. Đặc biệt, thành công của luận văn này có được là nhờ sự hướng dẫn tận tình của TS. Lê Đình Hải, người hướng dẫn trực tiếp luận văn, đã hướng dẫn, định hướng và đưa ra những ý kiến góp ý, định hướng giúp tác giả đạt được mục tiêu đề ra trong luận văn. Tác giả xin dành trọn tình cảm kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc của mình đối với TS. Lê Đình Hải, người hướng dẫn trực tiếp luận văn đã tận tình giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình chuẩn bị đề cương, sữa chữa, hoàn chỉnh và bảo vệ đề tài. Do điều kiện thời gian và khả năng còn hạn chế, tác giả xin chân thành biết ơn và lắng nghe những chỉ dẫn, đóng góp để luận văn ngày càng hoàn thiện hơn. Tác giả iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN . ii MỤC LỤC . iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT . vii DANH MỤC CÁC BẢNG . viii DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, HÌNH . x PHẦN MỞ ĐẦU . TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI . TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU . MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU . NỘI DUNG NGHIÊN CỨU . KẾT CẤU CHI TIẾT CÁC CHƯƠNG CỦA LUẬN VĂN . CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ VÀ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ . CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ VÀ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ. Đào tạo nghề . Chất lượng đào tạo nghề của trường dạy nghề . Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo nghề của trường dạy nghề . Hệ thống chỉ tiêu đánh giá chất lượng đào tạo nghề của trường dạy nghề . Quản lý chất lượng đào tạo nghề của trường dạy nghề . CƠ SỞ THỰC TIỄN ĐÀO TẠO NGHỀ . Kinh nghiệm đào tạo nghề các nước trên thế giới . Kinh nghiệm thực tiễn ở Việt Nam . ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA THÀNH PHỐ CẦN THƠ . GIỚI THIỆU VỀ TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CẦN THƠ . Lịch sử hình thành và phát triển . Mục tiêu, định hướng phát triển và nhiệm vụ Trường Cao đẳng Nghề Cần Thơ . Ngành nghề đào tạo . PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Sơ đồ khung phân tích đề tài nghiên cứu . Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu . KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN . THỰC TRẠNG ĐÀO TẠO NGHỀ Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CẦN THƠ . Học sinh sinh viên . Công tác đào tạo và Kết quả kiểm tra, thi, công nhận tốt nghiệp . Đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý. Chương trình và giáo trình . Cơ sở hạ tầng và trang thiết bị . Hoạt động dạy và học. Môi trường giáo dục . THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ CỦA TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CẦN THƠ . Chất lượng đào tạo nghề qua đánh giá đánh giá của các cơ sở sử dụng lao động . Chất lượng đào tạo nghề tại Trường Cao đẳng nghề Cần Thơ qua đánh giá của cơ sở đào tạo . Chất lượng đào tạo nghề tại Trường Cao đẳng nghề Cần Thơ qua đánh giá của HSSV . CÁC NHÂN TỐ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CẦN THƠ . Đánh giá các điều kiện đảm bảo chất lượng đào tạo nghề. Đánh giá thang đo (nhân tố) bằng hệ số tin cậy Cronbach Alpha . Mô hình nghiên cứu chính thức . CÁC GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CẦN THƠ . Giải pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo nghề . Tăng cường quản lý mục tiêu đào tạo . Đổi mới nội dung và chương trình đào tạo. Biên soạn giáo trình và chuẩn bị tài liệu giảng dạy . Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên dạy nghề . Đổi mới phương pháp đào tạo nghề . Nâng cao chất lượng đầu vào . Giải pháp về tổ chức quá trình đào tạo . Đổi mới tư duy và tổ chức quản lý . Nâng cao hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất, nhà xưởng, thư viện, máy móc thiết bị đào tạo nghề . Xây dựng thí điểm Cơ sở sản xuất - dịch vụ. Tăng cường mối liên kết giữa Nhà trường và Doanh nghiệp .1 Đối với các cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương . Trường Cao đẳng nghề Cần Thơ. Các Sở thuộc Uỷ ban nhân dân thành phố . 112 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC Phụ lục số 1: Kết quả xử lý SPSS Phụ lục số 2: Mẫu phiếu khảo sát, phỏng vấn dùng cho HSSV vii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ATLĐ An toàn lao động CT Cần Thơ CBQL Cán bộ quản lý CĐ Cao đẳng CDN Cao đẳng Nghề CNH-HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNPT Công nghiệp phụ trợ CNKT Công nhân kỹ thuật CNTT Công nghệ thông tin ĐH Đại học GD&ĐT Giáo dục & Đào tạo GV Giáo viên HSSV Học sinh sinh viên KTML&DHKK Kỹ thuật máy lạnh & Điều hòa không khí LĐTB&XH Lao động Thương binh & Xã hội LTCB&VHC Lý thuyết cơ bản & Văn hóa chung NĐ-CP Nghị định Chính phủ PGS. TS Phó giáo sư, Tiến sĩ QTTB Quản trị thiết bị TCHC Tổ chức hành chính TCKT Tài chính kế toán TCN Trung cấp nghề THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông TT Thông tư UBND Ủy ban nhân dân viii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Thang đo các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo nghề tại trường Cao đẳng nghề Cần Thơ .1: Bảng kết quả tuyển sinh .2: Số liệu tuyển sinh và tốt nghiệp các năm .3: Tình hình đội ngũ cán bộ, giáo viên nhà trường .4: Tỷ lệ HSSV/GV qua các năm.5: Tổng hợp số giờ vượt các khoa năm 2014 - 2015 .6: Tỷ lệ GV/tổng giáo viên cơ hữu .7: Các công trình kiến trúc năm 2016 .8: Nguồn tài chính của trường qua các năm .9: Phân bổ tài chính qua các năm .10: Danh sách các doanh nghiệp khảo sát (302 công nhân) .11: Đánh giá của doanh nghiệp về văn hóa nghề .12: Đánh giá của DN về kỹ năng thực hành chuyên môn .13: Đánh giá của DN về đào tạo lại sau khi tuyển dụng. Đánh giá của DN về năng lực tổng hợp của HSSV.15: Thang điểm chuẩn đánh giá chất lượng đào tạo nghề .16: Đánh giá của HSSV về quá trình đào tạo tại trường .17: Đánh giá của HSSV về chương trình đào tạo.18: Đánh giá của HSSV về đội ngũ GV, phương pháp giảng dạy .19: Đánh giá của HSSV về giáo trình và tài liệu học tập .20: Đánh giá của HSSV về cơ sở vật chất, thiết bị thực hành.21: Đánh giá của HSSV về quản lý và phục vụ đào tạo .22: Đánh giá về việc rèn luyện sinh viên .23: Mức độ HSSV tham gia các hoạt động khác.24: Đánh giá chung của HSSV về chất lượng đào tạo .25: Kiểm định KMO và Bartlett's (KMO and Bartlett's Test) .26: Tổng phương sai trích (Total Variance Explained).27: Kết quả Ma trận nhân tố xoay (Rotated Component Matrix) .28: Mô hình điều chỉnh qua kiểm định Cronbach Alpha và phân tích nhân tố khám phá .29: Bảng thống kê phân tích các hệ số hồi quy .30: Bảng tóm tắt mô hình .31: Phân tích phương sai (ANOVA) .32: Bảng hệ số Beta .33: Vị trí quan trọng của các yếu tố. 96 x DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, HÌNH Sơ đồ 1. Quá trình đào tạo nghề . Đánh giá miền chất lượng đào tạo nghề . Các giai đoạn đánh giá chất lượng đào tạo nghề . Các cấu quản lý chất lượng. Hệ thống quản lý dạy nghề . Cơ cấu tổ chức Trường Cao đẳng nghề . Sơ đồ khung phân tích đề tài nghiên cứu . Mô hình chất lượng đào tạo nghề tại Trường Cao đẳng nghề Cần Thơ . 92 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Chất lượng nguồn nhân lực là một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và “sức mạnh mềm” của mỗi quốc gia. Chất lượng này phụ thuộc và được quyết định bởi sự nghiệp giáo dục và đào tạo, trong đó có đào tạo nghề. Nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách về đào tạo nghề, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và năng lực cạnh tranh quốc gia. Ngân sách nhà nước và các thành phần kinh tế đầu tư cho dạy nghề đã được tăng cường. Quy mô tuyển sinh và tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề liên tục tăng. Tuy nhiên, không phải không có những thách thức đặt ra đối với công tác này. Những thách thức chủ yếu đó là chất lượng lao động qua đào tạo nghề chưa cao, chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân và doanh nghiệp; cơ cấu đào tạo nghề chưa hợp lý, có dẫn đến có tình trạng vừa thừa, vừa thiếu lao động kỹ thuật; hiệu quả đào tạo nghề chưa cao khi người lao động học xong nghề thì hoặc là không tìm được việc, hoặc là không tự hành nghề được, không sử dụng kiến thức và kỹ năng được học. Những bất cập này đang gây lãng phí về nguồn lực đầu tư của nhà nước, xã hội và gia đình người học nghề; lãng phí thời gian của người học nghề. Do vậy, việc nghiên cứu đề tài nâng cao chất lượng và hiệu quả tại các cơ sở đào tạo nghề là cần thiết, có ý nghĩa. Cần Thơ là thành phố trực thuộc Trung ương, nằm ở vị trí trung tâm của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Vốn được mệnh danh là Tây Đô - Thủ phủ của miền Tây Nam Bộ từ hơn trăm năm trước, giờ đây Cần Thơ đã trở thành đô thị loại I và là một trong 4 tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm của Đồng bằng sông Cửu Long.