TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC HUẾ KHOA DƯỢC Bộ môn Bào chế - Công nghiệp dược ----o0o---- GIÁO TRÌNH THỰC TẬP SẢN XUẤT THUỐC 1 (Tài liệu lưu hành nội bộ) Huế, năm 2021 MỤC LỤC MỘT SỐ QUY ĐỊNH TRONG THỰC TẬP SẢN XUẤT THUỐC. TỔNG HỢP PARACETAMOL. KỸ THUẬT SẢN XUẤT CỐM ROTUNDIN TỪ CỦ BÌNH VÔI. KỸ THUẬT SẢN XUẤT VIÊN NANG TỪ CAO ÍCH MẪU.
ỨNG DỤNG CÁC KỸ THUẬT CƠ BẢN TRONG SẢN XUẤT THUỐC MỠ CHLORAMPHENICOL 1%. ỨNG DỤNG CÁC KỸ THUẬT CƠ BẢN TRONG SẢN XUẤT GEL METHYLSALICYLAT.39 1 MỘT SỐ QUY ĐỊNH TRONG THỰC TẬP SẢN XUẤT THUỐC I. Quy định đối với sinh viên trong việc chuẩn bị và kết thúc bài thực tập I. Chuẩn bị bài trước khi thực tập.
Đọc kỹ bài thực tập (tt) và nghiên cứu những phần lý thuyết có liên quan. Yêu cầu phải học thuộc lòng và giải thích được các bước tiến hành. Viết báo cáo thực tập theo mẫu báo cáo và do giáo viên hướng dẫn. Trước khi thực tập sinh viên phải nộp bản báo cáo, giáo viên sẽ kiểm tra kiến thức.
Chỉ khi đạt yêu cầu mới được phép thực tập, nếu không đạt yêu cầu thì không được phép tham gia thực tập. Thực hiện bài thực tập 1. Phải tuân theo mọi quy định và trình tự tiến hành trong bài thực tập hoặc sẽ được điều chỉnh do giáo viên. Lắp ráp và sử dụng dụng cụ, thiết bị theo nguyên tắc đã quy định hoặc theo sự chỉ dẫn của giáo viên, nếu có đề nghị gì thì phải trình bày với giáo viên hướng dẫn.
Trong khi tiến hành thực tập phải theo dõi cẩn thận, quan sát các hiện tượng xảy ra, ghi chép tỉ mỉ vào bản báo cáo và tìm cách giải thích. Phải tuân theo nội quy phòng thực tập, tuân theo các quy định về an toàn lao động. Nếu làm hỏng vỡ, mất mát dụng cụ thiết bị hoặc gây sự cố thiệt hại cho phòng thí nghiệm, sinh viên có thể sẽ phải đền hoặc sẽ bị xử lý theo quy chế đào tạo. Kết thúc bài thực tập 1.
Sau khi xong bài thực tập, các nhóm phải nộp hết sản phẩm, báo cáo kết quả cho giáo viên và phải kí tên vào sổ theo dõi sản phẩm. Sau khi trao hết dụng cụ và làm tổng vệ sinh chung, giáo viên sẽ kiểm tra lại, nếu đạt yêu cầu thì cả lớp mới được kiểm tra phần lý thuyết. Nếu chưa đạt thì chưa được kiểm tra. Cuối cùng giáo viên sẽ tổ chức một đợt kiểm tra lý thuyết.
Sau khi tập hợp những kết quả đạt được của sinh viên, giáo viên sẽ đánh giá kết quả thực tập. 2 Chú ý: các quy định trên đây yêu cầu mọi sinh viên phải tuyệt đối chấp hành. Tùy theo mức độ vi phạm mà sinh viên có thể bị xử lý theo quy chế đào tạo. Đánh giá kết quả thực tập: Giáo viên sẽ cho điểm đánh giá kết quả thực tập của mỗi sinh viên dựa vào những điểm sau: - Kiến thức: giáo viên sẽ kiểm tra trước và sau khi thực tập.
- Thực hành: giáo viên sẽ đánh giá dựa vào kỹ thuật, kỹ thuật thao tác, tác phong thận trọng khéo léo và kết quả sản phẩm thu được. - Ý thức: giáo viên sẽ đánh giá dựa vào ý thức chấp hành nội quy, ý thức tổ chức kỷ luật và tình hình giữ gìn trật tự vệ sinh. Nội quy phòng thực tập. Trước khi vào phòng thực tập phải mặc áo blouse.
Chỉ được mang vào phòng thực tập tài liệu và dụng cụ học tập. Các tư trang khác phải để ngoài phòng thực tập ở đúng nơi quy định. Trong khi thực tập phải giữ gìn trật tự, không nói chuyện ồn, không thuốc ăn uống, không chơi bài đọc truyện cũng như không chơi bất cứ trò chơi nào ở phòng thực tập. Tuyệt đối không được sang chơi ở các tổ thực tập khác.
Phải tuân theo các quy định về an toàn lao động, tránh không để xảy ra tai nạn hay hỏa hoạn. Khi xảy ra sự cố gì phải có những biện pháp hữu hiệu nhất. Phải tiết kiệm điện nước, hóa chất. Khi ngừng đun phải tắt điện, khi thôi dùng nước phải khóa ngay vòi, không sử dụng hóa chất, thiết bị cho mục đích khác.
Phải giữ gìn cẩn thận các dụng cụ, thiết bị, tránh không làm hỏng vỡ. Sử dụng các dụng cụ thiết bị phải theo đúng hướng dẫn. Phải giữ gìn vệ sinh ngăn nắp trong phòng thực tập, làm đến đâu phải dọn ngay đến đó. Nên ghi số thứ tự vào dụng cụ cho mỗi nhóm để tránh nhầm lẫn giữa các nhóm.
Sau mỗi buổi thực tập phải rửa sạch sẽ các dụng cụ. Sắp xếp gọn gàng các dụng cụ thiết bị, hóa chất vào đúng nơi quy định. Các chất thải phải bỏ ngay vào sọt rác. Không được vứt cặn bẩn vào bồn rửa gây tắc ống dẫn, cống rãnh.
Hết bài thực tập phải đem rác bỏ đi. Trước khi ra về phải quét dọn phòng, lau chùi bàn ghế cho sạch sẽ gọn gàng, kiểm tra lại điện, nước, thiết bị. Phải tắt đèn, khóa nước tắt quạt, … Nếu thiết bị máy móc vẫn cho hoạt động, phải phân công người ở lại trực hoặc phải có bộ phận bảo vệ giữ an toàn. Cuối đợt thực tập yêu cầu phải nộp sản phẩm, trao trả hết dụng cụ và làm tổng vệ sinh chung.
Một số quy định chung về an toàn lao động trong thực tập 1. Đối với dung môi dễ cháy nổ phải hết sức cẩn thận. Các bình chứa phải được đậy kín và phải được đặt xa nguồn nhiệt. Phải có sẵn các phương tiện phòng cháy, chống cháy ở ngay trong phòng thí nghiệm (cát, bình cứu hỏa …) Khi có hỏa hoạn: - Nếu đám cháy nhỏ thì có thể dùng tấm giẻ hoặc bao tải ướt chụp lên để dập tắt.
- Nếu dám cháy to, phải dùng cát hoặc bình cứu hỏa để dập tắt. Trong khi đó phải chuyển ngay những chất dễ cháy nổ ra xa khỏi đám cháy, đồng thời phải nhanh chóng ngắt hết các nguồn cấp nhiệt, hạ cầu dao điện, tắt các bếp đun, … - Đối với các dung môi khó tan hoặc không tan trong nước (xăng, ete, các loại tinh dầu …) khi cháy không dùng nước để dập tắt được vì sẽ làm loãng nồng độ của dung môi. Đối cới các dụng cụ và thiết bị phải rất cẩn thận - Sử dụng các dụng cụ thủy tinh đun nóng cần phải nhẹ nhàng, khi rửa tránh dùng vật rắn để kỳ cọ dễ gây ra vết xước, tránh nóng lạnh đột ngột dễ gây ra nức vỡ. - Khi đun nóng các thiết bị chiết nóng và các nồi đun cách thủy phải thường xuyên kiểm tra lượng nước ở trong nồi đun, khi thiếu phải bổ sung thêm nước, nếu cạn sẽ gây ra cháy nguồn nhiệt.
- Khi lắp hệ thống thiết bị chiết nóng, chú ý không bịt kín hoàn toàn hệ thống, tránh gây nổ vỡ khi đun. 4 - Khi đun nóng các chai lọ có chứa dung môi dễ bay hơi, không được đậy kín, tránh không được hướng miệng chai lọ về phía có người. Sử dụng các hóa chất phải hết sức thận trọng. - Tránh không rây hóa chất vào người hay quần áo, sẽ gây bỏng, ăn da, cháy … - Khi pha loãng các dung dịch acid hoặc kiềm đặc, yêu cầu phải rót từ từ vào nước và khuấy đều, tuyệt đối không được làm ngược lại, không được cầm trên tay dung dịch đang pha vì sẽ tỏa nhiệt mạnh.
- Tuyệt đối không dùng pipet để hút bằng mồm các dung dịch kiềm đặc, acid đặc, các dung dịch độc dễ bay hơi … - Mở nút chai lọ để lấy hóa chất, khi dùng xong phải đậy ngay nút lại. Các phản ứng có chất độc bay hơi phải làm trong tủ hút. Khi khuấy trộn các dung môi dễ bay hơi với các dược liệu hoặc khi khuấy dung môi để xử lý, yêu cầu không được cúi mặt vào dung môi, đặc biệt đối với các dung môi trong quá trình chiết nóng, để không cho dung môi bốc thẳng vào mặt gây mệt mỏi khó chịu. Khi xay bột dược liệu, đặc biệt là đối với các dược liệu độc cần phải đeo khẩu trang, tránh bột dược liệu bay vào mắt, mũi, miệng gây khó chịu, đắng và độc.
Khi cảm thấy khó chịu, ngạt thơt do trong phòng thí nghiệm có nhiều hơi độc thì phải thoát ngay ra ngoài. Trường hợp quá mệt mỏi hoặc bị tai nạn gì thì phải có biện pháp xử lý ngay, hoặc phải đến trạm xá, đồng thời người cùng nhóm phải báo ngay cho giáo viên biết. TỔNG HỢP PARACETAMOL Mục tiêu 1. Nắm được nguyên lý các phản ứng và tiến hành tổng hợp được paracetamol.
Nắm được các yêu cầu về an toàn lao động và biết cách xử lí trong các thao tác kỹ thuật. Viết được báo cáo thực tập. Tổng quan về paracetamol và quy trình tổng hợp paracetamol CTPT: C8H9NO2 P.l: 151,20 Tên khác: N-acetyl-para-aminophenol (APAP), acetaminophen (USAN) Tên biệt dược: Panadol, Tynelol, Phenacin, Pacemol… Tính chất vật lý: Là tinh thể màu trắng, óng ánh, không mùi, không tan trong nước lạnh, tan trong dung môi hữu cơ. Nhiệt độ nóng chảy: 168 – 172 oC Quy trình tổng hợp paracetamol bao gồm 3 giai đoạn: - Giai đoạn 1: Tổng hợp p-nitrozophenol OH + HN 2 ON OH O H2S O4 + NaNO2 Ä2HNO2 + Na2S O4 - Giai đoạn 2: Điều chế p-aminophenol + Na2S 2O3 HO NO + Na2S .9H2O HO NH2 + NaOH + H2O 9H2O 4S + 6NaOH 2Na2S .9H2O6 + Na2S 2O3 + 3H2O - Giai đoạn 3: Tổng hợp paracetamol O C H3 C HO NH2 + O HO NH C C H3 + C H3C OOH C H3 C O O Paracetamol 2.
Tổng hợp paracetamol từ p-aminophenol (giai đoạn 3) Cách tiến hành: - Bước 1: Cho 40 g p-aminophenol vào bình nón dung tích 250 ml, đun cách thủy sản phẩm lên nhiệt độ 55 oC, cho 43 ml anhydric acetic vào, khuấy nhẹ. Khi nhiệt độ tăng lên 90 oC thì đun tiếp trên nồi cách thuỷ 30 phút. Nhiệt kế 40 g para-aminophenol 43 ml anhydric acetic Nồi cách thủy Hình 1. Thiết kế phản ứng tổng hợp paracetamol - Bước 2: Lấy bình ra làm lạnh bằng nước đá trong 2 giờ để sản phẩm kết tinh hoặc để kết tinh qua đêm.
Trong quá trình kết tinh, lấy đũa thuỷ tinh gải nhẹ vào thành bình để tạo thuận lợi cho quá trình kết tinh. Kết tinh sản phẩm bằng cách làm lạnh bằng nước đá - Bước 3: Sau khi kết tinh xong, mang dung dịch thu được lọc dưới áp suất giảm trên phễu lọc sứ Buchner cho hết acid acetic, có thể rửa bằng một lượng ít nước để loại bỏ hoàn toàn acid acetic. Thu lấy sản phẩm thô.