UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH ĐỒNG THÁP TRƢỜNG CAO ĐẲNG CỘNG ĐỒNG ĐỒNG THÁP GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ NGÀNH, NGHỀ: KINH DOANH THƢƠNG MẠI TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định Số:161/QĐ-CĐCĐ-ĐT ngày 15 tháng 6 năm 2018 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp) Đồng Tháp, năm 2018 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể đƣợc phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. i LỜI GIỚI THIỆU Khoa học, công nghệ cao đã làm nền tảng cho sự ra đời và phát triển nền kinh tế tri thức từ thập niên 70 của thế kỷ XX. Giữa sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin cùng với các thiết bị hiện đại thì sự ra đời và ngày càng phổ biến của thương mại điện tử cũng là điều tất yếu.
Mô hình kinh doanh trên toàn cầu tiếp tục thay đổi đáng kể với sự ra đời của thương mại điện tử. Nhiều quốc gia trên thế giới cũng đã đóng góp vào sự phát triển của thương mại điện tử. Chúng ta đang sống trong “thế giới phẳng”, quốc tế hóa, toàn cầu hóa, chính vì vậy mà thương mại điện tử đã trở thành yếu tố cần thiết của chiến lược kinh doanh và là chất xúc tác mạnh mẽ cho sự phát triển kinh tế. Hiện nay trong xu thế toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế, với thương mại điện tử, việc kinh doanh đã khắc phục được những rào cản cả về không gian và thời gian, giúp cho hoạt động kinh doanh được tiến hành mọi lúc, mọi nơi tạo điều kiện trong trao đổi mua bán, thuận lợi cho cả doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng trong trao đổi mua, bán.
Dưới góc độ người tiêu dùng, thương mại điện tử giúp mua sắm thuận tiện các hàng hóa và các dịch vụ ở mọi nơi trên thế giới. Dưới góc độ doanh nghiệp,thương mại điện tử góp phần hình thành những mô hình kinh doanh mới, giảm chi phí, nâng cao hiệu quả kinh doanh. Thương mại điện tử đang phát triển với tốc độ theo cấp số nhân. Một số lĩnh vực ứng dụng thương mại điện tử tiêu biểu như: ngân hàng điện tử, marketing trực tuyến, đào tạo trực tuyến, đại học điện tử, thư viện điện tử, chính phủ điện tử, tài liệu tự động hóa trong chuỗi cung ứng và dịch vụ, ứng dụng văn phòng trực tuyến, giỏ mua hàng trực tuyến, mua sắm và theo dõi hóa đơn hàng hóa… Giáo trình nhằm phục vụ cho việc học tập và nghiên cứu của sinh viên Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp.
Ngoài ra, giáo trình này còn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng trên cả nước và các cán bộ làm công tác quản lý, kinh doanh thương mại điện tử. Đồng Tháp, ngày tháng năm 2018 Chủ biên Nguyễn Thị Như Hằng ii MỤC LỤC Trang LỜI GIỚI THIỆU. ii CHƢƠNG 1:TỔNG QUAN VỀ THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ. Khái niệm, bản chất và đặc trƣng của TMĐT.
Khái niệm TMĐT. Đặc trƣng của TMĐT. Sự khác biệt giữa TMĐT và thƣơng mại truyền thống. Khác biệt về công nghệ.
Khác biệt về tiến trình mua bán. Khác biệt về thị trƣờng. Bài tập về sự khác biệt giữa TMĐT và thƣơng mại truyền thống. Lợi ích của TMĐT.
Lợi ích và những vấn đề đặt ra đối với TMĐT .1 Lợi ích đối với doanh nghiệp. Lợi ích đối với ngƣời tiêu dùng .3 Lợi ích đối với xã hội. Những vấn đề đặt ra đối với TMĐT. Những vấn đề về mặt kĩ thuật.
Những vấn đề về thƣơng mại:. Tác động của TMĐT. Tác động đến hoạt động marketing. Thay đổi mô hình kinh doanh.
Tác động đến hoạt động sản xuất. Tác động đến hoạt động tài chính, kế toán. Tác động đến hoạt động ngoại thƣơng. Thảo luận về tác động của TMĐT.
Cơ sở kinh tế xã hội của TMĐT. Khái niệm, vai trò của cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội trong TMĐT. Những yếu tố kinh tế - xã hội ảnh hƣởng tới TMĐT. Các yếu tố kinh tế.
Các yếu tố văn hóa - xã hội. Những yêu cầu về hạ tầng cơ sở kinh tế - xã hội cho thực hiện TMĐT. Tạo lập môi trƣờng kinh tế - xã hội cho thực hiện TMĐT. Hạ tầng cơ sở kinh tế - xã hội cho phát triển TMĐT ở VN.
18 CHƢƠNG 2: MỘT SỐ MÔ HÌNH THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TIÊU BIỂU. Mô hình kinh doanh TMĐT B2C. Khái quát về TMĐT B2C. Quy trình bán hàng TMĐT B2C.
Các công cụ hỗ trợ khách hàng khi mua trực tuyến. Tổng đài ảo. Tổng đài chat. Mô hình kinh doanh TMĐT B2B.
Khái niệm và đặc điểm TMĐT B2B. Đối tƣợng tham gia TMĐT B2B. Các loại hình TMĐT B2B. Mô hình B2B trung gian.
Mô hình B2B thiên bên mua. Mô hình B2B thiên bên bán. Mô hình B2B thƣơng mại hợp tác. Xây dựng hệ thống TMĐT của doanh nghiệp.
Mô hình kinh doanh TMĐT C2C. Khái niệm và đặc điểm TMĐT C2C. Những hoạt động chính trong mô hình C2C. Lợi ích của mô hình C2C.
Ƣu nhƣợc điểm của mô hình C2C. Nhƣợc điểm. Bài tập về so sánh các mô hình kinh doanh TMĐT. 33 CHƢƠNG 3: THANH TOÁN TRONG THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ.
Khái niệm thanh toán điện tử. Lợi ích của thanh toán điện tử .1 Lợi ích chung. Lợi ích đối với ngân hàng. Lợi ích đối với khách hàng.
Các hình thức thanh toán điện tử cơ bản. Thanh toán điện tử bằng thẻ thông minh. Thanh toán qua ví điện tử. Thanh toán bằng điện thoại thông minh.
Sử dụng cổng thanh toán điện tử. Thực hành một số hình thức thanh toán điện tử. 39 CHƢƠNG 4: MARKETING ĐIỆN TỬ (E-MARKETING). Marketing trong thời đại công nghệ thông tin và TMĐT.
Nghiên cứu thị trƣờng trên Internet (Thực hành). Quảng cáo trên Internet. Các hình thức quảng cáo trên Internet. Quản lý quảng cáo trên Internet.
Thực hành quảng cáo trên Internet. Khái quát về Marketing B2B. Xây dựng chiến lƣợc Marketing B2B hiệu quả. Khái quát về Marketing B2C.
Xây dựng chiến lƣợc Marketing B2C hiệu quả. 46 CHƢƠNG 5: SÀN GIAO DỊCH THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ. Khái niệm và vai trò của sàn giao dịch TMĐT. Khái niệm sàn giao dịch TMĐT.
Vai trò của sàn giao dịch TMĐT. Các đặc trƣng cơ bản của sàn giao dịch TMĐT. Phân loại sàn giao dịch TMĐT. Lợi ích kinh doanh qua sàn giao dịch TMĐT.
Đối với ngƣời tiêu dùng:. Với các tổ chức, doanh nghiệp, thƣơng nhân buôn bán. Các phƣơng thức giao dịch tại sàn giao dịch TMĐT. Thực hành giao dịch trên sàn giao dịch TMĐT.
53 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 54 vi DANH MỤC BẢNG, HÌNH, SƠ ĐỒ Trang Bảng 1. Tiến trình mua bán trong TMĐT và Thương mại truyền thống. Hình minh họa mô hình B2C.
Hình minh họa mô hình B2B. Hình minh họa mô hình C2C .1: Một số hoạt động chính trong marketing điện tử. Hình minh họa Quảng cáo với từ khóa. 40 vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TMĐT Thƣơng mại điện tử viii GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên môn học: THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ Mã môn học: CKT417 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học: - Vị trí: Môn học Thƣơng mại điện tử (TMĐT) là môn học bắt buộc trong khối kiến thức chuyên ngành chƣơng trình đào tạo cao đẳng ngành Quản trị kinh doanh - Tính chất: Môn học Thƣơng mại điện tử cung cấp những kiến thức cơ bản cho sinh viên về các mô hình kinh doanh TMĐT, thanh toán TMĐT và sàn giao dịch TMĐT.
- Ý nghĩa và vai trò của môn học: Thông qua môn học Thƣơng mại điện tử, sinh viên sẽ tiếp cận gần hơn với xu thế kinh doanh mới bằng các phƣơng tiện điện tử. Đây cũng là cơ hội giúp các em có nhiều lựa chọn cho nghề nghiệp sau khi ra trƣờng. Mục tiêu của môn học: - Về kiến thức: + Phân biệt và so sánh các mô hình kinh doanh TMĐT B2C, B2B, C2C + Trình bày đƣợc các phƣơng thức thanh toán TMĐT + Trình bày đƣợc các hình thức Marketing điện tử + Ứng dụng sàn giao dịch TMĐT trong kinh doanh - Về kỹ năng: + Vận dụng các kỹ năng thực hiện thanh toán điện tử và giao dịch TMĐT + Ứng dụng kỹ năng thuyết trình qua việc giải quyết các tình huống - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Có ý thức tích cực, chủ động trong quá trình học tập và làm việc. + Hình thành tƣ duy vận dụng sáng tạo các kiến thức đã học.
Nội dung của môn học: Thời gian (giờ) Thực hành, Số TT Tên chƣơng, mục Tổng Lý thí nghiệm, Kiểm số thuyết thảo luận, tra bài tập ix 1 Chƣơng 1: 5 3 2 0 Tổng quan về thƣơng mại điện tử 2 Chƣơng 2: 9 5 4 0 Một số mô hình thƣơng mại điện tử tiêu biểu 3 Chƣơng 3: 8 4 4 0 Thanh toán trong thƣơng mại điện tử 4 Chƣơng 4: 8 4 4 0 marketing điện tử (E-Marketing) 5 Chƣơng 5: 8 4 4 0 Sàn giao dịch thƣơng mại điện tử 6 Kiểm tra 1 1 7 Thi kết thúc môn học 1 1 Cộng 40 14 28 2 x CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ Mã chƣơng CKT417-01 Giới thiệu: Thƣơng mại điện tử đề cập đến việc mua và bán hàng hóa hoặc dịch vụ bằng internet, và chuyển tiền và dữ liệu để thực hiện các giao dịch này. Mục tiêu: - Kiến thức: + Trình bày đƣợc khái niệm cơ bản về TMĐT; + Phân tích những lợi ích và hạn chế về TMĐT; - Kỹ năng: Mô tả một số số liệu thống kê, đánh giá về TMĐT ở Việt Nam hiện nay. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Có ý thức tích cực, chủ động trong quá trình học tập, phát biểu ý kiến đóng góp xây dựng bài. Khái niệm, bản chất và đặc trƣng của TMĐT 1.
Khái niệm TMĐT Thƣơng mại điện tử đƣợc biết đến với nhiều tên gọi khác nhau, nhƣ “thƣơng mại điện tử” (Electronic commerce), “thƣơng mại trực tuyến” (online trade), “thƣơng mại không giấy tờ” (paperless commerce) hoặc “kinh doanh điện tử” (E- Business). Tuy nhiên, “thƣơng mại điện tử” vẫn là tên gọi phổ biến nhất và đƣợc dùng thống nhất trong các văn bản hay công trình nghiên cứu của các tổ chức hay các nhà nghiên cứu.