Giáo Trình Vận Hành Công Trình Thu Gom và Thoát Nước

Giáo trình vận hành công trình thu gom và thoát nước cung cấp kiến thức chuyên sâu về kỹ thuật thoát nước và xử lý nước thải cho sinh viên cao đẳng.

• Người hướng dẫn: Nguyễn Thu Hiến
• Trường học: Cao đẳng xây dựng số 1
• Chuyên ngành: Kỹ thuật thoát nước và xử lý nước thải
• Đề tài: Giáo Trình Vận Hành Công Trình Thu Gom và Thoát Nước
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: CÁC VẤN ĐỀ CƠ BẢN NƯỚC THẢI
• 1.1. BÀI 1 CÁC VĂN BẢN, QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT LIÊN QUAN ĐẾN
• 1.2. BÀI 2 CÁC LOẠI NƯỚC THẢI
• 1.3. BÀI 3 XÁC ĐỊNH LƯU LƯỢNG NƯỚC THẢI
• 1.4. BÀI 4 CÁC TÍNH CHẤT CỦA NƯỚC THẢI
• 2. CHƯƠNG 2: HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC
• 2.1. BÀI 1 CÁC HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC THEO PHƯƠNG THỨC THU GOM
• 2.2. BÀI 2 CÁC YẾU TỐ KỸ THUẬT THOÁT NƯỚC
• 2.3. BÀI 3 VẬN HÀNH CÔNG THOÁT NƯỚC
• 2.4. BÀI 4 VẬN HÀNH VÀ BẢO DƯỠNG CÁC CÔNG TRÌNH ĐẶC BIỆT
• 2.5. BÀI 5 QUẢN LÝ NƯỚC MƯA
• 3. CHƯƠNG 3: BẢN ĐỒ CÔNG, BẢN ĐỒ ĐỊA DỤC, SƠ ĐỒ MẠNG LƯỚI THOÁT VÀ BẢN VẼ CÔNG TRÌNH
• 3.1. BÀI 1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM, QUY ƯỚC KÝ HIỆU TRÊN BẢN VẼ

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Vận Hành Công Trình Thu Gom và Thoát Nước

Giáo trình "Vận hành công trình thu gom và thoát nước" cung cấp kiến thức cơ bản và chuyên sâu về hệ thống thoát nước. Tài liệu này là một phần quan trọng trong chương trình đào tạo ngành Kỹ thuật thoát nước và xử lý nước thải. Nội dung giáo trình bao gồm các khái niệm cơ bản, quy trình vận hành và các tiêu chuẩn thiết kế hệ thống thoát nước. Đặc biệt, giáo trình nhấn mạnh vai trò của việc quản lý hệ thống thoát nước trong việc bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

1.1. Mục tiêu của giáo trình và đối tượng học viên

Giáo trình này hướng đến sinh viên ngành Kỹ thuật thoát nước và xử lý nước thải. Mục tiêu chính là cung cấp kiến thức về các loại nước thải, quy trình xử lý và tiêu chuẩn thiết kế hệ thống thoát nước. Sinh viên sẽ được trang bị kỹ năng cần thiết để vận hành và bảo trì các công trình thoát nước.

1.2. Cấu trúc và nội dung chính của giáo trình

Giáo trình được chia thành ba chương chính: Tổng quan về thoát nước, Hệ thống thoát nước, và Vận hành và bảo trì công trình. Mỗi chương sẽ cung cấp kiến thức từ cơ bản đến nâng cao, giúp sinh viên nắm vững các khái niệm và quy trình liên quan.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý hệ thống thoát nước

Quản lý hệ thống thoát nước đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm ô nhiễm nguồn nước, sự gia tăng dân số và biến đổi khí hậu. Những vấn đề này đòi hỏi các giải pháp hiệu quả để đảm bảo hệ thống thoát nước hoạt động hiệu quả và bền vững. Việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình quản lý là rất cần thiết để giải quyết các vấn đề này.

2.1. Ô nhiễm nguồn nước và tác động đến sức khỏe cộng đồng

Ô nhiễm nguồn nước từ các nguồn thải công nghiệp và sinh hoạt gây ra nhiều vấn đề sức khỏe cho cộng đồng. Việc kiểm soát chất lượng nước thải là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe người dân và môi trường.

2.2. Biến đổi khí hậu và ảnh hưởng đến hệ thống thoát nước

Biến đổi khí hậu dẫn đến sự gia tăng tần suất và cường độ mưa, gây ra ngập úng và quá tải cho hệ thống thoát nước. Cần có các biện pháp ứng phó kịp thời để giảm thiểu thiệt hại do thiên tai.

III. Phương pháp và giải pháp trong vận hành công trình thoát nước

Để đảm bảo hiệu quả trong vận hành công trình thoát nước, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và công nghệ tiên tiến. Việc đào tạo nhân lực và nâng cao nhận thức cộng đồng cũng là yếu tố quan trọng trong việc duy trì và phát triển hệ thống thoát nước.

3.1. Công nghệ xử lý nước thải tiên tiến

Công nghệ xử lý nước thải hiện đại như xử lý sinh học, xử lý hóa lý và công nghệ membrane đang được áp dụng rộng rãi. Những công nghệ này giúp nâng cao hiệu quả xử lý và giảm thiểu ô nhiễm.

3.2. Đào tạo và nâng cao năng lực cho nhân viên

Đào tạo nhân viên là rất cần thiết để đảm bảo họ có đủ kiến thức và kỹ năng trong việc vận hành và bảo trì hệ thống thoát nước. Các khóa đào tạo thường xuyên sẽ giúp nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân viên.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu trong lĩnh vực thoát nước

Nghiên cứu và ứng dụng các giải pháp mới trong lĩnh vực thoát nước đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các dự án thí điểm và nghiên cứu thực địa đã chứng minh hiệu quả của các công nghệ mới trong việc cải thiện chất lượng nước và giảm thiểu ô nhiễm.

4.1. Các dự án thí điểm thành công

Nhiều dự án thí điểm đã được triển khai tại các đô thị lớn, cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong quản lý nước thải. Những dự án này không chỉ giúp giảm ô nhiễm mà còn nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường.

4.2. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng công nghệ mới

Các nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng việc áp dụng công nghệ mới trong xử lý nước thải có thể giảm thiểu chi phí và nâng cao hiệu quả. Những kết quả này cần được phổ biến rộng rãi để các địa phương có thể áp dụng.

V. Kết luận và tương lai của hệ thống thoát nước

Hệ thống thoát nước đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Tương lai của hệ thống này phụ thuộc vào việc áp dụng các công nghệ mới và cải tiến quy trình quản lý. Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, cộng đồng và các tổ chức nghiên cứu để phát triển bền vững.

5.1. Tầm quan trọng của việc đầu tư vào hệ thống thoát nước

Đầu tư vào hệ thống thoát nước không chỉ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống mà còn bảo vệ môi trường. Các chính sách hỗ trợ và đầu tư cần được triển khai để phát triển hệ thống này.

5.2. Hướng đi tương lai cho ngành thoát nước

Ngành thoát nước cần tiếp tục đổi mới và áp dụng công nghệ tiên tiến để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao. Việc phát triển bền vững và bảo vệ môi trường là mục tiêu hàng đầu trong tương lai.

Nội dung chính

TỔNG QUAN HỌC THUẬT: GIÁO TRÌNH VẬN HÀNH CÔNG TRÌNH THU GOM VÀ THOÁT NƯỚC

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình Vận hành công trình thu gom và thoát nước (Mã môn học: MH 18) là tài liệu giảng dạy chuyên ngành chính thức thuộc chương trình đào tạo trình độ Cao đẳng ngành Kỹ thuật thoát nước và xử lý nước thải. Tài liệu do Bộ môn Cấp nước thuộc Khoa Quản lý Xây dựng và Đô thị, Trường Cao đẳng Xây dựng số 1 (Bộ Xây dựng) tổ chức biên soạn, do giảng viên Nguyễn Thu Hiền làm chủ biên và được ban hành kèm theo Quyết định số 368 ĐT/QĐ-CĐXD1 ngày 10 tháng 8 năm 2021 của Hiệu trưởng nhà trường.

+-------------------------------------------------------------------------------+
| THÔNG TIN HỌC PHẦN: VẬN HÀNH CÔNG TRÌNH THU GOM VÀ THOÁT NƯỚC (MH 18)        |
+-------------------+-----------------------------------------------------------+
| Phân bổ đào tạo   | Kỳ I - Năm thứ 2 | Trình độ: Cao đẳng                     |
| Thời lượng        | 75 giờ (Lý thuyết: 40 giờ | Thực hành: 30 giờ | KT: 5 giờ)|
| Cơ quan ban hành  | Trường Cao đẳng Xây dựng số 1 (Quyết định 368 ĐT/QĐ-CĐXD1)|
| Đơn vị biên soạn  | Bộ môn Cấp nước - Khoa Quản lý Xây dựng và Đô thị         |
+-------------------+-----------------------------------------------------------+

Môn học có thời lượng 75 giờ (bao gồm 40 giờ lý thuyết, 30 giờ thực hành và 5 giờ kiểm tra), được bố trí giảng dạy vào Học kỳ I của năm học thứ 2. Mục tiêu đào tạo của giáo trình hướng đến việc trang bị cho người học:

• Về kiến thức: Khả năng phân loại các nguồn nước thải, tính toán lưu lượng và xác định đặc tính ô nhiễm; mô tả cấu trúc, nguyên lý hoạt động của các mạng lưới thoát nước; nhận biết đặc tính vật liệu và hình dạng tiết diện cống.
• Về kỹ năng: Khả năng đọc, giải đoán bản đồ hiện trạng cống, bản vẽ trắc dọc và bản vẽ kết cấu công trình thoát nước; tính toán thông số thủy lực (độ dốc, độ sâu đặt ống, khoảng cách hố ga); thực hiện quy trình vận hành và bảo dưỡng mạng lưới cùng các công trình phụ trợ trên tuyến.
• Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Hình thành tác phong làm việc khoa học, tuân thủ kỷ luật và quy chuẩn kỹ thuật chuyên ngành.

Cấu trúc giáo trình gồm 3 chương chính, xây dựng theo trình tự logic từ cơ sở pháp lý, phân tích thủy lực - tính toán lưu lượng, thiết kế cấu tạo mạng lưới đến quy trình vận hành bảo dưỡng thực tế và giải đoán bản vẽ kỹ thuật.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

                            CẤU TRÚC NỘI DUNG GIÁO TRÌNH
CHƯƠNG 1: CÁC VẤN ĐỀ              CHƯƠNG 2: HỆ THỐNG                   CHƯƠNG 3: BẢN ĐỒ, SƠ ĐỒ
CƠ BẢN VỀ NƯỚC THẢI               THOÁT NƯỚC                           VÀ BẢN VẼ CÔNG TRÌNH
• Pháp lý: NĐ 80/2014,            • Phân loại thu gom: Chung,          • Ký hiệu quy ước trắc dọc,
  QCVN 08, QCVN 14, QCVN 40         Riêng, Nửa riêng, Cải tiến           bản đồ mạng lưới
• Phân loại nước thải             • Phân loại dẫn dòng: Tự             • Giải đoán thông số kỹ
• Thủy lực nước mưa               chảy, Áp lực, Chân không             thuật, độ sâu hố ga,
• Tính toán lưu lượng             • Cơ sở kỹ thuật, vật liệu           tiết diện cống
  ($Q_n, q_{mix}, K_0, K_d$)        và thủy lực ($v, I, h/D$)

Các chương/chủ đề chính

• Chương 1: Các vấn đề cơ bản về nước thải (Bài 1 - Bài 4): Thiết lập khung pháp lý kỹ thuật thông qua Nghị định số 80/2014/NĐ-CP về thoát nước và xử lý nước thải; các Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia gồm QCVN 08:2015/BTNMT (chất lượng nước mặt với 36 thông số giới hạn tại Bảng 1), QCVN 14:2008/BTNMT (nước thải sinh hoạt, công thức $C_{max} = C \times K$), QCVN 40:2011/BTNMT (nước thải công nghiệp, công thức $C_{max} = C \times K_q \times K_f$ với 33 thông số quy định tại Bảng 4, hệ số nguồn tiếp nhận $K_q$ và hệ số lưu lượng nguồn thải $K_f$). Chương này quy định phương pháp xác định lưu lượng nước thải sinh hoạt, nước thải sản xuất theo định mức ngành (sản xuất kính $0,5\text{ m}^3/\text{tấn}$, gang $25-50\text{ m}^3/\text{tấn}$, vải bóng $600\text{ m}^3/\text{tấn}$, tơ tằm $1200\text{ m}^3/\text{tấn}$); định mức thải nước của công nhân phân xưởng nóng ($45\text{ L/người.ca}$ sinh hoạt, $60\text{ L/người.lần}$ tắm) và phân xưởng nguội ($25\text{ L/người.ca}$ sinh hoạt, $40\text{ L/người.lần}$ tắm); định lượng nước lạ xâm nhập ($Q_F/Q_T$ và $Q_F/Q_S$); tính toán thủy lực dòng chảy nước mưa theo TCVN 7957:2008 qua công thức cường độ mưa Wenzel $i = \frac{C}{T_d + f}$ và công thức $q = \frac{A(1 + C\lg P)}{(t+b)^n}$; xác định hệ số không điều hòa chung $K_0$ và tính toán lưu lượng cống chung sau miệng xả tràn $Q_n = Q_{kh} + n_0 \cdot Q'{kh} + Q_m$, hệ thống riêng một nửa $q{mix} = q_{cit} + \sum q_{lim}$.

• Chương 2: Hệ thống thoát nước (Bài 1 - Bài 5): Phân tích chi tiết các hệ thống thoát nước phân loại theo phương thức thu gom (hệ thống thoát nước chung, riêng, nửa riêng, hỗn hợp và chung cải tiến) và phương thức vận chuyển (hệ thống tự chảy, hệ thống áp lực sử dụng trạm bơm tiền chế Fa. Jung Pumpen kết hợp sục rửa khí nén $v \ge 1\text{ m/s}$, hệ thống thoát nước chân không vận hành ở áp suất âm $0,6 - 0,7\text{ bar}$). Trình bày quy chuẩn phân cấp mạng lưới (ống dịch vụ tiểu khu $\text{DN}100 - \text{DN}200$, ống thu gom chính $\text{DN}300 - \text{DN}1000$, ống truyền tải $\ge \text{DN}500$); công trình phụ trợ trên mạng lưới (giếng thu nước đường phố diện tích phục vụ $200 - 500\text{ m}^2$, giếng kiểm tra, bẫy tách mỡ theo tiêu chuẩn DIN EN 1825 quy định nồng độ hydrocarbon $20 - 100\text{ mg/l}$, thiết bị van chống ngập dâng ngược Fa. Kessel); tính toán thủy lực tuyến cống ($Q = v \cdot A$, công suất thiết kế bằng $90%$ năng lực tải đầy, đường kính tối thiểu $\text{DN}250$ cho cống nước thải và $\text{DN}300$ cho cống hỗn hợp, vận tốc tự làm sạch $v_{min} \ge 0,5\text{ m/s}$, vận tốc giới hạn $v_{max} = 6 - 8\text{ m/s}$, độ dốc tối thiểu $I_{min} = 1/\text{DN}$ tính theo mm, độ dốc tối đa $I_{max} = 1/\text{DN}$ tính theo cm và không quá $5%$); phân loại vật liệu cống gồm kim loại (gang xám miệng bát xảm bitum, thép carbon mạ kẽm) và phi kim loại (bê tông cốt thép, sành chịu axit, composite, uPVC nối dán keo/gioăng cao su chiều dài $4\text{m}$, HDPE hàn nhiệt đối đầu). Chương này cũng bao gồm quy trình kiểm tra độ kín khít, giám sát nguồn xả, kiểm soát mùi hôi, bảo dưỡng giếng tràn tách nước mưa, bể lưu trữ và quản lý nước mưa gần với tự nhiên.

• Chương 3: Bản đồ cống, bản đồ độ dốc, sơ đồ mạng lưới thoát nước và bản vẽ công trình (Bài 1): Cung cấp hệ thống ký hiệu quy ước, phương pháp đọc và giải đoán các thông số kỹ thuật trên bản đồ hiện trạng thoát nước, bản vẽ trắc dọc cống, cao độ đáy hố ga, khoảng cách giếng thăm và các mặt cắt kết cấu công trình thoát nước.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết thủy lực dòng chảy: Vận dụng phương trình liên tục $Q = v \cdot A$, quan hệ giữa độ nhám bề mặt cống ($k_b$), độ dốc thủy lực ($I$), độ đầy ($h/D$) và vận tốc dòng chảy để đảm bảo khả năng tự rửa trôi cặn lắng mà không gây xói mòn thành cống.
• Nguyên lý cân bằng vật chất và lưu lượng: Cơ chế tính toán dao động lưu lượng theo hệ số không điều hòa ($K_d, K_0$), cân bằng lưu lượng pha loãng tại các điểm xả tràn nước mưa ($n_0$), và tính toán tải lượng ô nhiễm qua hệ số xả thải ($K_q, K_f$).
• Khung pháp lý và tiêu chuẩn kỹ thuật: Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ, Bộ Xây dựng, Bộ Tài nguyên và Môi trường (Nghị định 80/2014/NĐ-CP, TCVN 7957:2008, các QCVN môi trường) và tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế (DIN EN 1825, EWS).

+------------------------------------------------------------------------------------+
| CÔNG THỨC VÀ THÔNG SỐ KỸ THUẬT CỐT LÕI TRONG GIÁO TRÌNH                            |
+------------------------------------+-----------------------------------------------+
| Nồng độ nước thải sinh hoạt        | $C_{max} = C \times K$ (QCVN 14:2008/BTNMT)   |
| Nồng độ nước thải công nghiệp      | $C_{max} = C \times K_q \times K_f$ (QCVN 40) |
| Cường độ mưa tính toán             | $q = \frac{A(1 + C\lg P)}{(t+b)^n}$ (TCVN 7957|
| Lưu lượng sau miệng xả tràn        | $Q_n = Q_{kh} + n_0 \cdot Q'_{kh} + Q_m$      |
| Lưu lượng cống riêng một nửa       | $q_{mix} = q_{cit} + \sum q_{lim}$            |
| Vận tốc dòng chảy cho phép         | $v_{min} = 0,5\text{ m/s} \le v \le 6-8\text{ m/s} = v_{max}$ |
| Độ dốc cống tròn tự làm sạch       | $I_{min} = 1/\text{DN}\text{ (mm)}; I_{max} = 1/\text{DN}\text{ (cm)}$ |
+------------------------------------+-----------------------------------------------+

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật: Tính toán thủy lực mạng lưới cống; tra bảng thủy lực để xác định đường kính ($\text{DN}$), độ dốc đặt ống ($I$), độ sâu đặt cống và vị trí bố trí giếng thăm; tính toán lưu lượng hỗn hợp mùa mưa và lưu lượng xả tràn.
• Kỹ năng phân tích: Đánh giá mức độ xâm nhập của nước lạ vào mạng lưới ($Q_F$); phân tích nguy cơ ngập úng đô thị theo chu kỳ lặp lại trận mưa ($P$); kiểm soát các yếu tố thủy lực tác động tiêu cực đến trạm bơm và công trình xử lý nước thải.
• Kỹ năng vận hành thực hành: Thực hiện quy trình thử nghiệm độ kín khít của đường ống; vận hành hệ thống bơm áp lực và trạm chân không; kiểm tra định kỳ và bảo dưỡng thiết bị tách dầu mỡ theo tiêu chuẩn DIN; giải đoán chính xác bản vẽ trắc dọc và sơ đồ mạng lưới thoát nước đô thị.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Chương trình môn học được thiết kế với cơ cấu phân bổ thời lượng rõ ràng: 40 giờ lý thuyết (53,3%), 30 giờ thực hành (40,0%) và 5 giờ kiểm tra (6,7%). Phương pháp tiếp cận sư phạm tập trung vào việc kết nối chặt chẽ giữa lý thuyết tính toán thủy lực, cơ sở quy chuẩn pháp lý với kỹ năng thao tác kỹ thuật tại hiện trường.

PHÂN PHỔI THỜI LƯỢNG MÔN HỌC (TỔNG: 75 GIỜ)

• Tiếp cận giảng dạy: Giảng viên truyền đạt các nguyên lý thủy lực, cơ chế vận chuyển nước thải và hệ thống quy chuẩn kỹ thuật; hướng dẫn sinh viên khai thác các bảng tra kích thước cống, đồ thị cường độ mưa và bảng tra hệ số không điều hòa ($K_0$).
• Bài tập và tính toán ứng dụng:
  • Tính toán lưu lượng nước thải sinh hoạt dựa trên mật độ dân số ($N = P \cdot F$) và định mức dùng nước.
  • Xác định lưu lượng nước thải sản xuất của các nhà máy công nghiệp theo ca làm việc và sản lượng sản phẩm.
  • Tính toán lưu lượng mưa phục vụ cho lưu vực tuyến cống $Q = q \cdot C \cdot F$ dựa trên chu kỳ lặp lại trận mưa $P$.
  • Xác định thông số kích thước hình học cống ($D, I, v, h/D$) đảm bảo điều kiện tự làm sạch $v \ge 0,5\text{ m/s}$.
• Phương pháp đánh giá:
  • Đánh giá định kỳ: Các bài kiểm tra viết và kiểm tra kỹ năng thực hành (5 giờ) kiểm tra kiến thức về quy chuẩn kỹ thuật môi trường, phương pháp tính toán lưu lượng và phân loại hệ thống cống.
  • Đánh giá thực hành: Kiểm tra năng lực đọc, giải thích dữ liệu trên bản đồ hiện trạng thoát nước, bản đồ độ dốc, bản vẽ trắc dọc cống và quy trình bảo dưỡng công trình bẫy mỡ, giếng tách dòng.
• Hướng dẫn tự học: Sinh viên cần chủ động nghiên cứu các tài liệu tiêu chuẩn kỹ thuật viện dẫn (TCVN 7957:2008, QCVN 08, 14, 40), tự giải các bài tập xác định lưu lượng cống hỗn hợp và thực hành tra cứu các bảng quy cách vật liệu cống (uPVC, HDPE, gang).

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Nội dung giáo trình được biên soạn dựa trên việc hệ thống hóa các văn bản pháp luật, tiêu chuẩn ngành và công nghệ kỹ thuật mạng lưới thoát nước:

+-------------------------------------------------------------------------------+
| CÁC ĐIỂM CẬP NHẬT KỸ THUẬT NỔI BẬT TRONG GIÁO TRÌNH                           |
+---------------------+---------------------------------------------------------+
| Khung pháp lý &     | Tích hợp đầy đủ Nghị định 80/2014/NĐ-CP,                |
| Quy chuẩn quốc gia  | QCVN 08:2015/BTNMT, QCVN 14:2008/BTNMT,                 |
|                     | QCVN 40:2011/BTNMT, TCVN 7957:2008.                     |
+---------------------+---------------------------------------------------------+
| Công nghệ thoát nước| Giới thiệu hệ thống thoát nước áp lực                   |
| tiên tiến           | (ngăn bơm Fa. Jung Pumpen, súc rửa khí nén $v=1\text{ m/s}$)|
|                     | và hệ thống chân không ($P_{âm} = 0,6-0,7\text{ bar}$). |
+---------------------+---------------------------------------------------------+
| Tiêu chuẩn thiết bị | Tích hợp quy chuẩn châu Âu DIN EN 1825 (bể tách mỡ),    |
| & vật liệu hiện đại | van chống dâng ngược Fa. Kessel; ống nhựa uPVC, HDPE.   |
+---------------------+---------------------------------------------------------+
| Quản lý nước mưa    | Tiếp cận giải pháp quản lý nước mưa gần với tự nhiên    |
| bền vững            | và hệ thống thoát nước chung cải tiến.                  |
+---------------------+---------------------------------------------------------+

1. Hệ thống hóa đầy đủ khung quy chuẩn kỹ thuật quốc gia: Toàn bộ các chỉ tiêu chất lượng nước thải và phương pháp tính toán tải lượng xả thải đều được đối chiếu trực tiếp với hệ thống pháp lý hiện hành tại Việt Nam (Nghị định 80/2014/NĐ-CP, QCVN 08:2015/BTNMT, QCVN 14:2008/BTNMT, QCVN 40:2011/BTNMT, TCVN 7957:2008).
2. Cập nhật các giải pháp công nghệ mạng lưới tiên tiến: Bên cạnh hệ thống thoát nước tự chảy truyền thống, giáo trình đưa vào nội dung phân tích chi tiết cấu tạo và nguyên lý vận hành của hệ thống thoát nước áp lực (sử dụng cụm ngăn bơm chìm đúc sẵn Fa. Jung Pumpen, hệ thống súc rửa định kỳ bằng khí nén) và hệ thống thoát nước chân không (duy trì áp suất âm $0,6 - 0,7\text{ bar}$, phục vụ khu vực có bán kính tới $4\text{ km}$).
3. Chuẩn hóa công tác vận hành theo tiêu chuẩn quốc tế: Trình bày chi tiết cấu tạo và quy trình vận hành bẫy tách dầu mỡ theo tiêu chuẩn DIN EN 1825, cấu tạo thiết bị chống dâng ngược nước thải của hãng Fa. Kessel, và phân tích các chủng loại vật liệu đường ống hiện đại (nhựa uPVC dán keo/gioăng cao su, ống HDPE hàn nhiệt đối đầu).
4. Tiếp cận xu hướng quản lý nước mưa bền vững: Giáo trình giới thiệu giải pháp quản lý nước mưa theo phương thức gần với tự nhiên và nguyên lý vận hành của hệ thống thoát nước chung cải tiến nhằm giảm thiểu quá tải thủy lực cho các nhà máy xử lý nước thải đô thị.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

• Sinh viên chuyên ngành: Là tài liệu học tập bắt buộc đối với sinh viên trình độ Cao đẳng ngành Kỹ thuật thoát nước và xử lý nước thải, phục vụ trực tiếp cho môn học MH 18 trong học kỳ I năm thứ 2.
• Kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần kiến thức cơ sở gồm: Thủy lực đại cương (nguyên lý dòng chảy trong ống và mương hở), Hóa học môi trường (các chỉ số BOD, COD, TSS, nitơ, phospho), và Vẽ kỹ thuật xây dựng (nguyên tắc đọc hình chiếu và mặt cắt công trình).
• Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng làm căn cứ chuẩn hóa đề cương chi tiết, xây dựng kế hoạch bài giảng lý thuyết (40 giờ), thiết kế các bài tập tính toán thủy lực cống và tổ chức các buổi rèn luyện kỹ năng thực hành (30 giờ).
• Kỹ thuật viên và cán bộ quản lý: Tài liệu tham khảo nghiệp vụ cho kỹ thuật viên, công nhân kỹ thuật tại các công ty thoát nước đô thị, ban quản lý các khu công nghiệp, phục vụ công tác kiểm tra độ kín khít đường ống, vận hành trạm bơm chuyển tiếp và bảo dưỡng định kỳ các công trình bẫy mỡ, giếng tách dòng.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này được biên soạn cho đối tượng nào?

Giáo trình được biên soạn phục vụ đào tạo trình độ Cao đẳng cho sinh viên ngành Kỹ thuật thoát nước và xử lý nước thải theo chương trình của Bộ Xây dựng và Trường Cao đẳng Xây dựng số 1, đồng thời làm tài liệu tham khảo cho kỹ thuật viên quản lý vận hành mạng lưới hạ tầng kỹ thuật đô thị.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận môn học?

Sinh viên cần nắm vững các kiến thức về Thủy lực công trình (tính toán lưu lượng, vận tốc, tổn thất áp lực), Hóa học nước (ý nghĩa các chỉ tiêu ô nhiễm môi trường) và kỹ năng đọc bản vẽ xây dựng cơ bản.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu lý thuyết thiết kế thoát nước là gì?

Tài liệu tập trung chuyên sâu vào công tác quản lý và vận hành kỹ thuật trên hệ thống mạng lưới thu gom thực tế (thử nghiệm độ kín khít, kiểm soát mùi, bảo dưỡng trạm bơm áp lực, trạm chân không, bẫy mỡ, vận hành giếng tràn tách nước mưa) thay vì chỉ tập trung vào lý thuyết tính toán thiết kế mới.

+-------------------------------------------------------------------------------+
| SO SÁNH TRỌNG TÂM TIẾP CẬN CỦA GIÁO TRÌNH                                     |
+-----------------------+-------------------------------------------------------+
| Tài liệu thiết kế     | Tập trung tính toán quy mô công trình mới, lý thuyết  |
| truyền thống          | thiết kế nhà máy xử lý.                               |
+-----------------------+-------------------------------------------------------+
| Giáo trình MH 18      | Trọng tâm: Vận hành mạng lưới thu gom, công nghệ dẫn  |
| (CTC1 - 2021)         | dòng áp lực/chân không, kiểm tra rò rỉ, bảo dưỡng bẫy |
|                       | mỡ DIN EN 1825, giải đoán bản vẽ trắc dọc hiện trạng. |
+-----------------------+-------------------------------------------------------+

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả cao?

Người học nên kết hợp đối chiếu các công thức lý thuyết với hệ thống bảng tra kỹ thuật (Bảng tra kích thước cống, Bảng hệ số không điều hòa $K_0$, Bảng giá trị giới hạn QCVN) và thực hành giải các bài tập tính toán lưu lượng dòng chảy hỗn hợp trước khi đọc bản vẽ trắc dọc mạng lưới.

5. Giáo trình viện dẫn những tài liệu kỹ thuật và quy chuẩn nào?

Giáo trình viện dẫn và tích hợp trực tiếp Nghị định số 80/2014/NĐ-CP, Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7957:2008, Quy chuẩn quốc gia QCVN 08:2015/BTNMT, QCVN 14:2008/BTNMT, QCVN 40:2011/BTNMT, Tiêu chuẩn thoát nước Đức DIN EN 1825 và các tài liệu kỹ thuật từ nhà sản xuất thiết bị chuyên ngành (Fa. Jung Pumpen, Fa. Kessel).

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Vận hành công trình thu gom và thoát nước (MH 18) do Trường Cao đẳng Xây dựng số 1 ban hành là tài liệu đào tạo chuyên ngành có tính hệ thống cao, kết hợp chặt chẽ giữa cơ sở pháp lý kỹ thuật, lý thuyết thủy lực mạng lưới và quy trình vận hành thực tế.

Lộ trình tiếp cận nội dung được thiết kế mạch lạc: người học khởi đầu từ việc phân tích đặc tính nước thải và tính toán lưu lượng theo quy chuẩn -> tiếp cận các giải pháp công nghệ mạng lưới (tự chảy, áp lực, chân không) cùng thông số thủy lực cống -> hoàn thiện năng lực qua việc vận hành các công trình phụ trợ và giải đoán bản vẽ kỹ thuật chuyên ngành. Để mở rộng kiến thức, người học nên kết hợp nghiên cứu các văn bản quy chuẩn môi trường liên quan và các tài liệu hướng dẫn kỹ thuật thiết bị chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bà XÂY DĀNG TR¯àNG CAO ĐÆNG XÂY DĀNG Sà – CTC1 GIÁO TRÌNH VÂN HÀNH CÔNG TRÌNH THU GOM VÀ THOÁT N¯àC NGÀNH: Kþ THUÂT THOÁT N¯àC VÀ XĀ LÝ N¯àC THÀI TRÌNH ĐÞ: CAO ĐÀNG Ban hành kèm theo Quyết định số: 368 ĐT /QĐ-CDXD1 ngày 10 tháng 8 năm 2021 của Hiệu trưởng trường CĐXD số 1 Hà Nái – 2021 1 TUYÊN BÞ BÀN QUYÂN Tài liệu này thuác lo¿i sách giáo trình nên các nguãn thông tin có thể đ°ÿc phép dùng nguyên bÁn hoÁc trích dùng cho các māc đích vÁ đào t¿o và tham khÁo. Mái māc đích khác mang tính lệch l¿c hoÁc sử dāng vßi māc đích kinh doanh thi¿u lành m¿nh sẽ bß nghiêm cấm. 2 LâI GIàI THIàU Giáo trình <Vận hành công trình thu gom và thoát nước = cung cấp nhÿng ki¿n thąc vÁ m¿ng l°ßi thu gom và thoát n°ßc, là mát trong nhÿng nái dung quan tráng nhất trong ch°¡ng trình đào t¿o ngành Kỹ thuÁt thoát n°ßc và xử lý n°ßc thÁi trình đá Cao đÇng. Giáo trình gãm 3 ch°¡ng vÁ các nái dung: tổng quan vÁ thoát n°ßc, hệ tháng thoát n°ßc, bÁn đã cáng, bÁn đã đá dác, s¡ đã m¿ng l°ßi thoát n°ßc và bÁn vẽ công trình Giáo trình do các giÁng viên trong Bá môn Cấp n°ßc, thuác khoa QuÁn lý Xây dāng và đô thß, tr°áng Cao đÇng Xây dāng sá 1 biên so¿n.

Chúng tôi rất mong đ°ÿc sā góp ý căa các đãng nghiệp và b¿n đác để giáo trình đ°ÿc hoàn thiện h¡n. Trân tráng cÁm ¡n! Hà Nái, nm 2021 Tham gia biên so¿n Chă biên: Nguyễn Thu HiÁn 3 MĀC LĀC LâI GIàI THIàU. 3 CH¯¡NG 1: CÁC VÂN Đ C¡ BÀN N¯àC THÀI. 7 BÀI 1 CÁC VN BÀN, QUY ĐÞNH PHÁP LUÂT LIÊN QUAN ĐÀN.

7 BÀI 2 CÁC LO¾I N¯àC THÀI. N°ác thÁi sinh ho¿t. N°ác thÁi công nghiáp. 19 BÀI 3 XÁC ĐÞNH L¯U L¯þNG N¯àC THÀI .1 Các tài liáu c¢ så để tính toán.

Xác đßnh l°u l°ÿng n°ác thÁi. 25 Ch°¢ng 2 Hà THÞNG THOÁT N¯àC. 27 BÀI 1 CÁC Hà THÞNG THOÁT N¯àC. THEO PH¯¡NG THĀC THU GOM.

THEO PH¯¡NG THĀC DÀN N¯àC THÀI TRONG CÞNG. 33 BÀI 2 C¡ Sä Kþ THUÂT THOÁT N¯àC. Phân cÃp m¿ng l°ái cßng thoát n°ác. Thoát n°ác tiểu khu.

Thoát n°ác đ°ãng phß. Các công trình trên há thßng thoát n°ác. 53 BÀI 3 VÂN HÀNH CÞNG THOÁT N¯àC. Kiểm tra đß kín khít cÿa đ°ãng ßng, cßng.

Thā nghiám đß kín khít cÿa cßng. Giám sát các nguán xÁ n°ác thÁi vào m¿ng l°ái thoát n°ác. Các vÃn đà và mùi trong vÃn hành cßng thoát n°ác. 80 BÀI 4 VÂN HÀNH VÀ BÀO D¯æNG CÁC CÔNG TRÌNH Đ¾C BIàT.

Bể chāa n°ác m°a và GiÁng tràn tách n°ác m°a. 87 BÀI 5 QUÀN LÝ N¯àC M¯A .1 QuÁn lý n°ác m°a theo ph°¢ng thāc gần vái tự nhiên .101 CH¯¡NG 3 BÀN Đà CÞNG, BÀN Đà ĐÞ DÞC, S¡ Đà M¾NG L¯àI THOÁT VÀ BÀN V¾ CÔNG TRÌNH.103 Bài 1 Mßt sß khái niám, quy °ác ký hiáu trên bÁn v¿. Quy °ác, ký hiáu trên bÁn v¿. Đßc và dißn giÁi các dữ liáu .107 5 GIÁO TRÌNH VÂN HÀNH CÔNG TRÌNH THU GOM VÀ THOÁT N¯àC Tên môn hßc: VÃn hành công trình thu gom và thoát n°ác Mã môn hßc: MH 18 Thãi gian thực hián môn hßc: 75 giá; (Lý thuy¿t:40 giá; Thāc hành: 30 giá; Kiểm tra: 5 giá) Vß trí, tính chÃt cÿa môn hßc: - Vß trí: Môn hác đ°ÿc phân bá vào kỳ I nm hác thą 2 - Tính chất: Là môn hác chuyên ngành Mục tiêu môn hßc: - KiÁn thāc + Phân biệt đ°ÿc các lo¿i n°ßc thÁi và đánh giá l°u l°ÿng n°ßc thÁi và thành phần căa nó.

+ Mô tÁ đ°ÿc các d¿ng, cấu trúc và cách thąc ho¿t đáng các lo¿i hệ tháng thoát n°ßc thÁi + NhÁn bi¿t vÁt liệu và ti¿t diện các lo¿i cáng khác nhau. - Và kÿ nng: + Đác và diễn giÁi đúng các dÿ liệu căa các bÁn đã hiện tr¿ng cáng, đá dác, các bÁn vẽ xây dāng + Tính toán đ°ÿc các thông sá: đá dác, đá sâu há ga; khoÁng cách giÿa các há ga + VÁn hành đ°ÿc hệ tháng m¿ng l°ßi thoát n°ßc + VÁn hành và bÁo d°ỡng các công trình trên m¿ng l°ßi thoát n°ßc - Và nng lực tự chÿ và trách nhiám: + NhÁn thąc đ°ÿc ý nghĩa căa môn hác đái vßi chuyên ngành + Có thái đá làm việc khoa hác cẩn thÁn + Rèn luyện tính kỷ luÁt, kiên trì, cẩn thÁn, nghiêm túc và sáng t¿o 6 Nßi dung cÿa môn hßc: CH¯¡NG 1: CÁC VÂN Đ C¡ BÀN N¯àC THÀI Giái thiáu: Ch°¡ng 1 bao gãm các nái dung: Bài 1 Các vn bÁn, quy đßnh pháp luÁt liên quan đ¿n thoát n°ßc Bài 2 Các lo¿i n°ßc thÁi Bài 3 Xác đßnh l°u l°ÿng n°ßc thÁi Bài 4 Các tính chất căa n°ßc thÁi Mục tiêu: + Nêu đ°ÿc các vn bÁn, quy đßnh pháp luÁt liên quan đ¿n thoát n°ßc + Phân biệt đ°ÿc các lo¿i n°ßc thÁi, + Xác đßnh đ°ÿc l°u l°ÿng cho các lo¿i n°ßc thÁi + Trình bày đ°ÿc các tính chất căa n°ßc thÁi Nßi dung chính: BÀI 1 CÁC VN BÀN, QUY ĐÞNH PHÁP LUÂT LIÊN QUAN ĐÀN THOÁT N¯àC 1. Nghß đßnh Nghß đßnh sá 80/2014/NĐ- CP ngày 06 tháng 8 nm 2014 căa Chính phă vÁ thoát n°ßc và xử lý n°ßc thÁi Nái dung c¡ bÁn căa nghß đßnh: + Quy đßnh vÁ ho¿t đáng thoát n°ßc và xử lý n°ßc thÁi t¿i các đô thß, các khu công nghiệp, khu kinh t¿, khu ch¿ xuất , khu công nghệ cao, khu dân c° nông thôn tÁp trung + Quy đßnh vÁ quyÁn và nghĩa vā căa tổ chąc, các nhân và há gia đình có ho¿t đáng liên quan đ¿n thoát n°ßc và xử lý n°ßc thÁi 1. QCVN 08:2015/BTMT-Quy chuẩn kỹ thuÁt quác gia vÁ chất l°ÿng n°ßc mÁt a.

Nhiệm vā: 7 Quy chuẩn này quy đßnh giá trß gißi h¿n các thông sá chất l°ÿng n°ßc mÁt. Ph¿m vi áp dụng: Quy chuẩn này áp dāng: - Đánh giá và quÁn lý chất l°ÿng căa nguãn n°ßc mÁt, làm cn cą cho việc bÁo vệ và sử dāng n°ßc mát cách phù hÿp. - Làm cn cą để lÁp, phê duyệt quy ho¿ch sử dāng n°ßc theo các māc đích sử dāng xác đßnh. - Đánh giá sā phù hÿp căa chất l°ÿng n°ßc mÁt đái vßi quy ho¿ch sử dāng n°ßc đã đ°ÿc phê duyệt.

- Làm cn cą để kiểm soát các nguãn thÁi vào nguãn ti¿p nhÁn, đÁm bÁo nguãn n°ßc mÁt luôn phù hÿp vßi māc đích sử dāng. - Làm cn cą để thāc hiện các biện pháp cÁi thiện, phāc hãi chất l°ÿng n°ßc. Giá trß gißi h¿n căa các thông sá chất l°ÿng n°ßc mÁt BÁng1 Giá trß gißi h¿n các thông sá chất l°ÿng n°ßc mÁt Giá trß giái h¿n Thông sß Đ¢n vß A B TT A1 A2 B1 B2 1 pH 6-8,5 6-8,5 5,5-9 5,5-9 2 BOD5 (200C) mg/l 4 6 15 25 3 COD mg/l 10 15 30 50 4 Ôxy hòa tan (DO) mg/l g6 g5 g4 g2 5 Tổng chất rÃn l¡ lửng mg/l 20 30 50 100 (TSS) 6 Amoni (NH4+ tính theo N) mg/l 0,3 0,3 0,9 0,9 7 Clorua (Cl-) mg/l 250 350 350 - 8 Florua (F-) mg/l 1 1,5 1,5 2 9 Nitrit (NO-2 tính theo N) mg/l 0,05 0,05 0,05 0,05 10 Nitrat (NO-3 tính theo N) mg/l 2 5 10 15 11 Phosphat (PO43-tính theo P) mg/l 0,1 0,2 0,3 0,5 12 Xyanua (CN-) mg/l 0,05 0,05 0,05 0,05 13 Asen (As) mg/l 0,01 0,02 0,05 0,1 14 Cadimi (Cd) mg/l 0,005 0,005 0,01 0,01 8 15 Chì (Pb) mg/l 0,02 0,02 0,05 0,05 16 Crom VI (Cr6+) mg/l 0,01 0,02 0,04 0,05 17 Tổng Crom mg/l 0,05 0,1 0,5 1 18 Đãng (Cu) mg/l 0,1 0,2 0,5 1 19 Kẽm (Zn) mg/l 0,5 1,0 1,5 2 20 Niken (Ni) mg/l 0,1 0,1 0,1 0,1 21 Mangan (Mn) mg/l 0,1 0,2 0,5 1 22 Thăy ngân (Hg) mg/l 0,001 0,001 0,001 0,002 23 SÃt (Fe) mg/l 0,5 1 1,5 2 24 Chất ho¿t đáng bÁ mÁt mg/l 0,1 0,2 0,4 0,5 25 Aldrin µg/l 0,1 0,1 0,1 0,1 26 Benzene hexachloride µg/l 0,02 0,02 0,02 0,02 (BHC) 27 Dieldrin µg/l 0,1 0,1 0,1 0,1 28 Tổng Dichloro diphenyl µg/l 1,0 1,0 1,0 1,0 trichloroethane (DDTs) 29 Heptachlor & µg/l 0,2 0,2 0,2 0,2 Heptachlorepoxide 30 Tổng Phenol mg/l 0,005 0,005 0,01 0,02 31 Tổng dầu, mỡ (oils & mg/l 0,3 0,5 1 1 grease) 32 Tổng các bon hÿu c¡ mg/l 4 - - - (Total Organic Carbon, TOC) 33 Tổng ho¿t đá phóng x¿ Bq/l 0,1 0,1 0,1 0,1 34 Tổng ho¿t đá phóng x¿ Bq/l 1,0 1,0 1,0 1,0 35 Coliform MPN 2500 5000 7500 10000 hoÁc CFU /100 ml 36 E.coli MPN 20 50 100 200 hoÁc CFU /100 ml 1. QCVN 14:2008/BTNMT- Quy chuẩn kỹ thuÁt quác gia vÁ n°ßc thÁi sinh ho¿t a.

Ph¿m vi áp dāng 9 - Quy chuẩn này qui đßnh giá trß tái đa cho phép căa các thông sá ô nhiễm trong n°ßc thÁi sinh ho¿t khi thÁi ra môi tr°áng. Không áp dāng quy chuẩn này đái vßi n°ßc thÁi sinh ho¿t thÁi vào hệ tháng xử lý n°ßc thÁi tÁp trung - Quy chuẩn này áp dāng đái vßi c¡ sã công cáng, doanh tr¿i lāc l°ÿng vũ trang, c¡ sã dßch vā, khu chung c° và khu dân c°, doanh nghiệp thÁi n°ßc thÁi sinh ho¿t ra môi tr°áng. Quy đßnh kỹ thuÁt Giá trß tái đa cho phép căa các thông sá ô nhiễm trong n°ßc thÁi sinh ho¿t Giá trß tái đa cho phép căa các thông sá ô nhiễm trong n °ßc thÁi sinh ho¿t khi thÁi ra nguãn n°ßc ti¿p nhÁn n°ßc thÁi không v°ÿt quá giá trß Cmax đ°ÿc tính toán nh° sau: Cmax = C x K Trong đó: - Cmax là nãng đá tái đa cho phép căa thông sá ô nhiễm trong n °ßc thÁi sinh ho¿t khi thÁi ra nguãn n°ßc ti¿p nhÁn, tính bÅng miligam tr ên lít n°ßc thÁi (mg/l); - C là giá trß nãng đá căa thông sá ô nhiễm quy đßnh t¿i BÁng. - K là hệ sá tính tßi quy mô, lo¿i hình c¡ sã dßch vā, c¡ sã công cáng và chung c° - Không áp dāng công thąc tính nãng đá tái đa cho phép trong n°ßc thÁi cho thông sá pH và tổng coliforms.

Giá trß C căa các thông sá ô nhiễm làm c¡ sã tính toán giá trß tái đa cho phép trong n°ßc thÁi sinh ho¿t. - Giá trß C căa các thông sá ô nhiễm làm c¡ sã tính toán giá trß tái đa cho phép Cmax trong n°ßc thÁi sinh ho¿t khi thÁi ra các nguãn n°ßc ti¿p nhÁn n°ßc thÁi đ°ÿc quy đßnh t¿i BÁng 2 - Giá trß các thông sá ô nhiễm làm c¡ sã tính toán giá trß tái đa cho phép trong n°ßc thÁi sinh ho¿t TT Thông sß Đ¢n vß Giá trß C A B 10 1. Tổng chất rÃn l¡ lửng (TSS) mg/l 50 100 4. Tổng chất rÃn hòa tan mg/l 500 1000 5.

Dầu mỡ đáng, thāc vÁt mg/l 10 20 9. Tổng các chất ho¿t đáng bÁ mÁt mg/l 5 10 10.