Giáo Trình Tiếng Việt Thực Hành Nghề Văn Thư Lưu Trữ Trung Cấp

Giáo trình về tiếng việt thực hành nghề văn thư lưu trữ trung cấp, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến thức từ cơ bản đến nâng cao.

• Trường học: Trường Cao Đẳng Cộng Đồng Đồng Tháp
• Chuyên ngành: Văn Thư Lưu Trữ
• Đề tài: Giáo Trình Tiếng Việt Thực Hành Ngành Văn Thư Lưu Trữ Trung Cấp
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Đồng Tháp

Mục lục chi tiết

• 1. PHẦN I: LỊCH SỬ THỜI NGUYÊN THỦY, CỔ ĐẠI VÀ TRUNG ĐẠI
• 1.1. XÃ HỘI NGUYÊN THỦY
• 1.1.1. BÀI 1: SỰ XUẤT HIỆN LOÀI NGƯỜI VÀ BÀY NGƯỜI NGUYÊN THỦY
• 2. BÀI 2: XÃ HỘI NGUYÊN THỦY
• 2.1. I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
• 2.2. THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC
• 2.3. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC
• 2.3.1. 1. Kiểm tra bài cũ
• 2.3.2. 2. Dẫn dắt bài mới

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Tiếng Việt Thực Hành Ngành Văn Thư Lưu Trữ

Giáo trình Tiếng Việt thực hành ngành Văn thư lưu trữ trung cấp là tài liệu quan trọng giúp sinh viên nắm vững ngôn ngữ và kỹ năng giao tiếp cần thiết trong lĩnh vực này. Tài liệu được biên soạn dựa trên nhu cầu thực tế của ngành, nhằm trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản và nâng cao về tiếng Việt. Nội dung giáo trình không chỉ tập trung vào ngữ pháp mà còn chú trọng đến việc phát triển kỹ năng giao tiếp và ứng dụng thực tiễn.

1.1. Mục tiêu của giáo trình Tiếng Việt thực hành

Giáo trình nhằm giúp sinh viên hiểu rõ các khái niệm cơ bản về ngôn ngữ, từ vựng và ngữ pháp tiếng Việt. Đồng thời, giáo trình cũng hướng đến việc phát triển kỹ năng giao tiếp hiệu quả trong môi trường làm việc.

1.2. Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình này được thiết kế dành cho sinh viên ngành Văn thư lưu trữ trung cấp, những người cần nâng cao khả năng sử dụng tiếng Việt trong công việc và giao tiếp hàng ngày.

II. Những thách thức trong việc học Tiếng Việt cho sinh viên ngành Văn thư lưu trữ

Sinh viên ngành Văn thư lưu trữ thường gặp nhiều khó khăn trong việc học tiếng Việt, đặc biệt là trong việc sử dụng ngữ pháp và từ vựng chính xác. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp và hiệu quả công việc của họ. Việc nhận diện và khắc phục những khó khăn này là rất cần thiết để nâng cao chất lượng đào tạo.

2.1. Khó khăn trong việc sử dụng ngữ pháp

Nhiều sinh viên gặp khó khăn trong việc áp dụng các quy tắc ngữ pháp tiếng Việt vào thực tế. Điều này dẫn đến việc sử dụng sai cấu trúc câu và làm giảm hiệu quả giao tiếp.

2.2. Thiếu từ vựng chuyên ngành

Sinh viên thường thiếu từ vựng chuyên ngành cần thiết để giao tiếp hiệu quả trong lĩnh vực văn thư lưu trữ. Việc này có thể gây khó khăn trong việc hiểu và thực hiện các nhiệm vụ công việc.

III. Phương pháp học Tiếng Việt hiệu quả cho sinh viên ngành Văn thư lưu trữ

Để vượt qua những thách thức trong việc học tiếng Việt, sinh viên cần áp dụng các phương pháp học tập hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện kỹ năng ngôn ngữ mà còn nâng cao khả năng giao tiếp trong môi trường làm việc.

3.1. Học từ vựng qua ngữ cảnh

Việc học từ vựng qua ngữ cảnh giúp sinh viên hiểu rõ hơn về cách sử dụng từ trong các tình huống thực tế. Điều này cũng giúp họ ghi nhớ từ vựng lâu hơn.

3.2. Thực hành giao tiếp thường xuyên

Thực hành giao tiếp thường xuyên với bạn bè và giảng viên sẽ giúp sinh viên tự tin hơn trong việc sử dụng tiếng Việt. Các buổi thảo luận nhóm cũng là một cách hiệu quả để cải thiện kỹ năng này.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình Tiếng Việt trong ngành Văn thư lưu trữ

Giáo trình Tiếng Việt thực hành không chỉ là tài liệu học tập mà còn là công cụ hỗ trợ sinh viên trong việc áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Việc sử dụng tiếng Việt thành thạo sẽ giúp sinh viên thực hiện tốt các nhiệm vụ trong công việc.

4.1. Giao tiếp hiệu quả trong công việc

Sử dụng tiếng Việt thành thạo giúp sinh viên giao tiếp hiệu quả với đồng nghiệp và khách hàng, từ đó nâng cao chất lượng công việc.

4.2. Viết tài liệu chuyên ngành

Sinh viên cần biết cách viết các tài liệu chuyên ngành bằng tiếng Việt, từ báo cáo đến văn bản hành chính, để đáp ứng yêu cầu công việc.

V. Kết luận và tương lai của giáo trình Tiếng Việt trong ngành Văn thư lưu trữ

Giáo trình Tiếng Việt thực hành ngành Văn thư lưu trữ trung cấp đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao kỹ năng ngôn ngữ cho sinh viên. Tương lai, giáo trình cần được cập nhật và cải tiến để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường lao động.

5.1. Cần thiết phải cập nhật giáo trình

Giáo trình cần được cập nhật thường xuyên để phản ánh những thay đổi trong ngôn ngữ và nhu cầu của ngành Văn thư lưu trữ.

5.2. Định hướng phát triển giáo trình

Cần có những nghiên cứu và khảo sát để xác định các nội dung cần thiết cho giáo trình, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo cho sinh viên.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

• Môn học và vị trí trong chương trình đào tạo: Giáo trình được ban hành kèm theo Quyết định số 323/QĐ-CĐCĐ-ĐT ngày 06 tháng 8 năm 2019 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp, phục vụ công tác đào tạo trình độ Trung cấp cho ngành, nghề Văn thư lưu trữ. Nội dung học phần trong văn bản tập trung vào Phần I: Lịch sử thế giới thời nguyên thủy, cổ đại và trung đại, đóng vai trò cung cấp khối tri thức nền tảng về tiến trình hình thành xã hội loài người, các mô hình nhà nước đầu tiên và các nền văn minh lớn trên thế giới trước khi người học tiếp cận các nội dung chuyên ngành văn thư, lưu trữ tài liệu.
• Mục tiêu học tập (Learning outcomes):
  • Kiến thức: Người học nắm vững các mốc tiến hóa từ vượn thành người, Người tối cổ đến Người tinh khôn; phân tích được các hình thức tổ chức công xã sơ khai (thị tộc, bộ lạc); giải thích được quy luật xuất hiện của công cụ kim khí dẫn đến chế độ tư hữu và phân hóa giai cấp; trình bày được đặc trưng tự nhiên, kinh tế, thể chế chính trị và văn hóa của các quốc gia cổ đại phương Đông, phương Tây, cũng như các quốc gia phong kiến tại Trung Quốc, Ấn Độ và khu vực Đông Nam Á.
  • Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng phân tích, so sánh, tổng hợp tư liệu lịch sử; kỹ năng khai thác và sử dụng bản đồ lịch sử, lược đồ địa lý, tranh ảnh hiện vật khảo cổ học; kỹ năng lập bảng hệ thống hóa niên biểu và sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước qua các thời kỳ.
• Cấu trúc và cách tiếp cận: Giáo trình được cấu trúc thành 5 chương với 8 bài học theo trật tự thời gian lịch sử kết hợp không gian khu vực. Cách tiếp cận giáo trình kết hợp giữa việc cung cấp nội dung kiến thức chuẩn mực với cấu trúc thiết kế hoạt động giảng dạy - học tập chi tiết (xác định mục tiêu, thiết bị dạy học, tiến trình tổ chức hoạt động cá nhân/nhóm và bài tập củng cố).
• Điểm đặc sắc của giáo trình: Tài liệu thể hiện cấu trúc bài học tích hợp, quy định rõ ràng hoạt động tương tác giữa giảng viên và người học, đi kèm hệ thống câu hỏi dẫn dắt, biểu đồ phân tích và hướng dẫn ứng dụng các nguồn tư liệu trực quan vào từng nội dung bài giảng.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

1. Chương I: Xã hội nguyên thủy (Bài 1 và Bài 2)

   • Key concepts: Quá trình chuyển biến từ loài vượn (khoảng 6 triệu năm trước) sang Người tối cổ (khoảng 4 triệu năm trước tại Đông Phi, Giava - Inđônêxia, Bắc Kinh - Trung Quốc, Thanh Hóa - Việt Nam); cuộc cách mạng đá mới (khoảng 1 vạn năm trước); tổ chức thị tộc ("người cùng họ", công bằng, bình đẳng, cùng làm cùng hưởng) và bộ lạc; sự xuất hiện kim khí (đồng đỏ 5500 năm trước, đồng thau 4000 năm trước, đồ sắt 3000 năm trước); sự xuất hiện chế độ tư hữu, gia đình phụ hệ và sự phân chia giai cấp.
   • Progression logic: Trình bày tuần tự từ tiến hóa hình thể sinh học gắn với kỹ thuật chế tác công cụ (đá cũ ghè đẽo $\rightarrow$ đá mới mài nhẵn, khoan lỗ, tra cán) đến sự biến đổi trong phương thức sản xuất (săn bắt, hái lượm $\rightarrow$ trồng trọt, chăn nuôi) và bước chuyển đổi trong quan hệ xã hội từ công xã thị tộc bình đẳng sang xã hội có giai cấp.

2. Chương II: Xã hội cổ đại (Bài 3 và Bài 4)

   • Key concepts:
     • Phương Đông cổ đại (Ai Cập, Lưỡng Hà, Ấn Độ, Trung Quốc - thiên niên kỷ IV đến III TCN): Hình thành ven các dòng sông lớn; kinh tế nông nghiệp tưới nước kết hợp đắp đê trị thủy; cơ cấu xã hội gồm Vua chuyên chế, Quý tộc, Nông dân công xã (lực lượng đông đảo nhất) và Nô lệ; thành tựu văn hóa gồm thiên văn, nông lịch (365 ngày/12 tháng), chữ tượng hình/tượng ý (viết trên giấy papirút, đất sét nung, mai rùa, thẻ tre), toán học (tính diện tích hình học, số 0 của Ấn Độ) và kiến trúc (Kim tự tháp Ai Cập, Vườn treo Babilon, Vạn Lý trường thành, Cổng Isơta).
     • Phương Tây cổ đại (Hy Lạp và Rôma): Địa hình ven biển Địa Trung Hải; kinh tế thủ công nghiệp và thương nghiệp biển; thể chế thị quốc dân chủ chủ nô (tiêu biểu là Aten với Đại hội công dân, Hội đồng 500); thành tựu văn hóa gồm hệ chữ cái Latinh (A, B, C), lịch 365 ngày và 1/4, các định lý khoa học (Talét, Pitago, Ácsimét), văn học kịch (Sôphôclơ, Êsin), sử thi Hôme (Iliát, Ôđixê) và kiến trúc cẩm thạch trắng (Đền Páctênông, Đấu trường Rôma).
   • Progression logic: Thiết lập sự đối chiếu song song giữa hai mô hình nhà nước cổ đại dựa trên điều kiện tự nhiên: kinh tế nông nghiệp gắn với chế độ quân chủ chuyên chế phương Đông và kinh tế thương nghiệp hàng hải gắn với chế độ dân chủ chủ nô phương Tây.

3. Chương III: Trung Quốc thời phong kiến (Bài 5)

   • Key concepts: Quá trình hình thành quan hệ sản xuất phong kiến (địa chủ và nông dân lĩnh canh) thời Tần - Hán; thiết chế quân chủ trung ương tập quyền dưới thời Tần Thủy Hoàng (năm 221 TCN) và nhà Hán; sự hưng thịnh thời Đường (618–907) với chính sách quân điền, chế độ thuế tô - dung - điệu, chức Tiết độ sứ và thi tuyển quan lại; mầm mống quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa dưới thời Minh (thế kỷ XVI) với các xưởng thủ công, quan hệ chủ - thợ làm thuê và sự phát triển của đô thị Bắc Kinh, Nam Kinh; chính sách cai trị và "bế quan tỏa cảng" thời Thanh dẫn đến sự sụp đổ năm 1911; tác phẩm Sử ký của Tư Mã Thiên.
   • Progression logic: Mô tả chu kỳ phát triển của các triều đại phong kiến Trung Quốc từ xác lập, đạt đỉnh cao thịnh vượng đến khủng hoảng, gắn liền với các cuộc khởi nghĩa nông dân (Trần Thắng, Ngô Quảng, Lý Tự Thành).

4. Chương IV: Ấn Độ thời phong kiến (Bài 6 và Bài 7)

   • Key concepts: Nền văn minh sông Ấn và sông Hằng; nước Magađa với vua Asôca (thế kỷ III TCN, đạo Phật, cột Asôca); thời kỳ định hình văn hóa truyền thống thời Gúpta (319–467) qua Phật giáo (chùa hang Átgiantạ), đạo Hindu (thờ thần Sáng tạo, Thần Thiện, Thần Ác), chữ viết Sanskrit, tác phẩm văn học Sôkuntala của Kaliđasa; sự du nhập của văn hóa Hồi giáo qua Vương triều Hồi giáo Đêli (1206–1526, phân biệt tôn giáo, thuế ngoại đạo 1/5) và Vương triều Môgôn (1526–1707, vua Akbar thực hiện chính sách hòa hợp dân tộc; công trình kiến trúc lăng Taj Mahal, lăng Akbar ở Xicandra).
   • Progression logic: Phân tích sự chuyển biến từ văn hóa bản địa truyền thống sang sự đan xen, giao lưu văn hóa giữa đạo Hindu và văn hóa Hồi giáo Ả Rập trong tiến trình lịch sử Ấn Độ.

5. Chương V: Đông Nam Á thời phong kiến (Bài 8)

   • Key concepts: Điều kiện địa lý nhiệt đới gió mùa trồng lúa nước; sự xuất hiện đồ sắt và hoạt động buôn bán đường biển (hải cảng Óc Eo ở An Giang, Takôla ở Mã Lai); các vương quốc cổ (Champa, hạ lưu sông Mê Kông, Mê Nam, hải đảo Inđônêxia); các quốc gia phong kiến dân tộc thế kỷ VII–X; thời kỳ thịnh đạt thế kỷ X đến nửa đầu thế kỷ XVIII (vương triều Môgiôpahit ở Inđônêxia 1213–1527, thời kỳ Ăngco ở Campuchia thế kỷ IX, vương quốc Pagan ở Myanma thế kỷ XI, vương quốc Thái thế kỷ XIV, vương quốc Lan Xang ở Lào giữa thế kỷ XIV).
   • Progression logic: Đi từ các nhân tố tương đồng về điều kiện tự nhiên và sự tiếp nhận ảnh hưởng văn hóa Ấn Độ đến sự hình thành và phát triển thịnh vượng của các quốc gia phong kiến độc lập trong khu vực.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Quy luật tiến hóa và phát triển xã hội: Quá trình lao động và cải tiến công cụ lao động là động lực căn bản thúc đẩy con người tự hoàn thiện thể chất và làm biến đổi các hình thái tổ chức xã hội.
• Mối quan hệ giữa cơ sở kinh tế và thể chế chính trị: Mối liên hệ nhân quả giữa điều kiện tự nhiên, trình độ phát triển kinh tế (nông nghiệp tưới nước hoặc thủ công - thương nghiệp) với sự ra đời của các thiết chế chính trị tương ứng (chuyên chế cổ đại hoặc dân chủ chủ nô).
• Quy luật phân hóa giai cấp: Cơ chế chuyển dịch từ sở hữu chung của công xã sang chế độ tư hữu tài sản khi có sản phẩm thặng dư, dẫn tới sự xuất hiện của các giai cấp đối kháng trong xã hội cổ đại và phong kiến.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng phân tích và tổng hợp: Rút ra bản chất các thể chế chính trị, phân tích nguyên nhân hình thành và suy vong của các thể chế nhà nước qua từng thời kỳ.
• Kỹ năng so sánh và mô hình hóa: Xây dựng các bảng đối chiếu lịch sử (thời kỳ đá cũ đối chiếu đá mới; tổ chức thị tộc đối chiếu bộ lạc; vương triều Đêli đối chiếu vương triều Môgôn) và vẽ sơ đồ phân cấp bộ máy nhà nước (sơ đồ tổ chức chính quyền thời Tần - Hán, Minh - Thanh).
• Kỹ năng sử dụng bản đồ và tài liệu khảo cổ: Khai thác dữ liệu không gian trên bản đồ thế giới cổ đại, lược đồ Ấn Độ, lược đồ 11 quốc gia Đông Nam Á; phân tích các hiện vật lịch sử qua tranh ảnh tư liệu (tượng Pêriclét, quách vàng Ai Cập, phù điêu chùa hang Átgiantạ).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

• Phương pháp tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach): Giáo trình áp dụng phương pháp dạy học phân hóa và dạy học phát hiện vấn đề. Giảng viên tổ chức các hoạt động học tập có định hướng thông qua hệ thống câu hỏi gợi mở, giúp người học tự làm việc với văn bản giáo khoa và tài liệu trực quan nhằm hình thành nhận thức lịch sử.
• Tổ chức thảo luận nhóm và làm việc cá nhân:
  • Hoạt động cá nhân: Người học độc lập đọc tài liệu, trả lời các câu hỏi kiểm tra bài cũ và các câu hỏi nhận thức nhanh trên lớp.
  • Hoạt động nhóm: Lớp học được phân chia từ 2 đến 4 nhóm chuyên trách thực hiện các nhiệm vụ thảo luận riêng biệt (về điều kiện tự nhiên, cơ cấu xã hội, chính sách cai trị hoặc thành tựu văn hóa), sau đó ghi kết quả lên giấy A1, cử đại diện thuyết trình và tiếp nhận phản biện từ các nhóm khác.
• Bài tập thực hành và tình huống:
  • Bài tập tình huống lịch sử (như giải thích nguồn gốc loài người qua đối chiếu giữa truyền thuyết dân gian và bằng chứng khảo cổ học; phân tích nguyên nhân thị tộc Tasađây ở Philippines giữ nguyên tắc chia đều sản phẩm).
  • Bài tập lập bảng hệ thống hóa niên đại và lập bảng ma trận so sánh (tiêu biểu là bài tập so sánh thời kỳ đá cũ - đá mới về thời gian, chủ nhân, kỹ thuật chế tác và đời sống lao động).
• Phương pháp đánh giá (Assessment methods):
  • Kiểm tra đầu giờ bằng câu hỏi tự luận ngắn hoặc phiếu trắc nghiệm in sẵn trên giấy A0/A4.
  • Đánh giá quá trình dựa trên chất lượng trình bày sản phẩm thảo luận nhóm trên giấy A1.
  • Đánh giá tổng kết bài học thông qua câu hỏi sơ kết nhận thức và bài tập tự luận về nhà.
• Hướng dẫn tự học (Self-study guidelines): Giáo trình quy định mục "Dặn dò - ra bài tập về nhà" ở cuối mỗi bài học, yêu cầu người học ôn tập kiến thức bài cũ, đọc trước các mục và câu hỏi trong sách giáo khoa của bài tiếp theo, chủ động sưu tầm tư liệu tranh ảnh và bài đọc mở rộng (như tìm hiểu tác phẩm Sử ký của Tư Mã Thiên, nghiên cứu các công trình kiến trúc Kim tự tháp, Vạn Lý trường thành, lăng Taj Mahal).

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tích hợp nguồn học liệu số và công nghệ hỗ trợ: Giáo trình định hướng giảng viên và người học khai thác các tài liệu đa phương tiện, bao gồm phần mềm bách khoa toàn thư Encarta 2005 (phần Lịch sử thế giới cổ đại), đĩa VCD tư liệu và các đoạn băng video chuyên đề (như tư liệu văn hóa Ấn Độ phát sóng trên VTV2 tháng 6/2003).
• Cập nhật dữ liệu từ các phát hiện khảo cổ học: Đưa các cứ liệu khảo cổ học thực tế vào minh chứng cho bài giảng, như dấu tích Người tối cổ tại Thanh Hóa (Việt Nam), di cốt tại Giava (Inđônêxia) và Bắc Kinh (Trung Quốc); vết tích cư trú của người nguyên thủy qua lớp vỏ ốc dày 1 mét; các di tích thương cảng cổ Óc Eo (An Giang, Việt Nam) và Takôla (Mã Lai).
• Tính liên hệ thực tiễn và liên môn: Các kiến thức lịch sử thế giới luôn được liên hệ trực tiếp với bối cảnh lịch sử Việt Nam (cuộc kháng chiến chống quân Tần, khởi nghĩa Hai Bà Trưng chống nhà Hán năm 40, khởi nghĩa Mai Thúc Loan chống nhà Đường năm 722; ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ đối với kiến trúc tháp Chàm và đạo Phật, đạo Hindu tại Việt Nam).
• Hỗ trợ định hướng nghiệp vụ chuyên ngành Văn thư lưu trữ: Nội dung cung cấp kiến thức nền tảng về lịch sử hình thành văn tự cổ (chữ tượng hình Ai Cập trên giấy papirút, chữ viết Lưỡng Hà trên đất sét nung, chữ viết Trung Quốc trên mai rùa, thẻ tre, lụa bạch, chữ Sanskrit của Ấn Độ). Đây là các dữ liệu nền tảng phục vụ việc nghiên cứu lịch sử văn bản và vật mang tin trong nghiệp vụ văn thư, lưu trữ.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên/Học sinh đào tạo chính quy: Học sinh hệ Trung cấp ngành, nghề Văn thư lưu trữ theo khung chương trình đào tạo của Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp (ban hành theo Quyết định số 323/QĐ-CĐCĐ-ĐT).
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần nắm vững khối kiến thức lịch sử cơ bản trong chương trình Trung học cơ sở, bao gồm các khái niệm sơ lược về các thời kỳ lịch sử, các hình thái xã hội và kỹ năng đọc hiểu văn bản lịch sử cơ bản.
• Giảng viên và phương thức khai thác: Giảng viên giảng dạy bộ môn Lịch sử/Lịch sử văn minh sử dụng giáo trình làm khung thiết kế bài giảng, phân bổ thời lượng tiết học (như phân bố 2 tiết cho Bài 3 và Bài 4), tổ chức câu hỏi phát vấn, xây dựng ngân hàng bài tập trắc nghiệm và điều phối hoạt động thảo luận nhóm trên lớp.
• Tự học và tài liệu tham khảo: Dành cho người tự học, nhân viên phụ trách công tác văn thư, lưu trữ, bảo tàng muốn tra cứu có hệ thống các mốc niên đại, cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước và đặc trưng văn hóa của các nền văn minh cổ - trung đại.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này được xây dựng cho đối tượng người học nào?

Giáo trình được biên soạn phục vụ đối tượng học sinh trình độ Trung cấp thuộc ngành, nghề Văn thư lưu trữ, đồng thời làm căn cứ giảng dạy chuẩn cho giảng viên bộ môn.

2. Người học cần đáp ứng kiến thức nền tảng nào trước khi học?

Người học cần có kiến thức lịch sử phổ thông cấp THCS để nắm bắt các khái niệm về trục thời gian (TCN/SCN), niên đại học, các thời kỳ đồ đá, đồ kim khí và vị trí địa lý của các châu lục.

3. Điểm khác biệt về mặt cấu trúc của giáo trình này là gì?

Tài liệu tích hợp toàn bộ tiến trình sư phạm của một bài giảng chuẩn mực, phân định cụ thể hoạt động của giáo viên và học sinh song song với khối lượng kiến thức cần nắm, gắn liền với các hướng dẫn sử dụng công cụ dạy học trực quan và sơ đồ hóa.

4. Phương pháp nào giúp người học tự học tài liệu hiệu quả?

Người học cần bám sát các câu hỏi củng cố cuối mỗi bài, thực hiện đầy đủ các bài tập lập bảng so sánh (đá cũ - đá mới, thị tộc - bộ lạc), vẽ sơ đồ phân cấp nhà nước và chủ động tra cứu tư liệu mở rộng theo các địa danh, nhân vật lịch sử được trích dẫn.

5. Giáo trình có yêu cầu các thiết bị và tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Tài liệu quy định sử dụng kèm hệ thống bản đồ (Bản đồ các quốc gia cổ đại, Bản đồ thế giới, lược đồ Đông Nam Á), bảng phụ/giấy A0, A1, A4 phục vụ thảo luận, tranh ảnh tư liệu khảo cổ và phần mềm bách khoa tra cứu Encarta 2005.

---

Kết luận

• Giá trị học thuật và sư phạm: Giáo trình Phần I: Lịch sử thế giới thời nguyên thủy, cổ đại và trung đại cung cấp hệ thống kiến thức lịch sử toàn diện, khoa học và nhất quán về tiến trình phát triển của xã hội loài người từ thời kỳ nguyên thủy đến chế độ phong kiến phương Đông và phương Tây.
• Lộ trình học tập đề xuất: Người học tiếp cận tuần tự theo 5 chủ đề: (1) Nguồn gốc loài người và xã hội nguyên thủy $\rightarrow$ (2) Các quốc gia cổ đại phương Đông và phương Tây $\rightarrow$ (3) Chế độ phong kiến Trung Quốc $\rightarrow$ (4) Lịch sử và văn hóa Ấn Độ $\rightarrow$ (5) Quá trình hình thành và phát triển của các vương quốc phong kiến Đông Nam Á.
• Tài liệu và công cụ hỗ trợ tiếp nối: Khai thác bổ trợ các bộ bản đồ địa lý lịch sử, hệ thống tranh ảnh hiện vật khảo cổ học, tác phẩm sử học kinh điển (Sử ký Tư Mã Thiên), cùng các ứng dụng tra cứu tư liệu lịch sử (Encarta 2005, tư liệu chuyên đề truyền hình).

Trích đoạn nội dung tài liệu

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH ĐỒNG THÁP TRƢỜNG CAO ĐẲNG CỘNG ĐỒNG ĐỒNG THÁP GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: TIẾNG VIỆT THỰC HÀNH NGÀNH, NGHỀ: VĂN THƢ LƢU TRỮ TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định Số: 323 /QĐ-CĐCĐ-ĐT ngày 06 tháng 8 năm 2019 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp) Đồng Tháp, năm 2019 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. Trang 1 PHAÀN I LÒCH SÖÛ THEÁ GIÔÙI THÔØI NGUYEÂN THUYÛ, COÅ ÑAÏI VAØ TRUNG ÑAÏI CHÖÔNG I XAÕ HOÄI NGUYEÂN THUYÛ BAØI 1 SÖÏ XUAÁT HIEÄN LOAØI NGÖÔØI VAØ BAÀY NGÖÔØI NGUYEÂN THUYÛ I. MUÏC TIEÂU BAØI HOÏC 1.

Kieán thöùc HS caàn hieåu nhöõng moùc vaø böôùc tieán treân chaëng ñöôøng daøi, phaán ñaáu qua haøng trieäu naêm cuûa loaøi ngöôøi nhaèm caûi thieän ñôøi soáng vaø caûi beán baûn thaân con ngöôøi. Tö töôûng Giaùo duïc loøng yeâu lao ñoäng vì lao ñoäng khoâng nhöõng naâng cao ñôøi soáng cuûa con ngöôøi maø coøn hoaøn thieän baûn thaân con ngöôøi. Kyõ naêng Reøn kyõ naêng söû duïng SGK - kyõ naêng phaân tích, ñaùnh giaù vaø toång hôïp veà ñaëc ñieåm tieán hoaù cuûa loaøi ngöôøi trong quaù trình hoaøn thieän mình ñoàng thôøi thaáy söï saùng taïo vaø phaùt trieån khoâng ngöøng cuûa xaõ hoäi loaøi ngöôøi. TIEÁN TRÌNH TOÅ CHÖÙC DAÏY - HOÏC 1.

Giôùi thieäu khaùi quaùt veà chöông trình lòch söû lôùp 10 Yeâu caàu vaø höôùng daãn phöông phaùp hoïc boä moân ôû nhaø, ôû lôùp. Daãn daét vaøo baøi hoïc GV neâu tình höôùng qua caâu hoûi taïo khoâng khí hoïc taäp: Chöông trình lòch söû chuùng ta ñaõ hoïc ôû THCS ñöôïc phaân chia thaønh maáy thôøi kyø? Keå teân caùc thôøi kyø ñoù? Hình thaùi cheá ñoä xaõ hoäi gaén lieàn vôùi moãi thôøi kyø? Xaõ hoäi loaøi ngöôøi vaø loaøi ngöôøi xuaát hieän nhö theá naøo? Ñeå hieåu ñieàu ñoù, chuùng ta cuøng tìm hieåu baøi hoïc hoâm nay. Toå chöùc caùc hoaït ñoäng treân lôùp Caùc hoaït ñoäng cuûa thaày vaø troø Nhöõng kieán thöùc HS caàn naém vöõng Hoaït ñoäng 1: Laøm vieäc caù nhaân . Söï xuaát hieän loaøi ngöôøi vaø ñôøi Tröôùc heát GV keå caâu chuyeän veà nguoàn goác soáng baày ngöôøi nguyeân thuyû.

cuûa daân toäc Vieät Nam (Baø AÂu Cô vôùi caùi boïc traêm tröùng vaø chuyeän Thöôïng Ñeá saùng taïo ra loaøi ngöôøi) sau ñoù neâu caâu hoûi: Loaøi ngöôøi töø ñaâu maø ra? Caâu chuyeän keå treân coù yù nghóa gì? - HS qua hieåu bieát, qua caâu chuyeän GV keå vaø ñoïc SGK traû lôøi caâu hoûi? Trang 2 Caùc hoaït ñoäng cuûa thaày vaø troø Nhöõng kieán thöùc HS caàn naém vöõng GV daãn daét, taïo khoâng khí tranh luaän. - GV nhaän xeùt boå sung vaø choát yù: + Caâu chuyeän truyeàn thuyeát ñaõ phaûn aûnh xa xöa con ngöôøi muoán lyù giaûi veà nguoàn goác cuûa mình, song chöa ñuû cô sôû khoa hoïc neân göûi gaém ñieàu ñoù vaøo söï thaàn thaùnh. + Ngaøy nay, khoa hoïc phaùt trieån, ñaëc bieät laø khaûo coå hoïc vaø coå sinh hoïc ñaõ tìm ñöôïc baèng cöù noùi leân söï phaùt trieån laâu daøi cuûa sinh giôùi, töø ñoäng vaät baäc thaáp leân ñoäng vaät baäc cao maø ñænh cao cuûa quaù trình naøy laø söï - Loaøi ngöôøi do moät loaøi vöôïn chuyeån chuyeån bieán töø vöôïn thaønh ngöôøi. bieán thaønh? Chaëng ñaàu cuûa quaù trình - GV neâu caâu hoûi: Vaäy con ngöôøi do ñaâu maø hình thaønh naøy coù khoaûng 6 trieäu ra? Caên cöù vaøo cô sôû naøo? Thôøi gian? Nguyeân naêm tröôùc ñaây.

nhaân quan troïng quyeát ñònh ñeán söï chuyeån bieán ñoù? Ngaøy nay quaù trình chuyeån bieán ñoù coù dieãn ra khoâng? Taïi sao? Hoaït ñoäng 2: Laøm vieäc theo nhoùm - GV: Chaëng ñöôøng chuyeån bieán töø vöôïn ñeán ngöôøi dieãn ra raát daøi. Böôùc phaùt trieån trung gian laø Ngöôøi toái coå (Ngöôøi thöôïng coå).  Nhieäm vuï cuï theå cuûa töøng nhoùm laø: + Nhoùm 1: Thôøi gian tìm ñöôïc daáu tích Ngöôøi toái coå? Ñòa ñieåm? Tieán hoaù trong cô caáu taïo cô theå? + Nhoùm 2: Ñôøi soáng vaät chaát vaø quan heä xaõ hoäi cuûa ngöôøi toái coå. - HS: Töøng nhoùm ñoïc SGK, tìm yù traû lôøi vaø thaûo luaän thoáng nhaát yù kieán trình baøy treân giaáy A1.

Ñaïi dieän cuûa nhoùm trình baøy keát quaû cuûa mình. GV yeâu caàu HS nhoùm khaùc boå sung. - Baét ñaàu khoaûng 4 trieäu naêm tröôùc Cuoái cuøng GV nhaän xeùt vaø choát yù. ñaây tìm thaáy daáu veát cuûa Ngöôøi toái coå ôû moät soá nôi nhö Ñoâng Phi, Inñoâneâxia, Trung Quoác, Vieät Nam.

Nhoùm 1: + Thôøi gian tìm ñöôïc daáu tích cuûa Ngöôøi toái coå baét ñaàu khoaûng 4 trieäu naêm tröôùc ñaây. - Ñôøi soáng vaät chaát cuûa ngöôøi nguyeân + Di coát tìm thaáy ôû Ñoâng Phi, Giava thuyû: (Inñoâneâxia), Baéc Kinh (trung Quoác)… Thanh + Cheá taïo coâng cuï ñaù (ñoà ñaù cuõ). Trang 3 Caùc hoaït ñoäng cuûa thaày vaø troø Nhöõng kieán thöùc HS caàn naém vöõng Hoaù (Vieät Nam). + Laøm ra löûa.

+ Ngöôøi toái coå hoaøn toaøn ñi baèng hai chaân, ñoâi tay ñöôïc töï do caàm naém, kieám thöùc aên. Cô theå coù nhieàu bieán ñoåi: traùn, hoäp soï … + Tìm kieám thöùc aên, saên baét - haùi Nhoùm 2: Ñôøi soáng vaät chaát ñaõ coù nhieàu löôïm. - Quan heä xaõ hoäi cuûa Ngöôøi Toái coå + Bieát cheá taïo coâng cuï lao ñoäng: Hoï laáy ñöôïc goïi laø baày ngöôøi nguyeân thuyû. maûnh ñaù hay cuoäi lôùn ñem gheø vôõ taïo neân moät maët cho saéc vaø vöøa tay caàm  rìu ñaù (ñoà ñaù cuõ - sô kyø).

+ Bieát laøm ra löûa (phaùt minh lôùn)  ñieàu quan troïng caûi thieän caên baûn cuoäc soáng töø aên soáng  aên chín. + Cuøng nhau lao ñoäng tìm kieám thöùc aên. Chuû yeáu laø haùi löôïm vaø saên baét thuù. + Quan heä hôïp quaàn xaõ hoäi, coù ngöôøi ñöùng ñaàu, coù phaân coâng lao ñoäng giöõa nam - nöõ, cuøng chaêm soùc con caùi, soáng quaây quaàn theo quan heä ruoät thòt goàm 5 - 7 gia ñình.

Soáng trong hang ñoäng hoaëc maùi ñaù, leàu döïng baèng caønh caây… Hôïp quaàn ñaàu tieân  baày ngöôøi nguyeân thuyû. Hoaït ñoäng 3: caû lôùp GV duøng aûnh vaø bieåu ñoà ñeå giaûi thích giuùp HS hieåu vaø naém chaéc hôn: aûnh veà Ngöôøi toái coå , aûnh veà caùc coâng cuï ñaù, bieåu ñoà thôøi gian cuûa Ngöôøi toái coå. - Veà hình daùng: Tuy coøn nhieàu daáu tích vöôïn treân ngöôøi nhöng Ngöôøi toái coå khoâng coøn laø vöôïn. - Ngöôøi toái coå laø Ngöôøi vì ñaõ cheá taùc vaø söû duïng coâng cuï (maëc duø chieác rìu ñaù coøn thoâ keäch ñôn giaûn).

- Thôøi gian: 4 tr.naêm 4 vaïn naêm 1 vaïn naêm (Ngöôøi toái coå) - ñi ñöùng thaúng. - Hoøn ñaù gheø ñeõo sô qua. - Haùi löôïm, saên baét thuù. Trang 4 Caùc hoaït ñoäng cuûa thaày vaø troø Nhöõng kieán thöùc HS caàn naém vöõng Hoaït ñoäng 4: laøm vieäc theo nhoùm .

Ngöôøi tinh khoân vaø oùc saùng taïo GV trình baøy: Qua quaù trình lao ñoäng, cuoäc soáng cuûa con ngöôøi ngaøy caøng phaùt trieån hôn. Ñoàng thôøi con ngöôøi töï hoaøn thaønh quaù trình hoaøn thieän mình  taïo böôùc nhaûy voït töø vöôïn thaønh Ngöôøi toái coå. Ta tìm hieåu böôùc nhaûy voït thöù 2 cuûa quaù trình naøy. - GV chia lôùp thaønh 3 nhoùm, neâu caâu hoûi cho töøng nhoùm: + Nhoùm 1: Thôøi ñaïi Ngöôøi tinh khoân baét ñaàu xuaát hieän vaøo thôøi gian naøo? Böôùc hoaøn thieän veà hình daùng vaø caáu taïo cô theå ñöôïc bieåu hieän nhö theá naøo? + Nhoùm 2: Söï saùng taïo cuûa Ngöôøi tinh khoân trong vieäc cheá taïo coâng cuï lao ñoäng baèng ñaù.

+ Nhoùm 3: Nhöõng tieán boä khaùc trong cuoäc soáng lao ñoäng vaø vaät chaát. - HS ñoïc SGK, thaûo luaän tìm yù traû lôøi. Sau khi ñaïi dieän nhoùm trình baøy keát quaû thoáng - Khoaûng 4 vaïn naêm tröôùc ñaây Ngöôøi nhaát cuûa nhoùm. HS nhoùm khaùc boå sung.

Cuoái tinh khoân xuaát hieän. Hình daùng vaø cuøng GV nhaän xeùt vaø choát yù. caáu taïo cô theå hoaøn thieän nhö ngöôøi Nhoùm 1: Ñeán cuoái thôøi ñoà ñaù cuõ, khoaûng 4 ngaøy nay. vaïn naêm tröôùc ñaây Ngöôøi tinh khoân (hay coøn goïi laø ngöôøi hieän ñaïi) xuaát hieän.

Ngöôøi tinh khoân coù caáu taïo cô theå nhö ngöôøi ngaøy nay: xöông coát nhoû nhaén, baøn tay nhoû kheùo leùo, ngoùn tay linh hoaït. Hoäp soï vaø theå tích naõo - OÙc saùng taïo laø söï saùng taïo cuûa phaùt trieån, traùn cao, maët phaúng, hình daùng goïn Ngöôøi tinh khoân trong coâng vieäc caûi vaø linh hoaït, lôùp loâng moûng khoâng coøn nöõa tieán coâng cuï ñoà ñaù vaø bieát cheá taùc ñöa ñeán söï xuaát hieän nhöõng maøu da khaùc nhau theâm nhieàu coâng cuï môùi. + Coâng cuï ñaù: Ñaù cuõ  ñaù môùi (gheø Nhoùm 2: Söï saùng taïo cuûa Ngöôøi tinh khoân - maøi nhaün - ñuïc loã tra caùn). trong kyõ thuaät cheá taïo coâng cuï ñaù: Ngöôøi ta + Coâng cuï môùi: Lao, cung teân.

bieát gheø 2 caïnh saéc hôn cuûa maûnh ñaù laøm cho noù goïn vaø saéc hôn vôùi nhieàu kieåu, loaïi khaùc nhau. Sau khi ñöôïc maøi nhaün, ñöôïc khoan loã hay naác ñeå tra caùn  Coâng cuï ña daïng hôn, phuø hôïp vôùi töøng coâng vieäc lao ñoäng, trau chuoát vaø coù hieäu quaû hôn  Ñoà ñaù môùi. Trang 5 Caùc hoaït ñoäng cuûa thaày vaø troø Nhöõng kieán thöùc HS caàn naém vöõng Nhoùm 3: OÙc saùng taïo cuûa Ngöôøi tinh khoân coøn cheá taïo ra nhieàu coâng cuï lao ñoäng khaùc: Xöông caù, caønh caây laøm lao, cheá cung teân, ñan löôùi ñaùnh caù, laøm ñoà goám. Cuõng töø ñoù ñôøi soáng vaät chaát ñöôïc naâng leân.

Thöùc aên taêng leân ñaùng keå. Con ngöôøi rôøi hang ñoäng ra ñònh cö ôû ñòa ñieåm thuaän lôïi hôn. Cö truù nhaø cöûa trôû neân phoå bieán. Hoaït ñoäng 5: laøm vieäc caû lôùp vaø caù nhaân .

Cuoäc caùch maïng thôøi ñaù môùi. GV trình baøy: - Cuoäc caùch maïng ñaù môùi - ñaây laø moät thuaät ngöõ khaûo coå hoïc nhöng raát thích hôïp vôùi thöïc teá phaùt trieån cuûa con ngöôøi. Töø khi Ngöôøi tinh khoân xuaát hieän thôøi ñaù cuõ haäu kì, con ngöôøi ñaõ coù moät böôùc tieán daøi: Ñaõ coù cö truù nhaø cöûa, ñaõ soáng oån ñònh vaø laâu daøi (lôùp voû oác saâu 1m noùi leân coù theå laâu tôùi caû - 1 vaïn naêm tröôùc ñaây thôøi kyø ñaù môùi nghìn naêm). Nhö theá cuõng phaûi keùo daøi tích luyõ kinh nghieäm tôùi 3 vaïn naêm.

Töø 4 vaïn naêm ñeán 1 vaïn naêm tröôùc ñaây môùi baét ñaàu thôøi ñaù môùi. GV neâu caâu hoûi: - Ñaù môùi laø coâng cuï ñaù coù ñieåm khaùc nhö theá naøo so vôùi coâng cuï ñaù cuõ? HS ñoïc SGK traû lôøi. HS khaùc boå sung, cuoái cuøng GV nhaän xeùt vaø choát laïi: ñaù môùi laø coâng cuï ñaù ñöôïc gheø saéc, maøi nhaün, tra caùn duøng toát hôn. Khoâng nhöõng vaäy ngöôøi ta coøn söû duïng cung teân thuaàn thuïc.

GV ñaët caâu hoûi: Sang thôøi ñaïi ñaù môùi cuoäc soáng vaät chaát cuûa con ngöôøi coù bieán ñoåi nhö theá naøo?