HƯỚNG DẪN ĐỌC CỰU ƯỚC Nguyên tác "Pour lire l’Ancien Testament" của Etienne Charpentier, Nxb Les Éditions du Cerf, xuất bản lần thứ 12, Paris 1990 Lm Carôlô Hồ Bặc Xái chuyển dịch Mùa Hè 1995 Như Một Chuyến Du Lịch Chương Dẫn Nhập Tổng Quát Chuẩn Bị Cuộc Du Lịch Bài 1 : Thánh Kinh - Một Quyển Sách Hay Một Thư Viện ? Bài 2 : Một Dân Tộc Nhìn Lại Dòng Đời Của Mình Bài 3 : Đọc Và Nghiên Cứu Một Bản Văn "Hộp Đồ Nghề" Bài 4 : Một Dân Tộc Được Đánh Dấu Bởi Địa Dư Của Nó Bài 5 : Một Dân Tộc Được Đánh Dấu Bởi Não Trạng Trung Đông Bài 6 : Một Ngàn Năm Lịch Sử Hay Là Những Giai Đoạn Lớn Của Israel Chương I : Biến Cố Xuất Hành Bài 1 : Đọc Bản Văn Bài 2 : Xuất Hành Biến Cố Thành Lập Dân Bài 3 : Xuất Hành Đã Diễn Ra Như Thế Nào ? Chương II : Vương Quốc Của Giêrusalem Bài 1 : Lịch Sử Bài 2 : Lịch Sử Thánh Jahviste Bài 3 : Những Ngôn Sứ Của Vương Quốc Giuđa Chương III : Vương Quốc Phía Bắc (935-721) Bài 1 : Lịch Sử Bài 2 : Những Ngôn Sứ Của Vương Quốc Phía Bắc Bài 3 : Lịch Sử Thánh Của Phía Bắc Hay Là Truyền Thống Elohiste Bài 4 : Lướt Qua Lịch Sử Thánh Của Phía Bắc Chương IV : Giai Đoạn Cuối Của Vương Quốc Giuđa 721-587 Bài 1 : Lịch Sử Bài 2 : Sách Đệ Nhị Luật Bài 3 : Truyền Thống Jéhoviste (J-E) Bài 4 : Những Ngôn Sứ Của Giuđa Thế Kỷ Vi Chương V : Thời Lưu Đày Ở Babylone 587-538 Bài 1 : Lịch Sử Bài 2 : Các Ngôn Sứ Thời Lưu Đày Bài 3 : Sách Lêvi Bài 4 : Lịch Sử Tư Tế Chương VI : Israel Dưới Ach Đô Hộ Của Ba Tư 538-333 Bài 1 : Lịch Sử Bài 2 : Những Ngôn Sứ Thời Hồi Hương Bài 3 : Luật Hoặc Ngũ Thư Bài 4 : Sự Khôn Ngoan Chương VII : Israel Dưới Ach Đô Hộ Của Hy Lạp (333-63) Và Roma (Sau Năm 63) Bài 1 : Lịch Sử Bài 2 : Một Ngôn Sứ Thời Hy Lạp Đệ Nhị Dacaria Bài 3 : Những Sách Về Khôn Ngoan Bài 4 : Những Tác Phẩm Rơi Rớt Trong Thời Macabê Bài 5 : Các Sách Khải Huyền Bài 6 : Sách Đanien Bài 7 : Khôn Ngoan Ở Diaspora Chương VIII : Các Thánh Vịnh Bài 1 : Tổng Quát Bài 2 : Những Thánh Vịnh Lên Đền Tv 120-134 Bài 3 : Thánh Vịnh Tán Tạ Thiên Chúa Cứu Tinh Và Tạo Hoá Bài 4 : Thánh Vịnh Tán Tạ Thiên Chúa Ở Kề Bên Bài 5 : Thánh Vịnh Hy Vọng Bài 6 : Các Thánh Vịnh Xin Ơn Và Tạ Ơn Bài 7 : Các Thánh Vịnh Cầu Nguyện Để Sống NHƯ MỘT CHUYẾN DU LỊCH Khi ta muốn làm một chuyến du lịch, điều cần thiết trước tiên là phải có trong tay một tập hướng dẫn, trong đó có ghi lộ trình nên theo, những nơi cần tham quan và tóm lược lịch sử của xứ đó. Quyển sách này cũng muốn là một tập hướng dẫn bạn du lịch tham quan Thánh kinh. Do đó nó khiêm tốn. Rất đơn sơ, chỉ nhằm giúp cho bạn nào chưa từng đọc Thánh kinh, hoặc bạn nào đã thử đọc nhưng đã chán nản bỏ cuộc, để các bạn ấy có thể đọc cách tương đối dễ dàng (nhưng chẳng phải là không cần làm việc đâu nhé !).
Tuy nhiên nó cũng tham vọng vì muốn trao tặng bạn tất cả những chìa khóa chủ yếu giúp bạn có thể tự mình đọc Thánh kinh. Nội dung của quyển sách nầy như sau : trước tiên là một chương dẫn nhập tổng quát, tiếp đến là 8 chương có cùng bố cục gồm : - Một bản toát yếu lịch sử Israel. Mỗi chương có một toát yếu về phần lịch sử liên hệ, nhưng bản toát yếu của 8 chương hợp thành toát yếu về toàn thể lịch sử Israel thời Cựu ước. Vì vậy bạn cũng có thể đọc liền một hơi tất cả 8 bản toát yếu đó.
- Một bài giới thiệu những tác phẩm được soạn thảo trong giai đoạn lịch sử ấy. Đọc những bài giới thiệu này, bạn sẽ thấy những truyền thống được dần dần phát sinh như thế nào để rồi cuối cùng trở thành Luật (hoặc Ngũ thư) ; bạn cũng sẽ được nghe các ngôn sứ rao giảng ra sao trong giai đoạn lịch sử của các vị ấy ; và bạn cũng sẽ được biết những suy nghĩ của các hiền sĩ về những vấn đề quan trọng như: thân phận con người, cuộc sống, tình yêu và sự chết v. - Một số bản văn Thánh kinh được đề nghị cho bạn thử đọc. Đây là những bản văn quan trọng và tiêu biểu của các tác phẩm.
Bạn có thể đọc và làm việc một mình, hoặc chung trong một nhóm. - Một số tư liệu cần thiết và thuộc nhiều loại như : giải thích những chữ quan trọng hoặc khó hiểu, những chìa khóa giúp đọc bản văn, những bản văn cổ có thể dùng để so sánh với những bản văn trong Thánh kinh, những suy tư thần học hoặc đạo đức. các tư liệu này được in chữ nhỏ hơn. Bạn sẽ sử dụng tập hướng dẫn này thế nào ? Có thể sử dụng một mình, mà cũng có thể dùng nó để làm việc chung trong nhóm.
Trước tiên nên đọc lướt qua tất cả mọi bài trong chương, nhờ vậy bạn sẽ có được một cái nhìn tổng quát, sẽ biết những bản văn Thánh kinh nào mình phải tìm hiểu sâu hơn, và sẽ thấy trước những điều gì mình thích tìm hiểu kỹ hơn. Sau đó mới đọc lại lần thứ hai, lần này là đọc kỹ từng bài, với quyển Thánh kinh trong tay và làm việc nghiêm túc. Nếu bạn làm việc theo nhóm thì có thể phân chia công việc : mỗi người tìm hiểu kỹ một bài trong chương, đến ngày họp lại, mỗi người sẽ trình bày vấn đề mình đã tìm hiểu. Làm như thế mọi người trong nhóm sẽ giúp nhau hiểu biết thấu đáo hơn.
Và xin bạn hãy nhớ rằng quyển sách này chỉ là một trong những hướng dẫn bước đầu. Dù sao cũng còn rất tổng quát. Nếu bạn muốn tìm hiểu Thánh kinh một cách sâu sắc hơn, bạn hãy tìm đọc thêm trong các sách vở những bài viết chuyên sâu về các đề tài quan trọng, chẳng hạn về Cựu ước như : những tường thuật về tạo dựng, Abraham và các tổ phụ, Môsê và cuộc xuất hành v. về Tân ước như: những tường thuật về thời thơ ấu của Đức Giêsu, các phép lạ, các dụ ngôn, cuộc phục sinh v.
Chương dẫn nhập tổng quát CHUẨN BỊ CUỘC DU LỊCH Trước khi đi du lịch thì phải chuẩn bị một số điều cần thiết, như : phải biết chút ít về địa lý, lịch sử, ngôn ngữ của xứ mình sắp tham quan, một ít câu nói thường dùng. Chương dẫn nhập này muốn giúp bạn chuẩn bị những điều cần thiết ấy trước khi bạn thực sự khởi hành chuyến du lịch tham quan Cựu ước. Trong chương này, bạn sẽ được biết những vấn đề sau: 1) Thánh kinh là gì : một quyển sách hay một thư viện ? Một vài hướng dẫn thực tiễn giúp làm quen với Thánh kinh. 2) Một dân tộc nhìn lại dòng đời của mình.
Nhận định về Thánh kinh : "không phải là phóng sự trực tiếp", mà là suy tư của các tín hữu. 3) Đọc và tìm hiểu một bản văn Thánh kinh. Hai phương pháp phân tích một bản văn, và một "hộp đồ nghề". 4) Một dân tộc được đánh dấu bởi địa lý của nó.
Môi trường địa lý và lịch sử của Israel. 5) Một dân tộc được đánh dấu bởi não trạng trong vùng Trung Đông. Khái quát về tư tưởng của các dân có liên hệ với Israel. 6) Một nghìn năm lịch sử.
Những thời kỳ lớn của Israel. Bài 1 THÁNH KINH MỘT QUYỂN SÁCH HAY MỘT THƯ VIỆN ? I. DANH TỪ : Nguồn gốc của chữ "Thánh kinh" là một danh từ Hy lạp số nhiều ta bilia có nghĩa là "những quyển sách". Như vậy Thánh kinh không chỉ là một quyển sách, mà là cả một thư viện trong đó có nhiều tác phẩm thuộc nhiều loại khác nhau ; được gom thành hai bộ lớn là Cựu giao ước và Tân giao ước, hoặc nói gọn hơn : Cựu ước và Tân ước.
Vậy Thánh kinh là toàn bộ những sách viết về Giao ước mà Thiên Chúa đã ký kết với Israel qua trung gian của ông Môsê (cựu giao ước) và được hoàn thành trong Đức Giêsu (tân giao ước). Người ta cũng thường gọi Thánh kinh là Văn tự (Ecriture), hoặc Văn tự thánh (Saintes Ecritures). Cách gọi nầy quan trọng và rất có ý nghĩa : (1) Đây là Lời của Thiên Chúa được viết ra ; vậy thì cũng có thể có Lời Thiên Chúa không được viết ra. (2) Đối với chúng ta, Lời Thiên Chúa là những gì được viết ra chứ không phải là những biến cố hoặc những lời được thốt ra trước khi được viết.
Chúng ta sẽ có dịp trở lại điểm này. NHỮNG SÁCH : Phần thứ nhất của bộ Thánh kinh, Cựu ước, là chung của những người Do thái và Kitô hữu, nhưng với vài khác biệt : những người Do thái và những người Tin lành chỉ công nhận những sách nào viết bằng chữ Híp-ri, tức là 40 quyển. Những người Công giáo công nhận thêm 6 quyển nữa viết bằng chữ Hy Lạp. 6 quyển này Tin lành gọi là "nguỵ thư" vì họ không công nhận, còn Công giáo gọi là "thuộc đệ nhị thư quy" vì chúng có mặt trong Thư quy nhưng thuộc hạng nhì (xem tư liệu ở cuối bài).
Phần Tân ước thì như nhau đối với mọi Kitô hữu, gồm 27 quyển. Thành thử bộ Thánh kinh gồm 67 hoặc 73 quyển. XẾP LOẠI : Trong tất cả các ấn bản Thánh kinh dù là của Công giáo hay của Tin lành, cách xếp loại các quyển Tân ước đều như nhau. Đối với Cựu ước thì có 2 cách xếp loại : a- Người Do thái xếp thành 3 phần:.
Nebiim, các ngôn sứ. Chia thành 2 nhóm : Những ngôn sứ đi đầu (những quyển mà ta gọi lầm là "lịch sử") và những ngôn sứ đi sau (Isaia, Giêrêmia, Êdêkien và 12 ngôn sứ khác). Ketubim, sách vở. Ấn bản Kinh thánh Đại kết (TOB) chọn theo cách xếp loại này và ở phần sau có in thêm những quyển mà chỉ có Công giáo công nhận.
b- Đa số các ấn bản Thánh kinh xếp loại theo sách của bộ Thánh kinh Hy Lạp, nghĩa là xếp các sách thành 4 loại : Ngũ thư, những sách lịch sử, những sách Ngôn sứ và những sách Khôn ngoan. NGÔN NGỮ : Toàn thể Cựu ước được viết bằng chữ Híp-ri, trừ một ít đoạn bằng chữ Aram. Hai ngôn ngữ này chỉ viết có phụ âm thôi, người đọc phải đoán ra nguyên âm theo nghĩa mà họ hiểu.