“Chương 6: Tai chinh công, Chương 6 TÀI CHÍNH CÔN: 1.TỔNG QUAN VỀ TÀI CHÍNH CÔNG. Khái niệm, đặc điểm của tài chính công 'Từ lịch sử ra đồi và phát triển của phạm trù tài chính có thể thấy, khi Nhà nước ra đời thì đồng thời cũng xuất hiện các khoản chỉ tiêu nhằm duy trì sự hoạt động và phát huy các chức năng của Nhà nước đối với xã hội. Những khoản chỉ tiêu nay (vé quan lý hành. chính, an ninh, quốc phòng, ngoại giao.) được đảm bảo bằng các nguồn tài chính từ sự đóng góp của xã hội như thuế, công trái.
và tài chính công đã xuất hiện như một khái niệm để chỉ những hoạt động thu, chi tài chính gắn liển với chủ thể Nhà nước. Hiện nay, có nhiều ý kiến khác nhau trong quan niệm về tài chính công, nhưng về cơ bản đều thống nhất cho rằng, tài chính công, 1à bộ phận quan trọng nhất của tài chính Nhà nước, gắn liền với các hoạt động thuộc chức năng của Nhà nước trong việc cung cấp hàng, hoá công cho xã hội. Việc quan niệm tài chính Nhà nước là các hoạt động tài chính gắn liên với sở hữu Nhà nước nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm. vụ của Nhà nước và được tiến hành theo một khuôn khổ pháp lý của "Nhà nước thì tài chính Nhà nước bao gồm: - Tài chính chung của Nhà nước (NSNN, các quỹ ngoài NSNN), - Tài chính của các cơ quan, don vị trực tiếp sử dụng kinh phí tài chính Nhà nước.
- Tài chính của các đoanh nghiệp Nhà nước. Học viện Tèi chính. 255 “GIÁO TRÌNH TẢI CHÍNH - TIEN TE 'Trong các bộ phận cấu thành tài chính Nhà nước nói trên, tài chính công bao gồm hẳu hết các bộ phận của tài chính Nhà nước ngoại trừ tài chính doanh nghiệp Nhà nước. Tài chính công khác với tài chính Nhà nước ở các điểm sau: ~ Tài chính công không gắn với các hoạt động mang tính kinh.
doanh thu lợi nhuận, nó hoạt động mang tính chất công không vì lợi nhuận, trong khi tài chính Nhà nước bao gồm cả tài chính công và tài chính doanh nghiệp Nhà nước (mang tính chất tư) hoạt động kinh doanh vì mục tiêu lợi nhuận. Tài chính công gắn với các hoạt động thu (thuế, tín dụng Nhà. nước), chỉ (chi công: chỉ thường xuyên, chỉ đầu tư, chỉ hỗ trợ tài chính. cho các khu vực kinh tế) liên quan đến các chức năng của Nhà nước trong việc cung cấp hàng hoá công cho xã hội.
Tài chính Nhà nước không chỉ phục vụ các chức năng vốn có của Nhà nước mà còn bao gồm các hoạt động thu, chỉ liên quan đến việc cung cấp các hàng hoá tư của doanh nghiệp Nhà nước. Các quỹ công bao gồm: Quỹ N8NN, các quỷ ngoài NSNN (quỹ BHXH, quỹ dự trữ Nhà nước, các quỹ hỗ trợ tài chính. Quá trình hình thành và sử dụng các quỹ tiển tệ nói trên chính là quá trình Nhà nước tham gia phân phổi các nguồn tài chính, các dòng tiền, thông qua hoạt động thu, chỉ tiền tệ và nảy sinh các quan hệ kinh tế giữa Nhà nước với các chủ thể trong xã hội. Đó chính là mặt bản chất biểu hiện nội dung kinh tế - xã hội của tài chính công.
Từ những phân tích trên có thể rut ra: Tai chính công là phương thức huy động, phân bổ, sử dụng các nguồn lực tài chính do. Nhà nước tiến hành trong quá trình tạo lập va sit dung ede quỷ công nhằm thực hiện các chức năng của Nhà nước trong uiệc cung cấp hàng hoá công cho xã hội. Tài chính công gắn liễn với hoạt động của khu vực công, liên quan đến mọi lĩnh vực và tác động đến mọi chủ thể trong xã hội để 256 Học viện Tài chính. “Chương 6: Tal chinh cng phục vụ cho cộng đồng.
Đó chính là các nhân tố quyết định tới các đặc điểm của tài chính công. Tài chính công có các đặc điểm sau đây: - Về sở hữu: Tài chính công gắn liên với sở hữu Nhà nước chứa dung lợi ích chung, lợi ích công. Đặc điểm này chỉ phối việc sử dụng tài chính công làm công cụ điều chỉnh, xử lý các quan hệ kinh tế- xã hội sao cho lợi ích quốc gia bao giờ cũng được đặt lên hàng đầu và chỉ phối các mặt lợi ích khác. - Về chủ thể: Nhà nước (Quốc hội, Chính phủ hay cơ quan công quyển được uỷ quyển) là chủ thể duy nhất quyết định thu, chỉ tài chính công.
Đặc điểm này có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo quyền lãnh đạo tập trung thống nhất của Nhà nước, loại trữ sự chỉa sẻ, phân tán quyền lực trong quan lý, điểu hành tài chính công, đặc bigt la NSNN. - Vé mue dich: Tai chính công luôn vì lợi ích của cộng đồng, phục vụ cho những hoạt động không vì lợi nhuận. Đặc điểm này có ý nghĩa quan trọng trong việc sử dụng tài chính công để giải quyết các vấn để hiệu quả, công bằng, ẩn định trong phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. ~ Về phạm vi hoạt động: Tài chính công gắn liền và phục vụ cho việc thực hiện các chức năng của Nhà nước trong việc cung cấp Đặc hang hoá công mà mọi người dân có nhu cầu có thể tiếp cận.
điểm này có ý nghĩa quan trọng trong việc sử dụng tài chính công, đặc biệt là thông qua huy động nguồn lực công mà thuế là chủ yếu và chỉ tiêu công để góp phần giải quyết các vấn để kinh tế - xã hội được đặt ra trong từng thời kỳ của sự phát triển xã hội. - Về mặt pháp luật: Tai chính công chịu sự điều chỉnh bởi các luật công, dựa trên các quy phạm pháp luật mệnh lệnh - quyển uy, áp đặt lên mọi chủ thể. Tuy nhiên, quan lý tài chính công lại phải tôn trọng nguyên tắc công khai và minh bạch. Học viện Tôi chính 257 “GIÁO TRÌNH TÀI CHÍNH - TIỀN TE 1.8, Vai trò của ¡ chính công Tài chính công là công cụ để Nhà nước thực hiện chức năng, nhiệm vụ quản lý và điều hành nền kinh tế - xã hội.
Vì thé vai trò của tài chính công được thể hiện. Đảm bảo duy trì sự tổn tại vd hoạt động của bộ máy Nhà nước "Tài chính công động viên và tập trung các nguồn tài chính để đáp ứng kịp thời nhu cầu chỉ tiêu của Nhà nước cho những mục đích xác định trong từng thời kỳ phát triển. Các nguồn tài chính được động viên vào các quĩ công bằng hình thức thuế và thu ngoài thuế cả ở trong nước và từ nước ngoài, nhưng ở trong nước là chủ yếu; từ mọi lĩnh vực hoạt động, mọi thành phẩn kinh tế, trong đó thuế là nguồn thu chủ yếu. Tài chính công phân phối các nguồn tài chính đã tập trung được trong các quỹ công cho nhu cầu chỉ tiêu của Nhà nước theo những quan hệ tỉ lệ phù hợp, đảm bảo duy trì sự tổn tại và tăng cường sức mạnh của bộ máy Nhà nước, thực hiện các chức năng, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước đối với các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội.
Thực hiện các mục tiêu của kinh tế vi m6 va khuyến khích hình tế ui mô phát triển Do vj tri đặc biệt của mình, tài chính công là công cụ đóng vai trò chủ yếu trong điểu chỉnh các hoạt động kinh tế - xã hội nhằm đạt tới các mục tiêu đã định của kinh tế vĩ mô cũng như khuyến khích. kinh tế vi mô phát triển trên các khía cạnh chủ yếu sau đây: - Tài chính công đóng vai trò chủ yếu trong thúc đẩy chuyển. cđịch cơ cấu kinh tế, đảm bảo nên kinh tế tăng trưởng ổn vững. Vai trò này được thực hiện thông qua huy động địnhnguồn và bển tài chính và phân bố, sử dụng chúng qua các quỹ công.
258 Học viên Tồi chính “Chương é: Tòi chính công. - Thông qua các khoản chỉ cho đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, kinh tế- xã hội của Nhà nước tạo ra nhiều cơ hội phát triển. Cùng với ưu tiên đầu tư vào lĩnh vực này là chính sách hỗ trợ của Nhà nước cho các doanh nghiệp như đầu tư, trợ giá, hỗ trợ vốn, góp vốn liên doanh, đào tạo nguồn nhân lực. đã tác động mạnh mẽ đến chuyển.
dich co cấu kinh tế, đến quá trình công nghiệp hoa dat nước thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ổn định và bền vững. - Cùng với chính sách chỉ tiêu, chính sách thu của tài chính công, đặc biệt là chính sách thuế có tác động lớn đến định hướng sản xuất và điều chỉnh cơ cấu kinh tế thông qua việc Nhà nước xây dựng. hệ thống thuế với cơ cấu các loại thuế, sắc thuế hợp lý; thuế suất, miỄn giảm phù hợp. Nó không chỉ tạo ra môi trường kinh doanh, thuận lợi, thu hút vốn đầu tư, định hướng đầu tư cho các doanh nghiệp mà còn hướng dẫn, khuyến khích, thúc đẩy các thành phần Xinh tế mổ rộng hoạt động kinh doanh.
- Tai chính công được hình thành và sử dụng vì lợi ích công cộng ma rõ nét nhất là tang trưởng kinh tế bền vững, ổn định xã hội, giải quyết việc làm, tăng thu nhập, phát triển giáo dục, y tế, văn hoá, chống đói nghèo. của đất nước. Tài chính công, đặc biệt là Ngân. sách Nhà nước ổn định là điều kiện cơ bản để kiểm chế lạm phát, ổn.
định kinh tế - xã hội. Sự hình thành và xây dựng cơ cấu kinh tế cân đổi, hợp lý và năng động, những đầu tư đổi mới công nghệ. cũng chủ yếu dựa vào nguồn lực tài chính công. - Tài chính công hỗ trợ và khuyến khích kinh tế vi mô phát triển.
Sự ổn định của tài chính công là tiền để, điều kiện cho sự ổn định và phát triển của tài chính doanh nghiệp, tài chính dân cư. Những đầu tư của tài chính công tạo dựng cơ sở vật chất cho nền. kinh tế, xây dựng kết cấu hạ tẳng, các khu công nghiệp. góp phần tích cực thúc đẩy các doanh nghiệp vừa và nhỏ của khu vực tư nhân.
Học viện Tồi chính. 259 GIAO TRINH TÀI CHÍNH - TIỀN TE 1. Tái phân phốt thu nhập, góp phần thực hiện công bằng xã hội Thi trường không có chức năng tạo ra sự phân phối thu nhập công bằng, Nhà nước cẩn phải can thiệp để giải quyết sự bất công trong phân phối thu nhập của thị trường. “Tài chính công được sử dụng chủ yếu qua công cụ thuế và chỉ tiêu công để tái phân phối thu nhập xã hội theo hướng điều tiết bớt các thu nhập cao và nâng đỡ các thu nhập thấp.
Thuế là công cụ động. viên, tập trung nguồn thu eho Nhà nước thì chi tiêu công là công cụ.